BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH



LƢƠNG THỊ HỒNG HOA

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ
TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG
CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP.HỒ CHÍ MINH, tháng 01 năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH



LƢƠNG THỊ HỒNG HOA

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ
TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG
CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: Kế toán


Phản biện 1

3

PGS. TS. Vƣơng Đức Hoàng Quân

Phản biện 2

4

TS. Nguyễn Trần Phúc

5

TS. Hà Văn Dũng

Ủy viên
Ủy viên, Thƣ ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã đƣợc
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn

PGS. TS. Phan Đình Nguyên


TRƢỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

IV. Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 15/01/ 2016
V. Cán bộ hƣớng dẫn
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN
(Họ tên và chữ ký)

TS. Phạm Thị Phụng

: TS. PHẠM THỊ PHỤNG
KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)


i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả
tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành
phố Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này
đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc chỉ rõ
nguồn gốc.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 01 năm 2016
Tác giả

Lƣơng Thị Hồng Hoa



iii

TÓM TẮT

Nghiên cứu "Các yếu tố ảnh hƣởng đếnhiệu quả tổ chức công tác kế
toántrong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh
hiệu quả củatổ chức công
tác kế toán
kế toán theo thang đo Likert 5 cấp độ. Kết quả kiểm định cho thấy các thang đo
đều đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ. Qua phân tích hồi quy đa biến cho thấy 8 yếu
tố gồm: (1) Tổ chức bộ máy kế toán, (2) Ứng dụng công nghệthông tin trong
công tác kếtoán,(3) Hệ thống kiểm tra kế toán, (4) Hệ thống chứng từ kế toán,
(5) Hệ thống tài khoản kế toán, (6) Hệ thống báo cáo kế toán, (7) Hệ thống sổ
sách kế toán và (8) Vận dụng chính sách kế toán đều có ảnh hƣởng đến hiệu quả
của tổ chức công tác kế toán. Trong đó, yếu tốTổ chức bộ máy kế toán và Ứng
dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toáncó ảnh hƣởngnhiều nhất tới
Hiệu quả của tổ chức công tác kế toán.
Từ các kết quả nghiên cứu, một số ý kiến đƣợc đề xuất nhằm nâng cao
hiệu quả của tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại
Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.


iv

ABSTRACT

The study, "Factors affecting organizational effectiveness of
accountants in business administrative agencies in Ho Chi Minh City" focuses
on analyzing and identifying the factors affecting the efficiency of the
organization accounting works through factor analysis techniques on data

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN.....................................................................................5
1.1. NGHIÊN CỨU Ở NƢỚC NGOÀI ..................................................................5
1.2. NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƢỚC .................................................................8
1.3 NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ ..............................................................................12
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT ......................................................................14
2.1. KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP ....................................14
2.1.1. Khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp .................................................14
2.1.2. Đặc điểm các đơn vị hành chính sự nghiệp .................................................14
2.1.3. Vai trò của kế toán hành chính sự nghiệp ...................................................16
2.1.4. Nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp...............................................17
2.2. TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP ........18
2.2.1. Khái niệm về tổ chức công tác kế toán .......................................................18
2.2.2. Vai trò của tổ chức công tác kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp ............19
2.2.3. Yêu cầu của tổ chức công tác kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp ...........20
2.3. NỘI DUNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH
SỰ NGHIỆP .........................................................................................................20
2.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán ..............................................................................20
2.3.2. Tổ chức quy trình kế toán ............................................................................23
2.3.3.Tổ chức trang bị các phƣơng tiện, thiết bị tính toán ....................................30
2.3.4. Tổ chức vận dụng các chính sách, chế độ, thể lệ về kế toán .......................32
2.3.5. Hiệu quả tổ chức công tác kế toán hành chính sự nghiệp…....…………....33
2.4. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ NGHỊ...........................................................33


vi

Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................36
3.1 QUY TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU ..................................................36
3.2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU ...........................................................................36
3.2.1. Nghiên cứu sơ bộ (sử dụng phƣơng pháp định tính) ...................................37

PHỤ LỤC .................................................................................................................97


vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NSNN:

Ngân sách Nhà nƣớc

HCSN:

Hành chính sự nghiệp

UBND:

Ủy ban nhân dân

TP:

Thành phố

HCM:

Hồ Chí Minh

SPSS:

Statistical Package for Social Sciences – Phần mềm xử lý thống

CT:

Chứng từ kế toán

TK:

Tài khoản kế toán

SS:

Sổ sách kế toán

BC:

Báo cáo kế toán

KT:

Kiểm tra kế toán (Kiểm toán)

UD:

Trang thiết bị, phƣơng tiện tính toán phục vụ kế toán

CS:

Chính sách, chế độ, thể lệ về kế toán

HQ:


ix

Bảng 4.10: Kết quả phân tích nhân tố EFA thang đo các yếu tố ảnh hƣởng
Bảng 4.11: Kết quả thống kê mô tả các biến đại diện
Bảng 4.12: Kết quả phân tích tƣơng quan
Bảng 4.13: Các hệ số xác định mô hình hồi quy
Bảng 4.14: Hệ số phƣơng sai ANOVAb của hồi quy tuyến tính
Bảng 4.15: Hệ số hồi quy Coefficientsa


x

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Dự kiến thiết kế mô hình nghiên cứu
Hình 3.1: Quy trình thực hiện nghiên cứu của đề tài
Hình 4.1: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh từ kết quả EFA


1

MỞ ĐẦU
1.1.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bộ máy chính quyền nhà nƣớc đƣợc tổ chức thành một hệ thống thống

nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ bao gồm Chính phủ và chính quyền
các cấp địa phƣơng, mỗi cấp chính quyền có quỹ ngân sách nhà nƣớc riêng để
thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình. Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các

hai góc độ hiệu quả công việc kế toán và hiệu quả quản lý tài chính. Cùng với
thời gian thực hiện Luật Ngân sách nhà nƣớc và hệ thống kế toán hiện hành,
nay cần thiết phải đánh giá lại thực trạng tổ chức kế toán hành chính sự
nghiệp.Việc sử dụng công cụ kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp
để thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội tại Thành phố trong thời gian qua
chƣa phát huy đúng mức, hiệu quả quản lý ngân sách nhà nƣớc còn nhiều hạn
chế. Từ đó, việc nghiên cứu đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ
chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành
phố Hồ Chí Minh" là một yêu cầu có tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
1.2.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu tổng quát:
Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán
trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất
một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ
quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể:
- Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về tổ chức công tác kế toán hành
chính sự nghiệp, phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công
tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí
Minh.


3

- Xác định mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến hiệu quả tổ chức công
tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí
Minh.
- Thông qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp
tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
1.6.

KẾT CẤU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Kết cấu của đề tài này, ngoài phần mở đầu dự kiến 5 chƣơng, các

chƣơng này có mối quan hệ logic để thực hiện mục tiêu nghiên cứu:
Mở đầu: Trình bày tổng quan về cơ sở hình thành đề tài, xác định vấn
đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu,
đối tƣợng nghiên cứu, ý nghĩa của việc nghiên cứu.
Chƣơng 1: Phân tích, đánh giá các nghiên cứu trƣớc liên quan đến đề
tài nghiên cứu, đƣa ra nhận xét đánh giá.
Chƣơng 2: Cơ sơ lý thuyết về tổ chức công tác kế toán hành chính sự
nghiệp. Từ đó phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức công tác kế toán.
Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu để kiểm định mô hình lý thuyết
cùng các giả thuyết đề ra.
Chƣơng 4: Mô tả, phân tích thống kê dữ liệu, kết quả kiểm định mô
hình nghiên cứu, xác định yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế
toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Chƣơng 5: Kết luận và đƣa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ
chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố
Hồ Chí Minh.


5

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN

Đã có nhiều nghiên cứu khoa học về tổ chức công tác kế toán nói
chung và tại các cơ quan hành chính sự nghiệp nói riêng. Có thể tóm tắt các

introduction of Accounting and Financial Management). Trong tài liệu này,
tác giả đã phân tích môi trƣờng tài chính của ngành y tế, hƣớng dẫn về tổ
chức kế toán trên cả hai nội dung kế toán tài chính và kế toán quản trị.
 Gần đây, trên thế giới có công trình nghiên cứu của các chuyên gia về
kế toán lĩnh vực công nhƣ: GS.TS. Jess W.Hughes - Trƣờng đại học Old
Dominition, Paul sutcliffe - Chuyên gia tƣ vấn cao cấp thuộc liên đoàn kế
toán quốc tế, Gillian Fawcett – Giám đốc lĩnh vực công ACCA toàn cầu, Reza
Ali – Giám đốc phát triển kinh doanh ACCA khu vực Asean và Úc... trong
các công trình nghiên cứu về thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán công
quốc tế, tình hình xây dựng và áp dụng trong các quốc gia phát triển và đang
phát triển trên thế giới nhƣ Anh, Ấn Độ, Úc, Mỹ... dựa trên 2 cơ sở kế toán là
cơ sở kế toán dồn tích và cơ sở kế toán tiền mặt đƣợc giới thiệu trong hội thảo
về thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế của các nƣớc trên thế
giới do ngân hàng thế giới phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức tại Việt Nam từ
ngày 17/4/2007 đến 24/4/2007. Các công trình nghiên cứu này có điểm chung
là nghiên cứu các mô hình áp dụng và xây dựng chuẩn mực kế toán lĩnh vực
công, trên cơ sở đóđã làm rõ nội dung tổ chức công tác kế toán từ khâu chứng
từ cho đến lập các BCTC trên cơ sở dồn tích và cơ sở kế toán tiền mặt cũng
nhƣ tác dụng của mô hình này trong việc công khai và minh bạch hệ thống tài
chính của Chính phủ, đặc biệt các nghiên cứu này cũng chỉ ra các ích lợi từ
việc vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế và cơ sở kế toán dồn tích.


7

 Công trình nghiên cứu của ba tác giả Bernardino Benito, Vicente
Montesinos, Francisco Bastida về tài chính tƣ nhân trong việc xây dựng cơ sở
hạ tầng tại Tây Ban Nha đăng trên Critical Perspectives on Accounting
(2008), nghiên cứu đề cập đến nhân tố thứ ba ảnh hƣởng đến tài chính khu
vực công và nhấn mạnh đến những đóng góp của nhân tố này cũng nhƣ khoản

công tác kế toán; chƣơng trình đổi mới công tác quản lý tài chính công và các
vấn đề liên quan đến NSNN. Đề xuất một số nguyên tắc kế toán mở rộng để
thúc đẩy trách nhiệm trong việc giải trình thực hiện công tác kế toán liên quan
đến nghĩa vụ kinh tế và chính trị cũng đƣợc đƣa ra trong nghiên cứu này.
 Theo Pham Quang Huy (2013), Vietnamese State Budget Accounting
With the Relationships Between the State Budget Law and International Public
Sector Accounting Standards (IPSAS) thì kế toán ngân sách rất quan trọng trong
quản lý tài chính tại Việt Nam. Cùng với những thành tựu, Việt Nam cũng đang
phải đối mặt với một số hạn chế cần khắc phục để đảm bảo tính minh bạch trong
chi tiêu ngân sách. Bài viết đã cung cấp một bức tranh chung về hạch toán ngân
sách tại Việt Nam và những gì không thực hiện đƣợc thông qua quy định kế toán
ngân sách và chuẩn mực kế toán công quốc tế.
 Bên cạnh những công trình nghiên cứu của các tác giả, tìm hiểu về tổ
chức công tác kế toán trong các đơn vị hành chính sự nghiệp cần phải tìm
hiểu các nguyên tắc kế toán chung đƣợc chấp nhận bởi Viện Kế toán viên
công chứng Hoa Kỳ (American Institute of Certified Public Accountants AICPA).
1.2. NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƢỚC
Ở Việt Nam, vấn đề tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành
chính sự nghiệp, Vụ Chế độ kế toán - Bộ Tài chính đã ban hành chế độ cụ thể
hƣớng dẫn thực hành kế toán ở các cơ quan hành chính sự nghiệp nói chung.
Tuy nhiên cho đến nay, các quy định này đƣợc dùng chung cho mọi cơ quan
hành chính sự nghiệp, không phân biệt lĩnh vực, không tính đến đặc thù của


9

từng ngành khác nhau. Trên thực tế, nhận thức đƣợc sự khác biệt trong tổ
chức hoạt động của các ngành, lĩnh vực mà đã có nhiều tác giả nghiên cứu về
tổ chức công tác kế toán ở từng loại hình đơn vị cụ thể.
 Một trong số đó là tác giả Nguyễn Thị Minh Hƣờng (2004) “Tổ chức

tài chính của các trƣờng đại học công lập Việt Nam thông qua việc sử dụng
công cụ kế toán và kiểm toán trong điều kiện khoán chi và chế độ tự chủ về
tài chính.
 Tác giả Lê Thị Thanh Hƣơng (2012),“Hoàn thiện tổ chức kế toán trong
các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế ở Việt Nam” đã phân tích đặc điểm tổ chức
cơ quan hành chính sự nghiệp có thu công lập (so sánh với cơ quan hành
chính sự nghiệp có thu ngoài công lập, so sánh hoạt động dịch vụ trong cơ
quan hành chính sự nghiệp có thu công lập và trong đơn vị) chi phối đến cơ
chế quản lý tài chính và tổ chức công tác kế toán trong loại hình đơn vị này;
tập trung phân tích, đánh giá thực tiễn và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện
tổ chức kế toán đối với loại hình cơ quan hành chính sự nghiệp có thu nói
chung và các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế nói riêng.
 Tác giả Phan Thị Thu Mai (2012), “Hoàn thiện tổ chức hạch toán kế
toán nhằm tăng cƣờng quản lý tài chính trong các đơn vị hành chính sự
nghiệp ngành Lao động - Thƣơng binh và Xã hội”, Luận án đã điều tra 100
đơn vị và phỏng vấn sâu 25 đơn vị thuộc ngành Lao động - Thƣơng binh và
Xã hội. Nghiên cứu đã nêu lên các nhân tố tác động đến tổ chức hạch toán kế
toán trong ngành nhƣ: Tổ chức bộ máy kế toán; Tổ chức kiểm tra kế toán; Tổ
chức hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài
chính đƣợc nghiên cứu trên góc độ xây dựng khuôn khổ pháp lý và trên góc
độ vận dụng tại đơn vị hành chính sự nghiệp. Nghiên cứu đã đề xuất mô hình
tổ chức bộ máy kế toán, phân công lao động kế toán và tổ chức công tác kế
toán nhằm tăng cƣờng khả năng kiểm soát thu, chi và tính minh bạch công
khai trong thu chi ngân sách tại đơn vị hành chính sự nghiệp ngành Lao động
- Thƣơng binh và xã hội. Đồng thời, vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc


11

tế, cơ sở kế toán dồn tích xây dựng hệ thống báo cáo kế toán, nguyên tắc ghi