BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

LÊ VĂN SƠN

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH
MUA HÀNG ĐIỆN MÁY QUA HỆ THỐNG SIÊU THỊ
NGUYỄN KIM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh
Mã số: 60340102

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 01 năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

LÊ VĂN SƠN

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH MUA
HÀNG ĐIỆN MÁY QUA HỆ THỐNG SIÊUTHỊ
NGUYỄN KIM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ


2

TS. Lê Quang Hùng

Phản biện 1

3

TS. Võ Tấn Phong

Phản biện 2

4

TS. Hoàng Trung Kiên

Ủy viên

5

TS. Nguyễn Hải Quang

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được sửa chữa.

Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV

PGS.TS. NGUYỄN PHÚ TỤ


Xác định tất cả các yếu tố tác động đến quyết định mua hàng điện máy qua
hệ thống siêu thị Nguyễn Kim tại thành phố Hồ Chí Minh.

2.

Xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua
hàng điện máy qua hệ thống siêu thị Nguyễn Kim khu vực TP.HCM.

3.

Đưa ra kiến nghị, xây dựng mô hình, đề xuất cho các doanh nghiệp (siêu thị)
nhằm tạo giải pháp, các tính năng, dịch vụ nhằm đáp ứng các yêu cầu của
người tiêu dùng.

III- Ngày giao nhiệm vụ: 20/08/2015
IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 06/01/2016
V- Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS Phan Đình Nguyên
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)

PGS.TS PHAN ĐÌNH NGUYÊN


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan rằng luận văn “CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT

thành luận văn tốt nghiệp này.
TP. HCM, ngày 06 tháng 01 năm 2016
Tác giả

Lê Văn Sơn


iii

TÓM TẮT
Nghiên cứu này được thực hiện với 2 mục tiêu trọng tâm là: (1) Xác định các
yếu tố tác động đến Quyết định mua hàng điện máy qua hệ thống siêu thị tại TP. Hồ
Chí Minh của người tiêu dùng; (2) Đưa ra những kiến nghị, đề xuất cho việc gia tăng
Quyết định mua hàng điện máy qua hệ thống siêu thị tại TP. Hồ Chí Minh của người
tiêu dùng. Nghiên cứu được tiến hành qua hai giai đoạn là nghiên cứu định tính và
nghiên cứu định lượng.
Nghiên cứu định tính xác định được 5 yếu tố tác động đến Quyết định mua hàng
điện máy qua hệ thống siêu thị tại TP. Hồ Chí Minh của người tiêu dùng, gồm: Sản
phẩm, Giá, Dịch vụ, Chiêu thị, Địa điểm.
Nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua bảng câu hỏi khảo sát, sử
dụng phân tích hồi quy đa biến thông qua phần mềm SPSS với cỡ mẫu là 210 quan sát.
Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng yếu tố Sản phẩm có tác động nhiều nhất
đến Quyết định mua hàng điện máy qua hệ thống siêu thị tại TP. Hồ Chí Minh của
người tiêu dùng (hệ số β cao – 0.235) và yếu tố Địa điểm có tác động thấp nhất (hệ số
β thấp – 0.123).
Bằng việc xây dựng mô hình lý thuyết dựa trên các nhân tố: lý thuyết về hành
vi tiêu dùng và các yếu tố tác động đến Quyết định mua hàng điện máy qua hệ thống
siêu thị tại TP. Hồ Chí Minh, kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan; tác
giả đã cung cấp một cái nhìn bao quát về vấn đề nghiên cứu. Do đó, các dữ liệu này sẽ
góp phần bổ sung vào thang đo giúp các nhà nghiên cứu hàn lâm và ứng dụng hiểu rõ

clearly about buyers’ purchase decision on electric products through the supermarket
system in Ho Chi Minh City, Viet Nam. Besides, by identifying the factors affecting
buyers’ purchase decision on electric products through the supermarket system in Ho
Chi Minh City, the research has provided business managers and corporations
information to develop the electronic supermarket system based on the tastes of the
customers.


v

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................................ii
TÓM TẮT...................................................................................................................... iii
MỤC LỤC ....................................................................................................................... v
DANH MỤC HÌNH .................................................................................................... viii
DANH MỤC BẢNG ...................................................................................................... ix
CHƯƠNG 1 TỒNG QUAN ........................................................................................... 1
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................................ 1

1.2.

Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................. 3

1.3.

Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu ....................................................... 3


Các nghiên cứu trước .......................................................................................... 21

2.4.

Mô hình nghiên cứu đề xuất và giả thuyết nghiên cứu ....................................... 25

2.5.

Tóm tắt chương 2 ................................................................................................ 27

Chương 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................... 28


vi

3.1.

Các thông tin cần thu thập ................................................................................... 28

3.2.

Nguồn thu thập thông tin ..................................................................................... 28

3.3.

Thiết kế nghiên cứu ............................................................................................. 29

3.4.

Nghiên cứu định tính ........................................................................................... 32

4.4.

Phân tích hồi quy tuyến tính ................................................................................ 49

4.4.1. Kiểm tra hệ số tương quan giữa các biến ............................................................ 49
4.4.2. Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính ......................................................... 51
4.4.3. Đánh giá và kiểm định độ phù hợp của mô hình................................................. 51
4.4.4. Xác định tầm quan trọng của các biến trong mô hình......................................... 53
4.4.5. Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính .................... 54
4.5.

Kiểm định sự khác biệt về mức độ đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quyết

định mua hàng điện máy tại các siêu thị trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh theo các đặc
điểm cá nhân. ................................................................................................................. 55
4.5.1. Kiểm định sự khác biệt giới tính ......................................................................... 55
4.5.2. Kiểm định sự khác biệt độ tuổi ........................................................................... 55
4.5.3. Kiểm định sự khác biệt theo thu nhập ................................................................. 55
4.5.4. Kiểm định sự khác biệt theo Mức độ thường xuyên đến siêu thị điện máy trong
năm qua.......................................................................................................................... 56


vii

4.6.

Thảo luận về kết quả nghiên cứu......................................................................... 56

4.6.1. Về sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng điện máy tại
các siêu thị Nguyễn Kim trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh............................................... 56

Hình 2.4: Mô hình lý thuyết hành vi có hoạch định – TPB .......................................... 11
Hình 2.5: Mô hình chi tiết các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng ...................... 14
Hình 2.6: Mô hình Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua đồng hồ cao cấp tại
Tp.HCM, Ngô Thị Bảo Châu (2013)............................................................................. 21
Hình 2.7: Mô hình Các nhân tố tác động tới quyết định chọn kênh siêu thị khi mua
thực phẩm tươi sống của người tiêu dùng TP. Hồ Chí Minh, Chu Nguyễn Mộng Ngọc,
Phạm Tấn Nhật (2013) .................................................................................................. 22
Hình 2.8: Mô hình xu hướng sử dụng thanh toán điện tử (Lê Ngọc Đức, 2008) ......... 23
Hình 2.9: Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng quần áo thời trang
nữ- khu vực Tp.HCM(Nguyễn Ngọc Thanh, 2008). ..................................................... 24
Hình 2.10: Mô hình Tác động của giá trị cảm nhận đến ý định sẵn sàng mua của
khách hàng, Chang and Hsiao (2011)............................................................................ 24
Hình 2.11: Mô hình nghiên cứu đề xuất ........................................................................ 25
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu ..................................................................................... 31
Hình 4.1: Biểu đồ phần dư chuẩn hóa ........................................................................... 54


ix

DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Tỷ lệ hồi đáp .................................................................................................. 35
Bảng 4.1 Thông tin mẫu ................................................................................................ 42
Bảng 4.2 Bảng kết quả phân tích Cronbach’s Alpha .................................................... 44
Bảng 4.3 Bảng kết quả phân tích EFA các biến độc lập ............................................... 47
Bảng 4.4 Bảng kết quả phân tích EFA biến phụ thuộc ................................................. 48
Bảng 4.5 Kết quả phân tích tương quan Pearson .......................................................... 49
Bảng 4.6 Bảng chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp của mô hình ............................................ 52
Bảng 4.7 Bảng kiểm định độ phù hợp của mô hình ...................................................... 52
Bảng 4.8 Bảng thông số thống kê của từng biến trong mô hình hồi quy ...................... 53


tích nhân tố
Sig.

: Significance level – Mức ý nghĩa

SPSS

: Statistical Package for Social Sciences - Phần mềm xử lý thống kê

dùng trong các ngành khoa học xã hội
TP. HCM

: Thành phố Hồ Chí Minh


1

CHƯƠNG 1 TỒNG QUAN
Chương này giới thiệu tổng quát về lĩnh vực nghiên cứu, mục tiêu, phạm
vi và phương pháp nghiên cứu, cuối cùng là ý nghĩa của việc nghiên cứu và kết
cấu của luận văn.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Những năm gần đây, tình hình hình kinh tế thế giới có triển vọng tích cực,
theo báo cáo đánh giá của IMF (Quỹ tiền tệ Quốc tế, ngày 19 tháng 1 năm 2015)
thì nền kinh tế thế giới tăng trưởng ở mức 3.3% trong năm 2014, và dự báo năm
2015 tình hình tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ đạt khoảng 3.8%. Và theo báo cáo
của tổng cục thống kê Việt Nam trong năm 2014, tăng trưởng kinh tế Việt Nam
đạt ở mức 5.98% và dự báo năm 2015 Việt Nam sẽ đạt mức tăng trưởng là 6.5%,
với sự tăng trưởng này thì kết quả kinh doanh của ngành điện máy cũng đóng

tiêu dùng. Trong khi đó nghiên cứu của Chang & Hsiao (2011) cho thấy nhân tố
thu hút người tiêu dùng mua xe hơi tại thị trường Đài Loan là giá trị cảm nhận,
mang tính chất chỉ đạo và quyết định mua sắm. Cùng với nghiên cứu của Chu
Nguyễn Mộng Ngọc và Phạm Tấn Nhật (2013) được khảo sát tại thị trường
TP.HCM và tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cho rằng các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định
mua thực phẩm tươi sống tại kênh siêu thị bao gồm các nhân tố liên quan đến sản
phẩm, hình thức bao bì, giá cả, địa điểm và hoạt động chiêu thị. Những nghiên
cứu trên đều về hành vi tiêu dùng nhưng khác nhau về ngành nghề nghiên cứu,
và hành vì này sau vài năm, ít nhiều cũng có sự thay đổi trong cách quyết định
mua hàng của người tiêu dùng.
Vấn đề xem xét những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng đã
được nhiều nhà nghiên cứu hàn lâm và ứng dụng về tiếp thị trên thế giới quan
tâm, và tập trung nghiên cứu trong nhiều năm qua. Tuy nhiên đối với lĩnh vực
điện máy có rất ít nghiên cứu. Chính vì lý do đó, tôi đã quan tâm và lựa chọn
nghiên cứu đề tài: “CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH MUA
HÀNG ĐIỆN MÁY QUA HỆ THỐNG SIÊU THỊ NGUYỄN KIM TẠI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”. Đề tài thực hiện không ngoài mục đích nghiên
cứu hành vi tiêu dùng điện máy của khách hàng, tác giả hy vọng nhận được nhiều
ý kiến đóng góp để đề tài nghiên cứu được hoàn thiện tốt hơn.


3

1.2. Mục tiêu nghiên cứu
-

Xác định tất cả các yếu tố tác động đến quyết định mua hàng điện

máy qua hệ thống siêu thị Nguyễn Kim tại thành phố Hồ Chí Minh.
-

1.3.2. Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng khảo sát là các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng
điện máy qua hệ thống siêu thị Nguyễn Kim tại thành phố Hồ Chí Minh.
- Đối tượng được chọn để khảo sát bao gồm cả nam và nữ, độ tuổi từ 18
tuổi trở lên, đây là nhóm đối tượng có khả năng độc lập về kinh tế nên hành vi
tiêu dùng của họ trong chừng mực nào đó có thể đại diện cho tất cả các thành
phần người tiêu dùng trong xã hội.
1.4. Đóng góp của đề tài


4

- Trong bối cảnh cạnh trạnh gay gắt trong mọi mặt trận thị trường, đề tài
đem lại một số ý nghĩa thực tiễn cho các doanh nghiệp, các nhà quản trị
marketing và nghiên cứu thị trường thuộc lĩnh vực điện máy, cụ thể như sau:
-

Kết quả nghiên cứu góp phần xác định rõ các yếu tố quan trọng ảnh

hưởng đến quyết định mua hàng điện máy. Điều này tạo cơ sở cho việc hoạch
định tốt các chương trình chiêu thị của doanh nghiệp và xây dựng hệ thống phân
phối theo đúng tiêu chuẩn, làm gia tăng quyết định mua các sản phẩm điện máy
qua hệ thống siêu thị Nguyễn Kim tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh.
-

Kết quả nghiên cứu giúp cho các nhà nghiên cứu thị trường, đại lý

phân phối và nhà quản trị marketing nắm bắt được vai trò và thang đo lường của
các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng. Từ đó thúc đẩy việc thực hiện
các dự án nghiên cứu thị trường và xây dựng giải pháp để thu hút khách hàng,

sự phù hợp của mô hình nghiên cứu, kiểm định các giả thuyết của mô hình
nghiên cứu.
Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Tóm tắt các kết quả chính của nghiên cứu, từ đó đưa ra các đề xuất quản
lý trong lĩnh vực kinh doanh điện máy qua hệ thống siêu thị Nguyễn Kim tại
thành phố Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, luận văn cũng nêu lên những đóng góp
của đề tài, các hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.


6

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

Chương này trình bày sơ lược lý thuyết về hành vi mua của người tiêu
dùng; giới thiệu một số nghiên cứu trước, đồng thời sử dụng các kết quả này để
hiệu chỉnh lần cuối cùng các yếu tố tác động và gợi ý các thang đo sẽ sử dụng
trong nghiên cứu.

2.1. Các lý thuyết liên quan đến quyết định của người mua
2.1.1. Lý thuyết về hành vi tiêu dùng
Hành vi tiêu dùng là một tiến trình cho phép một cá nhân hay một nhóm
người lựa chọn, mua sắm, sử dụng hoặc loại bỏ một sản phẩm, dịch vụ, những
suy nghĩ đã có, kinh nghiệm hay tích lũy, nhằm thỏa mãn nhu cầu hay ước muốn
của họ (Solomon & ctg., 2006).
Theo Philip Kotler (2005), hành vi người tiêu dùng được định nghĩa là
“Một tổng thể những hành động diễn biến trong suốt quá trình kể từ khi nhận biết
nhu cầu cho tới khi mua và sau khi mua sản phẩm”. Nói cách khác, hành vi của
người tiêu dùng là cách thức các cá nhân ra quyết định sẽ sử dụng các nguồn lực
sẵn có của họ như: thời gian, tiền bạc, nỗ lực,… như thế nào cho các sản phẩm
tiêu dùng.

NIỀM TIN

THÁI ĐỘ

XU HƯỚNG

TIÊU DÙNG

(Nguồn: Fishbein & Ajzen, 1975)

Nghiên cứu của Cronin & Ctg (2000) phát hiện ra rằng giá trị nhận thức
có tác động tích cực đến hành vi tiêu dùng. Hành vi tiêu dùng là những hành vi
cụ thể của một cá nhân khi thực hiện các quyết định mua sắm, sử dụng và vứt bỏ
sản phẩm hay dịch vụ (Kotler, 2003).
Theo Kotler, nghiên cứu về hành vi tiêu dùng của khách hàng là nhiệm vụ
quan trọng hàng đầu có ảnh hưởng rất lớn đến các quyết định về chiến lược tiếp
thị của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp mới bắt đầu, những người làm tiếp thị có
thể hiểu được người tiêu dùng thông qua kinh nghiệm bán hàng hàng ngày; và
đến một thời điểm nhất định, sự phát triển về quy mô của doanh nghiệp và thị


8

trường đã làm cho nhiều nhà quản trị và tiếp thị không còn điều kiện tiếp xúc
trực tiếp với khách hàng nữa, chính vì vậy họ phải nghiên cứu về hành vi tiêu
dùng của khách hàng cho doanh nghiệp của mình.
Hình 2.2. Mô hình lý thuyết hành vi mua hàng

Tâm lý
người mua


Đánh giá các
lựa chọn

Văn hóa

Quyết định
mua

Công nghệ
Giá cả

Chính trị
Phân phối
Chiêu thị

Văn hóa

Xã hội
Cá nhân

Hành vi sau
mua

Quyết định
của người
mua
Lựa chọn
sản phẩm
Lựa chọn

2.1.2. Thuyết hành động có lý do (Theory of Reasoned Action – TRA)
Thuyết hành động có lý do (TRA) là một lý thuyết thuộc ngành tâm lý học
xã hội. Các nhà tâm lý học xã hội đã cố gắng giải thích làm thế nào và tại sao thái
độ lại tác động đến hành vi. Tại sao và như thế nào mà niềm tin của mỗi con
người khiến họ thay đổi cách thức và đường lối hành động. Thuyết hành động có
lý do được Martin Fishbein giới thiệu lần đầu vào năm 1967, một nhà tâm lý học
xã hội của đại học Illinois tại Urbana. Ông đã đưa ra nhận định về mối quan hệ
giữa niềm tin và thái độ. Sau đó vào thập niên 70, Fishbein đã cộng tác cùng Icek
Ajzen thuộc đại học Massachusetts, Amherst để nghiên cứu và phát triển lý
thuyết này.
TRA quan tâm đến mối liên quan giữa niềm tin, hành vi, chuẩn chủ quan,
thái độ và ý định hành vi. Fishbein đã phân biệt thái độ về một đối tượng cụ thể
và thái độ hướng về hành vi liên quan đến đối tượng đó. Ông cũng chứng minh
thái độ hướng về hành vi giúp dự đoán hành vi tốt hơn là thái độ đối với con
người, các tổ chức, các hiện tượng xã hội,... Lý thuyết này cho rằng có một mối
liên kết mật thiết giữa việc đo lường thái độ, ý định hành vi và hành vi của một
cá nhân trong cùng điều kiện hoàn cảnh, thời gian và mục tiêu hành động.
Thuyết TRA giả định một chuỗi ngẫu nhiên liên kết niềm tin về hành vi và
chuẩn chủ quan với ý định hành vi và hành vi. Lý thuyết này cũng cho thấy rằng
yếu tố quyết định quan trọng nhất của hành vi là ý định hành vi của cá nhân.
TRA giải thích rằng hành vi cá nhân được điều khiển bởi ý định hành vi, và ý
định hành vi là yếu tố quyết định thái độ hướng về hành vi. Ý định hành vi là một
sự phán đoán tốt cho hành vi. Khái niệm này được xem là khả năng có thể xảy ra
mà một cá nhân chắc chắn sẽ thực hiện một hành vi. Fishbein cho rằng các biến
trong mô hình ông xây dựng có thể ảnh hưởng đến ý định và hành vi. Tuy nhiên,


10

các biến này phải ảnh hưởng đáng kể đến các yếu tố thái độ hoặc niềm tin, chuẩn

(Nguồn: Fishbein & Ajzen, 1975. Belief, Attitude, Intention and Behavior: An Introduction to
theory and research)

TRA giúp giải mã hành vi của một cá nhân bằng cách nhận diện, đo lường
và kết nối những niềm tin có liên quan của người đó, cho phép hiểu lý do thúc
đẩy hành vi. Tuy nhiên, TRA cũng mang nhiều hạn chế (Taylor, 2001). Một
trong những hạn chế là xuất phát từ bản chất tự nhiên của việc tự thuật, được
dùng để xác định thái độ chủ thể. Các thông tin do cá nhân tự thuật lại được sử
dụng khi áp dụng thuyết này chứ không qua quan sát trực tiếp. Trong khi các dữ
liệu tự thuật lại mang tính chất rất chủ quan và không chính xác. Hạn chế lớn
nhất của thuyết TRA là giả định tất cả hành vi đều chịu sự kiểm soát của lý trí.
Nhưng đôi khi lý trí không thể kiểm soát được toàn bộ hành vi của một người.


11

Do đó, TRA chỉ áp dụng được với hành vi thực hiện có ý thức. Quyết định không
hợp lý, hành động theo thói quen hoặc hành vi thực hiện không phải do ý thức
không thể giải thích được bằng thuyết này. Những người thường thay đổi hành vi
của họ phụ thuộc vào hoàn cảnh hiện tại của họ cũng không phải đối tượng của
thuyết này. Từ những hạn chế đó, thuyết hành vi có hoạch định – TPB đã ra đời.
2.1.3. Thuyết hành vi có hoạch định (Theory of Planned Behavior TPB)
Trong tâm lý học, lý thuyết hành vi có hoạch định là một lý thuyết về mối
liên hệ giữa niềm tin và hành vi. Khái niệm này đã được đề xuất bởi Icek Ajzen
năm 1991 để cải thiện sức mạnh tiên đoán của lý thuyết lý luận hành động dựa
trên nhận thức kiểm soát hành vi. Đây là một trong các lý thuyết tiên đoán thuyết
phục nhất. Nó đã được áp dụng cho các nghiên cứu về mối quan hệ giữa niềm
tin, thái độ, ý định hành vi và hành vi trong nhiều lĩnh vực như quảng cáo, quan
hệ công chúng, chiến dịch quảng cáo và chăm sóc sức khỏe.