TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2
=======o0o=======

ĐỖ THẢO LY

NÂNG CAO KỸ NĂNG THỰC HÀNH
ĐỘNG TÁC ĐỘI NGŨ TỪNG NGƯỜI
KHÔNG CÓ SÚNG CHO HỌC SINH
LỚP 10 TRƯỜNG THPT XUÂN HÒA,
VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

HÀ NỘI - 2016


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2
=======o0o=======

ĐỖ THẢO LY

NÂNG CAO KỸ NĂNG THỰC HÀNH
ĐỘNG TÁC ĐỘI NGŨ TỪNG NGƯỜI
KHÔNG CÓ SÚNG CHO HỌC SINH
LỚP 10 TRƯỜNG THPT XUÂN HÒA,
VĨNH PHÚC
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Đỗ Thảo Ly


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

GDQP

: Giáo dục quốc phòng

GDQP & AN

: Giáo dục quốc phòng và An ninh

THPT

: Trung học phổ thông

NxB

: Nhà xuất bản

ĐLĐN

: Điều lệnh đội ngũ

SGK

: Sách giáo khoa

GD- ĐT

1.4.1. Thực hành .............................................................................................................................. 12
1.4.2. Kỹ năng .................................................................................................................................. 12
1.4.3. Rèn luyện kỹ năng.................................................................................................................. 13
Chương 2.THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC BÀI ĐỘI NGŨ TỪNG NGƯỜI KHÔNG CÓ SÚNG
CHO HỌC SINH LỚP 10 TRƯỜNG .............................................................................................. 14
THPT XUÂN HÒA ......................................................................................................................... 14
2.1. Thực trạng dạy và học bài đội ngũ từng người không có súng cho học sinh lớp 10 trường
THPT Xuân Hòa. ............................................................................................................................. 14
2.1.1. Đối với giáo viên .................................................................................................................... 14
2.1.2. Đối với học sinh ..................................................................................................................... 15
2.1.3. Các điều kiện bảo đảm rèn luyện kỹ năng thực hành đội ngũ từng người không có súng ..... 18


2.2. Kỹ năng thực hành động tác sau khi kết thúc bài học đội ngũ từng người không có súng của
học sinh trường THPT Xuân Hòa. ................................................................................................... 19
Chương 3. BIỆN PHÁP NÂNG CAO KỸ NĂNG THỰC HÀNH ĐỘNG TÁC ĐỘI NGŨ TỪNG
NGƯỜI KHÔNG CÓ SÚNG CHO HỌC SINH LỚP 10 TRƯỜNG THPT XUÂN HÒA ............. 21
3.1. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học bài đội ngũ từng người không có súng .......... 21
3.1.1 Nghiên cứu đối tượng học tập để có phương pháp giảng dạy phù hợp ........................... 21
3.1.2. Nghiên cứu nội dung học tập môn học GDQP & AN để hình thành tư duy về kỹ thuật động
tác ..................................................................................................................................................... 21
3.1.3. Tổ chức cho học sinh quan sát mẫu ....................................................................................... 24
3.1.4. Giáo viên hướng dẫn học sinh luyện tập theo mẫu ................................................................ 27
3.1.5. Học sinh rèn luyên theo quy trình rèn luyện kỹ năng ............................................................ 29
3.1.6. Xây dựng kế hoạch, nội dung tổ chức học tập ngoại khóa..................................................... 30
3.2. Thực nghiệm điều lệnh độ ngũ từng người không có súng. ...................................................... 31
3.2.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm ....................................................................................... 31
3.2.2. Phương pháp thực nghiệm ..................................................................................................... 32
3.2.3. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm ......................................................................................... 32
3.2.4. Kết quả thực nghiệm .............................................................................................................. 32

nhanh chóng, phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khó lường.Riêng đối với nước ta,
các thế lực thù địch vẫn ráo riết chống phá, chủ yếu bằng chiến lược diễn biến
hoà bình, âm mưu xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Các hành động
xâm hại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nước ta vẫn tiếp diễn dưới nhiều hình
thức, âm mưu và các thủ đoạn hết sức tinh vi. Môn học GDQP & AN, không
chỉ là một nội dung học trong chương trình học của Bộ Giáo dục và Đào tạo
(GD-ĐT) đề ra mà còn giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, yêu CNXH, tinh
thần cảnh giác trước mọi âm mưu của kẻ thù, có ý thức đúng đắn, đồng thời
trang bị những kiến thức kỹ năng quân sự cần thiết để xây dựng lực lượng dự
bị cho đất nước, sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ Quốc khi có xung đột xảy ra. Do
đó việc nâng cao kiến thức về quốc phòng toàn dân đến thế hệ trẻ là điều vô
cùng quan trọng, cấp thiết.
Trung học phổ thông (THPT) là cấp học đầu tiên mà học sinh được học

1


về nội dung GDQP & AN nên có nhiều bỡ ngỡ chưa quen với môn học. Đây là
môn học có yêu cầu cao hơn hẳn so với những môn học khác vì vừa học vừa
kết hợp rèn luyện, cường độ học tập cao hơn do có nhiều nội dung phải học
ngoài thao trường, bãi tập như nội dung: đội ngũ từng người không có súng,
đội ngũ đơn vị, kỹ thuật băng bó cấp cứu chuyển thương… rất vất vả với lứa
tuổi của các em.
Nội dung thực hành động tác đội ngũ từng người không có súng là bài học
đầu tiên các em làm quen với bãi tập với nội dung học ngoài trời của môn
GDQP & AN hơn thế đây còn là nền tảng để các em học các nội dung học thực
hành về sau. Tuy nhiên đây lại là một nội dung không dễ dàng đối với học sinh
lớp 10 đòi hỏi ở người học phải cố gắng cao trong học tập và rèn luyện, chịu
khó tìm tòi đào sâu suy nghĩ để nâng cao nhận thức đồng thời rèn luyện để hình
thành kỹ năng quân sự.

Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu phương pháp giảng dạy nội dung bài đội ngũ
từng người không có súng từ đó tìm ra phương pháp giảng dạy phù hợp cho
học sinh lớp 10 THPT Xuân Hòa.
4. Đối tượng nghiên cứu
Kỹ năng thực hành động tác bài đội ngũ từng người không có súng của
học sinh trường THPT Xuân Hòa, Thị xã Phúc Yên, Tỉnh Vĩnh Phúc.
Nội dung bài đội ngũ từng người không có súng trong chương trình GDQP
& AN lớp 10 ở trường THPT.
5. Phạm vi nghiên cứu
Bài đội ngũ từng người không có súng trong chương trình GDQP & AN
lớp 10.
Học sinh khối 10 trường THPT Xuân Hòa.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
6.1. Ý nghĩa khoa học
Nghiên cứu phương pháp giảng dạy đội ngũ từng người không có súng để

3


tìm ra phương pháp giảng dạy phù hợp và tiến bộ nhất
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả đạt được sau khi nghiên cứu đề tài có thể là căn cứ để các đồng
nghiệp nghiên cứu, phát triển và vận dụng trong công tác giảng dạy nhằm nâng
cao chất lượng dạy học đội ngũ từng người không có súng ở trường THPT.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Sử dụng hình thức tổng hợp và phân tích tài liệu: Đọc các tài liệu có liên
quan đến hình thức tổ chức và phương pháp luyện tập, các nội dung thực hành
đối với GDQP & AN và các môn học khác có liên quan, các văn kiện của Đảng
và Nhà nước về GDQP & AN. Từ phân tích tiếp thu và sử dụng các thông tin

không có súng theo hướng tích cực.
- Tổ chức thực nghiệm: được sự giúp đỡ của các thầy giáo trong trung tâm
GDQP Hà Nội 2 và các thầy cô giáo tại trường THPT Xuân Hòa.
7.4. Phương pháp chuyên gia
Để hoàn thiện đề tài nghiên cứu, chúng tôi xin ý kiến đánh giá, nhận xét
của các giảng viên trong trung tâm GDQP Hà Nội 2 và giáo viên chủ nhiệm lớp
về các hình thức tổ chức và phương pháp luyện tập đã áp dụng với học sinh lớp
10 trường THPT Xuân Hòa.

5


NỘI DUNG
Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN NÂNG CAO KỸ NĂNG THỰC HÀNH
ĐỘI NGŨ TỪNG NGƯỜI KHÔNG CÓ SÚNG
1.1. Lý luận về phương pháp giảng dạy môn học GDQP & AN
Phương pháp giảng dạy GDQP & AN là nội dung quan trọng trong việc
truyền tải kiến thức quốc phòng, an ninh và kĩ năng quân sự. Phương pháp
GDQP & AN ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập, phản ánh quá trình
nghiên cứu, sáng tạo, năng lực, trình độ vận dụng của giáo viên vào quá trình
thực tiễn.
Phương pháp GDQP & AN giúp cho cán bộ giáo viên, học viên, sinh viên,
học sinh nghiên cứu hiểu rõ những vấn đề cốt lõi trong từng nội dung cụ thể,
từ quan điểm, nguyên tắc các mối kết hợp và sự phát triển theo thứ tự của nội
dung. Trên cơ sở phần lý luận sẽ đề cập đến cách tổ chức giảng dạy, huấn luyện
theomô hình mẫu được sắp xếp. Mỗi phần học, bài học, nội dung vấn đề giảng
dạy hoặc mỗi hành động, cử động, động tác đều được phản ánh, thể hiện đầy
đủ theo đúng cách tổ chức, phương pháp giảng dạy.
Phương pháp giảng dạy kỹ năng thực hành ngoài việc xác định mục đích
yêu cầu, ý nghĩa khoa mục còn phải thể hiện tư thế, tác phong, động tác, phong

chỉnh.
GDQP & AN là một môn khoa học xã hội, cơ sở hình thành GDQP & AN
đã tồn tại lâu dài và ngày càng phát triển. Phương pháp GDQP & AN cơ bản
giống với phương pháp dạy các môn khoa học được xác định:
- Đều đứng trên quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch
sử để giải quyết các mối quan hệ trong lịch sử tồn tại và phát triển của các sự
vật hiện tượng.
- Đều đứng trên quan điểm giai cấp để xem xét, đánh giá và giải quyết các
mối quan hệ trong các nguyên tắc:
Tính tư tưởng và khoa học.

7


Tính thực tế, thực tiễn.
Tính hệ thống và trình tự.
- Đều có các hình thức tổ chức và phương pháp cơ bản trong giảng dạy lý
thuyết và thực hành.
GDQP & AN là khoa học tổng hợp, bởi vậy yêu cầu về phương pháp
giảng dạy, huấn luyện phải cụ thể, chặt chẽ cả về thời gian, không gian và thời
điểm đối với cả người dạy và người học.
- Phải có nhận thức nhanh.
- Tư duy sâu sắc, đúng và linh hoạt.
- Vận dụng vào thực tế nhanh và thành thạo.
Trong chiến tranh, chiến đấu không phải lúc nào các điều kiện thuận lợi
cũng cho phép và đủ.Tình hình địa lý, khí hậu, thời tiết luôn diễn biến phức
tạp.Đối tượng tác chiến luôn có những thay đổi về quy mô, âm mưu, thủ đoạn
và hình thức tác chiến. Do đó, phương pháp giảng dạy phải đáp ứng đầy đủ
mong muốn của người học, đồng thời giải quyết được các mâu thuẫn nảy sinh
sao cho phù hợp với diễn biến cụ thể.

sống còn của quốc gia, dân tộc.
1.3. Đặc điểm phương pháp dạy bài ĐLĐN
a, Đặc điểm giảng dạy bài ĐLĐN.
Giảng dạy ĐLĐN là nội dung được thực hiện ngoài sân bãi bằng sư kết
hợp chặt chẽ giữa lời nói và thao tác nghiệp vụ, giữa lý thuyết và thực hành của
cán bộ, giáo viên.
Đối tượng giảng dạy, huấn luyện điều lệnh đội ngũ là các nam, nữ học
sinh, sinh viên, được biên chế thành các đơn vị tiểu đội, trung đội, đại đội.
Thông thường một đại đội học sinh, sinh viên được biên chế từ 130 đến 150
em; trung đội từ 40 đến 50 em; tiểu đội từ 10 đến 17 em. Tuy nhiên, do điều
kiện về thao trường, bãi tập, về cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học ở mỗi nhà
trường, mỗi cấp học có sự khác nhau nên chất lượng, hiệu quả của các bài giảng

9


điều lệnh đội ngũ chưa đồng đều.
Đội ngũ giáo viên còn mỏng và chưa đồng đều ở các cấp học, bậc học.
Giảng viên GDQP & AN trong các trường đại học cơ bản và chủ yếu là sĩ quan
biệt phái;… có chuyên môn sâu về quân sự nhưng phần lớn chưa qua đào tạo
phương pháp sư phạm. Giáo viên các trường THPT và trung học chuyên nghiệp
còn thiếu nhiều về số lượng và hiện chưa có giáo viên đào tạo dài hạn nên ảnh
hưởng không nhỏ đến chất lượng giảng dạy. Mặc dù được biên chế thành các
tiểu đội, trung đội, đại đội nhưng cán bộ quản lý các đại đội, trung đội, tiểu đội
ấy vẫn chỉ là học sinh, sinh viên kiêm chức không có đủ khả năng giúp đỡ cán
bộ, giáo viên về chuyên môn. Do đó, việc theo dõi hướng dẫn cho học sinh,
sinh viên luyện tập điều lệnh đội ngũ nhất là thực hiện các cử động, động tác
theo các bước hoàn toàn phụ thuộc vào giáo viên lên lớp.
Thời gian học ĐLĐN của học sinh, sinh viên rất ít, chẳng hạn học sinh
THPT trong chương trình GDQP & AN cho học sinh lớp 10 có 12 tiết ĐLĐN,

viên có thể lồng ghép nhiều phương pháp, đứng trên nhiều cương vị để truyền
đạt tri thức một cách tự giác cho người học dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện để có
kỹ năng thật sự khi học tập.
Khi tiến hành giảng dạy bài ĐLĐN, giáo viên phải chú ý tới điểm chủ yếu,
cốt lõi của vấn đề giảng dạy, vấn đề cần trình bày, chú ý tới điều cốt lõi, chủ
yếu nhất của phương pháp trực quan giữa giảng giải và làm động tác. Khi giảng
dạy động tác đội ngũ giáo viên phải đứng trên các cương vị khác nhau (nếu
không có người làm mẫu đội mẫu) để thể hiện phương pháp trình bày. Từng
cương vị trong phương pháp giảng dạy phải được phân biệt rõ, không lẫn lộn.
Giảng dạy một động tác đội ngũ ngoài việc kết hợp giảng giải và làm động
tác (nói đến đâu làm đến đó), giáo viên còn phải thực hiện qua 3 bước: làm
nhanh- làm chậm phân tích từng cử động- làm tổng hợp phân chia theo từng cử
động của động tác. Thực hiện qua 3 bước trong giảng dạy động tác đội ngũ sẽ
làm cho học sinh, sinh viên dễ theo dõi, dễ nhớ và luyện tập.

11


Trong phương pháp luyện tập đội ngũ từng người phải lấy luyện tập cơ
bản làm trọng tâm, luyện tập kết hợp với bình tập, thực hiên sai đâu sửa đấy.
1.4. Một số khái niệm sử dụng trong đề tài.
1.4.1. Thực hành
Đây là phương pháp trực tiếp tiến hành các thao tác đúng nội dung.
Để thực hiện phương pháp này người dạy phải soạn thảo được những cách
thức thực hành theo đặc điểm, yêu cầu riêng của từng nội dung bài học.
Người học phải nắm vững lý thuyết, chấp hành đúng quy định, quy tắc mà
người dạy đề ra.
1.4.2. Kỹ năng
Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về kỹ năng. Những định nghĩa này
thường bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm cá nhân của người

Cần thực hiện thao tác thế nào cho đúng?
Học sinh phải chú ý lắng nghe, tích cực, chủ động tham gia học tập, luyện
tập theo hướng dẫn của giáo viên, kiên trì tập luyện để hình thành kỹ năng.

13


Chương 2.THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC BÀI ĐỘI NGŨ TỪNG
NGƯỜI KHÔNG CÓ SÚNG CHO HỌC SINH LỚP 10 TRƯỜNG
THPT XUÂN HÒA
2.1. Thực trạng dạy và học bài đội ngũ từng người không có súng cho học
sinh lớp 10 trường THPT Xuân Hòa.
2.1.1. Đối với giáo viên
Trường THPT Xuân Hòa với 25 năm xây dựng và phát triển là một trường
có bề dày thành tích trong những năm vừa qua với 100% cán bộ giáo viên đạt
chuẩn và trên chuẩn trong đó có 10 thạc sĩ và 9 đồng chí đang theo học thạc sĩ.
Đối với bộ môn GDQP & AN trường THPT Xuân Hòa còn thiếu tuy nhiên
do nhận thức được vị trí, vai trò quan trọng của bộ môn cho nên trong nhiều
năm trở lại đây Ban Giám hiệu trường THPT Xuân Hòa đã liên kết với Ban
Giám đốc Trung tâm GDQP trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 tổ chức dạy học
tập trung cho học sinh toàn trường học một tuần vào đầu năm học.
Giáo viên là sĩ quan quân đội có kiến thức quân sự, quốc phòng vững chắc,
có sức ám thị lớn đối với học sinh trong giảng dạy, nhưng phương pháp sư
phạm chưa thật sự phù hợp với đối tượng học sinh phổ thông và rất khó khăn
trong việc theo dõi, kiểm tra, quản lý quá trình tập luyện của học sinh phổ thông
dẫn đến kết quả giảng dạy còn thấp.
Theo phân phối chương trình GDQP & AN của trường THPT Xuân Hòa
thì thời gian cho bài đội ngũ từng người không có súng là 4 tiết. Với thời gian
ấy để học hết được tất cả các nội dung của bài đã là rất khó khăn do đó học sinh
không có nhiều thời gian để tập và khi đã luyện tập ít thì việc hình thành kỹ

khác lại sao nhãng các môn học khác hoặc chỉ học để đạt được điểm trung bình
đối phó với các môn học phụ.
Môn học GDQP & AN cũng là môn học trong chương trình THPT tuy
nhiên môn học này mới được đưa vào giảng dạy và trở thành môn học chính

15


khóa. Vì vậy, so với các môn học khác đây là môn học còn non trẻ cả về nội
dung, trình độ phát triển khoa học. GDQP & AN có những đặc điểm riêng so
với các môn học khác. Nó không chỉ có nội dung lý thuyết trên lớp mà còn phải
biết vận dụng vào thực tiễn.
Các em học sinh THPT đang ở độ tuổi mớ lớn, các em có tâm lý ngại học
GDQP & AN vì môn học khá khô khan nên khó gây hứng thú học tập cho các
em. Bên cạnh đó, nội dung thực hành phải tập luyện khá vất vả, địa điểm tập
luyện thường ở ngoài trời (thao trường, bãi tập) đòi hỏi các em phải vận động
nhiều. Do đó, các em thường mệt mỏi, ý thức học tập chưa cao.
Các em có tâm lý đây là môn phụ, nên không cần đầu tư nhiều thời gian
để học tập và rèn luyện. Các em chưa nhận thức được tầm quan trọng của môn
học, dẫn đến thái độ học tập không chỉ để khống chế, học cho xong, chưa có ý
thức tập luyện để hình thành kỹ năng, phần lớn các em đầu tư thời gian cho các
môn thi tốt nghiệp và đại học.
Thực tế khi các em học GDQP & AN xong đều không nắm vững được nội
dung đã học, chưa thực hiện được động tác hay thực hiện động tác còn chưa
đúng chưa biết vận dụng vào điều kiện cụ thể nên chất lượng học tập còn chưa
cao.
Để đánh giá về nhận thức và tinh thần tự giác luyện tập nội dung điều lệnh
đội ngũ từng người không có súng của các em học sinh tôi tiến hành khảo sát
bằng hình thức phát phiếu phỏng vấn đối với 251 học sinh lớp 10 tại trường
THPT Xuân Hòa. Qua thu thập, kiểm tra số liệu có 250 phiếu hợp lệ, 1 phiếu


Từ kết quả trên nhận thấy đa số học sinh đều cho rằng việc học tập nội
dung điều lệnh đội ngũ từng người không có súng là cần thiết và rất cần thiết.
Điều này chứng tỏ học sinh đã nhận thức đúng đắn về vai trò của việc
học thực hành điều lênh đội ngũ từng người không có súng.
Nhưng thực chất học sinh có tự giác hình thành ý thức tự lập thường
xuyên hay không?
Để trả lời câu hỏi này, tôi điều tra bằng câu hỏi:
Câu 2: Trong quá trình học tập nội dung điều lệnh đội ngũ từng
người không có súng, em có thường xuyên tự luyện tâp không?
A. Thường xuyên luyện tập
B. Không thường xuyên luyện tập
C. Chỉ tập luyện khi sắp kiểm tra, khi giáo viên nhắc nhở.

17