BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
----------ϥ----------

BỘ TÀI CHÍNH

TRẦN HUY TRƯỜNG

qu¶n lý rñi ro trong ho¹t ®éng thanh tra thuÕ
®èi víi doanh nghiÖp ë viÖt nam

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
----------ϥ----------

BỘ TÀI CHÍNH

TRẦN HUY TRƯỜNG

qu¶n lý rñi ro trong ho¹t ®éng thanh tra thuÕ
®èi víi doanh nghiÖp ë viÖt nam
Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng
Mã số

: 62.34.02.01


1.1.3. Đề tài và bài báo khoa học..............................................................................12
1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI ...........................................15
1.3. SỰ KHÁC BIỆT CỦA LUẬN ÁN SO VỚI CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ...........18
Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG
HOẠT ĐỘNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP.........................21
2.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THANH TRA THUẾ ......................21
2.1.1. Khái niệm thanh tra thuế.................................................................................21
2.1.2. Đặc điểm của thanh tra thuế ...........................................................................24
2.1.3. Nội dung thanh tra thuế ..................................................................................28
2.2. QUẢN LÝ RỦI RO TRONG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI
DOANH NGHIỆP ...................................................................................................30
2.2.1. Khái niệm rủi ro và quản lý rủi ro ..................................................................30
2.2.2. Khái niệm rủi ro về thuế và quản lý rủi ro trong thanh tra thuế ...................31
2.2.3. Quy trình quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế đối với
doanh nghiệp ..................................................................................................34
2.2.4. Các tiêu chí đánh giá rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế đối với
doanh nghiệp ..................................................................................................38


2.2.5. Các tiêu chí đánh giá kết quả áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt
động thanh tra thuế .........................................................................................50
2.2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra
thuế đối với doanh nghiệp .............................................................................53
2.3. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG THANH
TRA THUẾ VÀ VIỆC ÁP DỤNG CHO VIỆT NAM ..........................................59
2.3.1. Kinh nghiệm của các nước thuộc khối OECD ..............................................59
2.3.2. Bài học rút ra cho Việt Nam khi áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt
động thanh tra thuế .........................................................................................69
Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG
THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM GIAI

4.1.1. Bối cảnh kinh tế - xã hội của Việt Nam tác động đến quản lý rủi ro
trong hoạt động thanh tra thuế thời gian tới ...............................................118
4.1.2. Định hướng cải cách và hiện đại hóa thanh tra thuế đến năm 2020 ..........123
4.1.3. Yêu cầu đối với việc hoàn thiện quản lý rủi ro trong hoạt động
thanh tra thuế thời gian tới ...........................................................................124
4.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ RỦI RO TRONG
HOẠT ĐỘNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP Ở
VIỆT NAM .............................................................................................................126
4.2.1. Hoàn thiện hành lang pháp lý làm cơ sở áp dụng quản lý rủi ro vào
hoạt động thanh tra thuế...............................................................................126
4.2.2. Nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải áp dụng quản lý rủi ro
trong hoạt động thanh tra thuế .....................................................................128
4.2.3. Hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá rủi ro trong quy trình thanh tra thuế
đối với doanh nghiệp....................................................................................128
4.2.4. Bổ sung bước đánh giá chất lượng quản lý rủi ro vào quy trình
thanh tra thuế ................................................................................................133
4.2.5. Hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về doanh nghiệp ...................134
4.2.6. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thanh
tra thuế ..........................................................................................................135
4.2.7. Chú trọng công tác phân tích, dự báo rủi ro ................................................138
4.2.8. Chuyên môn hóa và kiện toàn bộ máy thanh tra thuế theo quản lý
rủi ro ..............................................................................................................139
4.2.9. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra thuế .......................142
4.2.10. Tăng cường giám sát kết quả quản lý rủi ro ..............................................143


4.2.11. Tăng cường công tác phối hợp giữa các bộ phận trong cơ quan thuế .......146
4.2.12. Tăng cường hợp tác quốc tế về thuế ..........................................................147
4.3. CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP .................................................147
4.3.1. Tăng cường sự phối hợp của các cơ quan nhà nước với cơ quan thuế ........147


Giá trị gia tăng

NNT

Người nộp thuế

NSNN

Ngân sách nhà nước

OECD

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế

TNDN

Thu nhập doanh nghiệp

TNCN

Thu nhập cá nhân

TTĐB

Tiêu thụ đặc biệt


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ



DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Số hiệu

Nội dung

Trang

Mô hình 2.1: Mô hình chuyển đổi phương thức thanh tra thuế ................................59
Mô hình 2.2: Lựa chọn doanh nghiệp tiến hành thanh tra thuế ................................60
Mô hình 2.3: Nội dung tiến hành thanh tra thuế .......................................................61
Sơ đồ 2.1: Quy trình quản lý rủi ro trong thanh tra thuế ...........................................35
Sơ đồ 3.1: Tổ chức bộ máy thanh tra thuế Việt Nam từ năm 2010 đến nay ................72
Sơ đồ 3.2: Cơ sở dữ liệu và công cụ hỗ trợ công tác thanh tra theo quản lý rủi ro ...........89
Sơ đồ 4.1: Mô hình tổ chức bộ máy thanh tra thuế theo quản lý rủi ro đề xuất
áp dụng đến năm 2025 ...........................................................................141


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước ta tạo
điều kiện thuận lợi cho các chủ thể kinh tế đầu tư vốn vào hoạt động sản xuất kinh
doanh, do đó số lượng các DN ngày càng gia tăng. Phương thức quản lý thuế đối
với các DN theo kiểu truyền thống là thanh tra, kiểm tra lần lượt các DN thì sẽ
không đủ nguồn lực và không đảm bảo hiệu quả, hiệu lực của quản lý thuế. Tình
hình này đòi hỏi phải có cơ chế, phương pháp quản lý mới hiệu quả hơn.
Trong những năm gần đây, ngành Thuế đã từng bước áp dụng quản lý rủi ro
vào hoạt động quản lý thuế. Qua một số năm áp dụng đã bước đầu phát huy hiệu

với Nhà nước. Đồng thời, cũng giúp cơ quan thuế quản lý được tốt hơn, hạn chế
tình trạng trốn thuế, gian lận thuế. Những năm qua ngành Thuế đã có nhiều bước
đột phá trong việc thí điểm áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý thuế và trong thanh
tra thuế. Mặc dù đã có nhiều cố gắng và đã đạt được những thành công nhất định,
song việc áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế ở Việt Nam thời
gian qua vẫn còn những hạn chế nhất định cần khắc phục, đặc biệt trong bối cảnh
giai đoạn đầu áp dụng phương thức quản lý này ở Việt Nam. Bởi vậy, việc nghiên
cứu về quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế đối với DN là cần thiết khách
quan cả về lý luận và thực tiễn.
Do việc nghiên cứu hoàn thiện quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế
có tầm quan trọng như vậy nên trong thời gian vừa qua ở Việt Nam đã có một số
công trình nghiên cứu về chủ đề này và đã có những kết quả nhất định. Tuy nhiên,
tính đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn
diện và chuyên sâu về chủ đề này ở Việt Nam.
Xuất phát từ những lý do trên, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ
“Quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế đối với doanh nghiệp ở Việt Nam”
có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án nghiên cứu các cách thức, phương pháp áp dụngquản lý rủi ro trong
hoạt động thanh tra thuế đối với doanh nghiệp.
2.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu đối với người nộp thuế là DN do cơ quan thuế quản lý,
không bao gồm DN kê khai thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu do cơ quan Hải quan


3
quản lý, DN hoạt động theo Luật Hợp tác xã. Luận án không nghiên cứu về thanh
tra thuế để giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, không nghiên cứu thanh tra lại
(phúc tra) kết quả thanh tra và thanh tra hoàn thuế giá trị gia tăng.

4. Phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng phương pháp luận nghiên cứu duy vật biện chứng và duy
vật lịch sử.
Phương pháp duy vật biện chứng được sử dụng để nhận thức bản chất của
các hiện tượng tự nhiên, kinh tế - xã hội. Đối tượng nghiên cứu là quản lý rủi ro
trong thanh tra thuế được đặt trong trạng thái vận động phát triển và có các mối liên
hệ chặt chẽ, biện chứng, cho phép phân tích tổng hợp một cách khách quan các yếu
tố bên trong cũng như bên ngoài ảnh hưởng đến quản lý rủi ro trong thanh tra thuế
ở Việt Nam qua nhiều năm, cho chúng ta một cách nhìn khoa học xuyên suốt nhằm
đưa ra các giải pháp tổ chức thực hiện quản lý rủi ro trong thanh tra thuế phù hợp
với điều kiện Việt Nam hiện nay.
Phương pháp duy vật lịch sử được sử dụng khi đặt đối tượng nghiên cứu là
quản lý rủi ro trong thanh tra thuế trong giai đoạn cụ thể (2009-2014), với những
chính sách, chủ trương của Đảng trong từng giai đoạn, đứng trên quan điểm lịch sử
để đánh giá, đồng thời dựa vào những tiền đề đó được hình thành trong quá trình tổ
chức thực hiện quản lý rủi ro trong thanh tra thuế của ngành Thuế để tìm hiểu, kiểm
chứng và đánh giá quá trình phát triển trong tương lai.
Luận án còn sử dụng phương pháp thu thập và xử lý số liệu qua các tài liệu
thứ cấp đã được công bố qua các báo cáo tổng kết, niên giám thống kê, tạp chí khoa
học có uy tín và trên các website của các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa
phương. Phương pháp này chủ yếu dùng để nghiên cứu Chương 3 - Thực trạng
quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế đối với doanh nghiệp ở Việt Nam giai
đoạn 2009 - 2014.
Sau khi thu thập số liệu, luận án sử dụng phương pháp thống kê, mô tả để
tiến hành tổng hợp các loại chỉ số tương đối, tuyệt đối và số bình quân. Trên cơ sở
đó, luận án mô tả quy mô và sự thay đổi của các số liệu về quản lý rủi ro trong
thanh tra thuế đối với các DN ở Việt Nam. Phương pháp này chủ yếu được sử dụng
trong chương 3 và chương 4 của Luận án.
Với những tài liệu được thống kê, luận án sử dụng phương pháp so sánh để
phân tích các hiện tượng kinh tế, xã hội mang tính thống nhất giữa hiện tượng này

Kết quả khảo sát thể hiện góc nhìn của cán bộ thanh tra thuế - là những
người trực tiếp tham gia vào quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế.


6
5. Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề ra, luận án cần phải trả lời được các câu
hỏi chủ yếu sau đây:
- Thế nào là quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế?
- Quy trình áp dụng quản lý rủi ro vào hoạt động thanh tra thuế như thế nào ?
- Các nước trên thế giới đã áp dụng quản lý rủi ro vào hoạt động thanh tra
thuế như thế nào? Những kinh nghiệm gì tốt và chưa tốt có thể rút ra cho quá trình
vận dụng ở Việt Nam?
- Đánh giá rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế dựa trên những tiêu chí nào?
Kết quả vận dụng quản lý rủi ro vào thanh tra thuế được đánh giá dựa trên những
tiêu chí nào?
- Những nhân tố nào ảnh hưởng tới áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động
thanh tra thuế đối với doanh nghiệp?
- Thực trạng áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế ở Việt
Nam như thế nào? Nguyên nhân của thực trạng đó?
- Để đáp ứng cải cách hiện đại hóa thanh tra thuế đến 2020 cần đưa ra yêu
cầu gì khi triển khai áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra thuế?
- Các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt
động thanh tra thuế trong thời gian tới? Điều kiện để thực hiện các giải pháp?
6. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục công trình công bố của tác giả và
Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận án gồm 4 chương (149 trang).
- Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về quản lý rủi ro trong hoạt động thanh
tra thuế (14 trang).
- Chương 2: Những vấn đề lý luận về quản lý rủi ro trong hoạt động thanh

khai thuế, lịch sử tuân thủ của DN. Tác giả chỉ rõ những ưu điểm và nhược điểm
của phương pháp phân tích rủi ro.
Trong phần thực trạng về hiệu quả thanh tra thuế, tác giả đã đánh giá phân
tích rủi ro chủ yếu ở khâu lập kế hoạch thanh tra (là một khâu trong quy trình thanh
tra). Tác giả nhận định khá chính xác khi cho rằng "Việc phân tích rủi ro trong
thanh tra thuế mới chỉ dừng lại ở một số bước đánh giá cơ bản, chất lượng chưa
cao” và nguyên nhân là do “ngành Thuế chậm ban hành và chưa chọn lọc áp dụng
hệ thống tiêu chí đánh giá, chấm điểm rủi ro”.
Các kết quả thanh tra thuế được tác giả đánh giá theo các tiêu chí hiệu quả là
một hướng nghiên cứu mới, tương đối logic. Đặc biệt, việc kiến nghị nâng cao chất


8
lượng cuộc thanh tra, cải tiến khâu lập kế hoạch thanh tra thông qua việc áp dụng
một số tiêu chí phân tích rủi ro, kiến nghị áp dụng hệ thống chấm điểm rủi ro tự
động và phân loại DN để có chiến lược xử lý rủi ro cụ thể là những giải pháp có
tính khả thi của tác giả.
Những nội dung sẽ được cập nhật, bổ sung, phát triển thêm:Luận án đã tập
trung vào việc phân tích rủi ro để lựa chọn đối tượng thanh tra, kiểm tra, nhưng
chưa có những phân tích, giải pháp để hạn chế rủi ro trong quá trình tiến hành
thanh tra tại DN, quá trình ra kết luận thanh tra thuế đối với DN. Các giải pháp
của tác giả nêu trong luận án chủ yếu tập trung đề cập đến việc nâng cao hiệu quả
thanh tra, chưa đi sâu đề xuất các giải pháp trực tiếp nâng cao chất lượng quản lý
rủi ro. Nâng cao chất lượng quản lý rủi ro cũng sẽ góp phần làm nâng cao hiệu
quả thanh tra thuế.
Ngoài luận án tiến sĩ của Nguyễn Xuân Thành nghiên cứu chuyên sâu về
thanh tra thuế, trong thời gian vừa qua ở Việt Nam có nhiều luận án tiến sĩ nghiên
cứu về quản lý thuế như: Luận án tiến sĩ của Lê Duy Thành (2007) về đề tài “Đổi
mới quản lý thuế trong điều kiện hội nhập kinh tế ở Việt Nam”; Luận án tiến sĩ của
Hoàng Thị Thúy Ngọc (2010) với đề tài “Quản lý thuế đối với các doanh nghiệp

chính là: lập kế hoạch thanh tra và thực hiện thanh tra DN. Tác giả đánh giá hiệu
quả, rút ra năm kết quả chủ yếu và bốn hạn chế, tồn tại qua hai năm (2007-2008) áp
dụng quản lý rủi ro trên phạm vi toàn hệ thống Thuế.
Phần giải pháp, tác giả tập trung khai thác giải pháp hoàn thiện kỹ thuật quản
lý rủi ro trong thanh tra, kiểm tra thuế, nhấn mạnh việc lựa chọn đúng DN cần thanh
tra, kiểm tra, xây dựng mô hình phân tích rủi ro theo loại hình DN, lĩnh vực kinh
doanh và sắc thuế, đây cũng được coi là thành công của luận văn. Giải pháp về xây
dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu cũng được tác giả luận giải chi tiết. Đồng thời, tác giả
đưa ra nhận định “để hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế đạt hiệu quả cao, cần phải
tổ chức hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế theo hướng chuyên sâu, chuyên nghiệp”
là tương đối phù hợp.
Những nội dung sẽ được cập nhật, bổ sung, phát triển thêm: Do được làm tại
thời điểm 2009 nên tác giả phân tích đánh giá dựa trên các tiêu thức đánh giá rủi ro
trong các năm 2004-2006. Năm 2009, Tổng cục Thuế đã ban hành hệ thống tiêu
thức mới thay thế hệ thống cũ, theo đó các tiêu thức lập kế hoạch kiểm tra, thanh tra
dựa trên quản lý rủi ro đã thay đổi, bổ sung hoàn thiện tương đối nhiều. Tác giả sử
dụng số liệu chung của toàn Ngành về kết quả công tác thanh tra, kiểm tra thuế
(năm 2007, 2008), nhưng số liệu để đánh giá rủi ro thì chỉ dựa trên số liệu kiểm tra,
thanh tra thuế của Vụ Thanh tra - Tổng cục Thuế. Vì vậy, chưa thấy được tổng thể


10
thực trạng kiểm tra, thanh tra thuế theo quản lý rủi ro của các CQT địa phương (các
Cục Thuế).
(2) Nguyễn Thu Thủy (2010), Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác
kiểm tra thuế trên cơ sở áp dụng kỹ thuật phân tích rủi ro tại Chi cục Thuế Cầu
Giấy, Học viện Tài chính, Hà Nội.
Các lý luận về rủi ro trình bày trong luận văn của tác giả Nguyễn Thu Thủy
là gần tương đồng với các luận văn nghiên cứu về rủi ro trong thanh tra, kiểm tra
trước đó. Tác giả đã phân tích rõ sự cần thiết phải áp dụng kỹ thuật phân tích rủi ro

lý rủi ro trong điều kiện tự tính, tự khai, tự nộp thuế ở Việt Nam, Học viện Tài
chính, Hà Nội.
Luận văn đã góp phần làm rõ lý luận về hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế
theo kỹ thuật quản lý rủi ro ở Việt Nam. Luận văn đã làm nổi bật sự cần thiết phải
áp dụng kỹ thuật quản lý rủi ro trong kiểm tra, thanh tra thuế. Luận văn đã nêu được
một số kinh nghiệm về kiểm tra, thanh tra thuế theo rủi ro tại một số nước, vùng
lãnh thổ như: Pháp, Nhật, Đài Loan làm bài học để rút ra cho CQT Việt Nam.
Luận văn đánh giá những kết quả đạt được từ khi triển khai kiểm tra, thanh
tra thuế theo kỹ thuật quản lý rủi ro từ năm 2007-2011 trên các mặt: Tổ chức bộ
máy, năng lực cán bộ, cơ sở dữ liệu, tiêu chí đánh giá rủi ro. Các giải pháp đưa ra
nhấn mạnh ở một số điểm cơ bản: xây dựng cập nhật cơ sở dữ liệu về DN, hoàn
thiện kỹ thuật quản lý rủi ro. Đặc biệt, ở phần giải pháp tác giả có đề cập đến việc
xây dựng một số tiêu chí đánh giá hiệu quả kiểm tra, thanh tra thuế.
Những nội dung sẽ được cập nhật, bổ sung, phát triển thêm:
- Những số liệu, tư liệu đánh giá kết quả đạt được của công tác thanh tra,
kiểm tra thuế theo kỹ thuật quản lý rủi ro từ giai đoạn 2007-2011 tương đối sơ sài,
chung chung mà chưa gắn với kết quả kiểm tra, thanh tra cụ thể toàn ngành Thuế
nên không cho thấy rõ được sự khác biệt và hiệu quả mang lại trước và sau khi áp
dụng quản lý rủi ro trong thanh tra, kiểm tra thuế thời gian qua.
- Nhìn chung các giải pháp nêu trong luận văn chưa mới, chưa có nhiều sự
khác biệt mang tính đột phá để nâng cao năng lực, hiệu quả áp dụng quản lý rủi
ro. Chưa phân tích rõ các tiêu thức động và tiêu thức tĩnh để đánh giá rủi ro gồm
những tiêu thức cụ thể nào, việc gán trọng số cho từng tiêu thức cũng chưa được
tác giả đề cập.
(4) Trần Tuấn Anh (2013), Ứng dụng kỹ thuật quản lý rủi ro vào hoạt động
thanh tra, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp tại Cục Thuế Hà Nội, Học viện
Tài chính, Hà Nội.


12

kinh tế (OECD). Kinh nghiệm về thiết lập khung pháp lý đối với hoạt động thanh
tra, kiểm tra thuế theo kỹ thuật quản lý rủi ro, kinh nghiệm về tổ chức và quản lý


13
hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế theo kỹ thuật quản lý rủi ro, kinh nghiệm lập kế
hoạch thanh tra, kiểm tra thuế theo kỹ thuật quản lý rủi ro cũng được nhóm tác giả
khai thác, phân tích cặn kẽ
Phần giải pháp, nhóm tác giả đã đưa ra các khái niệm tương đối mới: phân
loại tiêu chí đánh giá rủi ro theo tiêu chí "tĩnh" và tiêu chí "động". Mối quan hệ giữa
công tác thanh tra, kiểm tra được thống nhất theo quan điểm: “Kiểm tra là nền tảng,
là gốc, thanh tra là mũi nhọn của công tác QLT trong cơ chế tự khai tự nộp”. Đồng
thời, các giải pháp đổi mới các bước phân tích rủi ro của đoàn thanh tra khi triển
khai thực hiện kế hoạch thanh tra là tương đối phù hợp với tình hình thực tế thanh
tra, kiểm tra tại Cục Thuế thành phố Hà Nội.
Đề tài được nhóm tác giả điều tra, khảo sát chọn mẫu nhằm đánh giá tổng
quan về công tác thanh tra, kiểm tra thuế của Cục Thuế thành phố Hà Nội tại 523
DN và 03 phòng thanh tra thuế, 03 phòng kiểm tra thuế nên có tính thực tế cao.
Phần lý luận, nhóm tác giả đề tài ít đưa ra các quan điểm riêng của mình mà
chủ yếu sưu tầm kinh nghiệm quản lý hoạt động thanh tra thuế của các nước. Các
tiêu chí rủi ro cũng không được nêu cụ thể mà chỉ nêu chung chung là tiêu chí tĩnh
và tiêu chí động, nên người đọc không thể hiểu được nội hàm cách tính, ý nghĩa,
cho điểm như thế nào.
Phần thực trạng, đề tài còn nặng về đưa số liệu dưới dạng báo cáo (số thu)
hơn là phân tích kết quả thanh tra, kiểm tra theo các góc độ của quản lý rủi ro. Còn
thiếu nhiều chỉ tiêu để phân tích kết quả thanh tra theo quản lý rủi ro và hoàn toàn
không đánh giá kết quả sử dụng các tiêu chí này.
Các giải pháp nhóm tác giả đưa ra ít tập trung vào các giải pháp trực tiếp
nâng cao chất lượng quản lý rủi ro mà là các giải pháp đổi mới hoạt động kiểm tra,
thanh tra. Các giải pháp đề xuất chưa có những luận giải chặt chẽ, biện chứng.

trong quản lý rủi ro về thuế khi thanh tra DN. Phần điều kiện áp dụng hệ thống các
chỉ tiêu đề xuất riêng cho từng loại DN, từng CQT (Cục Thuế) cụ thể cũng cần có
nghiên cứu thêm, vì đặc điểm của DN ở từng ngành nghề, đặc điểm của CQT ở
từng địa bàn là khác nhau.
(3) Bùi Thái Quang (2013), Phương pháp quản lý rủi ro, đảm bảo nguồn
thu ngân sách bền vững, Tạp chí Tài chính, Số 11 (589) - tr.49.
Tác giả đã sưu tầm được kinh nghiệm phong phú của các cơ quan quản lý
thuế trên thế giới (Mỹ, châu Âu) về áp dụng quản lý rủi ro trong lĩnh vực thuế nhằm
nâng cao quản lý tuân thủ để giảm thiểu những trường hợp vi phạm về thuế, nâng
cao quản lý tuân thủ NNT. Tác giả bài viết chỉ ra rằng "Quản lý rủi ro trong quản lý


15
thuế sẽ làm tăng khả năng đảm bảo nguồn thu không bị thất thoát, mà được quản lý
tốt và giảm khả năng thất thu", đây là một nhận định tương đối hợp lý. Tác giả cũng
chỉ ra một số bất cập trong công tác phối hợp giữa Tổng cục Thuế và Tổng cục Hải
quan thời gian qua chưa chặt chẽ là một trong những nguyên nhân làm giảm hiệu
quả quản lý rủi ro đối tượng nộp thuế.
Do là một bài báo khoa học, bị giới hạn về hàm lượng nghiên cứu nên tác giả
mới chỉ cho người đọc biết những nét sơ lược về tầm quan trọng của quản lý rủi ro
trong chống thất thu NSNN. Tác giả sử dụng các trích dẫn trong Luật Sửa đổi, bổ
sung một số điều của Luật Quản lý thuế năm 2012 mà ít có các bình luận, lý giải,
dẫn dắt người đọc hiểu được nội dung và cách thức áp dụng quản lý rủi ro từ luật
vào trong thực tiễn như thế nào. Bài viết tập trung vào phần biện giải cơ sở để CQT
và cơ quan hải quan tiến hành thanh tra theo rủi ro, nhưng chưa có được các biện
pháp làm thế nào để quản lý tốt rủi ro trong thanh tra thuế nhằm tăng thu ngân sách
bền vững. Mặt khác, các kinh nghiệm chia sẻ từ các nước lại chưa nhiều nên chưa
có những trải nghiệm, phân tích những ưu điểm từ việc vận dụng kinh nghiệm quản
lý rủi ro tiên tiến của thế giới để áp dụng vào Việt Nam.
Qua nghiên cứu, phân tích các công trình nghiên cứu nêu trên cho thấy,điểm