Năm học 2012 - 2013

THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH
CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ NHẸ 7 - 11 TUỔI
Nguyễn Thị Tấn,
Đoàn Vũ Lâm Xuân,
Trần Thị Lý
(Sinh viên năm 3, Khoa Giáo dục Đặc biệt)
GVHD: TS Lê Thị Minh Hà
1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Lứa tuổi 7 - 11 giới tính đã hình thành rõ rệt, sự phát triển của các bạn nam và nữ
có sự khác nhau về mặt tâm sinh lí. Người khuyết tật trí tuệ (KTTT) nhẹ phát triển bình
thường về mặt sinh lí, vì vậy ở giai đoạn dậy thì trẻ cũng có những sự biến đổi về cả
sinh lí và tâm lí như trẻ bình thường. Trong thực tế, giáo dục giới tính (GDGT) cho trẻ
bình thường đã khó, GDGT cho trẻ khuyết tật nhẹ lại càng phức tạp hơn. Hiện nay,
GDGT cho trẻ khuyết tật nói chung và trẻ khuyết tật trí tuệ nói riêng còn nhiều bất cập
giữa nội dung, phương pháp và hình thức. Xuất phát từ những lí do trên chúng tôi thực
hiện đề tài “Thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ khuyết tật trí tuệ nhẹ 7 11 tuổi”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Thiết kế 3 quyển truyện tranh GDGT cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi, nhằm cung
cấp cho các em những kiến thức cơ bản về giới tính, về sự biến đổi cơ thể ở tuổi dậy
thì, giúp các em nhận biết hành vi xâm hại và cách ứng xử khi có nguy cơ bị xâm hại
tình dục.
1.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa các vấn đề lí luận liên quan đến đề tài như: Trẻ KTTT nhẹ 7 - 11
tuổi, nội dung và hình thức GDGT cho trẻ KTTT nhẹ.
Khảo sát thực trạng nhận thức của học sinh KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi về nội dung
GDGT và sự cần thiết của việc sử dụng truyện tranh GDGT
Thiết kế truyện tranh GDGT cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi và khảo sát tính khả thi
của việc sử dụng truyện tranh GDGT cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi.

Trên thế giới, GDGT đã và đang được nghiên cứu một cách sâu rộng. Trong đó,
các nghiên cứu về giới, giới tính, sự phát triểm tâm lí tình dục ở trẻ em đã giúp cho phụ
huynh, nhà trường và xã hội thấy được sự cần thiết phải GDGT cho học sinh. Tuy
nhiên, GDGT dành cho trẻ KTTT vẫn còn nhiều mảng trống đòi hỏi những nghiên cứu
lâu dài và khoa học.
2.1.2. Giáo dục giới tính cho học sinh bình thường và học sinh khuyết tật trí
tuệ ở Việt Nam
Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về GDGT ở Việt Nam. Tuy nhiên, đối
tượng nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở người bình thường. Các đề tài nghiên cứu về
GDGT cho KTTT nhẹ ở Việt Nam mới chỉ chú trọng đến nghiên cứu thực trạng nhận
thức và thái độ của học sinh về nội dung GDGT, còn phương pháp và hình thức GDGT
như thế nào cho hiệu quả chưa được cập nhiều. Như vậy, việc nghiên cứu nội dung,
phương pháp và hình thức GDGT phù hợp với tâm sinh lí và nhận thức của trẻ KTTT
nhẹ trở nên cấp bách.
2.1.3. Vài nét về việc sử dụng truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ em
Hiện nay, Ajar book đã cho phát hành Bộ truyện tranh GDGT cho trẻ nhỏ. Đây là
món quà thú vị giành cho các em. Bộ truyện tranh giải thích các câu hỏi mà trẻ nhỏ
thường hay tò mò như: Tại sao con là con trai? Tại sao con là con gái? Con sinh ra từ
đâu? Đây là hình thức dạy học mới hấp dẫn trẻ, đồng thời giúp trẻ tiếp cận với GDGT

170


Năm học 2012 - 2013

một cách dễ dàng. Tuy nhiên, việc sử dụng truyện tranh GDGT cho trẻ em còn hạn chế
và chưa được phổ biến rộng rãi.
2.2. Lí luận về giáo dục giới tính và người khuyết tật trí tuệ nhẹ
2.2.1. Giáo dục giới tính
Trong đề tài này, chúng tôi hiểu GDGT là quá trình giáo dục học sinh, giúp các

 Độ tuổi phù hợp để giáo dục giới tính,
171


Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

 Sự cần thiết giáo dục giới tính bằng truyện tranh,
 Yêu cầu nội dung giới tính đề cập trong cuốn truyện tranh,
 Yêu cầu hình thức giáo dục giới tính mà học sinh mong muốn.
Dựa vào kết quả khảo sát, chúng tôi đi đến kết luận hầu hết học sinh, GV, phụ
huynh được khảo sát đều cho rằng cần thiết phải giáo dục giới tính và giáo dục giới
tính bằng truyện tranh là một hình thức mới và rất tốt.
Chúng tôi nhận thấy có 4 nội dung GDGT được học sinh quan tâm nhiều nhất là:
- Vệ sinh thân thể: 87%
- Những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì: 75 %
- Nhận biết hành vi xâm hại tình dục: 74%
- Ứng xử khi có nguy cơ bị xâm hại tình dục: 72%
Từ 4 nội dung trên, chúng tôi tìm hiểu những vấn đề sẽ đề cập đến trong cuốn
truyện tranh, nhằm cung cấp kiến thức về giới tính và kĩ năng ứng xử xã hội cho trẻ
KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi.
4. Thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ khuyết tật trí tuệ 7 - 11 tuổi
4.1. Thiết kế nội dung truyện tranh
Chúng tôi thiết kế nội dung ba cuốn truyện tranh GDGT cho trẻ KTTT 7 - 11 tuổi
dựa theo mô hình câu chuyện xã hội. Từng cuốn truyện được thiết kế theo các bước sau đây:
4.1.1. Truyện tranh “Mẹ ơi! Con lớn rồi”
Bước 1: Xác định mục đích câu chuyện: Truyện viết về những biến đổi cơ thể của
con gái khi bước vào giai đoạn dậy thì.
Qua câu chuyện, cung cấp cho trẻ kiến thức về sự thay đổi cơ thể khi bước vào
giai đoạn dậy thì: sự tăng cân, tăng chiều cao, đau ở ngực, vú phát triển to hơn, mọc
lông nách và mọc lông ở bộ phận sinh dục, đặc biệt xuất hiện hiện tượng kinh nguyệt.

Bước 2: Xác định mức độ nhận thức và nhận thức và khả năng ngôn ngữ của trẻ
KTTT 7 - 11 tuổi.
Bước 3: Xây dựng tình huống cụ thể nhằm cung cấp kiến thức và kĩ năng thích
hợp khi gặp trường hợp có nguy cơ bị xâm hại tình dục, cần la to lên và cầu cứu người lớn.
Bước 4: Vẽ tranh minh họa cho câu chuyện
Như vậy thông qua việc xây dựng các tình huống trong câu chuyện chúng tôi đã
cung cấp những kiến thức về các nội dung giới tính và các kĩ năng cần thiết giúp trẻ
ứng xử phù hợp trong cuộc sống.
4.2. Thiết kế hình thức truyện tranh
 Thiết kế tất cả các bức tranh được vẽ trong hình của một chú gấu Baby.
 Hình ảnh kết hợp với màu sắc sinh động và hấp dẫn.
 Hình dạng và kích thước: Ba cuốn truyện tranh được thiết kế dưới dạng hình
vuông kích thước 20 x 20 cm. Chúng tôi thiết nghĩ đây là kích thước phù hợp với việc
thể hiện nội dung truyện và phù hợp với việc đọc sách của trẻ.
 Hình ảnh thể hiện trong 3 cuốn truyện tranh được rõ rét và chất lượng bìa
tranh tốt đảm bảo có thể sử dụng nhiều lần trong thời gian dài.
4.3. Mô tả và minh họa lời thoại của ba cuốn truyện tranh
Truyện tranh GDGT cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi là sản phẩm kết hợp giữa lời
thoại được xây dựng dựa trên tình huống trong câu chuyện xã hội và tranh minh họa
cho từng tình huống cụ thể. Thông qua tình huống đề cập trong cuốn truyện tranh,
chúng tôi muốn truyền đạt đến các em những kiến thức và kĩ năng về giới tính ở con
trai và con gái, nhận biết hành vi xâm hại và ứng xử khi có nguy cơ bị xâm hại tình
dục.

173


Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

Tóm lại: Khi thiết kế truyện tranh GDGT cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi, chúng tôi



Năm học 2012 - 2013

Dựa vào kết quả khảo sát, chúng tôi nhận thấy có 76% GV cho rằng cách thể hiện
truyện tranh phù hợp với mức độ trí tuệ của trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi, 12% cho rằng tốt
và phù hợp, không có ý kiến nào cho là không phù hợp. Như vậy, 100% GV cho rằng
cách thể hiện của 3 cuốn truyện tranh phù hợp và rất tốt.
5.1.5. Nội dung giáo dục giới tính đề cập trong truyện tranh phù hợp với độ
tuổi 7 - 11 của trẻ khuyết tật trí tuệ
Kết quả khảo sát cho thấy có 72% GV cho rằng nội dung GDGT được đề cập đến
trong cuốn truyện tranh là rất tốt, 18% cho là tốt, 10% cho là phù hợp và không có ý
kiến cho là không phù hợp. Như vậy, đa số GV đều cho rằng nội dung GDGT được đề
cập đến trong cuốn truyện tranh rất phù hợp với độ tuổi 7 - 11 tuổi của trẻ KTTT nhẹ.
5.1.6. Sử dụng truyện tranh như một hình thức giáo dục giới tính cho trẻ
khuyết tật trí tuệ nhẹ 7 - 11 tuổi
Có 92% GV cho rằng việc sử dụng truyện tranh như một hình thức GDGT là dễ
thực hiện và 8% cho rằng khó thực hiện.
Tóm lại:
- Các GV đều cho rằng việc sử dụng truyện tranh để GDGT là tốt. Nội dung
cũng như hình thức của cuốn truyện tranh đều phù hợp với độ tuổi 7 - 11 và mức độ trí
tuệ của trẻ KTTT nhẹ.
- Hầu hết các GV đều đánh giá cao tính khả thi của cuốn truyện tranh GDGT cho
trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi cả về mặt hình thức và nội dung.
5.2. Đánh giá tính khả thi của truyện tranh giáo dục giới tính thông qua thực tế
tiết dạy của giáo viên
5.2.1. Đánh giá của giáo viên
- Qua tiết dạy, GV nhận thấy trẻ nắm bắt được một số kiến thức nhất định về giới
tính, trả lời được câu hỏi GV về nội dung bài học.
- Qua truyện tranh GV đã cung cấp vốn từ cho trẻ như bộ phận sinh dục, xuất

các em dễ quan sát tranh.
Như vậy, qua quan sát thực tế tiết dạy GDGT bằng truyện tranh và xin đánh giá
của GV, chúng tôi đi đến kết luận việc sử dụng truyện tranh để GDGT là khả thi và cần
được sử dụng trong thời gian dài. Đồng thời, chúng tôi cũng rút ra được kinh nghiệm
về việc thiết kế truyện tranh là giảm bớt các chi tiết phụ trong câu truyện và chú ý từ
ngữ, phông chữ sử dụng trong truyện.
6. Kết luận và kiến nghị
6.1. Kết luận
Từ kết quả nghiên cứu của đề tài, chúng tôi đưa ra một số kết luận sau:
- Hầu hết GV, phụ huynh và cả học sinh đều cho rằng GDGT là rất cần thiết và
GDGT bằng truyện tranh là rất tốt.
- Nội dung và hình thức ba cuốn truyện tranh được thiết kết dựa trên yêu cầu của
học sinh, GV và phụ huynh. Vì vậy, cả nội dung và hình thức cuốn truyện tranh đều
phù hợp với mức độ trí tuệ của trẻ KTTT nhẹ và đặc điểm lứa tuổi 7 - 11.
- GV sử dụng truyện tranh rất thuận lợi cho việc truyền đạt kiến thức trừu tượng
về giới tính cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi.
- Các em học sinh KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi rất hứng thú với việc được GDGT bằng
truyện tranh.
- Thiết kế và sử dụng truyện tranh trong GDGT cho trẻ KTTT nhẹ 7 - 11 tuổi là
thật sự hữu ích và mang tính khả thi cao.
6.2. Kiến nghị
* Đối với nhà trường:

176


Năm học 2012 - 2013

- Nhà trường nên đưa GDGT trở thành nội dung chính thức trong chương trình
dạy trẻ khuyết tật tại các trường chuyên biệt.