MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay vấn đề giáo dục kỹ năng thiết lập mối QHXH cho trẻ KTTT tại các trường
mẫu giáo hòa nhập chưa mang lại hiệu quả cao bởi nhiều nguyên nhân. Điều này dẫn tới
việc hình thành và phát triển kỹ năng này ở trẻ KTTT nhẹ chưa đầy đủ và chưa toàn diện.
Cho đến nay, chưa có đề tài đi sâu nghiên cứu về kỹ năng thiết lập các mối quan hệ cho trẻ
KTTT nhẹ 4- 5 tuổi. Vì lẽ đó chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giáo
dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi trong môi trường giáo dục
hòa nhập”.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu một số vấn đề lí luận và thực tiễn giáo dục kỹ năng thiết lập các mối
QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi, từ đó đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng thiết lập
các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi trong môi trường giáo dục hòa nhập nhằm phát
triển kỹ năng này ở trẻ, giúp trẻ hòa nhập xã hội tốt hơn.
3. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
3.1.Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho
trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi.
3.2.Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục kỹ năng xã hội cho trẻ KTTT nhẹ 4-5
tuổi trong môi trường hòa nhập
4. Giả thuyết khoa học
Việc giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4-5 tuổi trong môi
trường giáo dục hòa nhập đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên kết quả giáo dục
vẫn còn những tồn tại, hạn chế này do nhiều nguyên nhân và trong đó có những nguyên
nhân từ phía giáo viên. Nếu đề xuất và sử dụng các biện pháp giáo dục kỹ năng thiết lập các
mối QHXH hợp lý, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của các em sẽ giúp trẻ tự tin, độc lập
hơn trong cuộc sống, sẽ tạo điều kiện giúp trẻ học các kỹ năng học đường ở cấp học cao hơn
và hòa nhập xã hội tốt hơn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu 1 số vấn đề lý luận về trẻ KTTT, kỹ năng thiết lập các mối QHXH,
giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4 -5 tuổi trong môi trường
giáo dục hòa nhập, biện pháp giáo dục thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4-5 tuổi

7.2.4. Phương pháp quan sát:
7.2.5. Phương pháp phỏng vấn sâu:
7.2.6. Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study)
7.2.7. Phương pháp thực nghiệm (có tính thử nghiệm):
7.2.Phương pháp xử lý bằng thống kê toán học

2


CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG
THIẾT LẬP CÁC MỐI QHXH CHO TRẺ KTTT NHẸ 4- 5 TUỔI TRONG MÔI
TRƯỜNG GIÁO DỤC HÒA NHẬP
1.1. VÀI NÉT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐÊ
1.1.1. Nghiên cứu về trẻ KTTT
1.1.2. Nghiên cứu về các kỹ năng của trẻ KTTT
1.2.1. Trẻ khuyết tật trí tuệ (KTTT) [21]
1.2.1.1. Khái niệm trẻ KTTT
“KTTT là một dạng tật có đặc điểm là bị hạn chế đáng kể trong việc thực hiện chắc
năng trí tuệ và các kỹ năng thích nghi thực tế, thích nghi xã hội, kỹ năng nhận thức. Loại tật
bắt đầu trước 18 tuổi”[1 ].
1.2.2. Phân loại mức độ khuyết tật trí tuệ
Mức độ
Chỉ số IQ
KTTT loại nhẹ
Chỉ số IQ từ 50-55 đến gần 70
KTTT loại trung bình
Chỉ số IQ từ 35-40 đến 50-55
KTTT loại nặng
Chỉ số IQ từ 20-25 đến 35-40

1.3. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ KỸ NĂNG THIẾT LẬP CÁC MỐI
QHXH, MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC HÒA NHẬP, BIỆN PHÁP.
1.3.1. Khái niệm kỹ năng
Trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về kỹ năng. Từ những quan điểm đó
chúng tôi cho rằng kỹ năng là khả năng con người vận dụng những kiến thức đã biết vào
giải quyết những nhiệm vụ trong những điều kiện xác định để đạt được kết quả.
1.3.2. Kỹ năng thiết lập mối QHXH.
1.3.2.1. Khái niệm kỹ năng thiết lập mối QHXH.
a. Quan hệ xã hội (QHXH)[28]
Trong cuốn Bách khoa toàn thư “QHXH” được định nghĩa như sau: “QHXH là
những quan hệ giữa người với người được hình thành trong quá trình hoạt động kinh tế,
chính trị, pháp luật, tư tưởng, đạo đức, văn hóa”
Quan hệ xã hội là quan hệ bền vững, ổn định giữa các chủ thể hành động. Các quan
hệ này được hình thành trên những tương tác xã hội ổn định, có tính lặp lại.
* Mối quan hệ giữa QHXH với hành động xã hội và tương tác xã hội.
QHXH không tách rời khỏi hành động xã hội và tương tác xã hội. Hành động xã hội
tạo ra tương tác xã hội, tương tác xã hội lặp đi lặp lại tạo ra QHXH.
“QHXH là mối quan hệ giữa con người với con người trên tất cả các lĩnh vực trong
đời sống hàng ngày, mối quan hệ này được xây dựng dựa trên tương tác xã hội ổn định, bền
vững và có tính lặp lại.”

b. Khái niệm kỹ năng thiết lập mối QHXH: “Kỹ năng thiết lập mối QHXH là khả
năng cá nhân vận dụng những kiến thức, vốn kinh nghiệm đã có một cách hiệu quả để
xây dựng quan hệ với những người xung quanh dựa trên tương tác xã hội bền vững, lặp
đi lặp lại”.
1.3.2.2. Các giai đoạn hình thành kỹ năng thiết lập các mối QHXH.
a. Giai đoạn tiếp thu
b. Giai đoạn duy trì

4

•Thực hiện 1 số quy tắc ứng xử (chủ động chào/ hỏi, nói lời cảm ơn/ xin lỗi) đúng
hoàn cảnh
•Trẻ biết chia sẻ, luân phiên khi tham gia các hoạt động
b. Nội dung giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi
trong môi trường hòa nhập.

5


 Chơi thân thiện, hòa đồng với các bạn bao gồm: biết cách đề nghị tham gia
vào nhóm chơi hoặc khi được phân công vào nhóm, trẻ KTTT có thể tuân theo những
quy tắc của nhóm, chủ động thực hiện các nhiệm vụ được giao, trò chuyện tương tác
với các bạn khác trong nhóm
 Thực hiện 1 số quy tắc ứng xử phù hợp bao gồm: chủ động chào/ hỏi
người; nói lời cảm ơn khi được người khác giúp đỡ hoặc khi được tặng quà; nói lời
xin lỗi khi làm tổn thương người khác.
 Chia sẻ đồ dùng , đồ chơi bao gồm: chia sẻ đồ dùng, đồ chơi với các bạn
khi được yêu cầu; Trẻ chủ động chia sẻ khi chơi cùng bạn.
 Tuân thủ thứ tự, luân phiên khi tham gia các hoạt động : Trẻ biết chờ đợi
đến lượt mình khi tham gia vào các hoạt động
c. Một số phương pháp được sử dụng trong quá trình dạy kỹ năng thiết lập QHXH
cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi:
•

Phương pháp thuyết trình

•

Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan



động chủ đạo ở lứa tuổi mầm non.
•

Tổ chức giờ học chuyên biệt.

•

Thầy/ cô, cha mẹ, người lớn làm gương (hình mẫu) để cho trẻ làm theo.

•

Phối hợp với gia đình cùng thực hiện nội dung và rèn luyện các nội dung thuộc

nhóm kỹ năng thiết lập các mối QHXH thích hợp đối với trẻ
1.3.3.5. Ý nghĩa của việc giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH:
 Phát triển nhận thức
 Phát triển ngôn ngữ
6


 Phát triểngiao tiếp
 Tiến tới hòa nhập xã hội.
1.3.4. Biện pháp giáo dục kỹ năng thiết lập mối quan hệ xã cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5
tuổi trong môi trường giáo dục hòa nhập
1.3.4.1. Khái niệm biện pháp
“Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể”.
1.3.4.2. Khái niệm biện pháp giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH
“Biện pháp giáo dục kỹ năng thiết lập mối QHXH là quá trình nhà giáo dục sử dụng
các yếu tố kỹ thuật, các phương tiện cụ thể, môi trường tương tác an toàn và phong phú để


Kết quả nghiên cứu thực trạng giáo dục kỹ năng thiết lập QHXH cho trẻ

KTTT nhẹ 4- 5 tuổi trong môi trường giáo dục hòa nhập.
2.2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên và cha mẹ trẻ về giáo dục kỹ năng
thiết lập các mối QHXH.
2.2.1.1.Thực trạng nhận thức của giáo viên và cha mẹ trẻ về kỹ năng thiết lập mối
QHXH.
Nhìn chung, ở cả 2 trường hòa nhập, CBQL, giáo viên và cha mẹ trẻ đều đã có những
hiểu biết ban đầu về kỹ năng thiết lập các mối QHXH, tuy nhiên chưa rõ ràng và chưa sâu
sắc. Việc lựa chọn câu trả lời đúng còn mang tính chất ngẫu nhiên mà chưa thể hiện chính
xác sự hiểu biết của các khách thể về vấn đề đưa ra.

Biểu đồ 2.1: Nhận thức của giáo viên và cha mẹ trẻ về khái niệm kỹ năng thiết lập mối
QHXH.

2.2.1.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên và cha mẹ về khái niệm kỹ năng thiết lập
các mối QHXH.

8


Biểu đồ 2.2: Nhận thức của giáo viên và cha mẹ trẻ về khái niệm giáo dục kỹ năng
thiết lập các mối QHXH.
Kết quả khảo sát cho thấy: Hiểu biết của các khách thể về kỹ năng thiết lập mối
QHXH mới dừng lại ở mức độ ban đầu và chưa sâu sắc. Vì vậy để giáo dục kỹ năng này
cho trẻ KTTT đạt hiệu quả cần chú ý đến việc nâng cao trình độ hiểu biết của giáo viên,
CBQL và cha mẹ trẻ.
2.2.2.Thực trạng về giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ
4- 5 tuổi trong môi trường giáo dục hòa nhập.


Thứ

Thứ

Thứ

ĐTB

ĐLC

hạng

ĐTB

ĐLC

hạng ĐTB

ĐLC

hạng

2.96

0.20

2

2.93


3

2.73

0.45

3

2.83

0.38

3

Chơi

thân

thiện,

hòa

đồng

trong

nhóm
Biết thực hiện
1 số quy tắc

thiết là những nội có mức độ thực hiện cao. Tuy nhiên, mức độ thực hiện lại chưa tương
ứng, thấp hơn so với nhận thức về mức độ cần thiết.
10


Biểu đồ 2.4: So sánh nhận thức mức độ cần thiết và mức độ thực hiện các nội
dung giáo dục của giáo viên và cha mẹ trẻ
2.2.2.3. Thực trạng về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của hình thức giáo dục
mà giáo viên đã sử dụng trong quá trình giáo dục kỹ thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT
4-5 tuồi trong môi trường hòa nhập.
Dựa vào bảng số liệu có thể nhận thấy: Mức độ sử dụng các hình thức giáo dục là
khá cao và thường xuyên, điểm trung bình đạt = 2.62 nhưng hiệu quả mang lại chưa nhiều
và thấp hơn so với mức độ sử dụng, điểm trung bình =2.48.

Biểu đồ 2.5: So sánh mức độ thực hiện và mức độ hiệu quả các hình thức tổ chức
giáo dục kỹ năng thiết lập mối QHXH của giáo viên
2.2.2.4.Thực trạng sử dụng các phương pháp giáo dục trong quá trình dạy trẻ KTTT
nhẹ 4-5 tuổi kỹ năng thiết lập QHXH trong môi trường giáo dục hòa nhập
Dựa vào bảng 2.6 chúng tôi nhận thấy phương pháp được sử dụng thường xuyên
nhất, xếp thứ bậc 1 là “phương pháp luyện tập” với điểm trung bình = 2.65, trong đó mức
độ sử dụng của giáo viên và cán bộ cao hơn mức độ sử dụng của cha mẹ là ( = 2.68> =
2.60. Nhìn chung, giáo viên và cha mẹ trẻ đã sử dụng 6 phương pháp trong quá trình giáo
dục kỹ năng thiết lập các mối quan hệ cho trẻ KTTT. Tuy nhiên mức độ sử dụng của giáo
viên và cha mẹ có sự chênh lệch khá nhiều, hệ số tương quan trong trường hợp này R= 0.37
11


tương quan không chặt chẽ. Chúng tôi nhận thấy giáo viên và CBQL ở 2 trường đã có sự
lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp khi dạy kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ
KTTT 4- 5 tuổi.


sử 2.44 0.50

dụng

đồ

Thứ

Chung 2 khách thể
N= 80
Thứ

Chung 2 khách thể

N=50

N=30

N= 80

Thứ

Đ

hang

TB

ĐLC


2.56 0.50 2

2.50 0.51 2

2.54 0.50 2

1

2.60

0.50 2

2.65 0.48 1

2.62 0.49 1

2.57 0.50 1

2.60 0.49 1

4

2.67

0.48 1

2.56 0.50 2

2.10 0.61 5


2.48 0.50 3

2.08

0.53

2.26 0.55

2.27 0.52

2.19 0.51

2.24 0.51

hạng

ĐTB

ĐL

5

hạng

ĐTB

Thứ

ĐLC

4

PP dùng 2.50 0.51
lời là chủ

5

yếu
PP động 1.40 0.50
não

6

PP

hợp 2.56 0.50

tác nhóm
Tổng B

2.37 0.49

13


2.2.3. Thực trạng mức độ thực hiện kỹ năng thiết lập các mối QHXH của trẻ
KTTT nhẹ 4- 5 tuổi trong môi trường giáo dục hòa nhập.
2.2.3.1. Đánh giá của giáo viên và cha mẹ về mức độ thể hiện kỹ năng thiết lập các
mối QHXH của trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi trong môi trường giáo dục hòa nhập.


1

Hòa đồng

1.4

0.52

4

2

1 số quy tắc ứng xử

1.8

0.42

1

3

Chia sẻ

1.6

0.52

3


3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu giáo dục
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa
3.1.4. Đảm bảo phát huy tính tích cực ở trẻ:
3.1.5. Đảm bảo tính hiệu quả, khả thi
3.2. Các biện pháp đề xuất.
3.2.1. Nhóm biện pháp 1: Tăng cường khả năng tương tác và giao tiếp của trẻ
KTTT nhẹ 4 5 tuổi.
3.2.1.1 Biện pháp 1.1: Tổ chức hoạt động “playdate”
a. Mục tiêu của biện pháp
Trước hết, là giúp các trẻ KTTT phát triển nhận thức, làm quen với môi trường mới,
tăng cường khả năng giao tiếp, chơi tương tác, thiết lập các mối quan hệ với các trẻ khác,
chia sẻ với các bạn, từ đó giúp trẻ trở nên tự tin.
b. Nội dung của biện pháp
Playdate nghĩa là các bà mẹ có con bị KTTT sẽ tự sắp xếp thời gian rảnh rỗi để đến 1
gia đình có con nhỏ nào đó trong lớp và cho các con cùng chơi với nhau. Một nhóm chỉ nên
gồm từ 3-4 trẻ và thời gian chơi của trẻ chỉ nên kéo dài khoảng 1-2 tiếng.
c. Cách tiến hành:
Cha mẹ tạo cơ hội để các trẻ được tự do chơi cùng nhau theo cách của trẻ và với
những hoạt động, đồ chơi mà trẻ yêu thích.
d. Điều kiện để thực hiện biện pháp:
- Cần thời gian để duy trì hoạt động đều đặn; cha mẹ cũng cần hiểu tâm lý của trẻ,
không nóng vội khi các trẻ xảy ra mâu thuẫn.
Biện pháp1.2: Thường xuyên tổ chức các hoạt động nhóm theo ý đồ sắp xếp của
người giáo dục.
a. Mục tiêu của biện pháp:
Hoạt động nhóm nhằm giúp trẻ KTTT có cơ hội được tương tác với các bạn nhiều
hơn.
b. Nội dung biện pháp
16

3.2.2. Nhóm biện pháp 2: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho giáo viên và cha
mẹ trẻ KTTT về giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT.
3.2.2.1. Biện pháp 2.1: Tìm kiếm tài liệu, biên soạn các tờ rơi
a. Mục tiêu của biện pháp:
Cung cấp một cách nhanh chóng và rộng rãi những kiến thức, kỹ năng nhằm nâng
cao nhận thức của giáo viên và cha mẹ về giáo dục kỹ năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ
KTTT.
b. Nội dung của biện pháp
Nhà trường phối hợp cùng với các chuyên gia trong ngành giáo dục đặc biệt sưu tầm
và biên soạn những tài liệu trong và ngoài nước về giáo dục kỹ năng thiết lập các mối
QHXH.
c. Cách tiến hành: Tìm kiếm và thu thập tài liệu có liên quan về kỹ năng, phương
pháp giáo dục các kỹ năng cho trẻ KTTT trong đó có kỹ năng thiết lập các mối QHXH. Tiến
17


hành in ấn và phát hành tài liệu, tờ rơi đến giáo viên và phụ hunh; tiếp nhận phản hồi từ
người đọc.
d. Điều kiện để thực hiện biện pháp: Nhà trường cần có kinh phí, và phối hợp với
các nhà chuyên môn để tìm kiếm nguồn tài liệu đáng tin cậy và phù hợp.
Biện pháp 2.2: Mở các lớp tập huấn ngắn hạn dành cho giáo viên và cha mẹ trẻ
KTTT đang học tại các trường hòa nhập về giáo dục các kỹ năng cho trẻ KTTT nhẹ,
trong đó có kỹ năng thiết lập các mối QHXH.
a. Mục tiêu của biện pháp
Giúp giáo viên và cha mẹ tiết kiệm được thời gian nhưng thu lượm được nhiều kiến thức
hơn. Mặt khác, tại các khóa bồi dưỡng ngắn hạn giáo viên và cha mẹ trẻ được các chuyên gia
giải đáp những thắc mắc hoặc đưa ra những hướng dẫn cụ thể cho từng trường hợp
b. Nội dung của biện pháp
Thời gian cho mỗi khóa tập huấn nên kéo dài từ 3-5 ngày. Tại các buổi bồi dưỡng và
tập huấn ngắn hạn này, nhà trường và các chuyên gia về giáo dục đặc biệt sẽ cung cấp cho

thông qua sổ liên lạc hoặc trao đổi trực tiếp.
a. Mục tiêu của biện pháp
Phối hợp giữa gia đình và nhà trường đảm bảo trẻ được khắc sâu kiến thức và tăng
cường khả năng khái quát hóa, sự tự tin ở trẻ. Đồng thời nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ
năng trong quá trình giáo dục trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi.
b. Nội dung của biện pháp
Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình bằng các hình thức sau: Họp
phụ huynh 2 lần/ năm; trao đổi tình hình học tập của trẻ qua sổ liên lạc, giáo viên và cha mẹ
trao đổi trực tiếp về tình hình của trẻ.
c. Cách tiến hành
- Giáo viên và cha mẹ cung cấp những thông tin về điểm mạnh và điểm yếu cuả trẻ
khi ở các môi trường khác nhau.Giáo viên và cha mẹ thống nhất nội dung, phương pháp,
hình thức trong quá trình giáo dục kỹ năng thiết lập mối QHXH cho trẻ KTTT để tránh làm
trẻ bối rối và tiếp nhận kỹ năng một cách không đầy đủ.
d. Điều kiện thực hiện biện pháp
Cả cha mẹ và giáo viên đều cần phải có tinh thần cầu thị, biết lắng nghe ý kiến và
nhiệt tình.
Biện pháp 3.2: Xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân cho trẻ KTTT
nhẹ 4- 5 tuổi.
a.

Mục tiêu của biện pháp

Kế hoạch giáo dục cá nhân tạo cơ sở để đánh giá sự tiến bộ của trẻ dựa trên những
mục tiêu đề ra. Sự phối hợp giữa các lực lượng thông qua việc xây dựng và thực hiện kế
hoạch giáo dục cá nhân cho trẻ là sự phối hợp mang tính chuyên môn nhiều nhất.
b.

Nội dung của biện pháp


các hoạt động văn nghệ cho trẻ. Hướng dẫn trẻ KTTT tham gia các tiết mục biểu diễn.
d.

Điều kiện thực hiện biện pháp: Nhà trường cần chủ động và có sự chuẩn bị tốt

về việc tổ chức và tham gia các hoạt động đoàn thể.
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
Các biện pháp mà chúng tôi đưa ra có tính độc lập tương đối nhưng có mối liên hệ
chặt chẽ, tác động qua lại với nhau. Do vậy, cần phải thực hiện đồng bộ các biện pháp và
tùy từng lúc, từng nơi, từng chỗ mà mỗi biên pháp này được ưu tiên, quan tâm thực hiện.
3.4. Khảo nghiệm nhận thức của các khách thể (giáo viên, CBQL và cha mẹ trẻ)
về tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất.
Sử dụng công thức tính hệ số tương quan Spearman, chúng tôi thu được R = 0.65.
Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp là tương quan thuận và tương
đối chặt chẽ. Điều đó có nghĩa là những biện pháp có tính cấp thiết cao đồng thời cũng là những
biện pháp có tính khả thi khả thi cao.
3.5. Tổ chức thực nghiệm tác động và kết quả thực nghiệm.
3.5.1. Tổ chức thực nghiệm
a. Mục đích thực nghiệm: Nhằm đánh giá hiệu quả của các biện pháp giáo dục kỹ
năng thiết lập các mối QHXH cho trẻ KTTT nhẹ 4-5 tuôi. Đồng thời kiểm tra tính khả thi
của giả thuyết thực nghiệm.
b. Nội dung thực nghiệm:
20


- Do thời gian và phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi chỉ tiến hành thực nghiệm 3
biện pháp trong nhóm biện pháp “Tăng cường khả năng giao tiếp và tương tác của trẻ KTTT
nhẹ 4- 5 tuổi” và nhóm biện pháp “ Tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng xã hội”.
c. Giả thuyết thực nghiệm: Nếu các biện pháp tăng cường khả năng tương tác và
giao tiếp thông qua viêc thường xuyên tổ chức các hoạt động nhóm, xây dựng vòng bạn bè

1

Các mức độ thực hiện kỹ năng

Bước 2: Thu tập thông tin về trẻ và đánh giá sơ bộ mức độ chức năng hiện tại của trẻ.
Bước 3: Tiến hành thực nghiệm các biện pháp đề xuất trong môi trường lớp học và
môi trường gia đình.
Bước 4: Phát phiếu đánh giá tới cha mẹ trẻ và hướng dẫn cách đánh giá mức độ thực
hiện kỹ năng của trẻ môi trường gia đình.
Bước 5: Theo quan sát, theo dõi và đánh giá các kỹ năng thiết lập mối quan hệ của
trẻ dựa trên các mức độ đã xây dựng.
Bước 6: So sánh mức độ thực hiện kỹ năng thiết lập các mối QHXH trước và sau khi
tiến hành thực nghiệm.
g. Xử lý và phân tích kết quả thực nghiệm
Mức độ thực hiện các kỹ năng thiết lập QHXH của trẻ được đánh giá bằng điểm số
theo thang điểm đã được xây dựng. Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý và kiểm định độ tin
cậy của kết quả thực nghiệm..
21


3.5.2. Kết quả thực nghiệm trên 2 trẻ.
Trường hợp 1
Họ và tên trẻ: Nguyễn Quỳnh N
Ngày sinh: 15– 11– 2009
Giới tính: Nữ
Mức độ KTTT: KTTT mức độ nhẹ (DQ = 62.2)
- Các kỹ năng hiện tại của Q.N


Ngôn ngữ: Q.N có thể nói được câu 4, 5 từ, Q.N chưa biết cách sử dụng linh


 Tương tác: con chưa biết xin phép khi muốn có đồ vật của người khác. Khi tham
gia các hoạt động yêu thích, con chưa tuân thủ điều đó. Với những đồ chơi hoặc đồ vật yêu
thích, giáo viên và người lớn rất khó thương lượng để con chia sẻ với người khác.Dưới đây
là biểu đồ thể hiện kết quả trước và sau thực nghiệm của 2 trẻ.

Biểu đồ 3.2 Kết quả kỹ năng các nhóm kỹ năng thuộc kỹ năng thiết lập QHXH
của Bùi Thanh S trước và sau thực nghiệm
Tóm lại, sau 6 tháng xây dựng các biện pháp giáo dục kỹ năng thiết lập QHXH và
tiến hành thực nghiệm trên 2 trẻ KTTT nhẹ 4-5 tuổi tại 2 trường Mầm non hòa nhập trên địa
bàn Hà Nội chúng tôi nhận thấy hiệu quả tích cực từ các biện pháp.

23


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1.
1.1.

KẾT LUẬN
Về lí luận:

- Kỹ năng thiết lập mối QHXH là một trong những kỹ năng quan trọng mà mỗi cá
nhân đều cần trang bị, tuy nhiên đây cũng là kỹ năng khó. Bởi thiết lập mối QHXH là sự
tổng hòa của những kỹ năng nhỏ bao gồm: kỹ năng luân phiên, kỹ năng chia sẻ, thực hiện
một số quy tắc ứng xử, kỹ năng chơi hòa đồng với các bạn trong nhóm.
- Trẻ KTTT nhẹ có những hạn chế nhất định trong nhận thức, giao tiếp, tương tác và
xây dựng các mối QHXH. Tuy nhiên trẻ cũng có mong muốn được tham gia chơi cùng các
bạn, được thầy/ cô, bạn bè quan tâm, đặc biệt trong giai đoạn mẫu giáo nhỡ (4- 5 tuổi) là
giai đoạn mà tình cảm xã hội của trẻ phát triển mạnh mẽ nhất, kết bạn, chơi trong nhóm trở

Về mục tiêu giáo dục đặt ra khi giáo dục kỹ năng thiết lập cho trẻ KTTT nhẹ 4- 5 tuổi
đã có tuy nhiên việc lựa chọn mục tiêu ưu tiên cho trẻ còn chưa thật sự phù hợp. Giáo viên
và cha mẹ mới chỉ nhìn đến hạn chế lớn nhất đang tồn tại ở trẻ mà chưa chú trọng đến
những mục tiêu giáo dục kỹ năng nhỏ nhưng là nền tảng như kỹ năng luân phiên, kỹ năng
chia sẻ.
Về nội dung giáo dục trong nhóm kỹ năng thiết lập mối QHXH, cũng giống như việc
thiết lập mục tiêu, giáo viên và cha mẹ đã lựa chọn nội dung then chốt như kỹ năng thực
hiện 1 số quy tắc ứng xử tuy nhiên vẫn còn 1 số nội dung quan trọng khác chưa được chú
trọng (luân phiên; chia sẻ).
Về hình thức tổ chức giáo dục được sử dụng khi dạy trẻ KTTT nhẹ 4- 5 kỹ năng thiết
lập mối QHXH có sự phù hợp dựa trên những đặc điểm tâm sinh lý chung của nhóm trẻ lứa
tuổi 4- 5 tuổi, giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao, luôn chú trọng tích hợp các nội dung
giáo dục vào những hoạt động sinh hoạt hàng ngày của trẻ hoặc. Tuy nhiên hiệu quả mang
lại chưa cao, mức độ hiệu quả còn thấp hơn mức độ sử dụng.
Về phương pháp khi giáo dục trẻ KTTT 4- 5 tuổi kỹ năng thiết lập mối QHXH. Phần
lớn giáo viên 2 trường mầm non hòa nhập đã có những kiến thức về phương pháp dạy học,
có sự lựa chọn và áp dụng linh hoạt các phương pháp nhằm mang lại hiệuquả giáo dục.Tuy
nhiên, những giáo viên chủ nhiệm vẫn chưa giúp trẻ KTTT phát huy hết khả năng của mình.
- Trong quá trình giáo dục kỹ năng thiết lập mối QHXH cho trẻ KTTT 4- 5 tuổi,
phần lớn giáo viên và CBQL và cha mẹ trẻ đã có những lựa chọn phù hợp về mục tiêu, nội
dung và phương pháp giáo dục cho trẻ. Tuy nhiên chưa giúp trẻ KTTT phát huy khả năng
của mình. Điều này là do: hạn chế trong hoạt động của hệ thần kinh cấp cao kèm theo
những vấn đề về hành vi ở trẻ KTTT mà giáo viên chưa nắm bắt được và chưa có chiến
lược quản lý, bên cạnh đó những phương pháp điều chỉnh trong dạy học hòa nhập chưa
được áp dụng triệt để và linh hoạt
- Mức độ thực hiện các kỹ năng thuộc nhóm kỹ năng thiết lập các mối QHXH ở trẻ
KTTT 4- 5 tuổi còn khá đơn giản, chưa thành thạo, luôn cần đến sự hỗ trợ và nhắc nhở của
giáo viên, cha mẹ.
- Nguyên nhân của những hạn chế trên là do: khả năng khái quát hóa của trẻ KTTT
găp nhiều khó khăn; trẻ chưa chủ động khởi xướng giao tiếp, hoạt động hoặc duy trì hội