KHUYNH HƯỚNG SỬ THI
CẢM HỨNG LÃNG MẠN TRONG
VĂN HỌC ViỆT NAM

(giai đoạn 1945-1975)
Nhóm gồm:
-Lương Thị Thùy Trang;
-Mai Quỳnh Như;
-Nguyễn Thị Quế Anh;
-Nguyễn Ngọc Yến Như.


Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn

Khái niệm
Khuynh
hướng
sử thi

Cảm
hứng
lãng mạn

Một số bài thơ tiêu biểu
Hoan
hô
chiến
sĩ
Điện
Biên


VD: ‘‘Anh gượng đứng lên....
... Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng.’’


+ Xây dựng hình tượng: Các nhân vật, hình tượng trong các tác phẩm mang
cảm hứng sử thi, dù là những con người bình dị, thuộc nhiều tầng lớp, lứa tuổi,
thành phần dân tộc... đều mang trong mình những phẩm chất anh hùng, thể hiện
tầm vóc lớn lao, kết tụ sức mạnh, ý chí cũng như phẩm chất chung của cả cộng
đồng. Số phận cá nhân gắn chặt với số phận cộng đồng. Các vấn đề đời tư hầu
như không được đặt ra, nếu có thì cũng chỉ nhằm nhấn mạnh thêm trách nhiệm
và tình cảm của người anh hùng với cộng đồng (Ví dụ: hi sinh quyền lợi cá
nhân vì lợi ích chung; vượt lên bi kịch cá nhân để tiếp tục chiến đấu,...).
(VD: ‘‘ Ôi Tổ quốc ta yêu như máu thịt...
...Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông.’’(CLV)
‘‘Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ...
...Anh là chiến sĩ giải phóng quân.’’(Lê Anh Xuân)
‘‘Lũ chúng tôi...
...Lòng vẫn cười vui kháng chiến’’(Nguyên Hồng)


+ Cảm hứng, giọng điệu: Các tác phẩm mang cảm hứng sử thi
luôn lạc quan, tin tưởng vào tương lai tươi sáng của đất nước,
vào thắng lợi vẻ vang của dân tộc. Khi xây dựng những hình
tượng, nhân vật, thường là cảm hứng khẳng định, ngợi ca, tự
hào..Cho nên cảm hứng sử thi thường gắn với cảm hứng lãng
mạn.
(VD: ‘‘Từ trong đổ nát...
...Ngược xuôi tàu chạy bốn bề lưới giăng’’(Tố Hữu)
‘‘Hỡi sông Hồng tiếng hát...
... Nguyễn Du viết Kiều đất nước hóa thành văn’’(CLV)

- Cảm hứng lãng mạn
nâng lên thành khuynh
hướng lãng mạn;
- Các nhà thơ mong
muốn thoát khỏi thực
tại, hướng đến một thế
giới khác.(VD: Hay cho
tôi... Với buồn lo- CLV)

*Sau năm 1945:
-Lãng mạn chỉ được sử
dụng dưới dạng ‘cảm
hứng’ kết hợp với
khuynh hướng sử thi;
- Làm

nhẹ hơn nỗi đâu khổ
của chiến tranh, hướng đến
một tương lai tươi sáng, lí
tưởng cao đẹp...

=> Sự đổi mới trong hướng sáng tác. VH sau 1945 với
cảm hứng lãng mạn lầm nhẹ vơi đi nỗi đau, vượt lên
máu lửa và hướng đến tương lai tươi sáng của dân tộc.


2. Một số bài thơ tiêu biểu
2.1. Hoan hô chiến sĩ Điện Biên;
2.2. Người con gái Việt Nam;
2.3. Dáng đứng Việt Nam

Huân chương trên ngực
Dân tộc ta dân tộc anh hùng!
Điện Biên vời vợi nghìn trùng
Mà lòng bốn biển nhịp cùng lòng ta
Đêm nay bè bạn gần xa
Tin về chắc cũng chan hoà vui chung.


 II

Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lửa sắt
Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi,
ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non
Gan không núng
Chí không mòn!
Những đồng chí thân chôn làm
giá súng
Đầu bịt lỗ châu mai
Băng mình qua núi thép gai
Ào ào vũ bão,
Những đồng chí chèn lưng cứu pháo
Nát thân, nhắm mắt, còn ôm...
Những bàn tay xẻ núi lăn bom
Nhất định mở đường cho xe ta
lên chiến trường tiếp viện

Và những chị, những anh ngày

Hạ súng xuống rùng mình run rẩy
Nghe pháo ta lừng lẫy thét gầm!
Nghe trưa nay tháng năm, mùng bảy
Trên đầu bay thác lửa hờn căm
Trông: Bốn mặt luỹ hầm sụp đổ

Tướng quân bay lố nhố cờ hàng
Trông: Chúng ta cờ đỏ sao vàng
Rực trời đất Điện Biên toàn thắng!
Hoan hô chiến sĩ Điện Biên!
Tiếng reo núi vọng sông rền
Đêm nay chắc cũng về bên Bác Hồ
Bác đang cúi xuống bản đồ
Chắc là nghe tiếng quân hò quân reo...
Từ khi vượt núi qua đèo
Ta đi, Bác vẫn nhìn theo từng ngày
Tin về mừng thọ đêm nay
Chắc vui lòng Bác giờ này đợi trông!


 IV

Đồng chí Phạm Văn Đồng
Ở bên đó, chắc đêm nay không ngủ
Tin đây Anh, Điện Biên Phủ hoàn thành
Ngày mai, vào cuộc đấu tranh
Nhìn xuống mặt bọn Bi-đôn, Smít
Anh sẽ nói: "Thực dân, phát xít
Đã tàn rồi!
Tổ quốc chúng tôi

Ôi trái tim em trái tim vĩ đại
Còn một giọt máu tươi còn đập mãi
Không phải cho em. Cho lẽ phải trên đời
Cho quê hương em. Cho Tổ quốc, loài người!


 Từ cõi chết, em trở về, chói lọi

Như buổi em đi, ngọn cờ đỏ gọi
Em trở về, người con gái quang vinh
Cả nước ôm em, khúc ruột của mình.
Em đã sống, bởi vì em đã thắng
Cả Nước bên em, quanh giường nệm trắng
Hát cho em nghe như tiếng mẹ ngày xưa
Sông Thu Bồn giọng hát đò đưa...
Cả nước cho em, cho em tất cả
Máu tiếp máu, cho lại hồng đôi má
Cho mái tóc em xanh lại ngày xuân
Cho thịt da em lại nở trắng ngần


 Em sẽ đứng trên đôi chân tuổi trẻ

Đôi gót đỏ lại trở về quê mẹ
Em sẽ đi, trên đường ấy thênh thang
Như những ngày xưa, rực rỡ sao vàng!
Ôi đôi mắt của em nhìn, rất đẹp
Hãy sáng mãi niềm tin tươi ánh thép
Như quê em Gò Nổi, Kỳ Lam
Hỡi em, người con gái Việt Nam!

Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân
(3-1968)


3. TỔNG KẾT


GOODBYE