ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THUỲ TRANG
KHAI THÁC, SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ PHỤC VỤ
GIẢNG DẠY LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1945 - 1975
Ở BẬC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ NGÀNH LƯU TRỮ
VÀ QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG 1

1.2.4. Kinh nghiệm tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ
trong hoạt động giáo dục của Lưu trữ các nước
48
CHƢƠNG 2: YÊU CẦU, PHƢƠNG PHÁP VÀ CÁC HÌNH
THỨC TỔ CHỨC KHAI THÁC, SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƢU
TRỮ PHỤC VỤ GIẢNG DẠY LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI
ĐOẠN 1945 - 1975 BẬC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
51
2.1. Một số yêu cầu trong khai thác, sử dụng tài liệu lƣu trữ
51

2
phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975
bậc Trung học Phổ thông
2.1.1. Yêu cầu đối với tài liệu lưu trữ
51
2.1.2. Yêu cầu đối với các hình thức khai thác, sử dụng tài liệu
lưu trữ
53
2.2. Phƣơng pháp khai thác, sử dụng tài liệu lƣu trữ phục
vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc
Trung học Phổ thông
55
2.2.1. Lựa chọn chủ đề khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ
55
2.2.2. Phương pháp lựa chọn tài liệu lưu trữ
55
2.2.3. Phương pháp sử dụng tài liệu lưu trữ
58
2.3. Các hình thức tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lƣu

76
3.1.1. Xây dựng chương trình tổng thể
76
3.1.2. Đào tạo cán bộ lưu trữ, giáo viên
78
3.2. Các giải pháp riêng nhằm tổ chức khai thác, sử dụng
tài liệu lƣu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai
đoạn 1945 - 1975 bậc Trung học Phổ thông
80
3.2.1. Đối với cơ quan lưu trữ
81
3.2.2. Đối với cơ quan quản lý giáo dục
94
PHẦN KẾT LUẬN
100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
104
PHỤ LỤC

Chi tiết chương trình lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975
bậc Trung học Phổ thông
111
Mẫu Phiếu khảo sát
116
Bảng tổng hợp Phiếu khảo sát
118


công luận. Nhiều nguyên nhân được đưa ra, nhiều giải pháp được thực hiện

5
nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử. Trước thực tiễn đó, các
cơ quan lưu trữ - nơi đang bảo quản di sản dân tộc bằng chữ viết, hình ảnh,
âm thanh… cần có những hành động cụ thể để phát huy giá trị của tài liệu lưu
trữ nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử. Hơn nữa,
khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ trong giảng dạy lịch sử được lưu trữ nhiều
nước như: Trung Quốc, Singapore, Anh, Pháp, Mỹ… áp dụng đã góp phần
mang lại hiệu quả tốt.
Tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt
Nam không chỉ đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn về phát huy giá trị tài liệu lưu
trữ phục vụ hoạt động giáo dục và góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy
môn Lịch sử, mà còn nâng cao nhận thức của xã hội về công tác lưu trữ, giá
trị của tài liệu lưu trữ; nâng cao hiệu quả học tập môn lịch sử của học sinh và
giúp cho các giờ học lịch sử thêm sinh động, lôi cuốn. Đồng thời, tăng cường
mối quan hệ giữa hoạt động lưu trữ và hoạt động giáo dục. Vấn đề này đã
được gợi mở trong một số nghiên cứu gần đây. Song chúng tôi thiết nghĩ rằng
để xây dựng, áp dụng thành công các hình thức khai thác, sử dụng tài liệu lưu
trữ trong giảng dạy môn Lịch sử cần có sự tìm hiểu, nghiên cứu sâu sắc hơn
nữa. Đó là một trong các lý do thôi thúc chúng tôi nghiên cứu vấn đề này.
Căn cứ vào sự phân kỳ một cách tương đối các giai đoạn lịch sử Việt
Nam, chương trình môn Lịch sử bậc Trung học Phổ thông và đặc điểm, nội
dung của tài liệu lưu trữ, chúng tôi nghiên cứu và thực hiện Đề tài “Khai thác,
sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 -
1975 ở bậc Trung học Phổ thông” làm đề tài Luận văn thạc sỹ của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Với những lý do trên, Đề tài nhằm ba mục đích sau:
- Khẳng định tài liệu lưu trữ nói chung và tài liệu lưu trữ phản ánh lịch
sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 là nguồn sử liệu phong phú, đáng tin cậy,


7
lưu trữ tại Kho Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, các Trung tâm Lưu trữ
Quốc gia thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Thông tấn xã Việt Nam
- Đánh giá thực tiễn công tác giảng dạy lịch sử Việt Nam bậc Trung học
Phổ thông, đặc biệt là các phương tiện, trang thiết bị đã được sử dụng trong
giảng dạy môn Lịch sử thông qua khảo sát thực tế, tổng hợp thông tin từ các
phương tiện truyền thông để từ đó thấy được nguyên nhân tại sao chất
lượng môn Lịch sử còn thấp và sự cần thiết phải đổi mới phương pháp giảng
dạy lịch sử Việt Nam.
- Nghiên cứu, đưa ra các hình thức tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu
trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc Trung học
Phổ thông và giải pháp tổ chức thực hiện các hình thức đó.
5. Phạm vi nghiên cứu
Do nhiều nguyên nhân khác nhau, tài liệu lưu trữ nói chung và tài liệu
lưu trữ về lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 nói riêng, đang được bảo
quản phân tán tại nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân ở trong nước và ngoài nước.
Cho nên, trong Đề tài này, chúng tôi chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu, khảo
sát là tài liệu lưu trữ đang bảo quản tại các cơ quan lưu trữ trung ương là: Kho
Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia thuộc
Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước. Tài liệu lưu trữ phản ánh lịch sử Việt Nam
giai đoạn 1945 - 1975 đang bảo quản tại các cơ quan lưu trữ địa phương cũng
là một nguồn sử liệu chân thực, đáng tin cậy, có thể khai thác, sử dụng phục
vụ công tác dạy và học lịch sử địa phương. Tuy nhiên, với thời gian có hạn,
chúng tôi không có điều kiện để khảo sát, thống kê toàn bộ tài liệu lưu trữ giai
đoạn 1945 - 1975 đang bảo quản tại các cơ quan lưu trữ địa phương, bảo tàng,
thư viện, viện nghiên cứu, cá nhân, gia đình, dòng họ ở trong nước và ngoài
nước. Mặt khác, các công cụ tra cứu, thống kê tài liệu lưu trữ tại các cơ quan
lưu trữ nói trên chưa hoàn thiện, đồng bộ nên việc khảo sát, thống kê gặp
không ít khó khăn. Đa số các mục lục thống kê theo vấn đề, chưa có mục lục


9
lượng các nghiên cứu về khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ trong hoạt động
giáo dục nói chung và giảng dạy môn Lịch sử trong trường học nói riêng
không nhiều. Có thể kể đến các nghiên cứu sau:
- Khoá luận tốt nghiệp “Khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ trong việc biên
soạn sách giáo khoa Lịch sử”, Nguyễn Thị Dinh, Khoa Lưu trữ học và Quản
trị văn phòng, năm 2008 và bài viết “Tài liệu lưu trữ với việc dạy và học môn
Lịch sử Việt Nam”, TS. Nguyễn Liên Hương, CN. Nguyễn Thị Dinh, Trường
Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội. Trong khoá luận và bài viết,
các tác giả đã tập trung phân tích vai trò của giáo sách khoa - một công cụ
dành riêng và không thể thiếu trong trong quá trình dạy - học lịch sử, nêu lên
một số điểm còn hạn chế của sách giáo khoa; đồng thời, khái quát thực trạng
dạy và học lịch sử hiện nay ở bậc Phổ thông, phân tích nguyên nhân dẫn đến
thực trạng này để từ đó khẳng định được tầm quan trọng của việc khai thác,
sử dụng tài liệu lưu trữ trong biên soạn sách giáo khoa môn Lịch sử. Khoá
luận và bài viết đã đưa ra một số hình thức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ
trong biên soạn sách giáo khoa Lịch sử như: khai thác nội dung thông tin
trong tài liệu để biên soạn sách giáo khoa; khai thác, sử dụng tài liệu ghi âm,
tài liệu phim đi kèm sách giáo khoa; tổ chức tham quan các lưu trữ, bảo tàng;
tổ chức các buổi nói chuyện, giới thiệu về tài liệu lưu trữ.
- Bài viết “Một số ý kiến vế sử dụng tài liệu lưu trữ trong công tác giáo
dục và đào tạo”, Thiên Hương, Văn phòng Bộ Lao động - Thương binh và Xã
hội. Với cách nhìn của người làm lưu trữ, tác giả bài viết đã đưa ra một số gợi
ý về việc sử dụng tài liệu lưu trữ trong giáo dục, đào tạo như: tổ chức các
phòng trưng bày tài liệu tại trường học; tổ chức tham quan bảo tàng, địa danh
lịch sử; chiếu phim tư liệu lịch sử…
- Báo cáo khoa học “Hoạt động giáo dục góp phần nâng cao nhận thức
của xã hội đối với lưu trữ - Kinh nghiệm thực tiễn của Lưu trữ Pháp”, TS. Vũ
Thị Minh Hương, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước. Báo cáo đã nêu kinh


11
- Một là, hệ thống các văn bản của Đảng và Nhà nước về:
+ Tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ: Pháp lệnh Lưu trữ quốc
gia năm 2001, Nghị định số 111/2004/NĐ-CP ngày 08/4/2004 của Chính phủ
hướng dẫn thi hành chi tiết một số điều của Pháp lệnh Lưu trữ Quốc gia, Chỉ
thị số 05/2007/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường bảo vệ và
phát huy giá trị tài liệu lưu trữ và các vấn đề có liên quan đến tổ chức khai
thác, sử dụng tài liệu lưu trữ như: Quy định số 212-QĐ/TW ngày 16 tháng 3
năm 2009 của Ban Chấp hành Trung ương giải mật tài liệu của các cơ quan,
tổ chức trước khi nộp lưu vào Kho Lưu trữ Trung ương Đảng và tài liệu của
Kho Lưu trữ Trung ương Đảng, Quy trình Giải mật tài liệu lưu trữ theo
TCVN ISO 9001:2000 (ban hành kèm theo Quyết định số 111/QĐ-VTLTNN
ngày 13 tháng 5 năm 2009 của Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước)
+ Dạy và học môn Lịch sử Việt Nam bậc Trung học Phổ thông như:
Luật Giáo dục năm 2005 và các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo về
chương trình Lịch sử lớp 10, 11, 12; danh mục thiết bị dạy học môn Lịch sử
- Hai là, tài liệu lưu trữ giai đoạn 1945 - 1975 đang bảo quản tại các cơ
quan lưu trữ Đảng và Nhà nước
Trong quá trình thực hiện Đề tài, chúng tôi đã nghiên cứu, sử dụng tài
liệu lưu trữ đang được bảo quản tại Kho Lưu trữ Văn phòng Trung ương
Đảng, các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà
nước. Ví dụ như: hồ sơ số 1, phông Quốc hội về tập sắc lệnh của Chủ tịch
Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà về Tổng tuyển cử
năm 1946; đơn vị bảo quản số 61 - 45, phông Tài liệu ảnh Nguyễn Bá Khoản
về mít tinh của quần chúng nhân dân trước Nhà hát lớn Hà Nội ngày 17 tháng
8 năm 1945 Đây là nguồn tài liệu quan trọng nhất để chúng tôi xây dựng thử
nghiệm chuyên đề tài liệu lưu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai
đoạn 1945 - 1975 bậc Trung học Phổ thông.
- Ba là, sách và giáo trình về lịch sử Việt Nam, công tác lưu trữ


13
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trên lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật
lịch sử, chúng tôi tiến hành nghiên cứu Đề tài với các phương pháp sau:
- Phương pháp thu thập, xử lý thông tin
Với mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu đã đề ra, chúng tôi xác định nguồn,
nội dung tài liệu tham khảo có liên quan đến Đề tài cần thu thập. Sau khi thu
thập được khá đầy đủ tài liệu tham khảo, công việc quan trọng nhất của chúng
tôi là xử lý khối tài liệu này. Để có cách nhìn tổng quát nhất, chúng tôi đã
phân loại, nghiên cứu tài liệu tham khảo theo từng vấn đề và cuối cùng là lựa
chọn những nội dung có giá trị trong tài liệu tham khảo để đưa vào Đề tài
bằng phương pháp đối chiếu, so sánh. Quá trình thu thập, xử lý tài liệu tham
khảo diễn ra trong suốt quá trình thực hiện Đề tài. Bởi vậy, các thông tin mới
có liên quan đến Đề tài được bổ sung, cập nhật thường xuyên.
- Phương pháp phân tích - tổng hợp
Phương pháp phân tích - tổng hợp được sử dụng trong cả ba chương của
Đề tài. Tại Chương I, phương pháp này được sử dụng để phân tích khái niệm
tài liệu lưu trữ, nội dung, loại hình và giá trị của tài liệu lưu trữ giai đoạn 1945
- 1975 đang bảo quản tại các cơ quan lưu trữ; đánh giá thực tiễn công tác
giảng dạy lịch sử Việt Nam bậc Trung học Phổ thông. Để từ đó thấy được
mối quan hệ giữa khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ và việc nâng cao chất
lượng dạy và học lịch sử Việt Nam lớp 12. Tại Chương II, trên cơ sở tổng hợp
kết quả Chương I và phân tích khả năng, nhu cầu khai thác, sử dụng tài liệu
lưu trữ trong tương lai để đưa ra các hình thức tổ chức khai thác, sử dụng tài
liệu lưu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc
Trung học Phổ thông. Đối với Chương III, phương pháp phân tích - tổng hợp
được dùng để phân tích về vai trò, vị trí cũng như các việc cần làm của các cơ
quan lưu trữ, cơ quan giáo dục trong việc áp dụng các hình thức khai thác, sử


15
- Về thực tiễn: mở ra một hướng đi mới nhằm đa dạng hoá các hình thức
tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ trong hoạt động giáo dục nói chung
và giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc Trung học Phổ
thông nói riêng. Từ đó, góp phần nâng cao vai trò, vị trí của công tác lưu trữ
trong hoạt động giáo dục lịch sử, tăng cường mối quan hệ giữa lưu trữ và giáo
dục. Đặc biệt, chúng tôi đã xây dựng thử nghiệm một chuyên đề tài liệu lưu
trữ về lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 và có thể sử dụng trong giảng
dạy môn Lịch sử tại các trường Trung học Phổ thông.
10. Kết cấu của Đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, phần nội dung Đề tài được chia
thành 3 chương:
- Chương 1: Sự cần thiết của việc khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục
vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc Trung học Phổ thông
Đây là chương mở đầu, làm tiền đề cho việc nghiên cứu các chương tiếp
theo. Bởi vậy, tại Chương 1 của Đề tài sẽ làm sáng tỏ các vấn đề sau:
+ Giá trị sử liệu của tài liệu lưu trữ trong nghiên cứu lịch sử.
+ Khái quát về loại hình, số lượng và nội dung tài liệu lưu trữ giai đoạn
1945 - 1975 đang bảo quản tại các cơ quan lưu trữ;
+ Thực tiễn dạy và học môn Lịch sử bậc Trung học Phổ thông.
Để từ đó, nêu bật lên được sự cần thiết của việc khai thác, sử dụng tài
liệu lưu trữ phục vụ giảng daỵ lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc
Trung học Phổ thông.
- Chương 2: Yêu cầu, phương pháp và các hình thức tổ chức khai thác, sử
dụng tài liệu lưu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975
bậc Trung học Phổ thông
Đây là một trong hai chương chính của Đề tài. Trong Chương 2, các
hình thức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ giảng dạy lịch sử Việt
Nam giai đoạn 1945 - 1975 bậc Trung học Phổ thông áp dụng trong và ngoài


17
của các thầy cô giáo, đồng nghiệp và tất cả những ai quan tâm để Đề tài của
tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 24 tháng 12 năm 2009
Học viên Nguyễn Thuỳ Trang
Tính nguyên gốc được nói tới ở đây không chỉ là tài liệu lưu trữ luôn là
bản chính, bản gốc mà còn bao hàm nghĩa tài liệu lưu trữ có mối liên hệ trực
tiếp với sự kiện, hiện tượng lịch sử mà nó phản ánh. Do đó, không chỉ có nội
dung mà cả hình thức của tài liệu lưu trữ cũng phản ánh thời điểm sản sinh ra
tài liệu.
- Tính khách quan
Tài liệu lưu trữ được hình thành một cách khách quan trong hoạt động
của các quốc gia, dân tộc. Khác với các tài liệu khác, tác giả luôn thể hiện rõ
quan điểm của mình và thuyết phục người đọc tin vào những điều mình viết,
tác giả của tài liệu lưu trữ phản ánh trung thực thực tiễn đang diễn ra. Nói một
cách khác, tài liệu lưu trữ được hình thành do đòi hỏi khách quan của thực
tiễn, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của bất cứ cá nhân nào. Chính tác
giả của tài liệu lưu trữ cũng không hình dung hết được giá trị của nó trong
tương lai.
- Tính mới
Không phải tất cả mọi tài liệu lưu trữ đều được khai thác, sử dụng rộng
rãi. Đến một thời điểm nhất định do Nhà nước quy định, tài liệu lưu trữ sẽ
được tiếp cận. Và khi đó, thông tin trong tài liệu lưu trữ mới có thể đến được
với công chúng. Bởi vậy, tài liệu lưu trữ luôn tiềm ẩn sự mới mẻ. Sự mới mẻ
này không bao giờ mất đi do luôn luôn có một phần tài liệu lưu trữ hạn chế sử
dụng. Sự mới mẻ này của tài liệu lưu trữ có thể góp phần làm sáng tỏ thêm sự
kiện, hiện tượng lịch sử song nó cũng có thể làm đảo lộn lịch sử.
Từ đặc điểm, tính chất của tài liệu lưu trữ, có thể khẳng định rằng tài liệu
lưu trữ là nguồn sử liệu đa dạng, phong phú, chân thực và đáng tin cậy trong
nghiên cứu lịch sử. Và tài liệu lưu trữ có thể khai thác, sử dụng để phục vụ
công tác giáo dục lịch sử nói chung và lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 -
1975 ở bậc Trung học Phổ thông nói riêng. 20

ương Mặt trận Tổ chức Việt Nam;
- Thân thế, sự nghiệp và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các Tổng
Bí thư và các đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các đảng viên tiêu
biểu của Đảng; các nhân vật lịch sử, tiêu biểu của Đảng đồng thời là lãnh đạo
chủ chốt của Nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội;
- Hoạt động của các đảng cộng sản và công nhân, của các tổ chức và
phong trào quốc tế, của các chiến sỹ cộng sản và nhân vật lịch sử quốc tế có
liên quan đến Đảng ta;
- Chế độ phong kiến, thực dân, đế quốc xâm lược và các chính quyền tay
sai phản động có liên quan trực tiếp đến hoạt động của Đảng ta và của các tổ
chức, đoàn thể cách mạng.
Tài liệu lưu trữ Đảng phản ánh chủ trương, đường lối lãnh đạo của Đảng
đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, về tình hình cách mạng Việt
Nam và về sự lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội là nguồn sử liệu quan
trọng trong nghiên cứu, biên soạn lịch sử. Nói một cách khác, tài liệu lưu trữ
Đảng giúp chúng ta dựng lại một cách chính xác toàn bộ quá trình phát triển
của cách mạng nước ta về tất cả các mặt vừa mang tính khái quát, vừa mang
tính cụ thể. Ví dụ: các tài liệu về đường lối cách mạng ở miền Nam như Nghị
quyết số 15 ngày 13 tháng 1 năm 1959 của Ban Chấp hành Trung ương, Đề
cương cách mạng miền Nam của đồng chí Lê Duẩn, Nghị quyết hội nghị Liên
khu ủy V năm 1958, Chỉ thị cuối năm 1958 của Liên khu ủy V về xây dựng
căn cứ miền núi Những tài liệu trên phản ánh rõ nét chủ trương, đường lối
của Đảng ta trong thời kỳ đấu tranh giành thống nhất nước nhà, phản ánh con
đường phát triển của cách mạng Việt Nam là con đường bạo lực của quần
chúng, dựa vào lực lượng của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng
vũ trang đánh đổ đế quốc Mỹ và tay sai, giành chính quyền về tay nhân dân.
Đây là nguồn sử liệu quan trọng trong nghiên cứu lịch sử cách mạng ở các

22
tỉnh miền Nam nói riêng và tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam có trụ sở đóng trên lãnh thổ phía Nam.
Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III được thành lập năm 1995, có trụ sở tại 34
Phan Kế Bính - Hà Nội. Trung tâm có chức năng trực tiếp quản lý tài liệu, tư
liệu lưu trữ của các cơ quan, tổ chức Trung ương; các nhân vật lịch sử, cá
nhân, gia đình và dòng họ tiêu biểu của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà và
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam có trụ sở đóng trên lãnh thổ từ tỉnh
Quảng Bình trở ra phía Bắc; các cơ quan, tổ chức cấp kỳ, cấp liên khu, cấp
khu của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà từ năm 1945 đến năm 1976; hồ sơ
địa giới hành chính, bản đồ địa giới và mốc địa giới hành chính các cấp theo
qui định của pháp luật.
Tài liệu lưu trữ giai đoạn 1945 - 1975 tại các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia
gồm nhiều loại hình với số lượng, nội dung sau:
* Tài liệu lưu trữ hành chính
- Khối tài liệu lưu trữ hành chính tiếng Pháp phản ánh lịch sử Việt Nam
giai đoạn 1945 - 1975 đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I thuộc
khoảng 19 phông, sưu tập lưu trữ. Các tài liệu lưu trữ này phản ánh chân thực
quá trình hình thành, hoạt động các cơ quan của Pháp và chính quyền thân
Pháp tại Đông Dương như: Phủ Toàn quyền Đông Dương; Phủ Thủ hiến Bắc
Việt, văn phòng Bảo Đại tại Hà Nội và Đà Lạt; Tổng Thanh tra Công chính
Đông Dương; hoạt động của các sở tại khu vực Đông Dương và Bắc Kỳ như:
Sở Tài chính Đông Dương, Sở Lưu trữ và Thư viện Đông Dương; Sở Địa
chính Bắc Kỳ, Sở Thanh tra Lao động Bắc Việt; các toà: Thượng thẩm Hà
Nội, Thị chính Hà Nội và một số công ty như: Hoả xa Đông Dương Vân
Nam, Than Bắc Kỳ, Dệt Bắc Kỳ. Khối tài liệu lưu trữ này cung cấp thông tin
chân thực về Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, kinh tế,
văn hoá, giáo dục… giai đoạn 1945 - 1975.

24
- Khối tài liệu lưu trữ hành chính đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ
Quốc gia II với hơn 75 phông, sưu tập tài liệu tương đương khoảng 3.335 m