1

CÁC VẤN ĐỀ TÂM LÝ RA QUYẾT ĐỊNH VÀ TỔ CHỨC THỰC
HIỆN
QUYẾT ĐỊNH TRONG HOẠT ĐỘNG LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ.
Đặt vấn đề: Trong hoạt động lãnh đạo quản lý người lãnh đạo, quản lý
luôn đối mặt với vấn đề thực tiễn nảy sinh, đòi hỏi phải giải quyết nhanh
chóng, chính xác, kịp thời đạt hiệu quả. Điều đó phụ thuộc vào năng lực ra
quyết định của người lãnh đạo quản lý. Để quyết định của người lãnh đạo
quản lý bảo đảm tính khách quan, khoa học, thiết thực, pháp lý và quần
chúng, đòi hỏi người lãnh đạo quản lý cần phải có phương pháp, cách thức tác
động tâm lý tới đối tượng thực hiện quyết định một cách phù hợp.
Nội dung
I. Khái quát lịch sử vấn đề nghiên cứu.
Có thể nói vấn đề ra quyết định là một khâu rất quan trọng trong công
tác lãnh đạo quản lý. Do đó, có nhiều cách góc độ tiếp cận khác nhau, có thể
khái quát các quan điểm của các tác giả trong và ngoài nước bàn về vấn đề
này như sau:
1. Quan điểm của các tác giả nước ngoài.
- V. G. A Fana xev; Quyết định là giai đoạn đầu tiên trong thực hiện
bất kỳ chu kỳ quản lý nào, là giai đoạn cực kỳ quan trọng, việc quản lý có kết
quả hay không, và có đạt được hay không là phụ thuộc vào chỗ quyết định
chuẩn bị tốt đến đâu. Năng lực chuẩn bị và ra quyết định là hình thức chủ yếu
của công tác quản lý. Từ đó tác giả đưa ra yêu cầu với người ra quyết định là
phải phát hiện ra vấn đề, phân tích vấn đề một cách tỷ mỉ, khoa học, đề ra
mục tiêu, nhiệm vụ, thu thập và xử lý thông tin, trình bày vấn đề một cách
chính xác xây dựng và đánh giá những phương án có thể lựa chọn, phát hiện
và đánh giá nhưng hiệu quả có thể xẩy ra của quyết định, xây dựng thực hiện
các quyết định.




3

cảm xúc, tình cảm) ý chí, yếu tố tình huống có vai trò quan trọng đối với quá
trình ra quyết định của người lãnh đạo quản lý.
- Giáo sư Đỗ Hoàng Toàn: đã nghiên cứu về quyết định, nguyên tắc cơ
bản ra quyết định, yêu cầu đối với các quyết định và các yếu tố tác động đến
việc ra quyết định quản trị kinh doanh. Tác giả cho rằng: hiệu quả của các
quyết định phụ thuộc chủ yếu vào động cơ, bản lĩnh, uy tín và trách nhiệm
của người quản lý. Các yếu tố khách quan tác động đến quá trình ra quyết
định và tổ chức thực hiện quyết định của giám đốc doanh nghiệp là tình đồng
bộ, tính hợp lý của hệ thống chính sách kinh tế, pháp luật của nhà nước, khả
năng của chủ thể và thị trường.
- Nguyễn Đức Minh và Nguyễn Hải Khoát: “cơ sở tâm lý học của
công tác quản lý trường học”. Đã nghiên cứu bản chất của quyết định quản lý,
phân loại các quyết định, các giai đoạn của quá trình ra quyết định và cho
rằng: Hoạt động người lãnh đạo quản lý muốn có chất lượng hiệu quả cao
người lãnh đạo quản lý phải có các phẩm chất như óc sáng tạo, dám nghĩ, dám
làm, dám chịu trách nhiệm, có tầm nhìn xa trông rộng, có nghệ thuật quy tụ
và khai thác trí tuệ của các chuyên gia.
Tóm lại: Các quan điểm trong và ngoài nước, bằng cách tiếp cận khác
nhau, song tiu chung lại đều khẳng định vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc
ra quyết định trong hoạt động lãnh đạo quản lý, là quan điểm đầu tiên, giai
đoạn trung tâm của hoạt động quản lý, là khâu then chốt quyết định tới chất
lượng, hiệu quả, mục tiêu của hoạt động quản lý; quyết định đó phụ thuộc
vào yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan. (chủ quan đó là động cơ, bản lĩnh,
uy tín, trách nhiệm, là tư duy, cảm xúc, tình cảm, ý chí…), ( khách quan là
tính chất của tình huống, điều kiện môi trường hành lang pháp lý…); đặt ra
yêu cầu với người ra quyết định phải phát hiện ra vấn đề, thu thập xử lý thông




5

con người phải suy nghĩ quyết định cần làm gì và làm như thế nào? bản chất
của việc ra quyết định là sự lựa chọn hành động, nó được quy định bởi niềm
tin, mục đích của chủ thể và quá trình tư duy của người quản lý.
- F.F. Au Na Pu quan niệm: ra quyết định quản lý là chức năng quan
trọng nhất trong số các chức năng cơ bản của người lãnh đạo quản lý, mọi
công việc của người lãnh đạo quản lý đều dẫn tới việc ra quyết định và tổ
chức thực hiện quyết định ấy.
- V.I. Me Khe Ev cho rằng: Ra quyết định quản lý là điều then chốt
trong quản lý, ra quyết định quản lý là hoạt động tư duy sáng tạo của chủ thể
quản lý. Nó sáng tạo ra phương hướng, phương pháp, hình thức và nội dung
lao động của tập thể đông đảo, ra quyết định quản lý chịu sự tác động trực
tiếp của các yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan mới trong quản lý.
- Theo từ điển Tâm lý học, ra quyết định là hành động ý chí hình thành
theo trình tự của những hành động, nhằm thực hiện mục đích. Trên cơ sở biến
đổi thông tin ban đầu theo tình huống bất định.
( quá trình ra quyết định là khâu trung tâm của các giai đoạn biến đổi
thông tin và điều chỉnh tâm lý trong hệ thống hoạt động có mục đích. Nhưng
bước cơ bản của ra quyết định quản lý là chuẩn bị thông tin, phân tích thông
tin, xây dựng mô hình thông tin).
- Giáo sư Đỗ Hoàng Toàn: ra quyết định quản lý là hành vi sáng tạo
của chủ doanh nghiệp (giám đốc) nhằm định ra mục tiêu, chương trình và tính
chất hoạt động của doanh nghiệp để giải quyết một vấn đề chín mười.
- Nguyễn Hữu Sơn: Ra quyết định là quá trình xác định vấn đề và lựa
chọn một chương trình hành động thích hợp trong số nhiều chương trình hành
động khác nhau đẫ được chuẩn bị nhằm đáp ứng những nhu cầu của tình
huống.



7

Về vấn đề này có rất nhiều các ý kiến khác nhau về sự phân chia các
giai đoạn của chuẩn bị và ra quyết định.
+ Theo O.V En Trani Nôva đưa ra 7 giai đoạn
Sự quy định của nhiệm vụ, mục tiêu; sự quy định của số lượng và chất
lượng thông tin cần thiết cho việc ra quyết định; thu thập và xử lý (hệ thống
hoá, thông tin; xây dựng các mô hình thông tin; xây dựng các phương án giải
quyết nhiệm vụ; đánh giá các phương án, chọn phương án ra quyết định; điều
chỉnh quyết định trong quá trình thực hiện.
Theo A.G Ven Đê Lin: có 8 giai đoạn: Phân tích tình huống, phát hiện
nêu ra vấn đề; xác định và trình bày các sự kiện; soạn thảo các phương án giải
quyết; phát hiện ưu và nhược của cách giải quyết mà phương án đã chọn;
đánh giá các phương án giải quyết vấn đề; tính xắc xuất những hiệu quả của
quyết định; thông qua quyết định; vạch kế hoạch thực hiện quyết định.
Theo F.F . Au Na Pu: cũng chia thành 8 giai đoạn: Nêu sơ bộ nghiên
cứu; chọn tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả của quyết định; thu thập các số liệu bổ
sung để chính xác nhiệm vụ; nêu chính xác nhiệm vụ; xây dựng các phương
án có thể có của quyết định; xây dựng mô hình toán học; so sánh các phương
án quyết định; ra quyết định.
Theo A. Rap Pô Poto người Mỹ: gồm 7 giai đoạn: Nêu vấn đề; chia
vấn đề phức tạp ra thành các vấn đề nhỏ; xây dựng một loạt mục tiêu; tìm
kiếm các tình huống tương tự và cách giải quyết chúng; khảo sát các chỉ số có
lợi cho việc giải quyết vấn đề; đưa ra một hệ thống gọi tên và ghi các tỷ số hệ
thống; “làm giàu” hay “đơn giản” hoá mô hình.
Theo Đ. Cli Lan và Kinh: gồm 5 giai đoạn nối tiếp nhau: đặt vấn đề;
phân tích vấn đề; xây dựng các phương án quyết định; chọn quyết định tốt
nhất; biến quyết định thành các hoạt động có hiệu quả.



9

Những quyết định có liên quan trực tiếp đến lợi ích vật chất của người
tham gia quyết định cần phải chú ý tới mục tiêu của việc ra quyết định và thái
độ của những người cùng tham gia.
Khắc phục, ngăn chặn những biểu hiện độc đoán, gia trưởng trong vấn
đề ra quyết định.
+ Phải đạt mình vào vai trò của người thực hiện để xem xét, kiểm tra
khả năng thực thi của quyết định.
Là khâu quyết định được thực hiện thuận lợi và có kết quả .
Phát huy tích tích cực, chủ động, sở trường cấp dưới.
Phải tính trước được những khó khăn, trở ngại phải giải quyết.
Những quyết định mà bản thân người lãnh đạo quản lý cũng cảm thấy
khó thực hiện càng phải đặc biệt chú ý, tìm kiếm lực lượng và điều kiện khả
thi trước khi ra quyết định.
+ Tính đến hiệu quả giáo dục của các quyết định.
Phải cân nhắc thận trọng, chính xác nhất là khâu khen thưởng và kỷ
luật, phải đúng người, đúng tội.
Thực tế có những quyết định đưa ra của người lãnh đạo quản lý phản
giáo dục (khen thưởng, kỷ luật, đề bạt, bổ nhiệm, đi học…)
+ Ký ban hành quyết định với tâm lý tự tin, lạc quan và tinh thần trách
nhiệm cao.
Nó thể hiện quyết định được chuẩn bị chu đáo, có chất lượng tốt và có
khả năng thực thi.
Là bước kết thúc của ra quyết định nhưng mở đầu cho trách nhiệm của
người lãnh đạo quản lý tránh biểu hiện tuỳ tiện, thơ ơ, thiếu tin tưởng, không
kiểm tra, thiếu trách nhiệm.



11

Tạo ra hiện tượng tâm lý xã hội, để thu hút, lối cuốn nhiều người,
nhiều bộ phận xung phong và gắn bó với công việc.
+ Phải xuất hiện đúng lúc và đúng nơi nhằm động viên cổ vũ người
thực hiện quyết định.
Thể hiện sự thạo việc, sâu sát, thương yêu, thông cảm với cấp dưới.
Giải quyết kịp thời những khó khăn, trở ngại, động viên khuyến khích
kịp thời những thành tích và sáng kiến của cấp dưới.
Thông qua nhiều hình thức, phương pháp phong phú đa dạng (thi đua,
khen thưởng, xử phạt..)
Quá trình tổ chức thực hiện quyết định người lãnh đạo quản lý cần chú
ý sẽ gặp 2 yếu tố cản trở:
Sức ì về thói quen: một quyết định mới ban hành và đưa ra thực hiện
dù ít hay nhiều cũng chứa đựng yếu tố mới ( chẳng hạn thay đổi quy chế, quy
trình làm việc của tập thể..) thay đổi cách làm cũ thường gặp những …về tâm
lý muốn theo thói quen cũ.
Sự chậm trễ trong nắm bắt tư tưởng mới: ngoài thực hiện lần đầu tiên
tiếp xúc, tiếp nhận quy định mới nên còn bỡ ngỡ, khó thực hiện, thực hiện
không có hiệu quả, gặp khó khăn cần phải có quá trình nghiên cứu, tìm tòi,
xem xét, tiếp cận và làm quen.
+ Làm tốt công tác kiểm tra, đánh giá, bổ sung điều chỉnh cho phù
hợp, phát hiện uốn nắn những sai lệch; kiểm tra thực hiện 3 chức năng (liên
hệ ngược; định hướng hoạt động; động viên khuyến khích).
Bổ sung điều chỉnh thực hiện quyết định: tìm hiểu rõ nguyên nhân;
bình tĩnh tỉnh táo để bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp; trao đổi bàn bạc trong
tập thể lãnh đạo, chỉ huy.
Kết luận: Vấn đề ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định trong
hoạt động lãnh đạo quản lý là vấn đề rất nhạy cảm, liên quan tới nhu cầu, lợi