Bộ Giáo dục và đào tạo
Trường đại học Sư phạm Hà Nội

LÊ THỊ THU HẰNG

Bài tập điều kiện

Chuyên đề

Ph¬ng ph¸p nªu vÊn ®Ò
trong d¹y häc t¸c phÈm
v¨n ch¬ng

Hà nội, tháng 1 – 2009

1


B Giỏo dc v o to
Trng i hc S phm H Ni

Bi tp iu kin
Chuyờn

Phơng pháp nêu vấn đề trong
dạy học tác phẩm văn chơng
Đề tài

Giá trị khoa học và ý nghĩa s phạm của
phơng pháp nêu vấn đề trong dạy học tác
phẩm văn chơng

2. Néi dung
a. Gi¸ trÞ khoa häc
Phương pháp dạy học nêu vấn đề giúp người học phát huy được tính chủ
động, sáng tạo, tích cực, hứng thú trong quá trình học tập, nâng cao tinh thần
tự học, tự chịu trách nhiệm về chính việc học tập của mình, nâng cao kỹ năng
trình bày viết và nói trước đông người, để người học thực sự trở thành trung
tâm của quá trình dạy học. Phương pháp này sẽ thực sự phát huy hiệu quả nếu
những khó khăn nêu trên được khắc phục.
Theo triết học DVBC, mâu thuẫn là nguồn gốc, động lực của sự phát

4


triển. Trong quá trình học tập của HS luôn luôn xuất hiện mâu thuẫn đó là mâu
thuẫn giữa yêu cầu, nhiệm vụ nhận thức với tri thức, kinh nghiệm sẵn có của
bản thân. PP DH PH & GQVĐ là một PP dạy học mà ở đó GV tạo ra cho học
sinh những tình huống có vấn đề (tạo mâu thuẫn).
Theo các nhà tâm lí học thì con người chỉ tư duy tích cực khi nảy sinh
nhu cầu tư duy, tức là đứng trước một khó khăn trong nhận thức, một tình
huống có vấn đề. Theo tâm lí học kiến tạo thì học tập là quá trình mà người
học xây dựng những tri thức cho nình bằng cách liên hệ những cảm nghiệm
mới với những tri thức sẵn có. PP DH PH & GQVĐ phù hợp với quan điểm
này.

b.ý nghÜa s ph¹m

Đối với người học: Nếu lấy quan niệm: “Phương pháp học là phương
pháp lĩnh hội kiến thức có sẵn của nhân loại, nhưng là mới đối với bản thân
học sinh. Đó là chiếm lĩnh khái niệm, từ đó giành lấy khái niệm mới. Học có
nghĩa là nhận thức” làm chuẩn, thì tình trạng quá tải đối với người học là một

phương pháp học, tài liệu tham khảo và cách khai thác thông tin từ các tài liệu
tham khảo này;
79,2% SV mong muốn các môn học có nhiều giờ tự học (có hướng dẫn và giải
đáp thắc mắc) hơn so với hiện nay.
Theo Phó Thủ tướng N.Thiện Nhân, việc áp dụng phương pháp dạy, học nêu
đề là giải pháp sẽ giải quyết được vấn đề trên.

Thầy giáo Võ Phước lộc, giảng viên khoa Sư phạm,
trong bài viết “ Mấy suy nghĩ về đổi mới phương pháp
dạy học” cũng nhấn mạnh “chọn lựa phương pháp đối
thoại – nêu vấn đề là trúng với tinh thần học tập”.
muốn đổi mới phương pháp giảng dạy đúng và trúng
đích, chúng ta cần phải xác định cho được đâu là chỗ yếu nhất ở sinh viên - học
sinh, xuất phát từ ba tiêu chí định hướng: kiến thức – kỹ năng và thái độ. Đặc
6


biệt chú ý đến các kỹ năng cơ bản được xem như là phương tiện tư duy, chiếm
lĩnh kiến thức chuyên môn và thực hiện các kỹ năng thực hành trong tác nghiệp
chuyên môn. Có hiểu biết chân thực về đối tượng mới có thao tác (của phương
pháp) đúng đắn và phù hợp với đối tượng, với mục đích và nội dung dạy học.
Việc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề hiện nay là một trong
những nội dung quan trọng nhất trong các nhà trường Việt
Nam, từ bậc học thấp nhất (mầm non đến đại học và sau đại
học). Nó sẽ tạo ra được những con người năng động, tích cực,
làm việc có hiệu quả, sáng tạo đáp ứng được những yêu cầu của đất nước bởi
PP DH PH & GQVĐ dựa trên nguyên tắc nó khêu gợi được động cơ học tập của

học sinh.
Nó ràng buộc học sinh vào những vấn đề mà nó được xây dựng trên cơ sở

biết dựa vào vốn hiểu

biết kinh nghiệm sống và

thực tế trong đời sống

và

tiên

lượng

của bản thân mà trả lời.

7


Tình huống vấn đề giáo viên đưa ra là những yếu tố mơ hồ hay mâu
thuẫn mà trong bài học khó lý giải. Giáo viên giúp đỡ học sinh bằng những
câu hỏi gợi mở để khám phá, tìm kiếm làm rõ vấn đề bằng cách vận dụng kỹ
năng, kiến thức để đưa ra lời giải hợp lý, đúng. Phương pháp dạy học nêu vấn
đề là phương pháp học tập tích cực rèn học sinh có năng lực giải quyết vấn đề
có khả năng thích ứng, hợp tác xây dựng bài rèn học sinh nói rõ ràng, rành
mạch, khúc chiết, lưu loát.

3. Kết luận
Phương pháp dạy học nên vấn đề đã và đang là một phương pháp khá hay
và hiệu quả đã sớm được đưa vào áp dụng trong dạy học tại Việt Nam. Nó đã
kích thích tính chủ động và sáng tạo của học sinh, sinh viên trong việc tìm ra trí
thức mới. Đồng thời phương pháp này cũng tiếp cận quan điểm mới “ lấy