TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THU HIỀN

HIỆN THựC CHIẾN TRANH VÀ HÌNH TƯỢNG
NGƯỜI CHIẾN Sĩ TRONG TIỂU THUYẾT
TU ÔI THƠDỮDỘI CỦA PHÙNG QUÁN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học thiếu nhỉ

HÀ NỘI-2016


TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THU HIỀN

HỆN THựC CHIẾN TRANH VÀ HÌNH TƯỢNG
NGƯỜI CHIẾN Sĩ TRONG TIỂU THUYẾT
TU ÔI THƠDỮDỘI CỦA PHÙNG QUÁN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học thiếu nhỉ

Ngưòi hướng dẫn khoa học
ThS. TRẦN THỊ MINH

HÀ NỘI - 2016


MUC LUC
••
MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài........................................................................................... 1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.......................................................................... 2
3. Mục đích nghiên cứu .................................................................................. 5
4. ...........................................................................................................
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................... 6
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................ 6
6. Cấu trúc của khóa luận ................................................................................. 6
NỘI DƯNG ........................................................................................................ 7
Chương 1 ............................................................................................................ 7
HIỆN THỰC CHIẾN TRANH TRONG TUỒI THƠ DỮ DỘI ....................... 7
1.1. Phùng Quán và tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội............................................ 7
1.1.1. Tiểu sử và sự nghiệp ............................................................................... 7
1.1.2. Tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội - một hiện tượng văn học thiếu nhỉ thời
kì đỗi mới.......................................................................................................... 11
1.2.

Hiện thực những năm tháng chiến tranh ác liệt trên mảnh đất cổ đô
13

1.2.1. Huế - những ngày đầu kháng chiến ................................................... 13
1.2.1.1. ...................................................................................................
Xứ Huế mộng mơ, yên bình trong thời chiến ................................................... 13
1.2.1.2. ...................................................................................................
Xứ Huế bị tàn phá đau thương ......................................................................... 18
1.2.1.3.


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Văn học viết về đề tài chiến tranh từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng
vô tận trong văn chương. Hiện tượng ấy bắt nguồn từ chính lịch sử dựng nước
và giữ nước oai hùng của dân tộc ta. Hiện thực Việt Nam giai đoạn 1945 -1975,
do hoàn cảnh đặc biệt của nó, đã xuất hiện một đội ngũ nhà văn trẻ với nhiều
tiếng nói, nhiều giọng điệu khác nhau đã đưa đề tài chiến tranh lên làm trung
tâm, đáp ứng những đòi hỏi bức thiết của lịch sử, sáng tạo nên cảm hứng lớn
của thời đại và có vị trí xứng đáng ừong tiến trình văn học dân tộc. Nhà văn
Phùng Quán là một trong những nhà văn trẻ tiêu biểu ấy. Trong những sáng tác
của mình, Phùng Quán đã gây được sự chú ý ở độc giả, đặc biệt là ở thể loại
tiểu thuyết.
1.2. Là một bộ phận không thể thiếu của văn học Việt Nam hiện đại, văn
học thiếu nhi trải qua mấy chục năm phát triển và trưởng thành, đã đạt được
nhiều thành tựu vô cùng to lớn. Trong số những cây bút quen thuộc của bạn đọc
nhỏ tuổi, Phùng Quán cũng là gương mặt tiêu biểu. Sinh ra và trưởng thành
trong chiến tranh, với tư cách là nhà văn người lính, Phùng Quán đã thực sự
khẳng định được vai trò, vị trí đặc biệt không thể thiếu của ông ở mảng văn học
viết về đề tài chiến tranh trong văn học Việt Nam nói chung và văn học thiếu
nhi nói riêng. Nhắc đến Phùng Quán, chúng ta không thể không kể đến tiểu
thuyết lớn nhất của ông: Tuổi thơ dữ dội. Tác phẩm được viết trong thời kỳ gian
nan, cực nhọc nhất của Phùng Quán, viết trong kí ức, trong nỗi day dứt buồn
đau, bởi thế, tác phẩm này như lòi bộc bạch chân thành của nhà văn.
Tuổi thơ dữ dội là cái nhìn đầy cảm phục của tác giả trước sự chiến đấu,
dũng cảm quên mình của đội Vệ Quốc Đoàn con nít, là một thứ tình cảm đầy
xót xa ẩn sau cái nhìn ấy. Xót xa về mất mát, xót xa về sự hi sinh của tuổi thơ.

1




đời mình - Tuổi thơ dữ dội.
Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán là một tác phẩm đặc biệt ừong văn xuôi
thời kì đổi mới. Bức tranh hiện thực về những tháng năm chiến tranh được ông
kể bằng giọng điệu lãng mạn, trữ tình về tình bạn, tình mẹ con, tình đồng đội...
đầy thi vị nhưng không kém phần hào hùng của những em bé trưởng thành
ừong bom đạn. Tuồi thơ dữ dội ra đòi đã mang lại một diện mạo mới, một cái
nhìn mới làm phong phú thêm đề tài chiến tranh trong văn học sau 1975. Tiểu
thuyết đã thu hút được sự chú ý của nhiều thế hệ độc giả, tuy nhiên cho đến nay
chưa có nhiều công trình nghiên cứu về tác phẩm này.
Nhân sự kiện tác phẩm Tuổi thơ dữ dội được ba nhà xuất bản ấn hành, tác
giả Trần Cương đã viết: “Đó là kết quả quan trọng của gần 20 năm hoạt động
của tác giả từ khi khởi thảo cho đến khi hoàn thành tác phẩm. Trong thời điểm
hiện nay, khi đòi sống khó khăn, khi hàng loạt sách hay của thế giới được dịch
mà cuốn tiểu thuyết trong nước, dày tới hơn 800 trang in trên giấy xấu, vẫn thu
hút bạn đọc mà gợi lên những ý tưởng tốt đẹp thì đó là những điều đáng mừng”
[Xem 4].
Trong chuyên luận Truyện viết cho thiếu nhi sau 1975, nhà nghiên cứu Lã
Thị Bắc Lý dành nhiều trang đánh giá về Tuổi thơ dữ dội trên cả phương diện
nội dung và nghệ thuật, coi đây như minh chứng về những đổi mới của truyện
viết cho thiếu nhi sau 1975. Nhà nghiên cứu cho rằng: “Tác giả có cái nhìn cảm
phục trước sự chiến đấu dũng cảm quên mình của đội Vệ Quốc Đoàn con nít,
nhưng ừong chiều sâu của cái nhìn ấy có sự xót xa về mất mát, hi sinh, đau đớn
gấp bội phần. Hình ảnh đội thiếu niên trinh sát Trung đoàn Trần Cao Vân được
lồng trong bức tranh toàn cảnh những ngày Huế - Thừa Thiên kháng chiến.
Những nhân vật nhỏ tuổi ở đây với những ham muốn phi thường đã gặp nhiều
tình huống éo le, bị thúc đẩy, dồn nén, gắn bó với nhau... Đời sống lịch sử được
cảm nhận qua cuộc kháng chiến hết sức hùng tráng nhưng cũng đầy nghiệt ngã.

3

4


dội: “Với một Ga - vơ - rốt, Victo Huygô đã viết lên những trang bất hủ. Trẻ
em của chúng ta đã anh dũng, hồn nhiên tham gia cuộc đấu tranh trường kì gian
khổ cùng với cha anh không kém gì những Ga - vơ - rốt trên chiến lũy cách
mạng Pháp. Thế mà những sách vở viết về những mặt này còn quá ít. Nhà văn
Việt nam còn mắc nợ các em quá nhiều. Với Tuổi thơ dữ dội, Phùng Quán đã
bắt đầu ừả nợ một cách chính đáng. Sách dày 800 trang mà người đọc không
bao giờ muốn ngừng lại, bị lôi cuốn bởi những nhân vật ngây thơ có, khôn ranh
có, anh hùng có, vì những sự việc khi thì hài hước, khi thì gây xúc động đến ứa
nước mắt... Tôi chỉ mong làm sao cho tất cả các em thiếu nhi Việt Nam được
đọc sách này” [Xem 12].
Tác giả Lê Thị Huế “đã khóc khi lần đầu tiên nghe kể chuyện này”, bà
viết: ‘TMổỉ thơ dữ dội, đúng như cái tên của truyện, những chi tiết trong ấy thực
sự dữ dội khi mà đọc xong, gấp sách lại vẫn thấy những đợt sóng cảm xúc dào
dạt trào dâng đến dữ dội nhưng trong sự dữ dội ấy là những tia sáng pha lê
chiếu sáng lòng độc giả cũng đến dữ dội” [Xem 10].
Qua những nhận xét khái quát trên, có thể thấy rằng tác phẩm Tuổi thơ dữ
dội đã được đón nhận, đánh giá như một hiện tượng văn học, được đánh giá cao
cả về nội dung và giá trị nghệ thuật. Tuy nhiên, cho đến nay gần như chưa có
công trình nào đi sâu tìm hiểu một cách đầy đủ toàn diện và độc lập hiện thực
chiến tranh những ngày đầu kháng chiến trong tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội của
Phùng Quán. Nhung những ý kiến đó là một điểm tựa, những gợi ý bổ ích mang
tính chất định hướng cho chúng tôi ừong quá trình hình thành khóa luận.
3. Mục đích nghiên cứu
- Nghiên cứu bức tranh hiện thực thành phố Huế và hình tượng người
chiến sĩ những năm kháng chiến chống Pháp trong tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội
của Phùng Quán.
- Có được cái nhìn phong phú, toàn cảnh về hiện thực thành phố Huế nói

tại làng Thanh Thủy Thượng, Tổng Dạ Lễ (Nay thuộc xã Thủy Dương, huyện
Hương Thủy, Tỉnh Thừa Thiên Huế). Nhà nghèo, cha lại mất sớm khi còn nhỏ.
Là con một - hũ mắm treo đầu giàn nhưng từ khi còn rất nhỏ, ông đã phải lang
thang ở hết vói chủ này đến chủ khác ừong làng để kiếm miếng cơm, manh áo.
Suốt ngày quần quật với việc giữ em, nấu cơm, chăn trâu, cắt cỏ nên lúc nào
cũng trong bộ dạng đen nhẻm, mặt mũi lấm lem bùn đất. Và cũng chính vì gia
đình quá nghèo nên Phùng Quán phải bỏ học từ rất sớm. Sinh thời, Phùng Quán
là một chú bé thông minh, nghịch ngợm nên thường xuyên bị đòn quằn đít. Biệt
danh mọi người thường đặt cho cậu được gọi bằng cái tên gân gũi: Bê.
Cách mạng tháng Tám nổ ra rồi cuộc kháng chiến trường kỳ lại tiếp tục
khi Bê mới 13 tuổi, sống trong những năm tháng sục sôi ấy đã thôi thúc cậu bé
Phùng Quán, hòa cùng khí thế dân tộc, giấu gia đình nhảy lên tàu đi kháng
chiến chính thức trở thành một chiến sĩ tí hon của Trung đoàn Trần Cao Vân.
Những tháng ngày anh hùng với bao chuyện vui, buồn, bi tráng về thời kỳ sục
sôi ấy, sau này đã được Phùng Quán kể lại trong cuốn tiểu thuyết tâm huyết của
mình Tuổi thơ dữ dội.
Nếu như câu chuyện Phùng Quán trở thành chiến sĩ tự nhiên như qui luật
thì chuyện ông trở thành một nhà văn thật ly kì. Ông đến với nghề cầm bút
không phải từ sách vở, từ lý luận, từ vốn kiến thức thu thập được từ qua trường
lớp mà từ chính thực tế cuộc sống của nhân dân lao động và từ chính bản thân
mình, từ con đường tự học mà nên. Cuộc đời của Phùng Quán không phải là

7


những trang sách màu hồng và cũng chẳng hề nên thơ như những áng văn thơ,
cuộc đòi chẳng vẽ cho ông một con đường bằng phẳng, tuổi thơ dữ dội qua đi,
Phùng Quán bước vào tuổi trưởng thành đầy cực nhọc, gian nan và cay đắng.
Nhắc đến Phùng Quán, khó ai có thể quên được sự nghiệt ngã sau vụ Nhân văn
- Giai phẩm khiến ông phải “treo bút” suốt ba mươi năm ròng, ba mươi năm

thắng. Nhưng tiếc thay, niềm vui chưa hưởng trọn, ông đã đi xa!
Vào một buổi chiều tháng Chạp lạnh buốt, ngày 22/01/1995, căn bệnh
hiểm nghèo đã mang ông đi khỏi cõi đòi trần thế, đem ông rời xa căn gác lộng
gió bên Hồ Tây. Thế là “Tết không vào nhà tôi - Tết đi qua trước ngõ”, Phùng
Quán đã đi một chuyến “chơi xa”, về với đất mẹ, theo chuyến tàu cuối cùng đến
cõi vĩnh hằng của mình.
Trong giai đoạn đầu, các sáng tác của Phùng Quán rất hồn hiên, tự nhiên
với mục đích là muốn bày tỏ nỗi lòng, ca ngợi con người, quê hương, đất nước
và cuộc sống thường nhật. Năm 22 tuổi, Phùng Quán nổi danh với cuốn tiểu
thuyết Vượt Côn Đảo (1954). Đây được coi là cuốn sách gối đàu giường của
hầu hết các thế hệ thanh niên ngày ấy. Vượt Côn Đảo đã được tái bản năm lần,
đoạt giải thưởng của Hội Văn học Việt Nam năm 1955 và được nhà xuất bản
Văn học thiếu nhi Liên Xô dịch năm 1956.
Không chỉ thuần là một nhà văn, Phùng Quán còn là một nhà thơ tài ba
với nhiều sáng tác sục sôi, tràn đày nhiệt huyết với đất nước, với nhân dân. Thơ
của ông được coi như là trái “bom nguyên tử”. Có thể kể đến một số bài thơ
như: Tiếng hát trên địa ngục Côn Đảo (1954), Tôi tự hào chế độ nước tôi
(1955), Tôi muốn mời đến Tổ quốc tôi (1955), Chổng tham ô lãng phí (1956) bài thơ bộc lộ rõ nét tính cách và nhân cách tác giả, Lời mẹ dặn (1957),... Phùng
Quán không chỉ viết bằng mực mà ông còn viết bằng chính bằng máu thịt của
mình. Nhưng bi kịch thay, hai tác phẩm thơ Lời mẹ dặn và Chổng tham ố lãng
phí đã đẩy ông tới bước ngoặt đau thương của cuộc đòi, bị kết là
Nhân văn - Giai phẩm, là làm phản, bị tước quyền xuất bản tác phẩm.

9


Ba mươi năm bị ừeo bút nhưng không ngày nào ông không sáng tác.
Trong thòi gian này, Phùng Quán còn viết cả truyện tranh. Những câu chuyện
từ thực tế cuộc sống được ông mang vào trong văn, trong thơ. Là một người
viết truyện đa năng, Phùng Quán viết khoảng 60 truyện tranh cho thiếu nhi ở tất

là những đóng góp vô cùng to lớn cho kho tàng văn học Việt Nam, và sẽ là
không thể hoàn hảo nếu văn học Việt Nam thiếu đi cái tên Phùng Quán.
1.1.2. Tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dôi - môt hiên tương văn hoc thiếu nhỉ thời kì
đổi mới
Xuất hiện 32 năm sau vụ Nhân văn - Giai phẩm, Tuổi thơ dữ dội đã khẳng
định tài năng và nhân cách của Phùng Quán. Tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội được
Phùng Quán gọi là bản di chúc chiến sĩ của cuộc đời tôi. Đây là một tác phẩm
tiêu biểu viết về đề tài kháng chiến, được chắt ra từ mồ hôi, công sức, nước mắt,
từ xương thịt, từ tâm hồn cao đẹp và từ tất cả sự say mê, tâm huyết của nhà văn.
Tác phẩm được hoàn thành năm 1986 và ấn hành năm 1988, được tái bản chín
lần với số lượng khá lớn, minh chứng cho một điều: tác phẩm được độc giả
nhiều thế hệ đón nhận nồng nhiệt, đó không chỉ là tác phẩm dành cho trẻ thơ mà
nó là cuốn sách cho mọi thế hệ bạn đọc.
Tuổi thơ dữ dội được viết bằng toàn bộ ký ức tuổi thơ dữ dội của Phùng
Quán với vãn phong độc đáo, khác lạ tạo nên dấu ấn riêng cho tác giả. Đây
cũng chính là tác phẩm văn xuôi thảnh công nhất của Phùng Quán, thể hiện rõ
nhất năng lực văn chương và con người ông. Tác phẩm là kết quả gần 20 năm
lao động miệt mài từ khi được khỏi thảo bên bờ Hồ Tây năm 1968 đến lúc hoàn
thành trong lều cỏ giữa hồ Tịnh Tâm năm 1986. Tuổi thơ dữ dội được xuất bản
năm 1988 đã nhanh chóng đạt được nhiều thành công vang dội: được nhận giải
thưởng Văn học thiếu nhi của Hội nhà văn Việt Nam và hai năm sau đó, cuốn
sách được chuyển thể thành phim.
Tác phẩm xây dựng thành công bức ữanh hoành tráng về cuộc kháng
chiến trường kỳ của dân tộc, là một hồi ký tự truyện kể lại quá trình tham gia

11


kháng chiến chống Pháp giành độc lập của những người lính trinh sát tuổi mười
ba. Đó cũng chính là một phần đòi của tác giả. Phùng Quán đã dồn tất cả tinh

là những ý nghĩa nhân văn cao cả. Chính những yếu tố đó đã tạo nên sự đặc biệt
của những nhân vật trẻ thơ trong thòi chiến, trong Tuổi thơ dữ dội.
Đọc Tuổi Thơ dữ dội, người đọc không bao giờ muốn ngừng lại, bị lôi
cuốn vì những nhân vật ngây thơ có, khôn ranh có, anh hùng có, vì những sự
việc khi thì ly kỳ, khi thì hài hước, khi thì gây xúc động đến ứa nước mắt. Cuốn
truyện xoay quanh cuộc sống chiến đấu và hy sinh của những thiếu niên mười
ba, mười bốn tuổi trong hàng ngũ Đội thiếu niên trinh sát của Trung đoàn Tràn
Cao Vân. Những Lượm, Mừng, Quỳnh sơn ca, Hòa đen, Bồng da rắn, Vịnh sưa,
Tư dát,... mỗi người một hoàn cảnh song đều chung quyết tâm, nhiệt huyết và
lòng yêu nước, đã tham gia chiến đấu hết mình và hy sinh khi tuổi đời còn rất
trẻ.
Tuổi thơ dữ dội là tác phẩm minh chứng của bao sự trải nghiệm trên
đường đời đầy chông gai, cơ cực của một tay nghề đã chm, ngôn ngữ, bút pháp
cũng như nghệ thuật kết cấu, của sự tiến bộ vượt bậc và đầy triết lý nhân sinh
của tác giả. Có lẽ, không phải bây giờ mà còn lâu về sau, chiến tranh vẫn là một
đề tài lớn, nhưng Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán sẽ bất chấp biến động của
thời cuộc, vẫn mang lại giá trị lịch sử, có ý nghĩa to lớn đối với các thế hệ độc
giả.
1.2. Hiện thực những năm tháng chiến tranh ác liệt trên mảnh đất cố đô
1.2.1. Huế - những ngày đầu kháng chiến
1.2.1.1. Xứ Huế mộng mơ, yên bình trong thời chiến Xứ Huế mộng mơ là
nơi đã sinh ra và nuôi dưỡng tâm hồn nhà văn Phùng Quán. Chính vì lẽ đó,
trong hoài niệm của ông luôn in đậm hình ảnh quê hương trong những ngày đàu
kháng chiến. Một miền quê đã đi vào thơ ca vói vẻ đẹp của sông Hương, núi
Ngự. Một miền quê đã khắc ghi dấu ấn của bao thời đại huy hoàng với những
thành quách, lăng tẩm,... Và Huế cứ mộng mơ, yên bình như thế.
Bước vào chiến tranh, Yẻ đẹp của Huế những ngày đàu kháng chiến vẫn

13




mẳt làm trò hề. Cả đội bị mắc lỡm ôm bụng cười bò [23, 16].
Huế yên bình trong lòng mỗi đữa trẻ con nít là như vậy. Mỗi câu nói của
Tư dát dường như ta thấy được vẻ yên bình của Huế ở đó.
- Vừa lặn xuống đáy sồng tớ gặp ngay một anh cá gáy to bằng hai bàn tay
xòe ra. Anh ta dạn gớm. Anh ta lượn qua trước mặt tớ, quệt cả đuôi vô trán...
[23, 18]
Thên nữa, Phùng Quán đã vô cùng tinh tế và khéo léo khi miêu tả khung
cảnh thiên nhiên xứ Huế và những ngày đầu kháng chiến, vẻ đẹp của Huế ẩn
hiện trên từng ngọn cây, lối rẽ. Con sông Hưomg thân thiết xanh ngắt hiện ra
trước mắt, mờ ảo trong làn mưa bụi như bột rây [23, 77]. Sông Hương đã trở
thành biểu tượng, linh hồn của Huế, nó đẹp như chính con người xứ Huế thân
thương vậy. Nhưng cái vẻ đẹp ấy lại bị bọn giặc Pháp vấy bẩn lên miền đất yên
bình, mộng mơ này. Dường như Huế chẳng để sự xấu xa, bẩn thỉu của bọn xâm
lăng nhuốm màu, chẳng để bầu trời mùa đông ẩm ướt, ngổn ngang những đám
mây chì đen bẩn mãi ngự trị, tròi Huế chợt hửng nắng. Cái màu nắng hiện ra
sau những cơn mưa rào rả rích, thổi đất thối cát, mới trông rực rỡ làm sao!
[23, 115]. Huế vẫn cứ lan tỏa vẻ đẹp của mình bất chấp mọi sự ngăn cản: trời
Huế mỗi lúc một thêm quang quẻ như có một cái chổi khổng lồ vổ hình đang ra
sức quét dọn. Da trời xanh thao thiết, cao vời vợi hiện ra cùng với màu nắng
mới trong ve... Điều kì lạ hơn hết là cái màu nắng mới rực rỡ ẩy lại làm cho
đầu óc con người bỗng trở nên sáng suốt, tươi vui, táo bạo, tự tin gấp bội phần.
Và làm cho lòng người bừng tỉnh náo nức, muốn lập nên những kì tích thật
vang dội. Những chiến công thật lẫy lừng... [23, 116]. Huế như đang mang vẻ
đẹp vốn có của mình vượt lên sự tàn bạo của thế lực xấu xa để tiếp thêm sức
mạnh, thêm động lực chiến đấu cho những chiến sĩ thiếu niên, quyết tâm gạt
sạch quân thù ra khỏi miền đất cố đô, ra khỏi bờ cõi của Tổ quốc Việt Nam.
Sự mộng mơ, yên bình hiếm hoi và vô cùng quí giá của Huế trong những



16


đầu kháng chiến được Phùng Quán lột tả vô cùng thành công.
Huế không chỉ yên bình, mộng mơ bởi vẻ đẹp thiên nhiên huyền ảo, Huế
còn làm xốn xang lòng người bởi sự yên bình, bởi tình cảm yêu thương của
cuộc sống trong doanh trại đội Vệ Quốc Đoàn con nít. Mặc dù mới chỉ mười ba,
mười bốn tuổi nhưng các chiến sĩ tí hon hoàn toàn ý thức được những việc làm,
hành động của mình. Mặc dù mỗi người có một xuất thân khác nhau nhưng các
chiến sĩ con nít của chúng ta luôn có một tinh thần đồng đội, đoàn kết, biết quan
tâm, chăm sóc nhau từ những điều nhỏ nhặt nhất. Chừ tổ mình phải kiểm thêm
cho Mừng vài bộ quần áo để thay đổi. Đợi cho đến khi được ban Quân nhu Mặt
trận cấp phát còn lâu. Với lại phải sửa soạn cho Mừng cái ba lô...” [23, 34].
Những chiến sĩ tí hon chẳng hề đắn đo, hành động như bản ngã của một người
con xứ Huế, một người lính Cụ Hồ thực thụ ùn ùn mang đến cho Mừng nào áo,
nào quần, nào thắt lưng, bao đạn và bao đò vật linh tinh khác. Cuộc sống đậm
tình người, chan chứa tình yêu thương ấy khiến người ta cảm động đến rơi nước
mắt. Giữa lúc khó khăn, lửa đạn quân thù có thể ập tói bất cứ lúc nào, khi người
ta phải gom góp, chắt bóp, nhặt lượm mọi thứ có thể tích trữ được thì những
chiến sĩ tí hon này lại chẳng hề đắn đo, sẵn sàng cho bạn tất cả nhưng gì tốt nhất
mà mình có để bạn đầy đủ từ hành trang đến tinh thần sẵn sàng chiến đấu.
Cuộc sống quân nghiêm với tinh thần kỉ luật cao trong doanh trại đã rèn
rũa, tôi luyện những cậu bé nhỏ tuổi ấy trở thành những người con Huế đích
thực, trở nên cứng cáp hơn, trưởng thành hơn. Dù vậy, cái bản chất vốn có, cái
hồn nhiên, ngây thơ của lứa tuổi vốn dĩ các em được hưởng thì vẫn chẳng nào
lớn được, vẫn là đam mê thú vui trẻ con nhưng xem xiếc, chơi chọi dế, những
ừò chơi, thú vui của ữẻ nhỏ. Những ngày đầu kháng chiến, xứ Huế yên bình
như thế, ngập tràn trong sự hồn nhiên, ngây thơ, ừong những ừò chơi và suy
nghĩ thơ dại của những chiến sĩ tí hon. Những giây phút hiếm hoi càng khiến

Giặc chiếm đóng thành Huế, ngay trong những ngày đàu chứng đã phong
tỏa mảnh đất này: vừa đặt chân lên đất liền, bọn giặc đã nhanh chóng chia làm

18