TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
----------------------------

VŨ THỊ THƢƠNG

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
MÔN LỊCH SỬ LỚP 5

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học

Ngƣời hƣớng dẫn:
TS. Phạm Quang Tiệp

HÀ NỘI - 2016


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập tại trƣờng cũng nhƣ quá trình xây dựng đi đến
hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài : “Ứng dụng công nghệ thông tin
trong thiết kế bài giảng điện tử môn Lịch sử lớp 5”, tôi đã thƣờng xuyên nhận
đƣợc sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các thầy cô giáo trong trƣờng Đại học Sƣ
phạm Hà Nội 2, các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục Tiểu học và các thầy cô
trong tổ bộ môn Phƣơng pháp Tự nhiên và Xã hội.
Đặc biệt là thầy giáo – T.s Phạm Quang Tiệp – ngƣời đã tận tình hƣớng
dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này.
Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế,
kính mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo và toàn
thể bạn đọc để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn.


: Học sinh

SGK

: Sách giáo khoa

NXB

: Nhà xuất bản


MỤC LỤC
1 . Lý do chọn đề tài ................................................................................................................. 1
3 . Khách thể nghiên cứu ........................................................................................................ 3
4 . Đối tƣợng nghiên cứu ........................................................................................................ 4
5 . Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................................ 4
6 . Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................................ 4
7 . Giả thuyết khoa học ........................................................................................................... 4
8 . Các phƣơng pháp nghiên cứu đề tài ............................................................................. 4
9 . Cấu trúc của đề tài .............................................................................................................. 5
NỘI DUNG ................................................................................................................................. 6
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
MÔN LỊCH SỬ LỚP 5 ........................................................................................................... 6
1.1. Những vấn đề cơ bản về ứng dụng CNTT trong dạy học ở Tiểu học ......... 6
1.1.1. Vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học ................................................. 6
1.1.2. Một số phần mềm thường sử dụng trong dạy học ở Tiểu học............7
1.1.2.1. Khái niệm phần mềm dạy học………………………………………...................7
1.1.2.2. Phần mềm PowerPoint 2010……………………………………………………..8

3.3. Một số ví dụ minh họa .................................................................................................. 52
Kết luận chƣơng 3 ................................................................................................................... 80
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................................ 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................... 83
PHỤ LỤC……………………………………………………………………………………….84


PHẦN I. PHẦN MỞ ĐẦU
1 . Lý do chọn đề tài
1.1. Ngày 4.11.2013, Tổng Bí thƣ Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa XI (Nghị
quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội
chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Trong đó nhiệm vụ và giải pháp của định
hƣớng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo chỉ rõ:
“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục,
đào tạo theo hƣớng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của ngƣời học
Đổi mới chƣơng trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất ngƣời học,
hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy ngƣời, dạy chữ và dạy nghề.
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp dạy và học theo hƣớng hiện đại;
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của
ngƣời học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập
trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngƣời học tự
cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển t học chủ
yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã
hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông
tin và truyền thông trong dạy và học”.
Thực hiện nghị quyết này, trong giai đoạn hiện nay, nền giáo dục nƣớc ta
đang có rất nhiều thay đổi. Trong xu thế đổi mới chung ấy có đổi mới của
giáo dục Tiểu học theo hƣớng hình thành, bồi dƣỡng năng lực cho học sinh.

Thêm vào đó, đặc trƣng nổi bật của môn Lịch sử lớp 5 là lƣợng thông tin
tƣơng đối nhiều, cùng với một số nội dung khó có thể truyền tải đƣợc nhƣ mô
phỏng một cách trực quan diễn biến của các trận đánh, các thƣớc phim tài liệu
lịch sử,… mà chỉ có bằng phim, bằng trình chiếu thì học sinh mới có thể

2


nhận diện, tái hiện, mới có thể thấy đƣợc. Vì vậy việc ứng dụng công nghệ
thông tin trong môn học này không những giúp giải quyết những vấn đề cót
lõi của dạy học môn Lịch sử ở Tiểu học mà còn giúp giáo viên hạn chế bớt
phần thuyết giảng, giúp cho tiết học sống động hơn, gần gũi với quá khứ hơn.
1.4. Tuy nhiên, hiện nay, môn lịch sử ở tiểu học trở nên không mấy “hấp
dẫn” đối với học sinh. Lí do ở đây không phải vì nội dung chƣơng trình mà là
do cách dạy môn này ở các trƣờng phổ thông. Đây cũng là hệ quả tất yếu của
cách dạy chay khô khan, thiếu hấp dẫn, làm cho học sinh nhàm chán. Đồng
thời, một số trƣờng mặc dù đã đƣợc trang bị các thiết bị hiện đại phục vụ cho
việc dạy học nhƣng việc sử dụng những thiết bị này lại chƣa thực sự đạt hiệu
quả do tâm lí ngại chuẩn bị vì mất nhiều thời gian, công sức hay do một số
giáo viên chƣa biết cách sử dụng các phần mềm để thiết kế bài giảng. Một lí
do nữa đó là giáo viên có sử dụng nhƣng chỉ là công cụ thay thế bảng đen,
phấn trắng chƣa thực sự phù hợp về tính sƣ phạm.
T những lí do trên, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Ứng dụng công
nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng điện tử môn Lịch sử lớp 5” nhằm tìm
ra phƣơng pháp tối ƣu trong việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy môn học này
cũng nhƣ các môn học khác ở Tiểu học.
2 . Mục đích nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu vận dụng quy trình ứng dụng CNTT để thiết kế bài giảng
điện tử trong dạy học môn lịch sử lớp 5 nhằm đổi mới phƣơng pháp và nâng
cao chất lƣợng dạy học môn Lịch sử lớp 5 ở Tiểu học.

Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu.
Phƣơng pháp điều tra.
Phƣơng pháp trò chuyện.
Phƣơng pháp thống kê.

4


9 . Cấu trúc của đề tài
Phần mở đầu
Phần nội dung
Chƣơng 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng CNTT trong
thiết kế bài giảng môn Lịch sử lớp 5.
Chƣơng 2. Thực trạng ứng dụng CNTT trong thiết kế bài giảng điện tử
môn Lịch sử lớp 5
Chƣơng 3. Biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài
giảng điện tử môn Lịch sử lớp 5
Kết luận và kiến nghị

5


NỘI DUNG
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TRONG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
MÔN LỊCH SỬ LỚP 5
1.1. Những vấn đề cơ bản về ứng dụng CNTT trong dạy học ở Tiểu học
1.1.1. Vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học
a. Trong đổi mới phƣơng pháp dạy học

để tổ chức thi học kì, thi thử cho học sinh.
1.1.2. Một số phần mềm thường sử dụng trong dạy học ở Tiểu học
1.1.2.1. Một số khái niệm
a. Phần mềm dạy học
Phần mềm dạy học bao gồm tất cả các chƣơng trình máy tính đƣợc sử
dụng trong quá trình dạy học nhằm hỗ trợ, giúp cho quá trình truyền tải tri
thức t ngƣời dạy đến ngƣời học.
Phần mềm dạy học là những phần mềm cho phép mô phỏng, minh họa
nhiều quá trình, hiện tƣợng trong xã hội, trong thực tế mà chúng ta không thể
quan sát trực tiếp trong điều kiện vốn có của nhà trƣờng, không thể hoặc khó
thực hiện nhờ các phƣơng tiện dạy học khác,… Phần mềm dạy học có thể
hiển thị thông tin rất đa dạng, phong phú dƣới nhiều hình thức khác nhau nhƣ
dạng văn bản, đồ thị, bản đồ, các thí nghiệm mô phỏng, phim tƣ liệu,…
Một phần mềm dạy học phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- Về hình thức
+ Phần mềm phải gây đƣợc sự chú ý và tạo ra cho HS những âm thanh,
màu sắc hài hòa, hình ảnh tĩnh hoặc động phù hợp với lứa tuổi.
+ Phần mềm cần đƣợc trình bày gọn trên màn hình, tập trung vào
những thông tin trọng tâm, không lan man làm phân tán sự tập trung của HS.

7


+ Cỡ chữ trên màn hình v a phải, không quá to cũng không quá nhỏ để
HS dễ dàng đọc và đảm bảo số lƣợng chữ trên màn hình.
- Về nội dung
+ Phần mềm phải đƣợc thiết kế theo chƣơng trình sách giáo khoa hiện
hành.
+ Hệ thống bài tập đảm bảo yêu cầu đa dạng, nhiều thể loại.
- Về phương pháp

học sinh với phƣơng pháp, phƣơng tiện và thiết bị dạy học. Trong đó nêu rõ
các bƣớc chủ yếu, lƣợng thời gian hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm
đạt đƣợc mục đích cụ thể, rõ rang mà ngƣời giáo viên đã xác định theo yêu
cầu của chƣơng trình.
1.1.2.2. Phần mềm PowerPoint 2010
a. Giới thiệu chung về phần mềm
Microsoft Office PowerPoint (trƣớc kia gọi là Microsoft PowerPoint) là
một ứng dụng trình diễn do hãng Microsoft phát triển. PowerPoint là một
phần của gói ứng dụng văn phòng Microsoft Office. Với khả năng tạo file
trình diễn nhanh chóng, đẹp và chuyên nghiệp. Ƣu điểm chính của
PowerPoint là mạnh về ứng dụng Multimedia , khả năng tạo hiệu ứng cho
các đối tƣợng tốt, đơn giản và dễ sử dụng,…
Hiện nay, MS PowerPoint là lựa chọn hàng đầu trên thế giới khi thực
hiện việc trình chiếu.
PowerPoint 2010 là một phần của bộ Microsoft Office 2010. Cũng
giống nhƣ Word (chƣơng trình xử lí văn bản), Excel (Bảng tính), Outlook
(trình quản lí Email và quản lí công việc cá nhân và Access (trình dữ liệu)
PowerPoint 2010 giúp chúng ta tạo nên các bài thuyết trình, báo cáo sinh
động, lôi cuốn, hấp dẫn.

9


Một số cải tiến mới của phần mềm PowerPoint 2010
Cũng giống nhƣ các chƣơng trình khác của bộ Microsoft Office 2010,
PowerPoint 2010 đƣợc phát triển lên t phiên bản 2007. Giao diện Ribbon
mang lại nhiều tiện lợi trong việc thao tác cho ngƣời dùng và với nhiều tính
năng mới sẽ giúp tạo nên những bài thuyết trình sinh động.
- Ribbon mới
PowerPoint 2010 xây dựng Ribbon có các nút lệnh đồ họa dễ nhận


- Nhúng video
Những đoạn phim, bài nhạc đƣợc nhúng vào sẽ trở thành một phần của
bài thuyết trình. Chúng ta sẽ không cần phải bận tâm tới việc sao chép các tập
tin này gửi kèm theo bài thuyết trình. Ngoài ra, PowerPoint còn cho phép xuất
bản bài thuyết trình sang định dạng video để có thể chép ra CD/DVD, đính
kèm email hoặc gửi lên web.

Hình 4: Nhúng video vào bài thuyết trình
- Chụp ảnh màn hình
Đây là một tính năng mới rất hay và thú vị, nó giúp chúng ta có thể
chụp đƣợc các hình ảnh hiện có trên màn hình và đƣa vào bài thuyết trình rất
nhanh chóng và tiện lợi.

12


Hình 5: Nút lệnh Screenshot
- Xóa các phần không cần thiết trong hình
Một tính năng mới bổ sung vào PowerPoint 2010 đó chính là cho phép
loại bỏ nền của các hình ngay trong chƣơng trình.

Hình 6: Loại bỏ nền hình
- Sao chép hiệu ứng
Việc áp dụng các hiệu ứng cho các đối tƣợng trên slide trong
PowerPoint 2010 sẽ nhanh hơn rất nhiều nhờ công cụ sao chép hiệu ứng
Animation Painter.

13


và cung cấp các nút lệnh thay đổi chế độ hiển thị và phóng to, thu nhỏ vùng
soạn thảo.
b. Chức năng của phần mềm PowerPoint trong thiết kế bài giảng và tổ
chức dạy học ở Tiểu học
Một số thao tác cơ bản với phần mềm PowerPoint 2010 khi thiết kế bài
giảng điện tử.
- Khởi động chƣơng trình PowerPoint 2010:
Tùy phiên bản Windows mà bạn đang sử dụng mà đƣờng dẫn đến
chƣơng trình PowerPoint sẽ khác nhau đôi chút. Trong Windows XP,
Windows Vista và Windows 7 thì đƣờng dẫn truy cập đến chƣơng trình là
giống nhau. Các bƣớc khởi động nhƣ sau:

15


+ Cách 1: Kích chuột vào nút Start trên thanh công cụ Windows
Chọn All Programs

Chọn Microsoft Office

Nhấp vào Microsoft Office

2010.
+ Cách 2: Nháy đúp chuột vào biểu tƣợng PowerPoint 2010 trên màn
hình Desktop.
- Thoát PowerPoint
Thoát chƣơng trình PowerPoint rất đơn giản, làm theo các cách sau:
+ Cách 1: Nhấp vào nút Close ( ) ở góc trên cùng bên phải cửa sổ
PowerPoint.
+ Cách 2: Vào ngăn File chọn Exit



Lần đầu tiên thực hiện lệnh lƣu bài trình diễn thì PowerPoint sẽ mở hộp
thoại Save As. T hộp thoại này, bạn hãy đặt tên cho tập tin, chọn loại định
dạng tập tin và chọn vị trí để lƣu trữ trên ổ đĩa. Ta thực hiện nhƣ sau: Vào
ngăn File

Chọn lệnh Save (hộp Save As xuất hiện)

thuyết trình tại hộp File Name
Type

Nhập tên tập tin bài

Chọn loại định dạng tập tin tại Save As

Tại hộp Save In bạn tìm kiếm thƣ mục cần lƣu tập tin

Nhấn nút

Save để lƣu.
- Đóng tập tin trình diễn
Khi đóng chƣơng trình PowerPoint thì các tập tin đang mở sẽ tự động
đóng theo, tuy nhiên nếu bạn chỉ muốn đóng một tập tin cụ thể nào đó thì cho
tập tin đó hiện hành và vào Office chọn Close. Nếu tập tin chƣa đƣợc lƣu thì
chƣơng trình sẽ có thông báo nhắc nhở.
Sử dụng PowerPoint 2010 để thiết kế bài giảng điện tử
Sau đây là một số chức năng chính của PowerPoint 2010 trong thiết kế
bài giảng điện tử và tổ chức dạy học ở Tiểu học:
 Tạo các silde bài giảng

Picture

cửa sổ Insert Picture xuất hiện

Tìm đến thƣ mục lƣu trữ hình ảnh

trên máy tính, nhấp chuột vào hình cần chèn vào PowerPoint

Nhấn Insert để

hoàn thành.
- Chèn âm thanh vào slide
Thông thƣờng, chúng ta hay chèn nhạc mp3 vào slide vì chất lƣợng
chấp nhận đƣợc và dung lƣợng nhỏ.Ta tiến hành theo các bƣớc sau: Vào
thanh Ribbon → Chọn ngăn Insert → chọn biểu tƣợng Insert Audio
Audio from File

Chọn tập tin nhạc mong muốn

Chọn

Nhấn Insert để hoàn tất.

Một biểu tƣợng xuất hiện trên slide đại diện cho tập tin nhạc, ta có thể di
chuyển đến vị trí mong muốn.
- Chèn đoạn phim vào slide
Để chèn một đoạn phim vào slide ta thực hiện: Vào Ribbon→ chọn
ngăn Insert→ Chọn biểu tƣợng Insert Video
Chọn tập tin video clip cần chèn


+ Cách 1: Nhấp chuột vào nút Slide Sorter
cuối cửa sổ PowerPoint

trên thanh trạng thái ở

Chọn các slide cần di chuyển (muốn chọn nhiều

slide cùng lúc thì ấn và giữ phím Alt hoặc Ctrl khi nhấp chuột lên các slide).
Kéo chuột sang vị trí mới, khi xuất hiện đƣờng kẻ đứng thì thả trái chuột. Các
slide đƣợc di chuyển tới vị trí mới.
+ Cách 2: Ta nhần chuột trái vào silde cần di chuyển
vị trí mong muốn

Giữ và kéo đến

Thả trái chuột, silde sẽ đƣợc chuyển đến vị trí mới.

- Định dạng văn bản
Chọn slide cần định dạng, chọn phần văn bản cần định dạng

Trên

thanh Ribbon, nhấp vào nút chữ A lớn để tăng kích thƣớc chữ hoặc nhấn vào
nút chữ A nhỏ để giảm kích thƣớc chữ,nhấp vào nút chữ B đậm, I nghiêng
hoặc U gạch chân để chọn kiểu chữ đậm, nghiêng hay gạch chân, nhấp nút
mũi tên hƣớng xuống bên cạnh hộp Font size rồi chọn kích thƣớc chữ cho
đoạn văn bản, Nhấp chuột vào nút mũi tên hƣớng xuống tại hộp font, lựa chọn
font chữ mong muốn.
 Tạo hiệu ứng cho bài trình diễn