TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁÒ DỤC TIỂU HỌC

VŨ THỊ THƯƠNG

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
MÔN LICH SỬ LỚP 5

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học

Ngưòi hướng dẫn:
TS. Phạm Quang Tiệp

HÀ NỘI - 2016


LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập tại trường cũng như quá trình xây dựng đi đến
hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài : “ứng dụng công nghệ thông tin
trong thiết kế bài giảng điện tử môn Lịch sử lớp 5”, tôi đã thường xuyên nhận
được sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các thày cô giáo trong trường Đại học Sư
phạm Hà Nội 2, các thày cô giáo ừong khoa Giáo dục Tiểu học và các thày cô
trong tổ bộ môn Phưong pháp Tự nhiên và Xã hội.
Đặc biệt là thày giáo - T.s Phạm Quang Tiệp - người đã tận tình hướng
dẫn tôi ữong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này.
Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế,
kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thày giáo, cô giáo và toàn
thể bạn đọc để đề tài được hoàn thiện hơn.


: Giáo viên

HS

: Học sinh

SGK

: Sách giáo khoa

NXB

: Nhà xuất bản


MUC
• LUC
•
1 . Lý do chọn đề tài......................................................................................... 1
3 . Khách thể nghiên cứu................................................................................... 3
4 . Đối tượng nghiên cứu................................................................................... 4
5 . Phạm vi nghiên cứu.......................................................................................4
6 . Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................... 4
7 . Giả thuyết khoa học......................................................................................4
8 . Các phương pháp nghiên cứu đề tài............................................................. 4
9 . Cấu trúc của đề tài........................................................................................ 5
NỘI DUNG........................................................................................................ 6
Chương 1. C ơ SỞ LÍ LUẬN VÀ THựC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ

3.1. Nguyên tắc ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng điện tử
môn Lịch sử lớp 5 ............................................................................................. 46
3.2. Một số biện p h á p ....................................................................................................... 47
3.2.1. Lựa chọn các bài học cỏ trong chương trình món Lịch sử 5 để ứng
dụng CNTT vào thiết kể bài giảng................................................................... 47
3.2.2. Xây dựng một quy trình thiết k ể ............................................................. 49
3.3. Một số v í dụ minh h ọ a .............................................................................................52
Kết luận chương 3 ............................................................................................. 80
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.......................................................................... 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................ 83
PHỤ LỤC

84


PHẦN I. PHẦN MỞ ĐẦU
1 . Lý do chọn đề tài
1.1. Ngày 4.11.2013, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị
quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Trong đó nhiệm vụ và giải pháp của định
hướng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo chỉ rõ:
“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục,
đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học
Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học,
hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy ngưòi, dạy chữ và dạy nghề.
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại;
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của
người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập

1.3.

Bên cạnh đó, theo định hướng mới nhất của Quốc hội, của Nhà

nước thì môn Lịch sử vẫn tồn tại như một môn học độc lập trong chương trình
giáo dục phổ thông ở Tiểu học. Sinh thời, Bác Hồ từng dạy “Dân ta phải biết
sử ta/Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Neu ở nhà trường, học sinh
được giáo dục tốt, hiểu biết về lịch sử dân tộc sẽ biết quý trọng những gì cha
ông đã gây dựng nên. Qua đó hình thảnh nhân cách, hun đúc lòng yêu nước,
trách nhiệm công dân của các em sau này với đất nước. Bởi vậy, dạy Lịch sử
nói chung và dạy Lịch sử ở Tiểu học nói riêng có vai trò hết sức quan ừọng.
Thêm vào đó, đặc trưng nổi bật của môn Lịch sử lớp 5 là lượng thông tin
tương đối nhiều, cùng với một số nội dung khó có thể truyền tải được như mô
phỏng một cách trực quan diễn biến của các ừận đánh, các thước phim tài liệu
lịch sử,... mà chỉ có bằng phim, bằng trình chiếu thì học sinh mới có thể

2


nhận diện, tái hiện, mới có thể thấy được. Vì vậy việc ứng dụng công nghệ
thông tin trong môn học này không những giúp giải quyết những vấn đề cót
lõi của dạy học môn Lịch sử ở Tiểu học mà còn giúp giáo viên hạn chế bớt
phần thuyết giảng, giúp cho tiết học sống động hơn, gần gũi với quá khứ hơn.
1.4.

Tuy nhiên, hiện nay, môn lịch sử ở tiểu học trở nên không mấy “hấp

dẫn” đối với học sinh. Lí do ở đây không phải vì nội dung chương trình mà là
do cách dạy môn này ở các trường phổ thông. Đây cũng là hệ quả tất yếu của
cách dạy chay khô khan, thiếu hấp dẫn, làm cho học sinh nhàm chán. Đồng

6 . Nhiệm vụ nghiền cứu
Nghiên cứu, làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng CNTT
trong dạy học ở Tiểu học nói chung và trong dạy học môn Lịch sử lớp 5 nói
riêng.
Tìm hiểu về thực trạng ứng dụng CNTT vào thiết kế bài giảng điện tử
môn Lịch sử lớp 5.
Tìm hiểu về phần mềm Violet và PowerPoint 2010 và quy trình thiết kế
bài giảng điện tử bằng phần mềm PowerPoint 2010.
Vận dụng để thiết kế một số giáo án minh họa.
7 . Giả thuyết khoa học
Nếu vận dụng được các ứng dụng của phàn mềm PowerPoint 2010 và
phần mem Violet vào thiết kế bài giảng điện tử môn Lịch sử lớp 5 một cách
khoa học, họp lí sẽ nâng cao chất lượng dạy học môn học này ở Tiểu học.
8 . Các phương pháp nghiền cứu đề tài
Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
Phương pháp điều tra.
Phương pháp trò chuyện.
Phương pháp thống kê.

4


9 . Cấu trúc của đề tài
Phần mở đầu
Phần nội dung
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng CNTT trong
thiết kế bài giảng môn Lịch sử lớp 5.
Chương 2. Thực trạng ứng dụng CNTT trong thiết kế bài giảng điện tử
môn Lịch sử lớp 5
Chương 3. Biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài

hướng dẫn học sinh học tập chứ không chỉ là người truyền thông tin cho học
sinh. Học sinh có thể lấy thông tin ở nhiều nguồn phong phú khác nhau. Lúc

6


này học sinh phải biết đánh giá và lựa chọn thông tin không còn chỉ đơn thuần
nhận thông tin một cách thụ động vì nguồn thông tin vô cùng đa dạng và
phong phú.
c. Đồi mới trong kiểm tra, đánh giá.
Nhờ CNTT mà học sinh có thể tự kiểm ừa, đánh giá kiến thức của
mình bằng các phần mềm trắc nghiệm để từ đó tự bổ sung, hoàn thiện kiến
thức. Giáo viên, nhà trường đánh giá kết quả học tập của học sinh một các
chính xác, khách quan. Ở nhiều trường đã sử dụng các phần mềm trắc nghiệm
để tổ chức thi học kì, thi thử cho học sinh.
1.1.2. Một số phần mềm thường sử dụng trong dạy học ở Tiểu học
1.1.2.1. Một sổ khái niệm
a. Phàn mềm dạy học
Phần mềm dạy học bao gồm tất cả các chương trình máy tính được sử
dụng trong quá trình dạy học nhằm hỗ trợ, giúp cho quá trình truyền tải tri
thức từ người dạy đến người học.
Phần mềm dạy học là những phàn mềm cho phép mô phỏng, minh họa
nhiều quá trình, hiện tượng trong xã hội, trong thực tế mà chúng ta không thể
quan sát trực tiếp ừong điều kiện vốn có của nhà trường, không thể hoặc khó
thực hiện nhờ các phương tiện dạy học khác,... Phần mềm dạy học có thể
hiển thị thông tin rất đa dạng, phong phú dưới nhiều hình thức khác nhau như
dạng văn bản, đồ thị, bản đồ, các thí nghiệm mô phỏng, phim tư liệu,...
Một phần mềm dạy học phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- về hình thức
+ Phần mềm phải gây được sự chú ý và tạo ra cho HS những âm thanh,

Còn bài giảng điện tử là một hình thức tổ chức bài lên lớp nhằm thực
thi giáo án điện tử. Trong đó, toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học đều được
chương trình hóa, do GV điều khiển thông qua môi trường đa phương tiện với
sự hỗ ttợ của CNTT. Bài giảng điện tử là sự tương tác giữa thầy và trò thông
qua các phương pháp, phương tiện và hình thức dạy- học có sự hỗ trợ của
CNTT.
Theo tôi, có thể hiểu khái niệm bài giảng điện tử như sau: “Bài giảng”
là sự thực thi một giáo án (kế hoạch dạy học) nào đó ữên đối tượng HS. Nói
cách khác, giáo án chỉ có thể trở thành bài giảng khi nó được thực thi. “Bài
giảng điện tử ” là một hình thức tổ chức bài lên lớp mà ở đó toàn bộ kế hoạch

8


hoạt động dạy học đều được chương trình hoá do GV điều khiển thông qua
môi trường multimedia do máy vi tính tạo ra. Cũng có thể hiểu bài giảng điện
tử là những tệp tin có chứa chức năng truyền tải nội dung giáo dục đến HS.
- Khái niệm xây dựng bài giảng
Xây dựng hay thiết kể bài giảng là những dự kiến cụ thể về sự kết hợp
giữa cấu trúc tiết học, bài học, hình thức tổ chức hoạt động của giáo viên và
học sinh với phương pháp, phương tiện và thiết bị dạy học. Trong đó nêu rõ
các bước chủ yếu, lượng thời gian hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm
đạt được mục đích cụ thể, rõ rang mà người giáo viên đã xác định theo yêu
cầu của chương trình.
1.1.2.2. Phần mềm PowerPoint 2010
a. Giói thiệu chung về phần mềm
Microsoft Office PowerPoint (trước kia gọi là Microsoft PowerPoint) là
một ứng dụng trình diễn do hãng Microsoft phát triển. PowerPoint là một
phàn của gói ứng dụng văn phòng Microsoft Office. Với khả năng tạo file
trình diễn nhanh chóng, đẹp và chuyên nghiệp. Ưu điểm chính của

—-

Foxit Reader PDF

Format

♦_ lili Text Direction '

__ _
'§ Align Tilt’
1= ẽ 3 = | | t ä
^Convert to SmartM*
fj
Paragraph
1«

¡¡ ộ

IW D O D

$FÑHl
-b
y fc w * ^
Shape Outline ’ ỉ . Ripia«'
¿/range Quiek
T
$*yjí5 T J Shape Effects ’ ị Sỉlíđ'
Drawing
1» Editing


Hình 4: Nhúng video vào bài thuyết trình

- Chụp ảnh màn hình
Đây là một tính năng mới rất hay và thú vị, nó giúp chúng ta có thể
chụp được các hình ảnh hiện có trên màn hình và đưa vào bài thuyết trình rất
nhanh chóng và tiện lợi.

12


B H

Hom t

m
Ta tu t
Tabfeí

T ra n íiỉt& n í

D e tig n

fei® £ 1 E«
1™! au Jừ+ ■ ; CP M
PhoTộ
tm»BM

ftd u rt
.


Presentation! • M
icrosoftPowerPoint

®D

Hình 6: Loại bỏ nền hình

- Sao chép hiệu ứng
Việc áp dụng các hiệu ứng cho các đối tượng ừên slide trong
PowerPoint 2010 sẽ nhanh hơn rất nhiều nhờ công cụ sao chép hiệu ứng
Animation Painter.

13


Hình 7: Sao chép hiệu ứng Animation Painter
Tìm hiểu các thành phần trên cửa sổ chương trình Microsoft
PowerPoint 2010
Giao diện của PowerPoint 2010 không có nhiều thay đổi so với phiên
bản 2007. Các thành phần trên cửa sổ PowerPoint như sau:
ỈSÍaãn File

-

Tiaa n il transí tliai

Khu. vire

-


- Thanh trạng thái (Status bar) : Báo cáo thông tin về bài trình diễn
và cung cấp các nút lệnh thay đổi chế độ hiển thị và phóng to, thu nhỏ vùng
soạn thảo.
b. Chức năng của phần mềm PowerPoint trong thiết kế bài giảng và tổ
chức day hoc ở Tiểu hoc
Một số thao tác cơ bản với phần mềm PowerPoint 2010 khi thiết kế bài
giảng điện tử.
- Khởi động chương trình PowerPoint 2010:
Tùy phiên bản Windows mà bạn đang sử dụng mà đường dẫn đến
chương trình PowerPoint sẽ khác nhau đôi chút. Trong Windows XP,
Windows Vista và Windows 7 thì đường dẫn truy cập đến chương trình là
giống nhau. Các bước khởi động như sau:

15


+ Cách 1: Kích chuột vào nút Start trên thanh công cụ Windows -»
Chọn AI1 Programs -> Chọn Microsoft Office -» Nhấp vào Microsoft Office
2010.

+ Cách 2: Nháy đúp chuột vào biểu tượng PowerPoint 2010 trên màn
hình Desktop.
- Thoát PowerPoint
Thoát chương trình PowerPoint rất đơn giản, làm theo các cách sau:
+ Cách 1: Nhấp vào nút cióse (x) ở góc trên cùng bên phải cửa sổ
PowerPoint.
+ Cách 2: Vào ngăn File chọn Exit
+ Cách 3: Dùng tổ họp phím tắt ALT + F4
- Tạo mới bài trình diễn
Trước khi bắt dầu thiết kế bài giảng, ta phải tạo mới bài trình diễn:

Sau đây là một số chức năng chính của PowerPoint 2010 trong thiết kế
bài giảng điện tử và tổ chức dạy học ở Tiểu học:
• Tạo các silde bài giảng
- Tạo silde tựa đề
Silde này thường chứa các thông tin như lời chào, tên môn, thông tin
tác giả,... Thực hiện như sau:
+ Nhấp chuột vào placeholder Click to add title để nhập tựa đề cho
silde.
+ Nhấp chuột vào placeholder Click to add subtitle để nhập tựa đề phụ
+ Nhấp chuột vào vùng trống bên ngoài để hoàn tất việc nhập tựa đề.
- Tạo silde chứa văn bản
+ Vào ngăn Home -» Chọn New Silde.

17


+ Chọn kiểu Layout: Tùy vào nội dung cần trình bày trên silde, chúng
ta có thể chọn các kiểu Layout khác nhau bằng cách nhấn vào nút Layout,
bảng chọn sẽ hiện ra.
- Chèn silde mới
Để chèn thêm một silde mói vào bài giảng, từ thanh Ribbon-» Chọn
ngăn Home -» Kích vào New Slide. Khi đó, danh mục các kiểu Slide xuất
hiện. Ta chọn vào một kiểu Layout phù hợp với bài giảng.
• Chèn các ứng dụng Mutỉmedỉa vào silde
- Chèn hình vào Slide
Đe chèn hình ảnh vào slide, ta tiến hành như sau: Vào Insert —>chọn
Picture -» cửa sổ Insert Picture xuất hiện -» Tìm đến thư mục lưu trữ hình ảnh
trên máy tính, nhấp chuột vào hình cần chèn vào PowerPoint-» Nhấn Insert để
hoàn thành.
- Chèn âm thanh vào slide

cuối cửa sổ PowerPoint -» Chọn các slide càn di chuyển (muốn chọn nhiều
slide cùng lúc thì ấn và giữ phím Alt hoặc Ctrl khi nhấp chuột lên các slide).
Kéo chuột sang vị trí mới, khi xuất hiện đường kẻ đứng thì thả trái chuột. Các
slide được di chuyển tới vị trí mới.
+ Cách 2: Ta nhần chuột ừái vào Slide cần di chuyển -» Giữ và kéo đến
vị trí mong muốn -> Thả trái chuột, Slide sẽ được chuyển đến vị trí mới.
- Định dạng văn bản
Chọn slide cần định dạng, chọn phần văn bản cần định dạng -> Trên
thanh Ribbon, nhấp vào nút chữ A lớn để tăng kích thước chữ hoặc nhấn vào
nút chữ A nhỏ để giảm kích thước chữ,nhấp vào nút chữ B đậm, I nghiêng
hoặc u each chân để chọn kiểu chữ đậm, nghiêng hay gạch chân, nhấp nút
mũi tên hướng xuống bên cạnh hộp Font size rồi chọn kích thước chữ cho
đoạn văn bản, Nhấp chuột vào nút mũi tên hướng xuống tại hộp font, lựa chọn
font chữ mong muốn.
• Tạo hiệu ứng cho bài trình diễn

19