SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ 25 – 36 THÁNG
TUỔI LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC TRONG
TRƯỜNG MẦM NON NGA YÊN

Người thực hiện: Mai Thị Nguyệt
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Nga Yên
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2015

1


A - ĐẶT VẤN ĐỀ
Tác phẩm văn học là loại hình nghệ thuật, là một kho tàng trí thức giữ vai trò
lớn đối với con người nói chung và đặc biệt là đối với trẻ mầm non nói riêng .Là
con đường hướng con người đến vẻ đẹp hoàn thiện cả về trí thức lẫn tâm hồn,
hướng con người đến cái chân, thiện, mỹ. Cũng chính vì điều này nên các tác
phẩmvăn học luôn là đề tài hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà
thơ. Có lẽ vì vậy mà khi nhắc đến tác phẩm văn học là ta lại cảm thấy rất quen
thuộc, rất gần gũi nhưng không vì thế mà nhàm chán mà ngược lại ta lại thấy rất
hấp dẫn và lôi cuốn. Qua bao thời gian tác phẩm văn học vẫn mãi trường tồn vẫn
như thách thức với thời gian bởi giá trị cuộc sống và tính nghệ thuật của nó.
Một nhà thơ đã nói rằng:
“ Thơ như bài hát ru ngây ngất đầu giường thơ bé”.

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
Hoạt động văn học rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện để
ngôn ngữ trẻ phát triển giúp trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy
gọn, sử dụng từ đúng lúc, đúng chỗ.
Ở độ tuổi 25-36 tháng tuổi thì tư duy của trẻ là tư duy trực quan hành
động và đang chuẩn bị bước vào giai đoạn tư duy trực quan hình tượng, trẻ đã có
khả năng cảm thụ được các tác phẩm có nội dung và hình thức nghệ thuật tương
đối phức tạp, trẻ có khả năng xác định được thái độ của mình đối với các nhân
vật và sự kiện phản ánh trong tác phẩm .
Song không phải trẻ nào cũng đạt được như vậy với nhóm 25-36 tháng tuổi
mà tôi chủ nhiệm thì việc cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ còn chưa đồng đều
đa số trẻ chưa biết đọc đúng nhịp và diễn cảm các bài thơ, các bài đồng dao, ca
dao, khả năng kể chuyện của trẻ còn hạn chế trẻ chưa biết thể hiện ngữ điệu các
nhân vật trong câu chuyện. Sự chú ý của trẻ trong giờ học chưa cao và thời gian
chưa lâu, đa số trẻ chưa mạnh dạn tự tin khi cô gọi lên. Nhiều trẻ chưa biết đọc
biết kể diễn cảm tác phẩm văn học.
II - THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ.
1.Thực trạng chung.
Ban giám hiệu luôn quan tâm và chỉ đạo sát sao về công tác chăm sóc giáo
dục trẻ.
Bản thân luôn không ngừng học tập và nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ, nhiệt tình trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ.
Phụ huynh luôn quan tâm tới lớp, tới việc học tập của con em mình
Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều, số trẻ nam nhiều hơn số trẻ nữ
do đó gặp rất nhiều khó khăn.
Cơ sở vật chất của trường còn thiếu vườn thiên nhiên, vườn cổ tích để cho
trẻ quan sát và học tập.
2. Đối với giáo viên.
Năm hoc 2014-2015 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm nhóm 25-36

trẻ
trẻ
Trẻ chú ý lằng nghe 6
25 8
33 7
29
1 24
cô đọc thơ kể
chuyện
Trẻ thuộc thơ,
5
21 7
29 8
33
2 24
chuyện
Trẻ hiểu nội dung
4
17 6
25 9
37
3 24
tác phẩm
Trẻ đọc thơ kể
4
17 7
29 8
33
4 24
chuyện diễn cảm


13

Với kết quả trên tôi băn khoăn trăn trở để tìm ra phương pháp,biện pháp khắc
phục thực trạng trên. Tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện pháp để nâng cao
chất lượng cho trẻ 25-36 tháng tuổi làm quen với tác phẩm văn học mà tôi chủ
nhiệm.
III- GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Các giải pháp.
1.1: Sử dụng đồ dùng trực quan.
1.2: Xây dựng môi trường cho trẻ làm quen tác phẩm văn học.
1.3: Tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua hoạt động chơitập có chủ định cho trẻ.
1.4: Lồng ghép cho trẻ làm quen tác phẩm văn học thông qua các hoạt động
khác.
1.5: Cho trẻ làm quen với văn học ở mọi lúc mọi nơi.
1.6: Tuyên truyền và phối hợp với các bậc phụ huyh.
2. Tổ chức thực hiện
2.1: Sử dụng đồ dùng trực quan
Với trẻ mầm non thì việc sử dụng đồ dùng trực quan là khâu quan trọng nó
quyết định tiết dạy có thành công hay không .Với trẻ nhóm 25-36 tháng tuổi thì
tư duy của trẻ là tư duy trực quan hành động và đang phát triển sang loại tư duy
trực quan hình tượng vì vậy đòi hỏi cô chuẩn bị đồ dùng phải đẹp, sáng tạo màu
4


sắc tươi sáng có đường nét rõ ràng an toàn và thuận tiện khi sử dụng. Khi sử
dụng đồ dùng trực quan trong các hoạt động chơi - tập có chủ định thì phải sử
dụng triệt để, có tính khoa học, gọn nhẹ tránh rườm rà rắc rối để làm sao cho trẻ
dễ quan sát, dễ hiểu và nắm được nội dung tác phẩm một cách dễ dàng nhất
đồng thời phải đưa ra hợp lý đúng lúc thì mới đạt được hiệu quả cao.

Hay trong câu chuyện “ Thỏ ngoan “ tôi đã dùng đầu đĩa ti vi ghi âm tiếng
gõ cửa, tiếng mưa rơi, tiếng gió thổi ào ào.. và bật mở cho trẻ nghe, tôi thấy trẻ
rất thích được xem, được nghe những hình ảnh, tiếng động đó và phần nào hiểu
được nội dung của tác phẩm văn học.
Như vậy việc sử dụng đồ dùng trực quan mà tôi tiến hành đã gây được
hứng thú rất cao trẻ chăm chú nghe cô kể chuyện và hiểu nội dung một cách dễ
dàng.
Víi từng hoạt động và đề tài cụ thể, tôi dùng các thủ thuật khác nhau để
dẫn dắt vào bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt, hơn nữa với mỗi hoạt

6


động phải chuẩn bị hệ thống câu hỏi có tính lôgic để đàm thoại với trẻ một cách
sôi nổi, luôn lấy trẻ làm trung tâm cho mọi hoạt động để phát huy trí tưởng
tượng, cũng như cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn phù hợp với từng nội
dung hoạt động mà trẻ không bị áp đặt một cách gò bó.
2.2: Xây dựng môi trường cho trẻ làm quen tác phẩm văn học.
Môi trường giáo dục có vai trò hết sức to lớn đối với công tác chăm sóc giáo
dục trẻ, đặc biệt môi trường văn học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng hơn bởi tác
phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận ra các mối quan hệ
biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái tình cảm, tình huống truyện và nhân vật,
giữa lời kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật, giữa không khí, âm
sắc, giọng điệu chung của tác phẩm văn học và hành động của nhân vật. Chưa
yêu cầu trẻ phải nhớ hết mối quan hệ phức tập và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt
được chính, phụ trong truyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt
truyện trong mối liên quan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm.
Để giúp trẻ cảm thụ tốt tác phẩm văn học thì việc tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc
với tác phẩm văn học phải thường xuyên vì vậy xây dựng môi trường văn học
trong và ngoài lớp học là điều tôi luôn chú trọng.

rối sau đó dùng vải hoặc len móc làm váy, thân tay để khi sử dụng không bị thô
và cứng các khuôn mặt có thể thay đổi tuỳ vào nội dung bài thơ hay câu chuyện
cho trẻ làm quen.
Ví dụ: Tôi may các con giống bằng vải, con rối bằng len, rạ làm nhà tranh
để làm mô hình cho các câu chuyện .

8


Ở góc thư viện của lớp ngoài các tranh ảnh, sách thì lớp tôi còn được nhà trường
đầu tư về phương tiện nghe nhìn với các loại đĩa CD về các câu chuyện cổ tích
phù hợp với nội dung chương trình

(Hình ảnh các con rối )
2.2: Môi trường ngoài lớp học.
Với môi trường ngoài lớp học trên những mảng tường trống ở bên ngoài
lớp tôi đã vẽ những hình ảnh, các nhân vật có trong bài thơ câu chuyện để khi
hoạt động dạo chơi ngoài trời tôi gợi mở cho trẻ cùng nhau kể chuyện.
Ví dụ : Tôi vẽ hình ảnh các con vật nghộ nghĩnh như: con gà, con vịt, con cáo,
con thỏ…

Kết quả : Tôi đã làm được bộ tranh thơ, mô hình về rối dẹt phục vụ cho
truyện kể, tranh về câu chuyện sáng tạo.
Như vậy việc tạo môi trường văn học cho trẻ làm quen là việc làm vô
cùng quan trọng bởi đó là chỗ dựa, là cơ sở gợi mở cho trẻ có cảm xúc về tác
phẩm văn học.

9



Bây giờ cô có câu đố khó hơn các con hãy chú ý nhé!
“Cái mỏ xinh xinh
Hai chân tý xíu
Lông vàng mát dịu
Chiếp, chiếp suốt ngày”
Tôi kích hình ảnh gà con trong vi tính

10


Vịt con và Gà con là hai nhân vật trong câu chuyện “Đôi bạn nhỏ ’’mà hôm nay
cô sẽ kể cho các con nghe đấy.
Ví dụ 1: Hoạt động thơ “Hoa nở” ở chủ đề “ Bé với cây, rau, quả và những
bông hoa đẹp”
Tôi chuẩn bị ở góc khám phá khoa học về các loài hoa và cho trẻ đi tham
quan như (Hoa hồng ,hoa cúc, hoa đồng tiền)

Ở góc khám phá khoa học có những gì? (Có các loại hoa)
Các loại hoa này dùng để làm gì?
Còn có rất nhiều các loài hoa có loài hoa dùng để trang trí cũng có loài hoa
thì kết trái cho chúng ta quả ngọt bây giờ cô mời các con về chỗ ngồi của mình
nghe cô đọc bài thơ “Hoa kết trái”để xem còn có những loài hoa gì cho chúng ta
quả ngọt nhé.

11


Với các câu chuyện tôi có thể cho trẻ hóa trang các nhân vật trong câu chuyện
để giới thiệu bài làm cho trẻ rất tò mò
Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học việc tổ chức cho trẻ đàm thoại nhằm

không bắt được gà và vịt cáo làm sao?
Qua cách làm này tôi đã giúp trẻ phát triển khả năng ghi nhớ, rèn luyện
ngôn ngữ mạch lạc, làm tăng sự cảm thụ hiểu biết tác phẩm văn học của trẻ
trong các hoạt động tiếp theo.
2.4: Lồng ghép cho trẻ làm quen tác phẩm văn học thông qua các hoạt
động khác.
Thông qua các hoạt động như: Âm nhạc, nhận biết tập nói, hoạt động với đồ
vật, tôi củng cố kiến thức về văn học cho trẻ. Ở những hoạt động học này các tác
phẩm văn học đến với trẻ qua hình thức giới thiệu bài hay củng cố bài.

12


2.4.1: Trong hoạt động âm nhạc khi dạy hát bài “Bắp cải xanh” để giới thiệu
bài hát tôi cho trẻ đọc bài thơ “Bắp cải xanh” đàm thoại với trẻ về bài thơ và
giới thiệu tên bài hát.
2.4.2: Với hoạt động cho trẻ nhận biết tập nói tôi cũng đã lồng ghép hoạt động
văn học cho trẻ.
Ví dụ :Đề tài: “Làm quen một số loài hoa” trong chủ đề “Bé với cây, rau,
quả và những bông hoa đẹp” khi kết thúc hoạt động học tôi cho trẻ đọc bài thơ
“Hoa kết trái” để trẻ mở rộng vốn hiểu biết của mình về các loại hoa.

2.4.3: Khi dạy trẻ hoạt động với đồ vật : Xếp ngôi nhà kể cho trẻ nghe câu
chuyện “ Thỏ ngoan” để có nhà cho bác Gấu trú mưa khỏi bị ướt người giữa
rừng các con có đồng ý giúp bác Gấu có được ngôi nhà không? Như vậy trẻ rất
hứng thú khi tham gia vào hoạt động .
Để tránh tình trạng trẻ bị nhàm chán, mệt mỏi khi làm quen với tác phẩm văn
học, tôi luôn tổ chức đan xen những trò chơi vận động nhằm thay đổi những
trạng thái giữa động và tĩnh cho trẻ. Từ nội dung của các tác phẩm văn học tôi
chuyển sang các trò chơi một cách nhẹ nhàng để trẻ thông qua “chơi mà học,

thấy có hẳn bức tranh hoàn cảnh quá sinh động gợi cảm xúc tạo môi trường cho
trẻ hoạt động, đồng thời giúp trẻ khắc sâu kiến thức nội dung và có nhiều hứng
thú với các tác phẩm văn học hơn. Hay sau khi cho trẻ chơi xong tôi cho trẻ đọc
bài thơ “Giờ chơi” và khuyến khích thu dọn đồ chơi.
2.5.3: Hoạt động dạo chơi ngoài trời.
Với hoạt động dạo chơi ngoài trời việc lồng ghép cho trẻ làm quen tác
phẩm văn học càng gây được hứng thú nhiều hơn cho trẻ thông qua hoạt động
quan sát và thông qua trò chơi.
Ví dụ: Trong chủ đề “Cây, rau, quả và những bông hoa đẹp ” khi cho trẻ quan
sát cây bắp cải tôi cho trẻ đọc bài thơ“Cây bắp cải ” rồi đàm thoại

Hay ở chủ đề “Những con vật đáng yêu” khi cho trẻ quan sát con gà tôi có thể
cho trẻ đọc bài thơ “ Đàn gà con”. Tôi đã cho trẻ quan sát băng đĩa hình ảnh con
gà con
Khi tổ chức chơi trò chơi cho trẻ thì các bài đồng dao trong dân gian là tác phẩm
văn học dễ lôi cuốn trẻ với các câu từ gần gũi dễ hiểu, ngắn gọn và vui tươi. Vì
vậy trò chơi dân gian là trò chơi mà tôi hay tổ chức cho trẻ chơi.

15


Ví dụ: Trò chơi “Lộn cầu vồng” “Dung dăng dung dẻ” “Nu na nu nống”
Thả đỉa ba ba”…
2.5.4: Hoạt động ăn trưa.
Trong ăn trưa để giúp trẻ ăn ngon miệng và cũng là cho trẻ tiếp xúc thêm
với tác phẩm văn học tôi đọc cho trẻ nghe các bài thơ, câu chuyện ca dao, đồng
dao vui tươi nhộn nhịp nói về các thực phẩm và giáo dục trẻ trong bữa ăn .
Chẳng hạn trước khi chia ăn cho trẻ tôi thường xuyên cho trẻ đọc bài thơ “ Giờ
ăn”. Thông qua bài thơ nhằm nhắc nhở trẻ trước khi ăn phải rửa tay sạch sẽ,
ngồi vào bàn xúc cơm ăn gọn gàng , không làm rơi vãi cơm. Hay với chủ đề:


17


Tuyên truyền và phối hợp cho các bậc phụ huynh là việc làm quan trọng mà
giáo viên cần nắm bắt được. Ngoài thời gian ở trường thì thời gian ở nhà của trẻ
cũng góp phần tích cực giúp trẻ hiểu và cảm nhận tác phẩm tốt hơn.
Thời gian trẻ ở nhà thì buổi tối trước khi đi ngủ trẻ được nghe những câu
chuyện cổ tích ,những bài thơ bài ca dao đó là lời ru nhẹ nhàng đưa trẻ vào giấc
ngủ một cách dễ dàng hơn.
+ Tôi luôn trao đổi với phụ huynh tạo điều kiện để trẻ được nghe đài, xem
các chương trình thiếu nhi có nội dung liên quan đến văn học.
+ Tôi phô tô các bài thơ câu chuyện trong chương trình gửi đến các phụ
huynh để họ nắm bắt được và kết hợp dạy trẻ ở nhà. Gợi ý cho cha mẹ kể
chuyện đọc thơ cho trẻ nghe và nên lắng nghe trẻ kể lại
+ Trao đổi với gia đình nên khích lệ khích lệ trẻ đã làm tốt .
+ Kêu gọi phụ huynh quyên góp, ủng hộ tranh,sách truyện nguyên vật liệu
để làm đồ dùng đồ chơi.
+ Trao đổi với phụ huynh cho trẻ đi học đều đặn giúp trẻ tiếp thu bài có
hệ thống và đạt hiệu quả hơn.
Sau khi kết hợp với phụ huynh tôi thấy trẻ rất hứng thú khi đọc thơ hay
tham gia kể chuyện, trẻ tự tin lên rất nhiều khi thể hiện các tác phẩm văn học
trước cô giáo và bạn bè, việc cho trẻ làm quen tác phẩm văn học trở nên nhẹ
nhàng và đạt hiệu quả cao hơn.
IV- KIỂM NGHIỆM
* Vào đầu năm học tôi đã khảo sát chất lượng trẻ với kết quả như sau:
S
S
T



Số
trẻ

%

Trẻ chú ý lắng nghe 6
cô đọc thơ kể chuyện

25

8

33

7

29

3

13

Trẻ thuộc thơ, chuyện

5

21

7

17

7

29

8

33

5

21

24
24
24

18


4
5

24

17

8


3
4
5

24

khá
Số
trẻ

Chưa đạt

%

TB
Số
trẻ

%

Số
trẻ

%

Trẻ chú ý lắng nghe 8
cô đọc thơ kể chuyện

33


33

10

42

5

21

1

0,4

38

9

38

5

21

1

0,4

33


vận động sự ủng hộ của phụ huynh để bổ xung xây dựng vườn thiên nhiên, vườn
19


cổ tích.Thường xuyên mở các lớp tập huấn, chuyên đề cho giáo viên nhằm tăng
hiệu quả trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ và nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ.
Trên đây là những kinh nghiệm của tôi trong việc cho trẻ 25-36 tháng tuổi
làm quen với tác phẩm văn học. Vậy tôi rất mong được sự đóng góp và bổ sung
của hội đồng khoa học, các cấp lãnh đạo để tôi phát huy được chuyên môn của
mình góp phần tích cực vào công việc dạy trẻ tốt nhất.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Nga Sơn, ngày 12 tháng 04 năm 2015
Tôi xin cam đoan SKKN này là do tôi
tự nghiên cứu và tìm tòi, không sao
chép của người khác.
Người thực hiện

Mai Thị Nguyệt

20