MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sức mạnh chiến đấu của quân đội ta là sức mạnh tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó
nhân tố trnh thần giữ vị trí đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định mọi thắng lợi của
sự nghiệp xây dụng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội và con người, của chiến tranh và quân đội,
vai trò nhân tố trnh thần ngày càng tăng lên không ngừng.
Chúng ta nhận thức sâu sắc rằng, xây dựng quân đội có trnh thần chiến đấu cao, trung
thành tuyệt dối với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng là một trong những nguyên lý
cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu
mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Nguyên lý
đó được quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc trong quá trình xây dựng, chiến đấu
và trưởng thành của quân đội ta.
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Đây là sự nghiệp vĩ đại, có
những thuận lợi và khó khăn, thời cơ và nguy cơ đan xen nhau. Cuộc đấu tranh giai cấp
và đấu tranh dân tộc trếp tục diễn ra gay go, phức tạp, nhất là trên lĩnh vực chính trị, tư
tưởng. Toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức phấn đấu nắm chắc thời cơ, đẩy
lùi nguy cơ, tạo ra thế và lực mới, bảo đảm cho đất nước ổn định và phát triển bền vững
trong thế kỷ XXI. Với tư cách là còng cụ bạo lực sắc bén, là lực lượng vũ trang, lực
lượng chính trị trung thành của Đảng và Nhà nước, quân đội ta đã và đang cỏ mặt ở
những nơi khó khăn, gian khổ, phối hợp củng các cấp uỷ Đảng, chính quyền nhân dân địa


phương bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hộichủ nghĩa. Do vậy, việc nâng cao vai trò nhân tố
trnh thần của quân đội là một tất yếu khách quan, là yêu cầu bức thiết trong tình hình hiện
nay, nhằm góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế, văn hoá, nhất
là những địa bàn luôn cỏ tình huống phức tạp nảy sinh.
Chúng ta đặc biệt coi trọng xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, nâng
cao chất lượng nhân tố trnh thần là nhằm tạo ra sức đề kháng tốt để vô hiệu hoá mọi âm
mưu, thủ đoạn "phi chính trị hoá quân đội" của các thế lực phản động, qua đó phát huy

trò, thực trạng nhân tố trnh thần của bộ đội và đã nêu ra các giải pháp nhằm nâng cao vai
trò nhân tố trnh thần chiến đấu của bộ đội. Xin nêu một số công trình nghiên cứu có giá
trị khoa học và ý nghĩa thực trễn như sau: Song Hào ( 1994), "Chính trị trnh thần - một
nhân tố cơ bản để quân đội ta đánh thắng giặc Mỹ xâm lược (", Tạp chí Quốc phòng toàn
dân, (số 12); Đoàn Khuê ( 1996), "Trếp thu trnh thần bất diệt của dân tộc để truyền lại
muôn đời sau', Báo Quân đội nhân dàn, 13/12//996; Nguyễn Chí Thanh (1977), "Trếp tục
nâng cao trnh thần chiến đấu của quân đội", Tuyển chọn những bài nói và viết, Nhà xuất
bản Quân đội nhân dân, Hà Nội; Nguyễn Vĩnh Thắng (1991), Vai trò nhân tố trnh thần
trong củng cố sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, Luận án Phó Tiến
.sĩ khoa học triết học, Mátxcơva; Chiến tranh trong thời dại hiện nay và việc chuẩn bị


trnh thần cho quân đội trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
(Công trình khoa học cấp
Bộ Quốc phòng, Mã số Kxb-98, PGS. TS Lê Văn Quang là chủ nhiệm đề tài)
Trong các công trình nêu trên, một số tác giả đã tập trưng phân tích vai trò của yếu tố
chính trị - trnh thần trong sức mạnh chiến đấu của quân đội ta; một số khác lại quan tâm
phân tích những hạn chế, yếu kém, nêu ra những yêu cầu nâng cao trnh thẩn chiến đấu
của bộ đội; số tác giả khác lại dành sự chú ý của mình cho việc tìm tòi truyền thống và
sức mạnh của trnh thần chiến đấu của dân tộc với mong muốn kết hợp truyền thống với
trnh thần chiến đấu để dựng nước, giữ nước của dân tộc với việc nâng cao trnh thần chiến
đấu của bộ đội hiện nay. Nhìn chung, các tác giả đều trếp cận vấn đề ở góc độ triết học xã hội học, do đó, đều tập trung vào giải quyết những vấn đề lý luận chung, những vấn đề
mang tính khái quát và phổ biến.
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào tập trung và trực trếp nghiên
cứu một cách cơ bản, hệ thống dưới góc độ triết học - xã hội học về vai trò ngày càng
tăng của nhân tố linh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa hiện nay, trong khi vấn đề này đang đặt ra vừa cơ bản, vừa bức thiết trên cả phương
diện lý luận và thực trễn, cần được tích cực đầu tư nghiên cứu.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
* Mục đích của luận án:

5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
- Góp phần làm rõ đặc điểm phát triển và tính tất yếu về vai trò ngày càng tăng của
nhân tố trnh thán quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
- Dự báo những yêu cầu mới và đề xuất một số giải pháp cơ bản, có tính khả thi nhằm
xây dựng và phát huy vai trò của nhân tố trnh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong
bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.
6. Ý nghĩa khoa học của luận án
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho các hoạt động
thực trễn xây đựng và phát huy vai trò của nhân tố trnh thần của quân đội ta, đáp ứng
những phát triển mới của tình hình và nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc xã
hội chủ nghĩa. Luận án có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, tham khảo trong các nhà
trường và các đơn vị quân đội.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần phụ lục, luận án gồm
có 3 chương, 7 tiết.
Chương 1
NHÂN TỐ TINH THẦN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM CÓ VAI TRÒ
NGÀY CÀNG TĂNG TRONG BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN
NAY


1. 1 Khái niệm và đặc điểm phát triển của nhân tố trnh thần Quân đội nhân dân
Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
1.1. 1 Khái niệm nhân tố trnh thần của Quân đói nhân dân Việt Nam
Sức mạnh chiến đấu của quân đội cách mạng là tổng hợp những nhân tố vật chất và
trnh thần, quyết định trạng thái sẵn sàng chiến đấu và khả năng thực hiện nhiệm vụ tác
chiến của quân đội. Đó là sự thống nhất biện chứng của các yếu tố cơ bản: quân số; biên
chế tổ chức lực lượng; trnh thần chiến đấu; ý thức kỷ luật; trình độ huấn luyện kỹ, chiến
thuật quân sự; trình độ khoa học nghệ thuật quân sự; số lượng và chất lượng vũ khí trang
bị kỹ thuật; năng lực tổ chức chỉ huy, quản lý của đội ngũ cán bộ. Các yếu tố cơ bản trên

Ngày nay, củng với việc tăng cường đãi ngộ vật chất, nâng cao phúc lợi xã hội, quân
đội các nước đều coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng nhằm nâng cao tình thần chiến
đấu của quân nhân, đề cao vai trò hướng đạo, động viên và chi phối của công tác chính
trị, tư tưởng, đồng thời, thông qua công tác này để xác định hành vi quân nhân, tăng


cường quản lý, kiểm soát và nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội trong bảo vệ Tổ
quốc.
Nhận thức về vai trò đặc biệt quan trọng của nhãn tố trnh thần trong sức mạnh chiến
đấu của quân đội, các chiến lược gia quân sự đề xuất những chủ trương, biện pháp bồi
dưỡng, nâng cao trnh thần chiến đấu của quân đội mình, đồng thời đẩy mạnh chiến tranh
tâm lý, làm suy yếu trnh thần chiến đấu của quân đội đối phương.
Tôn Vũ - nhà tư tưởng quân sự lớn của Trung Quốc thời cổ đại, được tôn vinh là
"người thầy của binh gia trăm đời" đã rất coi trọng chiến tranh tâm lý, đánh vào lòng
người. ông chủ trương: "Với quân đội địch có thể đánh vào khí thế của nó. Với tướng
lĩnh địch, có thể lâm lung lay quyết tâm của nó [85].
Trong chiến tranh thế giới lần thứ II, chiến tranh tâm lý đánh vào trnh thần chiến đấu
của quân đội đối phương đã trở thành một phương thức tác chiến quan trọng. Từ những
năm 50 của thế kỷ XX đến nay, trên thế giới đã xảy ra hơn 300 cuộc chiến tranh cục bộ
và xung đột vũ trang, trong đó các bên tham chiến đều rất coi trọng công tác chính trị, tư
tưởng đối với quân đội mình và tăng cường chiến tranh tâm lý dối với quân đội đối
phương. Điều này sẽ ngày càng được thể hiện rõ nét hơn, sâu sắc hơn trong cuộc chiến
tranh tri thức hoá nếu xảy ra trong tương ]ai, chiến tranh tâm lý sẽ phát triển từ phương
thức tác chiến chiến thuật thành một phương thức tác chiến chiến lược.
Tuy nhiên, các nhà lý luận quân sự tư sản do sự chi phối của lập trường giai cấp, những
hạn chế về thế giới quan và phương pháp luận, thiếu quan điềm lịch sử - cụ thể đã giải
thích một cách sai lệch nguồn gốc, bản chất của nhân tố tính thần. Sai lầm cơ bản của các
nhà lý luận quân sự tư sản là chưa chú ý đúng mức đến mối quan hệ giữa nhân tố trnh
thần với đời sống kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội mà thường nhấn mạnh, thậm chí tuyệt


nghĩa. Hơn nữa, về bản chất, chính trị của giai cấp công nhân mang tính nhân văn sâu
sắc, thống nhất với đạo đức. Trong chính trị ấy bao hàm những giá trị, những yêu cầu về
đạo đức lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chú nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân


dân không chi là mục trêu chính tri, mà còn đồng thời là lý tưởng đạo đức, là lẽ sống cao
đẹp của cán bộ, chiến sĩ quân độị ta.
Đạo đức là một bộ phận đặc biệt quan trọng trong hệ thống các phương thức quản lý,
giáo dục, điều chỉnh thái độ hành vi của quân nhân trong các quan hệ xã hội và hoạt động
xã hội, tạo nên sự phối hợp hành động chặt chẽ của cán bộ, chiến sĩ đáp ứng những yêu
cầu khách quan của cuộc sòng và hoạt động quân sự.
Tính kỷ luật tự giác. nghiêm minh là một yếu tố cơ bản, có vai trò rất quan trọng trong
nhân tố trnh thần của quân đội ta. Điều lệnh kỷ luật của Quân đội nhân dân Việt Nam đã
xác định: Kỷ luật là sức mạnh của quân đội, Quân đội càng hiện đại, thì kỷ luật càng phải
nghiêm minh. Mọi biểu hiện buông lỏng về kỷ luật đều ảnh hưởng đến tính chặt chẽ và
thống nhất của tổ chức, đến sức mạnh chiến đấu và các mối quan hệ tốt đẹp của quân đội.
Do bản chất của quân đội kiểu mới quy định, kỷ luật của quân đội ta không chỉ là sự
cưỡng chế từ bên ngoài, mà còn đồng thời mang tính tự giác ngày càng cao của chủ thề
hành động, đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ phải coi trọng việc chấp hành nghiêm kỷ luật là
trách nhiệm chính trị, là chuẩn mực đạo đức của mình. Tính kỷ luật tự giác và nghiêm
minh là sự kết trnh nhận thức, tình cảm, trách nhiệm và ý chí của mỗi quân nhân và tập
thể quân nhân, thể hiện và phát huy ở mức độ cao giá trị và sức mạnh trnh thần của cán
bộ, chiến sĩ quân đội ta trong quá trình thực hiện nghĩa vụ quân nhân và các chức năng,
nhiệm vụ của quân đội.
Quân đội ta là một quân đội cách mạng, cán bộ, chiến sĩ đều là con em của nhân dân,
cùng chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và hạnh phúc của nhân
dân nên trong quân đội luôn phát huy dân chủ. cán bộ. chiến sĩ thương yêu giúp đỡ lẫn
nhau. đoàn kết thống nhất trên dưới một lòng. Đây là một yếu tố cơ bản trong bản chất và