HỌC VIỆN CHÍNH SÁCH VÀ PHÁT TRIỂN
KHOA KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

MÔN HỌC: KINH TẾ QUỐC TẾ

TIỂU LUẬN
Các thành viện thực hiện:

Hà Phương Anh
Nguyễn Thành Luân
Trịnh Ngọc Thành
Nguyễn Minh Quang
Nguyễn Thị Khánh Ly
Trần Thị Xuân

TÊN TIỂU LUẬN: ASEAN+6 VÀ HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC


KINH TẾ TOÀN DIỆN KHU VỰC (RCEP)

HÀ NỘI - 2016

2


MỤC LỤC


PHẦN MỞ ĐẦU
Trong quan hệ quốc tế hiện nay, bên cạnh quốc gia - chủ thể đầu tiên và cơ bản
của Luật quốc tế thì sự xuất hiện và phát triển của các tổ chức quốc tế liên chính

5


chức này.
- Việc kết hợp thêm 6 nước ngoài khu vực sẽ giúp cho khối Asean vững mạnh
hơn trong mọi lĩnh vực như giáo dục, văn hóa, khoa học - kĩ thuật.

1.2 RCEP
- Hiệp định RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) được gọi
là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực. Hiệp định RCEP là một hiệp
định thương mại tự do với 10 nước thành viên ASEAN và 6 nước mà ASEAN đã
ký hiệp định thương mại tự do (Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn
Quốc và New Zealand). Hiệp định RCEP được dự đoán là một hiệp định thế kỷ,
quy định các hoạt động thương mại của toàn vùng ASEAN
- RCEP tập trung điều chỉnh 6 lĩnh vục chính là:
+ Thương mại hàng hóa
+ Dịch vụ
+ Đầu tư
+ Hợp tác kinh tế – kỹ thuật
+ Cạnh tranh
+ Quyền sở hữu trí tuệ

6


Chương II: NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA ASEAN+6

2.1 Tác động của ASEAN+6 đối với thế giới
- Ngày càng đóng vai trò quan trọng trong ổn định và phát triển khu vực châu Á
- Thái Bình Dương và trên thế giới.

8


- Nếu RCEP lựa chọn cấu trúc FTA toàn diện, tức 16 nước tham gia đều tự do
như nhau (mô hình Comp), Việt Nam sẽ gặp khó khi phải cạnh tranh gay gắt với
ông lớn Trung Quốc, đặc biệt trên thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc. Việt Nam
đã có một FTA song phương với Nhật Bản và một FTA với Hàn Quốc. Sự tiếp
cận ưu đãi này sẽ bị xói mòn nếu Trung Quốc cũng đạt được ưu đãi như vậy,
điều này có thể xảy ra nếu RCEP được hiện thực hóa toàn diện.
- Tại thị trường Nhật Bản, Việt Nam sẽ phải cạnh tranh với Trung Quốc trong
việc xuất khẩu hàng may mặc, giày dép và gạo.
- Tại thị trường Hàn Quốc, Việt Nam sẽ cạnh tranh với ông lớn này trong việc
xuất khẩu hàng dệt may, thực phẩm và thức ăn gia súc.
Hiện Việt Nam đang có mức tiếp cận ưu đãi hơn so với Trung Quốc do
ASEAN có các FTA với các nước này, chưa kể đến FTA song phương Việt
Nam – Hàn Quốc. Mức chênh lệch này sẽ không còn nữa nếu đạt được một hiệp
định RCEP toàn diện. Xuất khẩu của Việt Nam chỉ tăng 2,3% so với mức 3,8%
nếu theo mô hình hiệp định ASEAN ở trung tâm.
2.2.2 Ấn Độ
2.2.2.1 Cách tiếp cận quá phòng thủ
- Ấn Độ đã đồng ý 80% mặt hàng sẽ được loại bỏ thuế quan cho khu vực
ASEAN được phép tiếp cận thị trường, do có FTA ASEAN - Ấn Độ, trong khi
chỉ đồng ý cắt giảm 65% thuế quan cho các nước Nhật Bản và Hàn Quốc. Vì
không có FTA với Australia, Trung Quốc và New Zealand nên Ấn Độ chỉ đề
xuất loại bỏ 42,5% thuế quan nếu các nước này muốn tiếp cận thị trường Ấn Độ.
Ấn Độ đã không giới thiệu bất kỳ tỷ lệ cắt giảm thuế nào đối với thép của Trung
Quốc, Australia và New Zealand.
9



nông sản từ các nước Asean, lúa mì và rượu vang từ Úc và các sản phẩm sữa từ
New Zealand) tràn ngập thị trường trong nước và đẩy các nhà sản xuất ra bên rìa
cuộc chơi.
- Ngay cả những người ủng hộ coi RCEP như là một cơ hội cho nền kinh tế Ấn
Độ có thể cạnh tranh trên toàn cầu cũng lo sợ hậu quả của cơn lũ hàng hóa nhập
khẩu giá rẻ hơn là có thực và các đề xuất RCEP có thể ảnh hưởng tiêu cực đến
sinh kế của người sản xuất và người lao động nhỏ nếu các biện pháp tự vệ được
không được tích hợp đầy đủ trong đó.
- Đặc biệt, có nhiều lo ngại liên quan đến việc nhập khẩu hàng hóa sản xuất rẻ
hơn từ Trung Quốc. Chỉ tính riêng năm 2015, thâm hụt thương mại giữa Ấn Độ
với Trung Quốc đã lên đến 51,8 tỷ USD trong khi tổng kim ngạch thương mại
song phương chỉ đạt 71,2 tỷ USD.Ân Độ xuất khẩu sang Trung Quốc 9,6 tỷ
USD trong khi nhập khẩu lên đến là 61,5 tỷ USD.
- Ấn Độ cũng có thâm hụt thương mại với các quốc gia RCEP khác như Úc,
Hàn Quốc, Nhật Bản, Malaysia và Indonesia.
2.2.3 Cơ hội cho Trung Quốc
2.2.3.1 Kinh tế
- Ngành công nghiệp thép Trung Quốc sau nhiều năm tăng trưởng nóng hiện
chiếm hơn 50% sản lượng thép thế giới. Khi nền kinh tế giảm tốc, Trung Quốc
phải xuất khẩu với giá rẻ mạt, khiến thị trường thép toàn cầu bị bóp méo và
chính nước này cũng đang phải chịu nhiều hệ luỵ kéo dài.
11


- Theo Hiệp Hội Thép thế giới (WSA), ngành công nghiệp thép Trung Quốc
hiện đang dư thừa một lượng hàng khổng lồ và để quay vòng vốn họ đã bán ra
với giá rẻ mạt, bất chấp lỗ vốn; Đẩy các nhà sản xuất thép trên toàn cầu vào
hoàn cảnh điêu đứng, nhiều nhà máy phải đóng cửa, công nhân thất nghiệp.
- Tuy nhiên, với cơ hội RCEP được thông qua, Trung Quốc sẽ có được thêm
một thị trường rộng mở để tiêu thụ lượng thép dư thừa này với những điều kiện

- Mở cửa nhập khẩu hàng hóa giá rẻ (đặc biệt là đầu vào cho sản xuất và nhập
khẩu máy móc thiết bị các công nghệ hiện đại phù hợp).
- Khi hiệp định được thực thi sẽ đem lại những cơ hội mới cho Việt Nam về
cải thiện tiếp cận các thị trường đầu tư, xuất khẩu của ASEAN và các đối
tác; nhập khẩu hàng hóa dễ hơn, giảm chi phí giao dịch và môi trường kinh
doanh thân thiện hơn… do RCEP quy định xuất xứ đơn giản hơn và tự do hơn
so với các hiệp định kinh tế khác.

13


Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam với các châu lục năm 2015

+ Theo Tổng cục Hải quan, tổng trị giá trao đổi hàng hóa của Việt Nam với
châu Á năm 2015 đạt 214,9 tỷ USD, tăng 8,9% so với năm 2014 và là châu lục
chiếm tỷ trọng cao nhất (65,6%) trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.
+ Trong năm 2015, Trung Quốc tiếp tục là thị trường dẫn đầu về cung cấp hàng
hóa cho Việt Nam với trị giá nhập khẩu hàng hóa từ thị trường này đạt 49,52 tỷ
USD tăng 13.9% so với năm 2014.
+ Các mặt hàng chính nhập khẩu từ Trung Quốc trong năm 2015 là: máy móc,
thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 9,03 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2014; điện
thoại các loại và linh kiện 6,9 tỷ USD, tăng 8,7%; vải các loại 5,22 tỷ USD, tăng
14


12,1%; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện 5,21 tỷ USD, tăng 13,9%...
Năm 2015 hàng hóa nhập khẩu có xuất xứ từ Hàn Quốc vào Việt Nam là 27,63
tỷ USD, tăng 27% so với năm trước, cao hơn nhiều so với mức tăng 5,1% của
năm 2014.
+ Các mặt hàng chính nhập khẩu từ Hàn Quốc trong năm là: máy vi tính, sản

không ít thách thức, tính tương đồng trong cơ cấu thương mại với các nước
RCEP và mức độ tham gia của Việt Nam vào hoạt động thương mại dịch vụ khá
khiêm tốn.
- Cạnh tranh khốc liệt về thị trường
Do có nhiều bất lợi và năng lực hạn chế, các doanh nghiệp trong nước sẽ phải
đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ đối thủ thuộc các nền nước thành viên RCEP.
- Thương mại của Việt Nam tập trung ở một số ít đối tác, và dễ bị tổn thương
khi các thị trường này có biến động bất lợi. Bên cạnh đó, các hạn chế đối với
xúc tiến xuất khẩu dịch vụ (kể cả dịch vụ chuyên nghiệp) và bất cập trình độ
ngoại ngữ cũng làm cản trở quá trình gia nhập thị trường RCEP hiệu quả.
- Các thách thức cụ thể với từng ngành
+ Sắt và thép: Theo các cơ hội đã nêu ở trên, việc thực hiện RCEP sẽ tạo ra cơ
hội mới thâm nhập thị trường và tăng cường hợp tác kinh doanh, đặc biệt là liên
doanh liên kết với các thành viên RCEP Việt Trung (Việt Nam – Trung Quốc),
Posvina (Việt Nam – Hàn Quốc), Vina Kyoei (Việt Nam - Nhật Bản),
Vinaausteel (Việt Nam- Úc). Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước sẽ đối mặt
với các thách thức lớn vì luôn có vị thế yếu hơn, đặc biệt là trong tương quan
với các sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc. Đáng chú ý, là các doanh nghiệp trong
16


nước phải nhập khẩu hầu hết các đầu vào cho sản xuất (sơn, xăng dầu diesel,
phế liệu/phôi vốn đều là các mặt hàng chịu thuế đáng kể). Phần lớn các nhà máy
thép đều có quy mô nhỏ, trang bị công nghệ lạc hậu, phương pháp vận hành theo
kiểu cũ, đặc biệt là nhiều điểm thiếu đồng bộ trong quy trình sản xuất.
+ Điện tử: Việc mở cửa thị trường trong nước sẽ tạo sức ép cạnh tranh lớn hơn
đối với các doanh nghiệp trong nước (chiếm 10% doanh nghiệp trong ngành
điện tử) trước sự xuất hiện của nhiều đối thủ cạnh tranh mạnh từ RCEP (ví dụ:
Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc và Thái Lan). Một thách thức khác đó là kể từ
2015, khi hàng rào thuế quan trong các nước thành viên ASEAN (AFTA) được

bằng trên thị trường quốc tế
- Việt Nam sẽ phải chịu áp lực cạnh tranh với Trung Quốc trong việc xuất khẩu
may mặc, giày dép và gạo khi xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản. Đặc biệt
Trung Quốc cũng là đối thủ với Việt Nam trong việc xuất khẩu thức ăn, thực
phẩm và may mặc vào Hàn Quốc,….

* Tổng kết:
- Cơ hội: Việt Nam được tham gia vào một thị trường chung rộng lớn, gia nhập
vào chuỗi giá trị sản xuất khu vực, thúc đẩy xuất khẩu.
- Thách thức: sự tương đồng trong cơ cấu thương mại với các nước trong
RCEP dẫn đến môi trường cạnh tranh khốc liệt.
 Giải pháp: Việt Nam cần nỗ lực nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm
trong nước, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế, tham gia sâu rộng vào các
chuỗi giá trị năng động của khu vực RCEP. Trong quá trình này, Việt Nam cũng
cần chú trọng tập trung đầu tư phát triển các sản phẩm chiến lược phù hợp, đồng
18


thời tận dụng hợp tác phát triển với các nước RCEP có ý nghĩa đặc biệt quan
trọng.

* Tóm lại: Với hiệp định RCEP của ASEAN +6 theo nhận định của những
chuyên gia khi cân đo đong đếm giữa lợi ích và thua thiệt thì Việt Nam vẫn đạt
được phần lợi ích nhiều hơn.

19


PHẦN KẾT LUẬN
Từ việc tìm hiểu những tác động của ASEAN+6 thì có thể thấy mục đích và vai