Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản sau
hiệp định đối tác kinh tế giữa hai nước

Đoàn Thị Bích Thủy

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS. Kinh tế quốc tế; Mã số: 60 31 01 06
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Thu
Năm bảo vệ: 2014

Abstract. - Làm rõ các vấn đề lý luận về Hiệp định Thương mại tư do đồng thời phân
tích những điểm cơ bản của VJEPA - một hiệp định thương mại tự do song phương đầu
tiên của Việt Nam
- Phân tích và đánh giá thực trạng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Nhật Bản
trước năm 2008 và sau khi hiệp định có hiệu lực.
- Chỉ ra những ảnh hưởng tích cực của hiệp định đến tinh hình xuất khẩu hàng hóa của
Việt Nam sang Nhật Bản và những tồn tại chưa phát huy được từ hiệp định đồng thời đề
xuất một số giải pháp phát huy lợi ích của hiệp định đến hoạt động xuất khẩu Việt Nam
sang Nhật Bản.

Keywords. Xuất khẩu; Nhật bản; Hiệp định đối tác; Kinh tế quốc tế; Việt Nam
Content.
1.Tính cấp thiết của đề tài
Quan hệ thương mại Việt Nam - Nhật Bản đã có những bước phát triển tốt đẹp kể từ khi
hai nước chính thức công nhận lẫn nhau về mặt ngoại giao vào ngày 21/07/1973. Đặc biệt từ
những năm 2000 trở lại đây, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Nhật Bản liên tục tăng. Cán
cân thương mại giữa hai nước tương đối cân bằng. Năm 2013, Nhật Bản tiếp tục là thị trường
xuất khẩu lớn thứ 2 và thị trường nhập khẩu đứng thứ 3 của Việt Nam. Đẩy mạnh quan hệ
thương mại với Nhật Bản, Việt Nam có cơ hội tìm kiếm thị trường xuất khẩu lớn đồng thời tăng
thêm vốn công nghệ và kinh nghiệm quản lý.
Trong chuyến thăm cấp cao Nhật Bản của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng năm

tâm chú ý của các cấp, các ngành, nhiều nhà quản lý, nhà khoa học trong và ngoài nước. Đã có
nhiều chuyên đề, hội thảo được tổ chức ở các cấp khác nhau, các luận văn và các bài nghiên cứu,
có thể kể đến:
- Đề tài Quan hệ thương mại Việt Nam - Nhật Bản giai đoạn từ năm 1986 đến nay (2007)
của Lê Thị Lan Anh, tác giả đi sâu phân tích hoạt động thương mại hai nước từ những năm Việt
Nam mới chuyển đổi sang kinh tế thị trường, lý do mà đến nay quan hệ thương mại hai nước
ngày càng phát triển
- Đề tài Quan hệ thương mại Việt Nam - Nhật Bản, giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng
hoá sang Nhật (2008) của Thạc sỹ Nguyễn Hương Lưu, nghiên cứu chủ yếu các đặc điểm của
người tiêu dùng Nhật Bản, những mặt hàng là thế mạnh của Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản
và quan trọng hơn là các giải pháp thúc đẩy hàng hoá của Việt Nam thâm nhập ngày càng sâu
vào thị trường Nhật Bản.
- Đề tài Các giải pháp phát triển hệ thống phân phối hàng hoá Việt Nam trong bối cảnh
hội nhập kinh tế quốc tế (2009) của Ngô Vân Anh, tác giả đã chỉ ra được một trong những
nguyên nhân mà kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam những năm qua chưa cao chính là do chúng
ta chưa phát triển được hệ thống phân phối hàng hoá và tác giả cũng đã đưa ra một số giải pháp
phát triển hệ thống phân phối hàng của Việt Nam tại nước ngoài.
- Cuốn sách của tác giả Trần Anh Phương “Thương mại Việt Nam-Nhật Bản trong tiến
trình phát triển quan hệ giữa hai nước” Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia (2008)
- Buổi hội thảo do Bộ Công Thương phối hợp với MUTRAP tổ chức vào tháng 9/2010,
thảo luận về tác động của các hiệp định thương mại tự do đối với kinh tế Việt Nam.Theo kết luận
của Báo cáo nghiên cứu do chuyên gia trong và ngoài nước của Dự án MUTRAP thực hiện, các
Hiệp định Thương mại tự do (FTA) có lợi cho tăng trưởng xuất khẩu và mang lại nhiều cơ hội
phía trước.
- Luận văn thạc sỹ thương mại Phát triển quan hệ thương mại đầu tư giữa Việt Nam và
Nhật Bản trong bối cảnh hình thành hiệp định thương mại song phương giữa hai nước (2010)
của Bùi Đức Hưng.
- Nguyen Anh Thu (2012), nghiên cứu tác động của AFTA và VJEPA tới thương mại
Việt Nam và nhận thấy chưa có sự tác động rõ rệt của VJEPA do Hiệp định mới có hiệu lực cho
tới thời điểm nghiên cứu.

5. Phương pháp nghiên cứu
Trước hết luận văn sử dụng phương pháp thu thập và xử lý các thông tin, dữ liệu để trình
bày được những vấn đề lý luận chung và cơ sở thực tiễn của VJEPA. Phương pháp thống kê,
tổng hợp được sử dụng như là một công cụ phân tích số liệu để minh chứng cho các vấn đề
nghiên cứu. Việc so sánh kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng trước năm 2008 và sau khi hiệp
định có hiệu lực để thấy được sự thay đổi, và tác giả cũng sử dụng kết hợp phương pháp phân
tích để đánh giá những tác động tích cực, những hạn chế chưa phát huy được từ hiệp định.
6. Những đóng góp của luận văn
Dự kiến luận văn có những đóng góp sau:
- Tổng hợp, phân tích các cam kết liên quan thương mại Việt Nam - Nhật Bản trong
VJEPA.
- Đánh giá ảnh hưởng của hiệp định đến việc xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam sang
Nhật Bản trong thời gian qua.
- Một số giải pháp phát huy lợi ích của hiệp định đến tình hình xuất khẩu Việt Nam sang
Nhật Bản.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Lý luận chung về Hiệp định thương mại tự do và cơ sở thực tiễn của Hiệp
định Đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản.
Chương 2: Thực trạng xuất khẩu Việt Nam sang Nhật Bản trước và sau hiệp định đối tác
kinh tế giữa hai nước.
Chương 3: Giải pháp phát huy lợi ích của hiệp định đến hoạt động xuất khẩu của Việt
Nam sang Nhật Bản.

References.

Tiếng Việt:
1. Hồng Anh (2009), “Hàng trăm mặt hàng nhập từ Nhật Bản trong diện miễn thuế”, Báo Nhân
sự Việt Nam.
2. Phạm Anh (2009), “Chỉ 20% Doanh nghiệp tận dụng được lợi thế về thuế”, Tạp chí Cuộc

xã hội, Hà Nội.
17. Tổng cục Hải quan (2009) Báo cáo về xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Nhật Bản.
18. Tổng cục Hải quan (2014) Báo cáo về xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Nhật Bản.
19. Trung tâm Tin học, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (2008) Xuất khẩu thủy sản Việt
Nam sang Nhật.
20. Trung tâm Tin học, Bộ Thủy sản (2006) Các mặt hàng thủy sản xuất sang Nhật Bản.
Tiếng Anh:
21. Baldwin, Richard (1996), “A Domino Theory of Regionalism”, NBER Working Papers 4465,
National Bureau or Economic Research, Inc.
22. Hirofumi, Shibata (1967), “The Theory of Economic Unions: A Comparative Analysis of
Customs Unions, Free Trade Areas, and Tax Unions”, American Aconomist, Vol. 9 Issue 2.
Các website:
23. .
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36. http:// www.wikipedia.net