BÁO CÁO THAM LUẬN
Công tác chỉ đạo của tổ về việc đổi mới phương pháp
dạy học thông qua việc “Dạy học theo chuẩn kiến
thức- chuẩn kỹ năng
đối với các bộ môn khoa học xã hội”





Người trình bày: Bùi Thị Dung
Chức vụ: Tổ trưởng tổ KHXH
Đơn vị: Trường THCS Tràng An.


I. Đặc điểm tình hình
Vấn đề dạy học theo chuẩn kiến thức, chuẩn kỹ năng không phải là vấn đề
mới mẻ bởi từ trước tới nay người giáo viên vẫn truyền thụ tới học sinh những kiến
thức cơ bản nhất của một bài hay một đơn vị kiến thức theo mục tiêu mà sách giáo
viên đã đề ra, ngay trong tài liệu sách giáo khoa cũng đã đề cập đến chuẩn tối thiểu
phải đạt được trong quá trình dạy học. Thế nhưng cả tài liệu sách giáo viên và sách
giáo khoa cũng chỉ nêu một cách khái quát và mang tính tương đối mà thôi. Đối với
những giáo viên có trình độ khá giỏi thì có lẽ họ cũng không cần đến hướng dẫn
cũng có thể xác định đúng chuẩn tối thiểu trong chương trình để bám sát vào đó mà
truyền thụ tới học sinh. Nhưng có nhiều giáo viên còn thụ động, không có khả năng
xác định và bám sát chuẩn tối thiểu dẫn đến việc dạy học vượt chuẩn tối thiểu hoặc
chưa đạt yêu cầu chuẩn. Bằng chứng là những cuộc tranh luận gay gắt trong các tổ
nhóm sau khi đi dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp, vả lại trong những năm gần đây
Bộ giáo dục &Đào tạo đã ra quyết định giảm tải kiến thức trong SGK và những yêu
cầu về đổi mới phương pháp dạy học. Đặc biệt khi lĩnh vực truyền thông phát triển
theo xu hướng xã hội, việc ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học

đầu năm trường chúng tôi đã đề ra những biện pháp quản lý, chỉ đạo vấn đề
nâng cao chất lượng dạy và học, tổ chức thực hiện nội dung đổi mới phương
pháp dạy học trong nhà trường một cách hiệu quả, BGH đã chỉ đạo các tổ
chuyên môn kiểm tra đánh giá các hoạt động dạy học theo định hướng dạy
học bám sát theo chuẩn kiến thức kỹ năng. Giáo viên ngoài việc nghiên cứu
tài liệu SGK- Sách giáo viên, nay có thêm một cuốn tài liệu hướng dẫn thực
hiện chuẩn kiến thức - kỹ năng do Bộ giáo dục ban hành. Đối với tổ nhóm
chuyên môn đề ra yêu cầu cụ thể đối với từng giáo viên giảng dạy phải bám
sát chuẩn để thiết kế bài giảng với mục tiêu là đạt được các yêu cầu cơ bản
tối thiểu về kiến thức, về kỹ năng, dạy không quá tải và không quá lệ thuộc
hoàn toàn và sách giáo khoa. Việc khai thác sâu kiến thức kỹ năng phải phù
hợp với khả năng tiếp thu của học sinh. Đối với mỗi cá nhân giáo viên yêu
cầu phải nắm vững nội dung chương trình và đặc trưng của bộ môn mình
phụ trách, nghiên cứu kỹ tài liệu hướng dẫn thực hiện, vận dụng sáng tạo
trong giảng dạy để đạt được kết quả cao nhất.


Nói thì đơn giản nhưng quá trình chỉ đạo thực hiện thì không phải giáo viên
nào cũng đạt được yêu cầu như mong muốn. Tôi lấy ví dụ: Khi dạy văn bản
“Hai cây phong” của tác giả Ai-ma- Tốp - Ngữ văn 8 có đồng chí giáo viên
chuẩn bị bài giảng khá công phu và chu đáo, rất nhiều hình ảnh minh họa phục
vụ cho bài giảng, ngay trong phần đọc hiểu chú thích giáo viên đã đưa những
kênh hình về cây phong, cả rừng phong về cao nguyên, thảo nguyên… để yêu
cầu học sinh quan sát và giải thích. Cả tiết học giáo viên đi sâu giới thiệu về
làng Ku-Ku Rêu với vị trí địa lý và đặc điểm địa hình nhưng lại không làm nổi
bật được vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh của 2 cây phong trong đoạn trích. Bởi hình
ảnh 2 cây phong trong cảm nhận của người họa sĩ là biểu tượng của quê hương,
nơi lưu giữ những kỷ niệm tuổi thơ đẹp không thể nào quên. Nếu người giáo
viên chỉ đi sâu vào khai thác 2 mạch kể lồng ghép độc đáo mà không làm nổi
bật được tình cảm và sự gắn bó của người họa sĩ với quê hương, với thiên nhiên

kỹ năng phát huy tính sáng tạo của các em. Chính vì điều này mà khi soạn giáo
án hệ thống câu hỏi kiểm tra và bài tập giáo viên phải sát theo đối tượng học
sinh, không được dùng một loại câu hỏi cho mọi học sinh. Nói tóm lại dạy học
theo chuẩn kiến thức kỹ năng giáo viên phải phân loại được học sinh, phải nắm
rõ được lực học và khả năng của từng học sinh để từ đó mà tổ chức xác định
nội dung kiến thức cần truyền đạt. Trước hết phải dạy cho tất cả học sinh nắm
được kiến thức chung cơ bản nhất của bài, sau đó mới mở rộng nâng cao theo
từng đối tượng. Cũng có những giáo viên đưa ra ý kiến rằng: “Dạy học theo
chuẩn kiến thức kỹ năng có nghĩa là giáo viên được phép cắt xén, lược bỏ bớt
kiến thức trong SGK”. Nếu suy nghĩ như vậy cũng không đúng với tài liệu dạy
học theo chuẩn kiến thức- kỹ năng. Bởi vì cuốn tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng
sẽ giúp giáo viên biết cách định hướng tạo ra “điểm nhấn” về kiến thức của bài
học, tránh tình trạng như trước đây nhiều khi trọng tâm kiến thức còn mang tính
chủ quan của người giáo viên đứng lớp hoặc rơi vào tình trạng đoán mò trọng
tâm.


Vấn đề thứ 2: Để dạy chuẩn kiến thức kỹ năng người giáo viên phải phân bố
được thời gian một cách hợp lý trong bài dạy, thời gian trong mỗi đơn vị kiến
thức, mỗi phần bài học phải phù hợp. Ví dụ: Có cô giáo khi dạy văn bản “Bạn
đến chơi nhà”- của Nguyễn Khuyến- Ngữ Văn 7 đã phân tích khá sâu sắc về
niềm vui, sự hồ hởi xúc động của ông Nguyễn Khuyến khi có khách đến chơi
rồi sau đó là tình huống để tiếp đãi bạn thật đặc biệt khi tác giả đưa ra điều kiện
vật chất tối thiểu cái gì cũng có mà lại đều ở độ chưa tới để rồi kết thúc bằng
một câu thơ đóng vai trò quyết định trong giá trị của bài thơ “Bác đến chơi đây
ta với ta” thế nhưng lại do phân bố thời gian không hợp lý cho nên cả bài giảng
rất sâu để rồi cuối cùng câu thơ có vai trò quyết định trong việc bộc lộ tình cảm
của Nguyễn Khuyến với bạn mình lại không đề cập được đến trong bài giảng.
Qua đó ta mới rút ra một điều: để thành công một giờ dạy người giáo viên
không chỉ biết xác định chuẩn kiến thức để truyền đạt, chuẩn về kỹ năng cần

các phông chữ, phông nền cho bắt mắt nhưng lại quên uốn nắn cho học sinh tư
thế đứng trả lời hay cách chỉ bản đồ…v.v. Tôi cảm thấy thật vô lý khi giáo viên
đang rèn luyện cho học sinh kỹ năng trình bày miệng trong giờ luyện nói của
phân môn tập làm văn nhưng cô giáo lại chỉ chú ý đến việc học sinh có trình bày
đủ bố cục 3 phần của bài văn không thôi còn cô lại chẳng nhắc nhở gì khi học
sinh đó trình bày mà mắt không giám nhìn thẳng vào người nghe hoặc trong giờ
học cô đang luyện tập các phương châm hội thoại trong giao tiếp nhưng học sinh
đứng lên trả lời lại cộc lốc, sử dụng câu không có chủ ngữ mà cũng không thấy
cô nói gì thì hỏi rằng như vậy đã đạt chuẩn chưa? Theo tôi nghĩ người giáo viên
không chỉ cung cấp cho học sinh vốn tri thức phong phú của nhân loại, không
chỉ rèn cho các em khả năng vận dụng thực hành mà người giáo viên còn phải
rèn cho các em vốn sống, kỹ năng sống, thể hiện trong mọi mối quan hệ ngoài
đời.


Có như vậy chúng ta mới góp phần vào việc đào tạo cho các em trở thành
con người toàn diện vừa có lý tưởng, vừa có năng lực, chuyên môn.
Từ những giải pháp trên mà kết quả học kì I năm học 2010 - 2011 vừa
qua so với những năm học trước đã có những chuyển biến rõ rệt về chất
lượng. Tất cả các bài kiểm tra nhìn chung đa số học sinh đã nắm được kiến
thức cơ bản, không có trường hợp học sinh bị điểm liệt. Về kĩ năng làm bài,
kĩ năng tạo lập văn bản, kĩ năng giao tiếp… của học sinh cũng có nhiều tiến
bộ.
IV. Phần kết luận:
Hiện nay toàn ngành giáo dục chúng ta đã và đang tập trung chỉ đạo
vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, vai trò của tổ chuyên môn là phải có
kế hoạch chỉ đạo và thực hiện có hiệu quả trên cơ sở chuẩn kiến thức- kỹ
năng của chương trình giáo dục phổ thông THCS. Hôm nay đến với hội nghị
tôi chỉ muốn cùng với các đồng chí đồng nghiệp bàn bạc trao đổi một số vấn
đề nâng cao chất lượng dạy học thông qua việc đổi mới phương pháp dạy