Bộ giáo dục và đào tạo

Bộ nông nghiệp và ptnt

Trường đại học thuỷ lợi
----------

Vương thị hòa

TĂNG CƯờNG CÔNG TáC QUảN Lý KHAI THáC
CáC CÔNG TRìNH THủY LợI TRÊN ĐịA BàN
TỉNH QUảNG BìNH

luận văn thạc sĩ

Hà nội - 2016


Bộ giáo dục và đào tạo

Bộ nông nghiệp và ptnt

Trường đại học thuỷ lợi
----------

Vương thị hòa

TĂNG CƯờNG CÔNG TáC QUảN Lý KHAI THáC
CáC CÔNG TRìNH THủY LợI TRÊN ĐịA BàN
TỉNH QUảNG BìNH



n m 2016

Tác gi lu n v n

V

ng Th Hòa

c


L IC M

N

Trong quá trình nghiên c u, th c hi n b n lu n v n này, Tác gi đã nh n đ

c

s quan tâm giúp đ nhi t tình c a các th y giáo, cô giáo; s khích l , đ ng viên
c a gia đình, bè b n.
Tác gi xin g i l i c m n sâu s c đ n TS. Tr n Qu c H ng đã tr c ti p
h

ng d n, giúp đ t n tình cho tác gi trong quá trình th c hi n Lu n v n.
Tác gi xin trân tr ng c m n các Th y Cô trong H i đ ng khoa h c đã đóng

góp nh ng ý ki n, nh ng l i khuyên quý giá cho lu n v n.
Tác gi xin g i l i c m n chân thành đ n các đ ng nghi p, b n bè và đ c bi t

1.1.1. Khái ni m h th ng công trình th y l i ............................................................1
1.1.2. Vai trò c a các công trình th y l i đ i v i n n kinh t qu c dân ....................2
1.1.3. Nhi m v c a h th ng công trình th y l i.......................................................6
1.2. N i dung c a công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i ........................7
1.2.1. Nguyên t c t ch c qu n lý khai thác công trình th y l i ................................7
1.2.2. N i dung, yêu c u c a công tác qu n lý khai thác công trình th y l i .............8
1.2.3. Các tiêu chí và ch tiêu đánh giá công tác QLKT công trình th y l i ............12
1.2.4. T ng quan công tác qu n lý khai thác công trình th y l i

n

c ta trong

nh ng n m qua ..........................................................................................................15
1.2.5. Nh ng v n b n hi n hành v công tác QLKT công trình th y l i..................25
1.3. Nh ng nhân t

nh h

ng đ n công tác qu n lý khai thác HTCTTL................26

1.3.1. Nhân t khách quan .........................................................................................26
1.3.2. Nhân t ch quan ............................................................................................27
1.4. M t s bài h c kinh nghi m v công tác qu n lý khai thác các công trình th y
l i trên th gi i và Vi t Nam.....................................................................................30
1.4.1. Kinh nghi m trên th gi i ...............................................................................30
1.4.2. Kinh nghi m

Vi t Nam ................................................................................34



2.2. Hi n tr ng c s h t ng và tình hình đ u t xây d ng các công trình th y l i
trên đ a bàn t nh Qu ng Bình trong giai đo n 2008-2015.........................................45
2.2.1. Gi i thi u h th ng công trình th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng Bình ...........45
2.2.2. Tình hình đ u t xây d ng công trình th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng Bình50
2.2.3. Tình hình các công trình th y l i ph c v nông nghi p .................................51
2.3. Th c tr ng công tác qu n lý khai thác các h th ng công trình th y l i trên đ a
bàn t nh Qu ng Bình trong giai đo n 2008-2015 ......................................................54
2.3.1. Mô hình QLKT các công trình th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng Bình...........54
2.3.2. Th c tr ng qu n lý khai thác các h th ng công trình th y l i trên đ a bàn t nh
Qu ng Bình trong giai đo n 2008-2015 ....................................................................59
2.4.

ánh giá chung công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i trên đ a bàn

t nh Qu ng Bình trong giai đo n 2008-2015 ............................................................64
2.4.1. Nh ng k t qu đ t đ

c ..................................................................................64

2.4.2. Nh ng t n t i, h n ch và nguyên nhân ..........................................................65
K t lu n ch
CH

ng 2 .....................................................................................................68

NG 3.

XU T M T S



th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng Bình trong giai đo n 2016- 2020 ..........................75
3.4.1. Gi i pháp rà soát, đi u ch nh l i quy ho ch cho toàn b h th ng công trình
th y l i ......................................................................................................................75
3.4.2. Gi i pháp v hoàn thi n, th ch chính sách c a nhà n

c trên đ a bàn t nh

Qu ng Bình ...............................................................................................................77
3.4.3. Gi i pháp c ng c phát tri n th y nông c s .................................................80
3.4.4. Gi i pháp c ng c c s h t ng đ đ m b o ch t l

ng công trình ..............82

3.4.5. Gi i pháp hoàn ch nh t ch c qu n lý khai thác công trình th y l i ..............85
3.4.6. Gi i pháp áp d ng khoa h c công ngh trong QLKT công trình th y l i ......89
3.4.7. Gi i pháp t ng c

ng công tác đào t o l i ngu n nhân l c ............................91

3.4.8. Gi i pháp t ng c

ng công tác thông tin truy n thông ...................................94

K t lu n ch

ng 3 .....................................................................................................96

K T LU N VÀ KI N NGH ................................................................................97
TÀI LI U THAM KH O

Hình 2.8. Mái th

c V c Tròn có dung tích tr so v i cùng k r t th p ...........53

ng l u h Phú Vinh b xáo tr n ..................................................54

Hình 2.9. C c u b máy t ch c Công ty TNHH MTV KTCTTL Qu ng Bình .....55


DANH M C B NG
B ng 1.1. Hình th c t ch c b máy qu n lý nhà n

c v QLKTCTTL

c p t nh 17

B ng 1.2. Phòng th c hi n QLNN v thu l i c p huy n ........................................18
B ng 1.3. S l

ng cán b làm qu n lý nhà n

B ng 2.1. B ng t ng h p ti m n ng n

c v QLKTCTTL

c các h ch a

c p t nh .........19

Qu ng Bình .....................46

: Công trình th y l i

BSCL

:

ng b ng sông c u long

HTCTTL

: H th ng công trình th y l i

HTX

: H p tác xã

HTXDVNN

: H p tác xã d ch v nông nghi p

KTCT TL

: Khai thác công trình th y l i

KHTL

: Khoa h c th y l i

KH


UBND

: y ban nhân dân

c

c


PH N M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài
N

c ta là m t n

c nông nghi p, s n xu t nông nghi p là m t tr n hàng đ u

trong n n kinh t . Trong các ngành s n xu t, d ch v ph c v Nông nghi p thì Th y
l iđ

c coi là m t ngành m i nh n, có vai trò quan tr ng trong phát tri n s n xu t

nông nghi p và phát tri n kinh t xã h i.
Trong th i gian qua m c dù ngành th y l i đã đ t đ

c nhi u thành t u nh t



c công b ng, h p lý trong h th ng

công trình th y l i, đáp ng yêu c u s n xu t nông nghi p.
Hai là ki m tra, theo dõi phát hi n và x lý k p th i s c trong h th ng công
trình th y l i, đ ng th i th c hi n t t vi c duy tu, b o d

ng, s a ch a nâng c p công

trình, máy móc, thi t b ; b o v và v n hành công trình theo đúng quy chu n, tiêu
chu n k thu t, đ m b o công trình v n hành an toàn, hi u qu và s d ng lâu dài.
Ba là xây d ng mô hình t ch c h p lý đ qu n lý, s d ng có hi u qu ngu n
v n, tài s n, ngu n l c đ

c giao.

L a ch n mô hình qu n lý phù h p đ khai thác hi u qu h th ng công trình
th y l i cho ph c v s n xu t nông nghi p, dân sinh là v n đ đ

c th o lu n trong


nhi u n m g n đây. H th ng công trình th y l i th

ng n m trên đ a bàn r ng, có

nh ng công trình ch ph c v cho 1 thôn, 1 xã nh ng c ng có nh ng công trình tr i
t huy n này sang huy n khác, t nh này sang t nh khác.
nâng cao hi u qu ho t đ ng c a h th ng công trình th y l i ph c v s n
xu t nông nghi p thì vi c đ i m i mô hình và c ch qu n lý khai thác công trình


ng công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng

Bình” làm đ tài nghiên c u trong lu n v n t t nghi p c a mình.
2. M c đích nghiên c u c a đ tài
tài nghiên c u nh m m c đích đ xu t m t s gi i pháp t ng c

ng công

tác qu n lý khai thác các công trình th y l i nh m ph c v có hi u qu trong giai
đo n 2016-2020.
3.

it

ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài

3.1.

it

ng nghiên c u

it

ng nghiên c u c a đ tài là nghiên c u công tác qu n lý khai thác các

công trình th y l i và các gi i pháp t ng c

ng công tác qu n lý khai thác. Các v n


ng pháp đi u tra;
ng pháp đ i

chi u v n b n hi n hành.
5.

Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài

5.1. Ý ngh a khoa h c
tài góp ph n h th ng và c p nh t nh ng v n đ c b n v qu n lý khai
thác các công trình th y l i, n i dung, nhi m v , vai trò c a công trình th y l i.
Nh ng nghiên c u này có giá tr làm tài li u tham kh o cho công tác gi ng d y, h c
t p và nghiên c u chuyên sâu v công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i.
5.2. Ý ngh a th c ti n
K t qu nghiên c u, phân tích và nh ng đ xu t c a đ tài là nh ng g i ý quan
tr ng và h u ích, giúp cho vi c hoàn thi n công tác qu n lý khai thác các công trình
th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng Bình nói riêng và công trình th y l i nói chung.
6. K t qu d ki n đ t đ

c

H th ng c s lý lu n v công trình th y l i và qu n lý khai thác h th ng
công trình th y l i
ánh giá th c tr ng trong công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i
trên đ a bàn t nh Qu ng Bình. Nêu ra đ

c nh ng t n t i và khó kh n trong công tác




ng công tác qu n lý khai thác các

công trình th y l i trên đ a bàn t nh Qu ng Bình trong giai đo n 2016-2020.


1

CH

NG 1: T NG QUAN V H TH NG CÔNG TRÌNH TH Y L I VÀ
CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I

1.1. Khái ni m, vai trò, nhi m v c a h th ng công trình th y l i
1.1.1. Khái ni m h th ng công trình th y l i
Th y l i theo ngh a chung nh t là nh ng bi n pháp nh m khai thác tài nguyên
n

c m t cách h p lý nh m mang l i l i ích cho c ng đ ng. Nh ng bi n pháp khai

thác n

c bao g m: khai thác n

ho c cung c p n

c m t và n

c ng m thông qua các h th ng b m


Qu n lý công trình th y l i là quá trình đi u hành h th ng công trình th y l i
theo m t c ch phù h p, bao g m công tác k ho ch hóa, đi u hành b máy, qu n
lý v n hành, duy tu công trình, qu n lý tài s n và tài chính.
Khai thác công trình th y l i là quá trình s d ng công trình th y l i vào ph c
v đi u hòa n

c ph c v s n xu t nông nghi p, dân sinh, xã h i.

Qu n lý và khai thác công trình th y l i có quan h m t thi t v i nhau: qu n lý
t t là đi u ki n đ khai thác t t. Khai thác t t góp ph n hoàn thi n h n n a công tác
qu n lý công trình th y l i.


2

1.1.2. Vai trò c a các công trình th y l i đ i v i n n kinh t qu c dân
1.1.2.1. Nh ng nh h

ng tích c c

N n kinh t c a đ t n
v y n n kinh t n

c ta là n n kinh t nông nghi p, đ c canh lúa n

c. Vì

c ta ph thu c r t nhi u vào thiên nhiên, n u nh th i ti t khí

h u thu n l i thì đó là môi tr

thi u m a kéo dài và gây ra hi n t

ng m t mùa mà tr

bi n. M t khác nh có h th ng thu l i cung c p đ n
ra kh n ng t ng v , góp ph n làm t ng giá tr s n l
v di n tích canh tác nh ch đ ng đ

ct

i, tiêu n

c tình tr ng khi

c đây tình tr ng này là ph
c cho đ ng ru ng t đó t o
ng nông nghi p trên m t đ n
c.

ng th i giúp ch đ ng

ng n m n, gi ng t, góp ph n tích c c cho công tác c i t o đ t, góp ph n đ m b o
an ninh l

ng th c và xu t kh u.

b. Góp ph n quan tr ng trong phòng ch ng l l t
Thu l i góp ph n vào vi c ch ng l l t, tiêu thoát n
n


b o ch ng ng p, úng cho các khu đô th , khu công nghi p, khu dân c nông thôn.
c. Thúc đ y phát tri n các ngành công nghi p, c p n

c sinh ho t, du l ch, th y s n

H th ng th y l i đã góp ph n đ m b o ngu n n

cđ c pn

cho đô th , khu công nghi p, khu v c nông thôn trên c n

c.

c sinh ho t

ng th i h th ng

th y l i còn góp ph n đi u hòa dòng ch y cho các dòng sông, n đ nh dòng ch y
mùa ki t, b o v môi tr

ng n

c phát tri n du l ch, d ch v , nuôi tr ng thu s n.

Các h th ng thu l i đã cung c p ngu n n

c sinh ho t cho ph n l n c dân

nông thôn nh t là trong mùa khô. V i 80% dân s s ng
th ng thu l i đ u t o ngu n n


c v n đ phát tri n thu s n trong h ch a c ng đ

c đ c p đ n.

Vài n m g n đây do hi u qu c a nuôi tr ng thu s n nh t là tôm sú nhi u vùng đ t
ven bi n đã đ

c xây d ng thành nh ng khu v c nuôi tr ng thu s n t p trung.

d. óng góp vào vi c b o v , c i t o môi tr
Các h đ p đ
ch y, t o đi u ki n đ

c xây d ng

m i mi n đã làm t ng đ

m, đi u hoà dòng

n đ nh cu c s ng đ nh canh đ nh c đ gi m đ t phát r ng.

Các tr c kênh tiêu thoát n
tiêu thoát n

ng

c c a các h th ng thu nông đã t o ngu n n

c ng t,

đi u hoà dòng ch y, duy trì ngu n n

c t nhiên, c i t o đ t,

c v mùa khô, gi m l v mùa m a, thau

chua, r a m n, l y phù sa t ng đ phì nhiêu cho đ ng ru ng, c i t o môi tr
thái và môi tr

ng sinh

ng s ng c a dân c t o nên nh ng c nh quan đ p, bi n nhi u vùng

đ t khô c n tr thành nh ng vùng đ t trù phú nh D u Ti ng (Tây Ninh), Sông
Quao, Cà Giây (Bình Thu n).
e. óng góp quan tr ng vào xoá đói gi m nghèo, xây d ng nông thôn m i
Nh có h th ng công trình th y l i đã giúp cho ng

i dân có công n vi c

làm, góp ph n nâng cao thu nh p cho nhân dân, gi i quy t nhi u v n đ xã h i, khu
v c do thi u vi c làm, do thu nh p th p. T đó góp ph n nâng cao đ i s ng c a
nhân dân, giúp xóa đói gi m nghèo

nông thôn, nh t là

mi n núi, vùng sâu, vùng

xa c ng nh góp ph n n đ nh v kinh t và chính tr trong c n
f. óng góp vào vi c qu n lý tài nguyên n

c

c l u v c đã

c gi a mùa th a n
c, gi a vùng th a n

c gây ra.
c và mùa
c và vùng

d ng ti m n ng đ ra bi n thành ngu n n

c

có ích cho qu c k dân sinh.
g. Phát tri n khoa h c k thu t và đào t o ngu n nhân l c
Trong nh ng n m qua đã đánh d u s v

n lên m nh m c a công tác khoa


5

h c k thu t trong vi c gi i quy t các yêu c u ph c t p c a ngành t quy ho ch,
thi t k , thi công xây d ng và qu n lý s d ng có hi u qu ngu n tài nguyên n
các công trình thu l i và phòng ch ng thiên tai, đã đào t o đ

c,


vi c phát tri n kinh t xã h i còn có nh ng nh h

ng tiêu c c nh :

- M t đ t do s chi m ch c a h th ng công trình, kênh m

ng ho c do

ng p úng khi xây d ng h ch a, đ p dâng lên.
ng

nh h

ng đ n vi khí h u khu v c, làm thay đ i đi u ki n s ng c a con

i, đ ng th c v t trong vùng, có th xu t hi n các loài l , làm nh h

ng t i cân

b ng sinh thái khu v c và s c kho c ng đ ng.
- Làm thay đ i đi u ki n đ a ch t, đ a ch t thu v n gây nh h
th

ng, h l u h th ng, ho c có th gây b t l i đ i v i môi tr

ng đ t, n

ng t i
c trong


b o c nhi m v t

i và nhi m v tiêu, c p n

xuyên, đ m b o cân b ng ngu n n

c và thoát n

c đ u đ n, th

c trên c h th ng.

Theo báo cáo c a C c Tr ng tr t, t ng di n tích đ t tr ng lúa đ
n m 2014 đ t trên 7,3 tri u ha. Ngoài ra, các CTTL còn t
màu, cây công nghi p; t o ngu n n
kho ng 6 t m3 n

ng

ct

ic a

i cho 1,5 tri u ha rau

c cho 1,3 tri u ha đ t gieo tr ng, cung c p

c ph c v sinh ho t và công nghi p, ng n m n 0,87 tri u ha,

thau chua r a phèn 1,6 tri u ha và tiêu n


c cho sinh ho t cho các đi m công

nghi p và đô th .
Th y l i còn cung c p n

c cho nuôi tr ng th y s n, hàng v n ha m t n

c a các ao h nuôi tr ng th y s n đ u d a ch y u vào ngu n n

c

c ng t t h th ng

công trình th y l i; đ i v i vùng ven bi n, ph n l n các công trình th y l i đ u ít
nhi u đóng góp vào vi c t o môi tr
loài th y s n quý hi m.

ng n

cl ,n

c m n đ nuôi tôm và m t s


7

Hình 1.1. Bi n pháp thô s nh ng hi u qu
1.2. N i dung c a công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i
1.2.1. Nguyên t c t ch c qu n lý khai thác công trình th y l i

công trình, h th ng công trình thu l i ph i có đ n ng l c, kinh nghi m phù h p
v i quy mô, tính ch t, yêu c u k thu t c a t ng công trình, h th ng công trình
đ

c giao, ch u trách nhi m tr

v ), c quan qu n lý nhà n

c c quan đ t hàng (ho c c quan h p đ ng d ch

c trên đ a bàn và pháp lu t v k t qu th c hi n nhi m

v qu n lý, khai thác và b o v công trình thu l i trong ph m vi đ

c giao.

B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn tr c ti p t ch c qu n lý ho c phân
c p cho U ban nhân dân c p t nh trong vùng h

ng l i t ch c qu n lý h th ng

công trình thu l i liên t nh.
1.2.2. N i dung, yêu c u c a công tác qu n lý khai thác công trình th y l i
1.2.2.1 N i dung c a công tác qu n lý khai thác công trình th y l i
Công tác qu n lý, khai thác công trình thu l i bao g m ba n i dung chính sau:
Qu n lý n

-

c: i u hoà phân ph i n

ng án tiêu thoát n
+

c trong khu v c; Quan tr c, đo

c theo quy đ nh;
c c a t ng khu v c c th , sau đó l p k

c cho t ng khu v c, t ng h dùng n

c, l p

c khi có l l t, xâm nh p m n x y ra;

i u hành phân ph i n

c t

i, tiêu cho cây tr ng, đ ra các gi i pháp

phòng ch ng thiên tai nh h n hán, l l t, phòng ch ng hi n t

ng xâm nh p m n,

gi m nh thi t h i do thiên tai gây ra;
+ Qu n lý, b o v ngu n n
tr

ng và ch ng lãng phí ngu n n


li u liên quan đ n qu n lý n

i tiêu t ng th i k và các h s tài

c: Cung c p n

tr ng (nh lúa, hoa màu), cung c p n
o b o ngu n n

ct

i, tiêu đ , k p th i cho cây

c cho sinh ho t, công nghi p và các ngành

c không b lãng phí, rò r , th t thoát. Nh m m c

đích ti t ki m ngu n nhân l c, ngu n n
còn ph i tiêu n

i tiêu cho t ng khu

c.

M c đích c a qu n lý n
kinh t khác.

ng cây tr ng, th y s n;

c h p lý. Ngoài vi c cung c p n


ng,

s a ch a nâng c p công trình, máy móc, thi t b ; b o v và v n hành công trình theo
đúng quy chu n, tiêu chu n k thu t, đ m b o công trình v n hành an toàn, hi u qu
và s d ng lâu dài.
N i dung c th c a qu n lý công trình:
+ Th c hi n v n hành công trình theo đúng công su t thi t k , theo đúng quy
trình v n hành và quy đ nh ban hành c a nhà n

c; Th c hi n ki m tra, giám sát,

quan tr c công trình đ nh k , theo quy đ nh c a nhà n

c;

+ Th c hi n b o trì, nâng c p, s a ch a công trình theo quy đ nh; Th c hi n
giám sát, ki m tra vi c khôi ph c, đ i tu, nâng c p công trình;
+ B o v công trình, ng n ch n, phòng, ch ng các hành vi phá ho i công trình;
Th c hi n công tác phòng ch ng l t bão, b o đ m công trình an toàn;


10

+

ng d ng các thi t b công ngh tiên ti n cho công trình, c i ti n k thu t

v n hành đ nâng cao tu i th và nâng cao hi u qu khai thác công trình.
M c đích qu n lý công trình: Nh m khai thác CTTL đ t hi u qu ph c v cao,


c giao nh m th c hi n

và hoàn thành t t nhi m v khai thác, b o v công trình thu l i, kinh doanh t ng
h p theo qui đ nh c a pháp lu t.
Do đ c đi m c a qu n lý công trình th y l i khác bi t so v i qu n lý khai thác
m t s ngành khác nên t ch c và qu n lý công trình th y l i mang đ c thù riêng
nh sau:
+ Khai thác công trình th y l i ho t đ ng mang tính công ích, xã h i, v a
mang tính kinh t . Khi các đ n v s n xu t s d ng công trình th y l i t o ra s n
ph m ph c v s n xu t kinh doanh thì ho t đ ng đó đ n thu n mang tính kinh t ,
đòi h i đ n v qu n lý công trình th y l i ph i ho ch toán, l y m c tiêu kinh t đ
quy t đ nh ph m vi, quy mô s n xu t. Khi t

i, tiêu ph c v s n xu t nông nghi p,

dân sinh thì ho t đ ng mang tính công ích, cung c p hàng hóa công c ng cho xã


11

h i. Khi x y ra h n hán, l l t, ho t đ ng khai thác công trình th y l i g n nh hoàn
toàn vì m c tiêu xã h i, các c p chính quy n can thi p vào vi c đi u hành khai thác
c a đ n v qu n lý công trình, đ m b o an toàn dân sinh.
+ S n ph m c a công tác khai thác công trình th y l i là hàng hóa đ c bi t có
tính ch t đ c thù riêng bi t. S n ph m là n

ct

i, tiêu ph c v cho s n xu t nông


nay công trình th y l i còn ph c v cho nhi u đ i t
cung c p n

i tiêu nông nghi p. Hi n

ng khác nhau nh : ph c v

c cho công nghi p, tiêu cho khu công nghi p và khu dân c .

N u t ch c và qu n lí t t v kinh t , các công trình thu l i không nh ng
đ

c khai thác, v n hành th

ng xuyên, h n ch đ

c tính ch t th i v v n có,

đ ng th i mang l i giá tr kinh t cho c bên cung c p l n bên s d ng.

i u này

không ch mang l i l i ích kinh t mà còn khi n các thành ph n tham gia qu n lí v n
hành công trình thu l i c ng nh ng các thành ph n s d ng, h

ng l i ch đ ng

quan tâm, nâng cao tinh th n trách nhi m trong qu n lí, s d ng và khai thác.