ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG THỊ PHÙNG HƯỜNG

TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG CHỦ NHIỆM LỚP
CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG THỊ PHÙNG HƯỜNG

TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG CHỦ NHIỆM LỚP
CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. VŨ LAN HƯƠNG

THÁI NGUYÊN - 2016


tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành bản luận văn.
Xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ tôi trong thời
gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Do điều kiện về thời gian và năng lực bản thân còn hạn chế, do vậy
luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận
được sự đóng góp ý kiến từ thầy cô, đồng nghiệp và bạn bè để luận văn này
được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 7 năm 2016
Tác giả

Hoàng Thị Phùng Hường

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...............................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ....................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT ................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ................................................................................ v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ..........................................................................vi
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ............................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học ....................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................................... 3

1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng ................................................. 25
1.4.3. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch bồi dưỡng .................................................. 26
1.4.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng ................................................... 30
1.4.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm
lớp cho giáo viên trường PTDTNT THCS .......................................... 31
Tổng kết chương 1 ........................................................................................... 35
Chương 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG
CHỦ NHIỆM LỚP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG PHỔ
THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH
TUYÊN QUANG ............................................................................... 36
2.1. Khái quát về khảo sát thực trạng .............................................................. 36
2.1.1. Mục đích nghiên cứu thực trạng ............................................................ 36
2.1.2. Đối tượng khảo sát ................................................................................. 36
2.1.3. Nội dung khảo sát .................................................................................. 36
2.1.4. Phương pháp khảo sát ............................................................................ 36
2.2. Khái quát về các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang .................. 37
2.2.1. Qui mô trường lớp và tỉ lệ học sinh PTDTNT THCS ........................... 37

iv


2.2.2. Khái quát về đội ngũ giáo viên tại các trường PTDTNT THCS ........... 37
2.3. Thực trạng kỹ năng làm công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên các
trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang......................................... 39
2.3.1. Thực trạng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp các trường PTDTNT
THCS tỉnh Tuyên Quang ..................................................................... 39
2.3.2. Thực trạng kỹ năng chủ nhiệm lớp của giáo viên trường PTDTNT
THCS tỉnh Tuyên Quang ..................................................................... 43
2.3.3. Thực trạng kết quả công tác chủ nhiệm lớp của GVCN các trường
PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang .................................................... 56

3.2. Các biện pháp tổ chức bồi dưỡng kỹ năng làm công tác chủ nhiệm
lớp cho giáo viên các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang ..... 76
3.2.1. Khảo sát nhu cầu bồi dưỡng để lập kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng
chủ nhiệm lớp cho giáo viên các trường PTDTNT THCS .................. 76
3.2.2. Xây dựng đội ngũ báo cáo viên làm công tác tổ chức bồi dưỡng kỹ
năng chủ nhiệm lớp cho các trường PTDTNT THCS ......................... 78
3.2.3. Đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức bồi dưỡng theo hướng
phát huy vai trò của chủ thể tham gia bồi dưỡng ................................ 81
3.2.4. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động bồi dưỡng và kết quả bồi dưỡng ........ 87
3.2.5. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồi dưỡng ......... 90
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................... 91
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp đề xuất........... 92
Kết luận chương 3 ............................................................................................ 95
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 96
1. Kết luận ........................................................................................................ 96
2. Khuyến nghị ................................................................................................. 97
2.3. Đối với giáo viên làm công tác CNL tại các trường PTDTNT THCS
tỉnh Tuyên Quang ................................................................................ 98
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 99
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
ATK
: An toàn khu
BCV
: Báo cáo viên
BD

: Học sinh dân tộc thiểu số
HS
: Học sinh
KN
: Kỹ năng
KN CNL
: Kỹ năng chủ nhiệm lớp
KNS
: Kỹ năng sống
KT-XH
: Kinh tế - xã hội
NVSP
: Nghiệp vụ sư phạm
NXB
: Nhà xuất bản
PPDH
: Phương pháp dạy học
PTDTNT
: Phổ thông dân tộc nội trú
PTDTNT THCS: Phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở
QLGD
: Quản lý giáo dục
THCS
: Trung học cơ sở
THPT
: Trung học phổ thông
TNTP HCM : Thanh niên tiền phong Hồ Chí Minh
UBND
: Ủy ban nhân dân
XH

Đánh giá của CBQL cấp Sở, cấp trường về thực trạng kỹ
năng CNL của giáo viên PTDTNT THCS .................................. 44

Bảng 2.6.

Tự đánh giá của giáo viên trường PTDTNT THCS về thực
trạng kỹ năng CNL của giáo viên PTDTNT THCS tỉnh
Tuyên Quang ............................................................................... 45

Bảng 2.7.

Thực trạng công tác lập kế hoạch tổ chức bồi dưỡng kỹ năng
CNL cho GV trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang .............. 58

Bảng 2.8.

Đánh giá thực trạng tổ chức bồi dưỡng công tác CNL cho
GV các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang ................... 60

Bảng 2.9.

Đánh giá của CBQL, GV về các nội dung bồi dưỡng
KNCNL cho GV trường PTDTNT THCS .................................. 63

Bảng 2.10. Đánh giá của CBQL, GV về phương pháp bồi dưỡng
KNCNL cho GV trường PTDTNT THCS .................................. 65
Bảng 2.11. Đánh giá của CBQL, GV về thực hiện hình thức bồi dưỡng
KNCNL cho GV trường PTDTNT THCS .................................. 66
Bảng 2.12. Kết quả công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động BDKNCNL
cho GV trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang ................... 67

Như vậy, có thể thấy phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh trong
môi trường giáo dục không thể thiếu vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp,
bởi giáo viên chủ nhiệm là người quản lý trực tiếp và sâu sát nhất về mọi mặt
đối với học sinh, có trách nhiệm thay mặt nhà trường quản lý nền nếp, giáo dục
đạo đức, lối sống, tư vấn hướng nghiệp cho từng học sinh. Vì thế, công tác chủ
nhiệm lớp giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì nền nếp, góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh. Đồng thời, người giáo
viên chủ nhiệm lớp là “cầu nối” giữa nhà trường và gia đình học sinh, góp phần
thực hiện tốt mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
1.2. Cùng với các loại hình trường của hệ thống giáo dục quốc dân, loại
hình trường phổ thông dân tộc nội trú đã được thành lập từ huyện đến tỉnh và
trung ương. Hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú là hệ thống trường
chuyên biệt (quy định tại Thông tư số 59/2008/TT-BGDĐT ngày 31/10/2008
của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hướng dẫn định mức biên chế sự nghiệp giáo dục
ở các trường chuyên biệt công lập). Với đặc thù của tỉnh miền núi, Tuyên
Quang có trên 60% học sinh là người dân tộc thiểu số của 22 dân tộc hiện đang
sinh sống trên địa bàn tỉnh. Thực hiện mục tiêu ưu tiên phát triển giáo dục dân
tộc, hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang trong những
năm qua đã được thành lập từ huyện đến tỉnh gồm 01 trường PTDTNT trung
1


học phổ thông tỉnh, đã có bề dày lịch sử 53 năm xây dựng, phát triển; tại 06
huyện/7 huyện, thành phố đã thành lập được 06 trường PTDTNT trung học
cơ sở cấp huyện, hầu hết các trường này mới được thành lập từ 3 đến 4 năm
trở lại đây. Vì vậy, ngoài công tác chuyên môn, công tác giáo dục toàn diện
cho học sinh đã được Sở GD&ĐT, các trường Phổ thông dân tộc nội trú
quan tâm chỉ đạo thực hiện.
Với đặc thù là hệ thống trường chuyên biệt, khác với các trường THCS
công lập khác, gần như 100% học sinh tại đây là người dân tộc thiểu số, hầu hết

Nghiên cứu cơ sở lý luận và khảo sát thực tiễn công tác chủ nhiệm lớp tại
các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang, từ đó đề xuất biện pháp tổ chức
bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho giáo viên trường PTDTNT THCS.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng kỹ năng làm công tác chủ nhiệm lớp cho giáo
viên trường PTDTNT THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho giáo viên các
trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác chủ nhiệm lớp tại các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang
trong những năm qua đã được quan tâm, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập.
Một trong những nguyên nhân dẫn tới hạn chế là do chưa làm tốt công tác bồi
dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho đội ngũ giáo viên. Nếu nghiên cứu đề xuất
được các biện pháp tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho đội ngũ giáo
viên một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của trường PTDTNT
sẽ nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp, góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện học sinh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xây dựng cơ sở lý luận về tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp
cho giáo viên trường PTDTNT THCS.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm
lớp cho đội ngũ giáo viên các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang.

3


5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho
giáo viên trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang và khảo nghiệm tính cần

7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra
Điều tra bằng phiếu hỏi đối với các đồng chí Hiệu trưởng, Phó Hiệu
trưởng, giáo viên các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang.
7.2.2. Phương pháp quan sát
Quan sát hoạt động của giáo viên chủ nhiệm và học sinh tại các trường
PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang.
7.2.3. Phương pháp phỏng vấn
Phỏng vấn một số cán bộ lãnh đạo, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo;
một số cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh các trường Phổ thông dân tộc nội trú
về công tác chủ nhiệm lớp tại các trường PTDTNT THCS tỉnh Tuyên Quang.
7.3. Nhóm các phương pháp bổ trợ
Sử dụng thống kê toán học và một số phần mềm tin học để xử lý các kết
quả điều tra, khảo sát thu được.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị và Danh mục tài liệu tham
khảo, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho
giáo viên trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở.
Chương 2: Thực trạng tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chủ nhiệm lớp cho giáo
viên trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Tuyên Quang.
Chương 3: Biện pháp tổ chức bồi dưỡng kỹ năng làm chủ nhiệm lớp cho
giáo viên trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Tuyên Quang.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG
CHỦ NHIỆM LỚP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG PHỔ THÔNG


7


pháp đề xuất là: Xây dựng và tăng cường năng lực đội ngũ GV và CBQL, đã chú
ý đến vấn đề bồi dưỡng giáo viên [dẫn theo 22].
Năm 1999, trong Tạp chí phát triển Giáo dục số 1, Phạm Quang Huân có
bài “Nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của GV trường
phổ thông”, đã đề cập đến sự cần thiết phải bồi dưỡng để nâng cao năng lực cho
đội ngũ GV và GVCNL [dẫn theo 23].
- Luận văn Thạc sĩ khoa học chuyên ngành quản lý và tổ chức công tác
văn hoá, giáo dục của tác giả Phùng Thanh Kỷ [23] với đề tài: “Một số giải
pháp tăng cường quản lý công tác bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ GV THCS
Hà Nội trong giai đoạn hiện nay” đã tập trung vào vấn đề bồi dưỡng thường
xuyên cho đội ngũ GVTHCS .
- Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục của tác giả Trần Thu Hà [16] với đề
tài: “Biện pháp quản lý việc bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên của
Hiệu trưởng các trường THPT tỉnh Sóc Trăng”.
- Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục của tác giả Nguyễn Lương Thị Hằng
[19] với đề tài: “Biện pháp quản lý công tác đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo
viên của Hiệu trưởng các trường THPT tỉnh Lạng Sơn đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục”.
- Luận văn Thạc sỹ quản lý giáo dục của tác giả Vi Bích Hạnh [20] đề cấp
đến vấn đề “Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên THCS thành phố Hạ Long
tỉnh Quảng Ninh”.
- Luận văn Thạc sỹ quản lý giáo dục của tác giả Đàm Thị Thanh Tâm [31]
với đề tài "Tổ chức bồi dưỡng đội ngũ GVCN lớp theo chương trình bồi dưỡng
thường xuyên ở các trường THCS thành phố Hạ Long - tỉnh Quảng Ninh".
Tất cả những công trình trên đều đã đề cập đến hoạt động của GVCNL
cũng như vấn đề bồi dưỡng đội ngũ GVCN cho các trường phổ thông. Tuy nhiên,

1.2.2.2. Kỹ năng chủ nhiệm lớp
Kỹ năng chủ nhiệm lớp là các kỹ năng mà người giáo viên sử dụng để
thiết lập mối quan hệ, tương tác có hiệu quả đối với học sinh nhằm giải quyết
công việc, đảm bảo hiệu quả các hoạt động đã đề ra.
Kỹ năng chủ nhiệm lớp được hiểu là những thao tác, những hành động cụ
thể của người giáo viên nhằm thực hiện được một việc trong quá trình thực
hiện nhiệm vụ giáo dục học sinh của thầy cô giáo.
Kỹ năng chủ nhiệm lớp của người giáo viên có vai trò quan trọng quyết
định trong việc thành công của công tác chủ nhiệm, giúp giáo viên hoàn thiện
năng lực sư phạm của mình. Đồng thời có vai trò điều khiển, tác động thúc đẩy
các thay đổi về mặt nhận thức, hoàn thiện nhân cách của học sinh
Trên thực tế, để làm tốt công tác chủ nhiệm, người giáo viên cần có nhiều
loại kỹ năng khác nhau. Hiện nay người ta quan tâm nhiều đến 02 loại kỹ năng
đó là kỹ năng cứng (hard skill) và kỹ năng mềm (soft skill).
11


Kỹ năng cứng là những kỹ năng mang tính chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp
vụ, khoa học được hình thành trên nền tảng kiến thức học tập trên giảng đường,
trường học, từ giáo trình, tài liệu; là năng lực nghề nghiệp mà mỗi người cần
phải có để lao động, sống bình thường trong xã hội.
Kỹ năng mềm là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng được vận
dụng để thực hiện hiệu quả các hoạt động trong cuộc sống con người như: kỹ
năng giao tiếp, quản lý, lãnh đạo, tổ chức, điều hành, hợp tác, làm việc theo
nhóm, quản lý thời gian, giải quyết xung đột, khủng hoảng, sáng tạo, đổi mới;
kỹ năng nói, viết, kiểm tra, đánh giá v.v…
Kỹ năng chủ nhiệm lớp là một dạng tổng hợp của kỹ năng cứng và kỹ
năng mềm, trong công tác chủ nhiệm lớp đối tượng để giáo viên quan tâm, tác động
là con người (học sinh), vì vậy đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm vận dụng cả kỹ
năng cứng và kỹ năng mềm. Kỹ năng cứng làm cơ sở, tiền đề cho sự thành công