Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]

A. MỞ ĐẦU

V.I. Lê Nin từng cho rằng “Con người muốn tồn tại thì phải gắn bó với
cộng đồng. Giao tiếp là một đặc trưng quan trọng nhất của con người. Ngôn ngữ
là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất”. Trong tiến trình phát triển của loài
người, ngôn ngữ là phương tiện để con người hiểu được nhau và hoạt động cùng
nhau. Nhờ có ngôn ngữ mà con người có thể truyền đạt, tiếp thu những kinh
nghiệm xã hội từ đời này sang đời khác. Nhờ ngôn ngữ mà các thao tác muôn
màu muôn vẽ của tư duy mới thực hiện được. “Ngôn ngữ là cơ sở của mọi sự
phát triển trí tuệ và là kho tàng của mọi kiến thức. Tất cả mọi sự hiểu biết đều
bằng ngôn ngữ, thông qua ngôn ngữ và trở lại cũng bằng ngôn ngữ” (Usinxki).
Đối với trẻ em, ngôn ngữ là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn
diện. Theo Galperin: Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định tâm lí trẻ em. Nó giúp trẻ
mau chóng trở thành một thành viên của xã hội loài người. Ngôn ngữ là công cụ
hữu hiệu để trẻ mở rộng giao tiếp với thế giới phong phú, đa dạng xung quanh.
Thông qua đó, trẻ biết được tên gọi, đặc điểm, màu sắc, công dụng… của chúng,
biết được cái hay - dở, tốt - xấu… để phản ứng cho phù hợp. Đồng thời nhờ
ngôn ngữ, trẻ có thể bày tỏ nguyện vọng của mình từ khi còn rất nhỏ để người
lớn có thể chăm sóc, điều khiển, giáo dục trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào
hoạt động nhằm góp phần hình thành nhân cách trẻ.


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]

B. NỘI DUNG

I. CƠ SỞ KHOA HỌC
Nội dung chương trình chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng đổi mới của
ngành giáo dục mầm non hiện nay yêu cầu trẻ được phát triển qua 5 mặt: Thể

có ý thức ham học, không chịu đến lớp để học, bản thân tôi trực tiếp đến từng
gia đình trẻ để huy động cháu ra lớp.
Đến lớp, đa số trẻ không tích cực tham gia vào các hoạt động, khả năng
chú ý của trẻ chưa cao, cô và trẻ có sự bất đồng về ngôn ngữ. Đồ dùng học tập
đối với trẻ còn nhiều xa lạ.
Nhiệm vụ, nội dung phát triển ngôn ngữ cho trẻ chưa được đưa ra một
cách độc lập và chưa được quan tâm đúng mức. Mặc dù hoạt động này được
lồng ghép vào trong các hoạt động khác nhưng chưa đủ bởi chưa đáp ứng được
nhu cầu phát triển ngôn ngữ của trẻ trong giai đoạn hiện nay.


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
Với tình hình thực tế của lớp tôi như vậy, bản thân tôi luôn trăn trở, suy
nghĩ, nhiều lúc thấy vô cùng lo lắng không biết làm gì và làm như thế nào, bằng
phương pháp gì để giúp trẻ nhận biết, phát âm chuẩn 29 chữ cái, hiểu và nói
được Tiếng Việt một cách trôi chảy, tập tô chữ cái thành thạo. Chính vì điều băn
khoăn, trăn trở ấy, bản thân tôi đã tìm tòi, mạnh dạn thực hiện một số biện pháp
nhằm giúp trẻ ham thích được đến lớp, ham thích học tập và nhất là ham học hỏi
Tiếng Việt để trẻ học tốt tất cả các môn học và tạo đà cho các cấp học sau.

1. Thuận lợi
- Bộ GD&ĐT đã xác định rõ việc dạy Tiếng Việt cho trẻ dân tộc
thiểu số là một nhiệm vụ quan trọng; Sở GD&ĐT đã đưa nội dung này vào
kế hoạch nhiệm vụ năm học 2009-2010.
- Giáo dục mầm non ngày càng được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp,
các ngành để nâng cao chất lượng và hiệu quả chăm sóc, giáo dục trẻ. Trường
mầm non Kim Thủy được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất khá đầy đủ, phòng học
rộng, thoáng mát, bàn ghế đẹp, đúng quy cách.
- Được sự quan tâm của Phòng giáo dục trang bị cho lớp một máy vi tính
nhằm thuận lợi cho việc giảng dạy của giáo viên.


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]

3. Điều tra thực tiễn

Tốt

Nội dung

Khá

Đạt yêu cầu
SL
%

SL

%

SL

%

3

20

4

26.6

cái
Phát triển vốn từ
Trả lời câu hỏi mạch lạc
Kĩ năng tô

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO
TRẺ 5 TUỔI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRƯỜNG MẦM NON KIM
THUỶ

1. Dạy trẻ nhận biết và luyện phát âm đúng 29 chữ cái Tiếng Việt
Nội dung phát triển ngôn ngữ Tiếng Việt cho trẻ không chỉ là dạy trẻ phát
âm, dạy trẻ tập tô chữ cái mà còn dạy trẻ đọc đúng các từ, hiểu được nội dung
của từ và biết dùng từ để diễn đạt thành câu. Muốn được như vậy, trước hết ta
phải giúp trẻ nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái trong Tiếng Việt.


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
Chúng ta biết trẻ nhỏ thường phát âm không chính xác (chẳng hạn: chữ
"s" (sờ) phát âm thành “xờ”, Chữ "l" (lờ) phát âm thành “nờ”, những chữ cái có
cấu tạo khó "e", “r”, “g”…trẻ khó phát âm). Việc phát âm của trẻ không đúng
chủ yếu là do cơ quan phát âm của trẻ chưa linh hoạt, chưa nhạy cảm và chưa
chính xác. Trẻ chưa biết cách điều chỉnh hơi thở ngôn ngữ và giọng nói cho phù
hợp với nội dung nói nên việc phát âm các chữ cái là rất khó. Mặt khác, đặc
điểm tâm lý của trẻ mầm non là “dễ nhớ dễ quên”. Vì vậy, các kiến thức mới
cung cấp cho trẻ nếu không thường xuyên ôn luyện trẻ sẽ nhanh chóng quên
ngay khi lĩnh hội kiến thức khác.
Vì vậy, để trẻ phát âm đúng và ghi nhớ chữ cái được lâu cần phải được
luyện tập thường xuyên, mọi lúc mọi nơi và thời gian lâu dài. Trước khi cho trẻ
làm quen một chữ cái mới, tôi chú ý phát âm mẫu rõ ràng, chính xác và sau đó
tập cho trẻ phát âm nhiều lần. Trẻ làm quen không chỉ đơn thuần là chữ cái mà

Mua một cây mía

Mèo mẹ mĩm cười

Mẹ mang về nhà

Meo meo meo meo”

Minh kêu: Mía mía”

Ngoài ra, tôi còn cho trẻ nhận biết và phát âm chữ cái qua nhiều trò chơi
khác như: “Xếp chữ cái bằng hột hạt”, “Nối chữ cái với từ có chứa chữ cái đó”,
“Chọn chữ cái theo yêu cầu của cô” gắn trên đồ dùng đồ chơi, “Xếp các nét cơ
bản tạo thành chữ cái”, “Tìm và gạch chân các chữ cái có trong từ, câu, bài thơ,
đồng dao…”. Bên cạnh đó, tôi luôn tranh thủ thời gian tự làm thêm một số đồ
dùng đồ chơi cho trẻ được thực hành trải nghiệm. Tôi thiết nghĩ trẻ được thực


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
hành trải nghiệm nhiều với đồ dùng đồ chơi sẽ giúp trẻ ghi nhớ chữ cái một cách
sâu sắc hơn. Từ đó cũng góp phần không nhỏ vào việc cung cấp vốn Tiếng Việt
cho trẻ. Qua một thời gian thực hiện, lớp tôi tiến bộ rõ rệt. Cháu hứng thú trong
học tập, nhiều cháu thuộc chữ cái và phát âm đúng chữ cái do tôi cung cấp.

2. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua một số hoạt động ( HĐC,
HĐG, Sinh hoạt chiều, đón trẻ, trả trẻ…)
Đa số tất cả các hoạt động ( HĐC, HĐG, Sinh hoạt chiều, mọi lúc mọi
nơi…) đều có thể phát triển ngôn ngữ cho trẻ nếu chúng ta biết tìm tòi, khám
phá, lựa chọn nội dung phù hợp để truyền tải đến trẻ. Trong đó phải kể đến một
số hoạt động ưu thế (văn học, môi trường xung quanh, hoạt động góc, mọi lúc

kích thích sự phát triển tư duy của trẻ.Cứ thế trẻ được thoải mái bày tỏ những
hiểu biết của mình.
Ví dụ: Câu hỏi “ Cháu đang làm gì thế?”, “Cháu thấy trò chơi đó như thế
nào?” thay cho những câu hỏi “ Cháu đang xem tranh à?”, “ Cháu có thích trò
chơi đó không?”


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
Không những thế, vào các hoạt động mọi lúc mọi nơi tôi cũng dành
nhiều thời gian rãnh rỗi cung cấp thêm cho trẻ phát triển vốn từ, diễn đạt mạch
lạc.
Giờ đón trẻ, trả trẻ tôi luôn vui vẽ, gần gũi, thân thiện trò chuyện với trẻ
về những kiến thức trẻ học trong ngày, những sinh hoạt ở gia đình trẻ kích thích
trẻ trả lời. Từ đó tôi có thể nắm bắt khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ và có
biện pháp phù hợp luyện tập thêm cho trẻ.
Giờ chơi tự do tôi hay dẫn trẻ đến các góc trò chuỵện và phát âm, đọc các
từ có trong tranh, từ ở mỗi góc, tôi cho trẻ chỉ vào chữ và phát âm nhiều lần.
Qua nhiều lần trẻ lớp tôi phát âm chuẩn hơn, mạnh dạn hơn trong giao tiếp với
cô, với bạn, bạn biết chỉ cho bạn chưa biết, hoặc mạnh dạn đến hỏi cô, trẻ lớp tôi
không còn rụt rè nữa. Ngoài ra trong giờ hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ ôn kiến
thức đã học qua trò chuyện, đọc thơ, kể chuyện, chơi các trò chơi dân gian, cho
trẻ đọc đồng dao, ca dao trong hoạt động này giúp trẻ phát âm, đọc thành thạo
hơn, lưu loát hơn.
Hay vào các giờ hoạt động góc, chủ yếu ở các góc phân vai, tôi chú ý
hướng dẫn gợi mở cho trẻ được giao lưu trao đổi mua bán trò chuyện với nhau.
Từ đó khắc sâu, mở rộng thêm cho trẻ vốn từ, diễn đạt câu mạch lạc, mở rộng
vốn kinh nghiệm sống.
Những buổi sinh hoạt chiều, tôi thường tổ chức cho trẻ tập kể chuyện
sáng tạo từ những bức tranh. Trẻ được quan sát, thảo luận cùng nhau và kể lại
câu chuyện theo sự tưởng tượng, sáng tạo của mỗi trẻ. Chính nhờ vậy mà lớp tôi

mình. Chữ của trẻ tôi thường viết ở dạng chữ in thường và chữ viết hoa (vì đây
là tên riêng) kèm theo kí hiệu. Trẻ được khắc sâu hình ảnh tên của mình và được
làm quen với các kiểu chữ. Vì thế mà trẻ dễ dàng nhận biết các đồ dùng cá nhân
như khăn mặt, ca, cốc, vở tập tô, vở toán, vở tạo hình…khi trẻ hoạt động. Hàng
ngày trẻ sử dụng đồ dùng, biết tên, kí hiệu của mình, của bạn, biết tên của mình
có chữ gì, biết thứ tự của từng chữ từ trái sang phải của các chữ như thế nào.
Thực tế cho thấy, trẻ đến trường ngoài hoạt động có chủ đích, hoạt động
ăn, ngủ, còn các thời gian khác trẻ hoạt động với môi trường bên ngoài như:
mảng tuyên truyền, khu vực để đồ dùng cá nhân của trẻ. Đây là nơi trẻ thường
xuyên hoạt động nên có tác dụng ôn tập cũng cố chữ cái và từ rất tốt. Ví dụ như
nơi để đồ dùng cá nhân giày, dép, mũ, túi xách của trẻ tôi đều quy định vị trí của
mỗi trẻ cụ thể và kèm theo ký hiệu tên riêng của mỗi trẻ. Từ đó mỗi khi trẻ hoạt
động không những rèn khả năng tự phục vụ cho trẻ mà còn bổ trợ rất hiệu quả
trong việc phát triển ngôn ngữ, vốn từ cho trẻ.
Mỗi một môi trường hoạt động của trẻ, tôi đều chủ động tạo môi trường
để trẻ có cơ hội được luyện phát âm, ôn luyện chữ đã biết, làm quen chữ mới và
làm quen từ. Đây là một trong những hình thức phát triển vốn từ cho trẻ một
cách rất tự nhiên, thoải mái, không gò bó áp đặt trẻ và trẻ cũng rất thích thú khi
tham gia.


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]

4. Cung cấp Tiếng Việt thông qua việc cho trẻ tập tô
Nghe, nói, đọc, viết là những nội dung cơ bản của phát triển ngôn ngữ.
Giữa những nội dung đó có sự gắn bó mật thiết, bổ trợ cho nhau. Hoạt động tập
tô là tiền đề của hoạt động tập viết, là một trong những hoạt động góp phần
không nhỏ vào sự phát triển ngôn ngữ và việc rèn luyện các kỹ năng cần thiết
làm tiền đề cho trẻ bước vào học phổ thông được thuận lợi, dễ dàng. Tuy nhiên,
để tổ chức một hoạt động tập tô có hiệu quả là một điều rất khó, nhất là đối với

thông tin
Để đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ đồng thời thực hiện mục tiêu nhiệm
vụ của Nhà trường giao đó là việc ứng dụng công nghệ thông tin, giáo án điện tử
vào giảng dạy thông qua việc khai thác trò chơi Kidsmart, các nguồn dữ liệu
thiết kế trên máy tính.
Tôi tham khảo trong chương trình Kidsmart, cho trẻ ôn chữ đã học thông
qua các trò chơi: “Đuổi hình bắt chữ”, “Ô chữ kì diệu”, “Bé nhanh trí”, “Trổ tài
cùng gấu Pooh”, “Thử tài của bé”. Các trò chơi này được thiết kế sẵn, có hình
ảnh đẹp, hấp dẫn, phong phú, có tính thẩm mỹ và tính giáo dục cao, kích thích


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
sự hứng thú tham gia của trẻ. Có rất nhiều trò chơi nhưng điều quan trọng là sử
dụng làm sao cho phù hợp và trẻ luôn tỏ ra thích thú mới là điều quan trọng. Tôi
luôn tìm tòi, sắp xếp, lồng ghép sao cho trò chơi phải phù hợp và có sự bổ trợ
tích cực cho hoạt động chung. Trẻ được chơi dưới hình thức chọn chữ cái theo
yêu cầu, Trẻ quan sát phát âm các chữ cái tìm được và đọc các từ dưới hình
ảnh, và ngẫu nhiên trẻ được ôn luyện, phát triển ngôn ngữ rất nhẹ nhàng thông
qua các trò chơi này. Không chỉ bổ trợ cho hoạt động chung mà ở các hoạt động
mọi lúc mọi nơi như hoạt động góc, hoạt động chiều tôi thường xuyên cho trẻ
được chơi. Những câu chuyện bài thơ mà trẻ lớp tôi dễ thuộc mà nhớ lâu cũng
nhờ vào công nghệ thông tin. Các câu chuyện với những hình ảnh sóng động,
hấp dẫn, lời kể nhẹ nhàng truyền cảm gây hứng thú làm cho trẻ không bao giờ
nhàm chán. Qua đó tôi nhận thấy đa số trẻ rất hứng thú và đặc biệt vốn từ của trẻ
cũng được tăng dần lên đáng kể.

6. Kết hợp với phụ huynh
Phụ huynh các cháu dân tộc miền núi hầu hết ít quan tâm đến việc học
hành của con cái. Nhiều phụ huynh chưa phối kết hợp với giáo viên để dạy trẻ
theo một phương pháp nhất định. Nắm bắt điều này, ngay từ khi nhận lớp, tôi

Qua quá trình thực hiện, bản thân tôi rất phấn khởi khi kết quả đạt được khá
cao.

* Đối với trẻ:
Tốt

Nội dung

Khá

SL

%

SL

%

13

85

2

13.3

8
7
8


Nhiều trẻ tỏ ra mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, khả năng sáng tạo được
bộc lộ rõ rệt.

* Đối với giáo viên:
Giáo viên nắm chắc phương pháp, linh hoạt trong các tiết dạy, đúc rút được
nhiều kinh nghiệm cho bản thân.

* Đối với phụ huynh:
Đa số phụ huynh hưởng ứng nhiệt tình. Giữa nhà trường - giáo viên - phụ
huynh có sự hợp tác tích cực. Nhiều phụ huynh ngày càng tin tưởng, chăm lo
hơn đến phương pháp giáo dục trẻ, có ý thức đóng góp đồ dùng, đồ chơi.

V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
Qua quá trình thực hiện, bản thân tôi đã học tập và đúc rút được nhiều kinh
nghiệm quý.

1. Trẻ nhận biết và luyện phát âm đúng cần phải có sự luyện tập
thường xuyên ở mọi lúc mọi nơi và thời gian lâu dài.
2. Cần biết nắm bắt những hoạt động ưu thế, khai thác những nội
dung để lồng ghép, phát triển ngôn ngữ cho trẻ phù hợp.
3. Cần tạo môi trường chữ trong và ngoài lớp, trên các đồ dùng đồ
chơi để trẻ được làm quen, được tri giác và phát triển ngôn ngữ được tốt.
4. Tận dụng vật liêu, phế liệu (vở cũ), rèn luyện tập tô thông qua mọi
lúc mọi nơi, chú ý rèn luyện kỹ năng tô, cách cầm bút, kỹ năng ngồi cho trẻ.
5. Tìm tòi, học hỏi công nghệ thông tin áp dụng có hiệu quả trong
công tác giáo dục trẻ trên mọi lĩnh vực nhất là phát triển ngôn ngữ.
6.Bản thân tích cực phối kết hợp với phụ huynh trong công tác chăm

2010


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]

HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG

NGƯỜI VIẾT

Võ Thị Ngân


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]

MỤC LỤC

A.Mở đầu.....................................................................................................Trang
1
B. Nội dung..................................................................................................Trang
1
I. Cơ sở khoa học...............................................................................Trang
1


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email: [email protected]
II. Cơ sở thực tiễn..............................................................................Trang
2
1. Thuận lợi.............................................................................Trang
2
2. Khó khăn.............................................................................Trang