A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong chương trình Ngữ văn THPT thời lượng dành cho việc nghiên cứu
về Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và sự nghiệp văn chương của Người chiếm
một tỉ lệ không nhỏ (4,5 tiết ở chương trình cơ bản). Điều đó không chỉ khẳng
định sự phong phú, đồ sộ trong trước tác của Người mà còn thể hiện vị trí quan
trọng và sự đóng góp to lớn của Hồ Chí Minh đối với sự phát triển của văn học
dân tộc. Đặc biệt trong những năm gần đây khi cuộc vận động Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã và đang được phổ biến, thực hiện một
cách rộng rãi thì việc nghiên cứu thơ văn của Người để qua đó giáo dục học sinh
noi theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh càng có ý nghĩa thiết thực.
Dù không có ý định trở thành nhà văn, nhà thơ bởi suốt cuộc đời Hồ Chí
Minh chỉ có một ham muốn “ham muốn tột bậc là làm sao cho nước nhà được
độc lập, dân tộc được tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được
học hành”, vì thế với Bác viết văn, làm thơ chỉ là để phục vụ cho hoạt động cách
mạng. Tuy nhiên, bằng tài năng, tâm huyết và hơn hết là một tâm hồn nghệ sĩ
đích thực Hồ Chí Minh đã thực sự trở thành một nhà văn, nhà thơ ngoài ý muốn.
Sáng tác của Bác, dù là văn chính luận, truyện - ký hay thơ ca đều thể hiện sâu
sắc tư tưởng, tình cảm, cá tính, phong cách, sở thích và sự tài hoa của Người. Đặc
biệt là thơ ca, nhất là thơ trữ tình vẫn là tiếng nói đầy đủ và trọn vẹn nhất tâm hồn
Hồ Chí Minh.
Đọc thơ Bác dễ nhận thấy có hai loại khác nhau. Một đằng nhằm tuyên
truyền đường lối, chính sách của Đảng, kêu gọi quần chúng đấu tranh. Một đằng
biểu hiện những cảm xúc tinh tế của một tâm hồn nghệ sĩ mà Mộ trong Nhật ký
trong tù được đánh giá là một trong những bài thơ hay nhất, được đưa vào giảng
dạy trong chương trình ngữ văn 11.
Thực tế cho thấy, nghiên cứu và giảng dạy thơ Hồ Chí Minh vẫn có tình
trạng lẫn lộn những đặc trưng thể loại của hai lối thơ trên dẫn đến cách phân tích,
tìm hiểu chưa phù hợp với nội dung và hình thức thơ Người. Hơn thế, Thơ là sự
thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp (Trường Chinh), do đó, tìm hiểu
thơ Hồ Chí Minh là việc làm có ý nghĩa không nhỏ giúp chúng ta hiểu được một

Nghiên cứu, tìm hiểu thơ Hồ Chí Minh dễ dàng nhận ra: nếu thơ ca tuyên
truyền, cổ động cách mạng của Người hướng tới công chúng bạn đọc là đông đảo
quần chúng nhân dân lao động có trình độ học vấn thấp nên thường sử dụng thể
thơ dân tộc như lục bát, song thất lục bát hay thể vãn bốn, vãn ba của hò vè…dễ
nhớ, dễ thuộc với ngôn từ giản dị, dễ hiểu, thì thơ trữ tình, đặc biệt là Nhật ký
trong tù là thơ viết cho mình nhằm giải trí, bộc bạch nỗi niềm và “vừa ngâm vừa
đợi đến ngày tự do” lại mang tính nghệ thuật cao, có những bài đạt đến trình độ
hàm súc, cô đọng tuyệt vời.
Không ngẫu nhiên mà Mộ là bài thơ được lựa chọn đưa vào giảng dạy
trong chương trình Ngữ văn 11 trong tổng số 134 bài của Nhật ký trong tù. Có
thể nói không ngoa rằng đây là một trong những bài tứ tuyệt Đường luật thuộc
vào loại hay nhất trong sự nghiêp thơ ca Hồ Chí Minh, hội tụ được những đặc
trưng cơ bản của thơ Người cũng như những gì tinh túy nhất của tài năng và tâm
hồn Người. Vì vậy, tìm hiểu bài thơ không thể không chú ý đến đăc trưng thể
loại.
Nhìn một cách khái quát thơ trữ tình Hồ Chí Minh thường mang những đặc
trưng sau:
1.1.Thơ trữ tình của Bác thƣờng là thơ tứ tuyệt cổ điển
Khảo sát Nhật ký trong tù chúng ta nhận thấy có tới 126 trong tổng số 134
bài thơ thuộc thể loại tứ tuyệt Đường luật (tuyệt cú). Đây là thể thơ rất ngắn nên
đòi hỏi tính hàm súc cao, phải nén chặt trữ lượng tinh thần trong một dung lượng
ngôn ngữ hạn chế - 28 tiếng. Thậm chí có người đã từng ví không ngoa rằng làm
thơ tứ tuyệt cũng giống như việc “bắt voi bỏ rọ”. Vì thế, đọc loại thơ này của Bác
có nghĩa là tìm hiểu một tâm hồn vĩ đại chứa đựng một cách hết sức tập trung
trong một khuôn khổ nhỏ.
Để giải quyết được mâu thuẫn này thơ Bác thường sử dụng các kiểu kết cấu
sau:
1.1.1.Kết cấu không gian
Với đặc điểm này, thơ Bác thường xây dựng nhiều tầng ý nghĩa và hình
tượng mà tầng thứ nhất thường chỉ là một thoáng cảm nghĩ hồn nhiên, bình dị gắn

- Không phải mọi bài thơ đều mang nghĩa tượng trưng, cũng như không
phải cứ thơ tượng trưng mới là thơ hay, có ý nghĩa sâu sắc, vĩ đại.
- Hình ảnh tượng trưng phải được cấu tạo theo quy luật của cái đẹp
- Ý nghĩa tượng trưng không được hiểu như một cái gì khiên cưỡng, lạc
lõng, không phù hợp với tính thống nhất toàn vẹn của bài thơ.
2. Các nội dung cơ bản của cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh
Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ kính yêu của dân tộc, đã hiến dâng tất cả tình cảm,
trí tuệ và cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta. Người đã
để lại tài sản vô giá là tư tưởng và tấm gương đạo đức trong sáng, mẫu mực, cao
đẹp, kết tinh những giá trị truyền thống của dân tộc, của nhân loại và thời đại.
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác là niềm vinh dự và tự hào đối
với mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người Việt Nam. Nội dung cơ bản của cuộc vận
động là:
2.1. Thực hiện chuẩn mực đạo đức Hồ Chí Minh “Trung với nước, hiếu với dân”,
cần quán triệt những nội dung của chủ nghĩa yêu nước trong giai đoạn mới; phát
huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới đất nước, công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển.
Tư tưởng và phẩm chất đạo đức tiêu biểu của Hồ Chí Minh là tinh thần yêu nước
nồng nàn, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, toàn tâm, toàn ý
cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã
hội. Từ quyết tâm “ dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng quyết giành cho
4


được tự do, độc lập”, để rồi phấn đấu cho “đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo
mặc, ai cũng được học hành”, để nước ta “ sánh vai với cường quốc năm châu”.
2.2. Thực hiện đúng lời dạy: "Cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư" nêu cao
phẩm giá con người Việt Nam trong thời kỳ mới
"Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" là chuẩn mực đạo đức truyền thống trong

- Việc tích hợp đã đem đến cho giờ học không khí sôi nổi và mang tính thực tiễn
cao.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Dù được đưa vào giảng dạy không ít trong chương trình Ngữ văn phổ thông, tuy
nhiên, thơ Hồ Chí Minh chủ yếu được tiếp cận từ phương diện nội dung để qua những
bài thơ cụ thể người học cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh và tài năng thơ ca
của Người (trong việc sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình vừa cổ điển vừa hiện đại) mà ít
5


hoặc không chú ý đúng mức tới đặc trưng thể loại- một hướng tiếp cận khoa học, đúng
đắn và hợp lý của lý luận văn học mới. Vì vậy, đôi khi sẽ dẫn đến sự suy diễn, áp đặt
hay sự bất cập trong việc tiếp cận tác phẩm đối với cả người dạy lẫn người học. Đồng
thời khiến cho việc nghiên cứu và giảng dạy tác phẩm trở nên khó khăn hơn.
Ngay cả đối với bài Mộ SGV cũng chỉ đưa ra định hướng:
- Đặc điểm bài học: Bài thơ này rất tiêu biểu cho thơ trữ tình Hồ Chí Minh: Nhà thơ
không trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ nội tâm mà bộc lộ qua cách cảm nhận hình ảnh, cảnh
vật khách quan. Do đó khi phân tích phải chú ý đến giá trị tư tưởng, nghệ thuật của từng
chi tiết, từng hình ảnh và mối quan hệ của chúng với nhau
- Phương pháp dạy học:
+ Đọc kĩ văn bản, so sánh bản dịch và nguyên tác
+ HDHS cảm nhận giá trị bài thơ từ hoàn cảnh sang tác, hình dung bối cảnh cụ
thể, đặt mình vào vị trí tác giả mà tưởng tượng, đồng cảm, xác định điểm nhìn trong
quan sát cảnh vật , khám phá tâm tư, tình cảm của người tả cảnh
+ Có thể chia bài thơ làm hai phần: bức tranh thiên nhiên; bức tranh đời sống, GV
gợi mở dẫn dắt, khái quát, tổng kết để khám phá nội dung, nghệ thuật biểu hiện, ý nghĩa
của từng hình ảnh, từng câu thơ và bức tranh toàn cảnh.
Rõ ràng yếu tố đặc trưng thể loại đã được được chú ý nhưng chưa được quan tâm
một cách đúng mức và vì thế HS cũng ít có điều kiện nắm bắt đặc điểm thơ tứ tuyệt
Đường luật nói chung và thơ tứ tuyệt Đường luật của Hồ Chí Minh nói riêng.

chim về chốn ngủ, chòm mây cô đơn lững lờ giữa bầu trời. Câu thơ không trực tiếp diễn
tả thời gian mà thời gian vẫn hiện lên qua cảnh vật. Cách cảm nhận và thể hiện thời gian
của Bác mang đậm tính truyền thống (Đây là những hình ảnh đã trở thành những mô típ
trong thơ ca xưa khi viết về cảnh chiều tà. Người đọc dễ dàng bắt gặp trong ca dao,
trong thơ Nguyễn Du, Bà huyện Thanh Quan hay trong những bài thơ Đường của Lý
Bạch, Đỗ Phủ…)
Tuy nhiên, trái ngược với sự vận động của thời gian thực, mạch cảm xúc của bài
thơ lại có sự chuyển động theo chiều hướng phát triển: từ bóng tối ra ánh sáng, từ lạnh
lẽo đến ấm nóng, từ buồn sang vui, từ hiện tại tới tương lai…Chính ở đây người đọc bắt
gặp tinh thần hiện đại, cốt cách của người chiến sĩ lồng trong tâm hồn của một thi sĩ ở
Hồ Chí Minh.
Nếu hai câu đầu là bức tranh thiên nhiên của núi rừng Quảng Tây thấm đượm nỗi
buồn trong sự mênh mông, vắng lặng của không gian, trong dáng bay mỏi mệt của cánh
chim chiều và trong trạng thái cô đơn, lững lờ của đám mây thì hai câu sau là bức tranh
cuộc sống sinh hoạt của con người gắn liền với công việc lao động hằng ngày – xay
ngô. Hình ảnh con người hiện lên thật khỏe khoắn, trẻ trung, cần mẫn trong công việc
của mình. Và khi công việc vừa xong, bóng tối bao trùm cũng là lúc lò lửa trở nên sáng
rực và ấm áp. Chỉ một chữ hồng ở cuối bài thơ mà đặt hẳn con người và cuộc sống vào
vị trí trung tâm, xua tan cái ảm đạm, uể oải, lụn tắt của thiên nhiên và bài thơ, từ mầu
sắc cổ điển, bỗng tỏa sáng một tinh thần hiện đại.
1.1.2. Kết cấu không gian
Nếu kết cấu thời gian cho người đọc cảm nhận được vẻ đẹp tinh thần “thép” của
người tù, người chiến sĩ cộng sản, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng hướng về sự
sống, về ánh sáng thì kết cấu không gian giúp người đọc hiểu sâu hơn những tầng bậc ý
nghĩa của tác phẩm cũng như vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách Hồ Chí Minh.
Đọc bài thơ chúng ta dễ nhận ra, ở bình diện thứ nhất bài thơ đã khắc họa một
cách chân thực, sinh động bức tranh thiên nhiên và bức tranh cuộc sống con người lúc
chiều tối ở một vùng rừng núi với những hình ảnh tự nhiên, gần gũi, quen thuộc và bình
dị. Đằng sau đó, người đọc còn cảm nhận được một tình yêu thiên nhiên tha thiết, một
tấm lòng gắn bó sâu nặng với tạo vật và cuộc sống con người của nhà thơ.

buồn trước cảnh chiều muộn còn có một khát vọng tự do ẩn kín trong đôi mắt dõi theo
cánh chim, chòm mây giữa bầu trời cao rộng. Quả thực, đúng như ý thơ của Chế Lan
Viên đã nhận xét về con người và thơ Bác:
“Nhớ Bác, hiểu mùi hoa mộc
Làn hương đạm ấy sao nồng”
Đằng sau những hình ảnh thơ giản dị, gần gũi và thân thương đến lạ, người đọc
cảm nhận được một cách thấm thía tâm hồn cao đẹp của Hồ Chí Minh: Lòng nhân ái
đến mức quên mình và tinh thần lạc quan cách mạng luôn luôn hướng về sự sống, ánh
sáng tương lai.
1.2. Mộ - Bài thơ mang ý nghĩa tƣợng trƣng
Bài thơ có nhan đề là Mộ tức Chiều tối. Rõ ràng, đây trước hết là một bài thơ vịnh
cảnh được khơi gợi cảm hứng từ chính những vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên, của cuộc
sống đời thường mà Bác ghi lại được trên hành trình chuyển lao khắc nghiệt. Thi đề
cũng không nằm ngoài phạm vi của thơ ca cổ với cảm hứng được khơi nguồn từ giai thì,
mĩ cảnh, thắng sự, lương bằng (tiết trời đẹp, cảnh đẹp, sự kiện lớn lao, trọng đại và tình
bạn tốt lành). Cảnh vật cũng không có gì mới mẻ. Đó chỉ là cánh chim chiều mỏi mệt
tìm về rừng ngủ, là chòm mây cô đơn chậm rãi trôi trên bầu trời, là một cô gái đang xay
ngô chuẩn bị cho bữa cơm chiều. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đây thì quả thực bài thơ sẽ
không tạo được ấn tượng sâu sắc cho người đọc đến vậy, và nó cũng không thể trở thành
một trong những bài thơ hay nhất, tiêu biểu nhất cho hồn thơ Hồ Chí Minh.
Xuyên qua lớp ngôn từ và hình tượng thiên nhiên cụ thể người đọc còn nhận ra
được những tầng bậc ý nghĩa mới, những tầng hình tượng mới của bài thơ.
8


Trước hết đó là sự tương đồng, gần gũi giữa con người và cảnh vật. Sự mỏi mệt
của cánh chim sau một ngày kiếm ăn cũng giống như sự mỏi mệt, vất vả của người tù –
nhà thơ, sau một ngày lê bước đường trường. Đám mây cô đơn, lẻ loi giữa tầng không
hay chính là nỗi buồn bã, cô đơn của con người trong cảnh ngộ chia lìa và thân phận
lênh đênh, trôi dạt nơi đất khách quê người. Ngoại cảnh cũng là tâm cảnh. Ở đây, chúng

cụ thể:
- Giáo dục cho học sinh lòng yêu thiên nhiên, biết trân trọng, nâng niu từng vẻ
đẹp bình dị, thân quen của cuộc sống xung quanh mình, không sống một cách
hời hợt, bàng quan, thờ ơ, vô cảm – một biểu hiện tiêu cực đã và đang xuất
hiện trong các tầng lớp thanh, thiếu niên hiện nay.
- Giáo dục cho học sinh tinh thần nhân ái, biết hy sinh và biết yêu thương, biết
vị tha hơn vị kỷ “Nâng niu tất cả chỉ quên mình”, biết quên đi những nỗi đau,
9


sự vất vả, mệt nhọc của bản thân để hướng tới người khác, hướng tới cuộc
sống xung quanh mình.
- Giáo dục cho học sinh ý chí, nghị lực kiên cường dám đương đầu với khó
khăn, nghịch cảnh để vượt lên và chiến thắng chứ không phải là sự cam chịu,
đầu hàng hay kêu than.
- Giáo dục cho học sinh niềm tin tưởng, lạc quan vào cuộc sống, luôn hướng tới
ánh sáng, sự sống, tương lai bởi lẽ “Hết mưa là nắng hửng lên thôi; Hết khổ là
vui vốn lẽ đời”.
3. Thiết kế giáo án minh họa theo hƣớng tích hợp
Tiết 86
CHIỀU TỐI
Hồ Chí Minh
A - MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS:
- Thấy được vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của Hồ Chí Minh: lòng yêu thiên nhiên,
yêu con người, yêu cuộc sống, phong thái ung dung tự do, tự tại, là niềm lạc quan cách
mạng, là nghị lực kiên cường, vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt tối tăm để hướng về sự
sống và ánh sáng.
- Hiểu được vẻ đẹp cổ điển và hiện đại của bài thơ.
- Hiểu và học tập theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh được thể hiện qua bài

- Hãy nêu chủ đề của bài thơ?
Hs đọc lại bài thơ. Nêu bố cục?

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Bức tranh chiều tối
a. Bức tranh thiên nhiên
- Bức tranh thiên nhiên trong bài
“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
thơ hiện với những đường nét,
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”
hình ảnh như thế nào?
(Quyện điều qui lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không)
- Bức tranh thiên nhiên hiện lên với những hình
ảnh bình dị, quen thuộc:
+ “Chim mỏi” : cánh chim mỏi mệt sau một
ngày dài kiếm ăn
+ “về rừng” : trở về chốn ngủ gợi cảm giác đầm
ấm, sum họp. (Không phải là cánh chim vô định,
lạc loài)
+ “Chòm mây” (cô vân) : lẻ loi, cô độc.
+ “trôi nhẹ”(mạn mạn): gợi lên cái ung dung,
thanh thản, êm trôi của đám mây làm chủ bầu trời.
- Bút pháp cổ điển:
- Em hãy nhận xét nghệ thuật miêu
+ Lấy điểm vẽ diện: cánh chim, chòm mây gợi
tả bức tranh ấy?
bầu trời mênh mông
+ Lấy động tả tĩnh: sự chuyển động nhẹ nhàng
của làn mây và dáng bay mỏi mệt của cánh chim

sáng bất chợt bừng lên, bao trùm toàn bộ không
gian, thời gian của bài thơ, gieo một ấn tượng tin
yêu, lạc quan nơi lòng người.
 niềm say mê, sự miệt mài lao động đến quên cả
thời gian.
- Tứ thơ kín đáo, ẩn trong từ “hồng” (là thi
nhãn, thần tự của câu thơ, bài thơ).
+ Sắc hồng át đi cái mờ xám, mỏi mệt, ảm đạm
của cảnh chiều tối
+ Chiếu sáng hình ảnh con người lao động:
khỏe mạnh, bình dị mà tuyệt đẹp.
+ Màu hồng lạc quan cách mạng, màu của ấm
áp tình người.
+ Ước mơ thầm kín của người tù về mái ấm gia
đình
 Vẻ đẹp của con người trong lao động đã
khơi dậy sức sống khoẻ khoắn và làm bừng sáng
12


nào trong bức tranh cuộc sống cho cả bức tranh. Con người trong lao động là vẻ
này?
đẹp trung tâm, là cái thần thái chân dung về vẻ đẹp
cuộc sống giản dị đời thường. Bài thơ tỏa sáng tinh
thần hiện đại.
- Bố cục của bài thơ cũng chính là bố cục của
bức tranh : hai câu đầu làm nền, hai câu sau miêu
tả cận cảnh. Bức tranh vừa bao la mênh mông, vừa
gần gũi ấm áp.
2. Vẻ đẹp tâm hồn người tù:

tấm gương đạo đức của Bác là
sống một cách hời hợt, bàng quan, thờ ơ,
niềm vinh dự và tự hào đối với
vô cảm. Đó cũng chính là cơ sở của lòng
mỗi người Việt Nam.
yêu quê hương đất nước.
Từ vẻ đẹp của tâm hồn Bác qua
- Có tinh thần nhân ái, biết hy sinh và biết
bài thơ em học tập được điều gì
yêu thương, biết quên đi những nỗi đau,
và giúp em rút ra được bài học
sự vất vả, mệt nhọc của bản thân để
nào cho cuộc sống của bản thân
mình? (Gv gợi ý, dẫn dắt để HS
hướng tới người khác, hướng tới cuộc
13


rút ra những bài học đạo đức từ
tấm gương Hồ Chí Minh phù hợp
với HS)

sống xung quanh mình.
- Ý chí, nghị lực kiên cường dám đương
đầu với khó khăn, nghịch cảnh để vượt
lên và chiến thắng chứ không phải là sự
cam chịu, đầu hàng hay kêu than.
- Luôn có niềm tin tưởng, lạc quan vào
cuộc
sống, biết hướng tới ánh sáng, sự sống,

4. Những lƣu ý khi thực hiện.
Để việc tích hợp phát huy hiệu quả tốt cần chú ý các vấn đề sau:
4.1. Về phía giáo viên.
- Bám sát nguyên tắc tích hợp.
14


- Có sự chuẩn bị chu đáo cho bài dạy học cả về thiết kế bài học và vận dụng các thiết bị
máy chiếu.
- Phát huy hiệu quả kỹ năng thực hành của học sinh bằng việc giao nhiệm vụ cho cá
nhân, nhóm.
- Cần đa dạng về phương pháp và hình thức tích hợp.
- Cần phối kết hợp chặt chẽ với hoạt động tuyên truyền về vấn đề học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh của trường và cả nước.
4.2. Về phía học sinh.
- Tích cực chủ động trong giờ học.
- Tìn hiểu thêm các thông tin có liên quan đến bài học theo sự định hướng của giáo viên.
- Vận dụng những điều học được vào thực tiễn cuộc sống.
IV. KIỂM NGHIỆM
Trong năm học 2013 -2014 tôi đã tích hợp có hệ thống, liên tục với nội dung khá
phong phú về vấn đề tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong tiết dạy bài thơ Mộ ở
trường THPT Triệu Sơn 2, cụ thể là các lớp 11B2, 11B8 (Trong đó lớp 11B8 có học Tự
chọn Ngữ Văn). Qua khảo sát đối tượng học sinh và trao đổi ý kiến với các giáo viên,
kết quả thu được như sau:
1. Về phía học sinh.
- Học sinh rất thích thú và tích cực với những nội dung về tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh tích hợp vào giờ dạy học Ngữ Văn. Số học sinh có ý kiến này là 100%.
- Dưới sự hướng dẫn của giáo viên học sinh ngoài việc nắm được các kiến thức
về đặc trưng thể loại của thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật còn hiểu được vẻ đẹp tâm
hồn Hồ Chí Minh qua một bài thơ cụ thể. Các em chủ động tìm hiểu và có nhận thức sâu

biến nhất định trong thái độ sống, trong cách suy nghĩ và hành động của học sinh sau
khi được tìm hiểu, nhận thức về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
15


Đó chính là kết quả thực tiễn ghi nhận hiệu quả của việc tôi đã tích hợp giáo dục
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào bài dạy học Ngữ Văn.
2. Về phía giáo viên.
Qua tham khảo ý kiến của các giáo viên đặc biệt là các giáo viên có nhiều năm
kinh nghiệm, hầu hết các ý kiến đều đánh giá cao tính thực tiễn của việc tích hợp giáo
dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT trong các giờ dạy học Ngữ
Văn bài thơ Mộ. Điều đó không chỉ góp phần cao nhận thức về bài học đạo đức, kỹ
năng sống cho học sinh mà còn tạo nên sức hấp dẫn, cuốn hút cho giờ dạy học Ngữ
Văn.

16


C. PHẦN KẾT LUẬN
I. KẾT LUẬN
Từ những nghiên cứu trên có thể rút ra những kết luận sau:
Đóng góp của đề tài là ở chỗ: từ quan điểm tích hợp và thực tế giảng dạy bài thơ
Mộ trong chương trình Ngữ Văn THPT người viết đã vận dụng giáo dục về tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh với nội dung, liều lượng phù hợp và linh hoạt.
Tích hợp giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh THPT trong
giờ dạy học Ngữ Văn rất phù hợp và có tính thực tiễn cao. Việc tích hợp này không chỉ
góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho học sinh về việc giữ gìn và phát huy
những di sản tinh thần quý giá mà Bác Hồ đã để lại cho chúng ta. Mà thông qua nội
dung được tích hợp vào bài dạy học, giáo viên sẽ phát huy được tính chủ động, tích cực
của học sinh, làm cho Văn học gắn bó với cuộc sống, từ đó tạo nên sự hấp dẫn cho giờ

cách đọc, NXBGD, H, 2009.
4. Phan Trọng Luận (Chủ biên), Sách giáo viên Ngữ Văn 11, Tập hai, NXBGD, H,
2009.
5. Phan Trọng Luận (Chủ biên), Ngữ Văn 11, NXBGD, H, 2009.
6.Tài liệu về cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh của
Ban tuyên giáo Trung Ương.
7. Nguồn từ Internet.

18