SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
TRƢỜNG THPT SỐ 4 THÀNH PHỐ LÀO CAI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG, RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH THPT BẰNG VIỆC ĐỔI MỚI
GIỜ SINH HOẠT LỚP

Họ và tên tác giả: Đào Thị Thắm
Chức vụ: Giáo viên
Tổ chuyên môn: Văn, Sử, Địa, Ngoại ngữ, GDCD
Trƣờng THPT số 4 Thành phố Lào Cai

Lào Cai, tháng 05 năm 2014


PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Một trong những nguyên lí cơ bản của Giáo dục Việt Nam là giáo dục con
ngƣời toàn diện. Nhiệm vụ của hệ thống giáo dục Việt Nam là đào tạo, bồi
dƣỡng học sinh cả đức lẫn tài. Nhà trƣờng phải thực hiện nhiệm vụ kép vừa dạy
chữ, vừa dạy cách làm ngƣời cho học sinh giúp các em trở thành ngƣời tốt, có
ích cho xã hội, cho đất nƣớc.
Phong trào thi đua "Xây dựng trƣờng học thân thiện, học sinh tích cực" đã
đƣợc Bộ Giáo dục & Đào tạo phát động và triển khai trong toàn ngành trong
nhiều năm qua. Phong trào thi đua đã tạo nên diện mạo mới trong các trƣờng
học, gắn kết thầy với trò, góp phần tích cực nâng cao hiệu quả giáo dục.
Một trong những nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trƣờng học

hƣớng đổi mới về hình thức và nội dung, chú trọng việc giáo dục giá trị sống và
rèn luyện kĩ năng sống thì sẽ thu đƣợc rất nhiều lợi ích. Giờ sinh hoạt nhƣ thế
giúp học sinh tự hoàn thiện đạo đức nhân cách, tự ý thức phấn đấu vƣơn lên
trong học tập, có trách nhiệm trong việc rèn đức, luyện tài. Nhƣ vậy, giờ sinh
hoạt lớp cũng góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục.
Với ý nghĩa đó, tôi chọn đề tài: “Giáo dục giá trị sống và kĩ năng sống cho
học sinh THPT qua giờ sinh hoạt lớp”.
II/ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu lí luận.
- Thực nghiệm.
- Khảo sát thực tế.
III. ĐỐI TƢỢNG VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU;
- Đối tƣợng áp dụng: Lớp 10A1.
- Mục đích của sáng kiến:
+ Tìm hiểu cơ sở lí luận của đề tài: phân tích, đối chiếu với thực trạng của
nhà trƣờng, của lớp học trong thời điểm hiện tại để qua đó tìm ra các biện pháp,
giải pháp mới hiệu quả hơn cho giờ học.
+ Xây dựng mô hình để giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng sống
giúp cho học sinh có tinh thần và thái độ học tập tự giác, tích cực, sống có lý
tƣởng và hoài bão, ứng xử, hành động mang tính nhân văn. Hơn nữa việc này
còn giúp cho học sinh có ý thức bảo vệ và rèn luyện cơ thể, không vi phạm tệ
nạn xã hội.
2


+ Đạt hiệu quả cao trong phong trào “Xây dựng trƣờng học thân thiện, học
sinh tích cực”
+ Đạt đƣợc các mục tiêu của Giáo dục mà UNESCO đã quy định: “Học để
biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình”.


Mỗi học sinh, tùy theo mức độ sở hữu các giá trị này ở mức độ nào, mà
nhân cách của ngƣời đó đƣợc đánh giá cao hay thấp. Một học sinh càng giàu các
4


giá trị sống càng có thiên hƣớng trở thành ngƣời hoàn thiện, một công dân tốt,
một nhà lãnh đạo, quản lí giỏi trong tƣơng lai. Ngƣợc lại càng thiếu hụt nhiều
những giá trị nào đó, càng có ít cơ hội thành công học đƣờng, thành công trong
cuộc sống.
Sự thiếu hụt giá trị sống ở học sinh:
- Nhiều học sinh hiện nay có biểu hiện suy thoái về mặt đạo đức, sống
buông thả, bạo lực học đƣờng, ứng xử thiếu văn hóa...có nguyên nhân
chính là sự thiếu hụt giá trị sống.
- Gia đình và nhà trƣờng đã xem nhẹ hoặc chƣa coi trọng đúng mức giáo
dục giá trị sống.
- HS không đƣợc nuôi dƣỡng trong môi trƣờng giáo dục giàu cảm xúc
tích cực, thiếu sự trải nghiệm thực tế...Nên rất cần đƣợc nhà trƣờng và
gia đình bù đắp.
Phƣơng pháp giáo dục giá trị sống:
Giá trị sống được hình thành như thế nào?
- Giá trị sống không phải là tri thức đƣợc chuyển tải theo cách thông
thƣờng.
- Giáo dục giá trị sống bằng lời khuyên, sự thuyết giảng đạo đức...thƣờng
không mang lại hiệu quả.
- Giáo dục giá trị sống chỉ thực sự hiệu quả khi học sinh đƣợc trải nghiệm
thực tế, trải nghiệm cảm xúc...dẫn đến thay đổi nhận thức, thái độ, hành
vi.
Giáo dục giá trị sống cho học sinh bằng cánh nào?
- Giáo dục giá trị sống thông qua những câu chuyện cảm động.
- Giáo dục giá trị sống thông qua những câu hỏi tự vấn chính mình.

phát triển những nét nhân cách tích cực thuận lợi cho sự thành công học đƣờng
và thành công trong cuộc sống.
Nói tóm lại, kĩ năng sống là những khả năng tâm lí xã hội của mỗi cá nhân
thể hiện trong hành vi thích ứng hay thích nghi tích cực để giúp cá nhân ứng xử
một cách hiệu quả trƣớc các nhu cầu, đòi hỏi, thách thức của cuộc sống hàng
ngày.
Những kĩ năng sống quan trọng cần rèn luyện ở học sinh:
- Kĩ năng tự nhận thức.
- Kĩ năng xác định giá trị.
6


- Kĩ năng giao tiếp.
- Kĩ năng ra quyết định.
- Kĩ năng kiên định.
- Kĩ năng đặt mục tiêu.
- Kĩ năng tự bảo vệ.
- Kĩ năng tìm kiếm sự giúp đỡ.
- Kĩ năng suy nghĩ tích cực và duy trì thái độ lạc quan.
- Kĩ năng thuyết trình.
- Kĩ năng điều chỉnh nhận thức và hành vi....
Hình thành kĩ năng sống bằng cách nào?
Đặc điểm của quá trình hình thành kĩ năng sống là một quá trình tích lũy
kinh nghiệm sống, học hỏi lâu dài, có sự chấp nhận, tham gia tích cực của cá
nhân và đòi hỏi phải có sự trải nghiệm thực tế.
Yếu tố xúc cảm luôn là chất xúc tát quan trọng nhất giúp cho quá trình định
hình kĩ năng sống, giá trị sống nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Có nhiều hình thức giáo dục rèn luyện kĩ năng sống nhƣng đều phải thông
qua các tƣơng tác dƣới dạng: Câu hỏi, bài tập xử lí tình huống, thảo luận...
Để giáo dục kĩ năng sống hiệu quả cần tạo xúc cảm tích cực, thông qua trò

- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến học sinh không thích giờ sinh hoạt lớp:
+ HS không đƣợc cùng nhau tổ chức, tham gia vào giờ SHL.
+ Nội dung giờ SHL khô cứng, lặp đi lặp lại, không thực sự gắn với nhu
cầu của HS.
+ Hình thức tổ chức giờ SHL đơn điệu, nhàm chán, không hứng thú với
HS.
+ GV quá nghiêm khắc, không gần gũi, thân thiện, không đặt mình vào vị
trí của HS để hiểu các em.
- Trƣớc những yêu cầu đổi mới giờ sinh hoạt lớp hƣớng đến giáo dục giá trị
sống và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh của Ngành giáo dục, của Sở Giáo
dục và Đào tạo Lào Cai, Ban giám hiệu Trƣờng THPT số 4 Thành phố Lào Cai
đã chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm thực hiện đổi mới giờ sinh hoạt lớp nhằm giáo
dục giá trị sống và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh. Trƣờng đã có rất nhiều
thầy cô sáng tạo trong đổi mới, có nhiều giờ sinh hoạt lớp thực sự bổ ích cho các
em học sinh.
- Phát huy hiệu quả của giờ sinh hoạt lớp là vấn đề luôn đƣợc những thầy
giáo, cô giáo làm công tác chủ nhiệm ở trƣờng THPT số 4 TP Lào Cai trăn trở
8


và đƣa ra thảo luận trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, nghiệp vụ. Bản thân
tôi cũng đã thực hiện đổi mới giờ sinh hoạt lớp hƣớng tới giáo dục giá trị sống
và rèn luyện kĩ năng sống cho các em học sinh góp phần nâng cao hiệu quả công
tác giáo dục toàn diện của nhà trƣờng.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
SỐNG VÀ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG Ở LỚP 10A1
1/ Xây dựng kế hoạch
GVCN lập kế hoạch sinh hoạt theo từng tháng, từng tuần. Kế hoạch thể
hiện rõ thời gian tiến hành, giáo dục giá trị sống nào, bằng hình thức tổ chức nào
để nào để luyện kĩ năng sống cho học sinh.

tự nhận nhiệm vụ và có trách nhiệm với công việc của mình. Cùng với đó, các
thầy, cô nên tham gia vào các hoạt động tập thể của học sinh để thầy trò hiểu
nhau hơn. Sinh hoạt lớp cũng có thể là khoảng thời gian quý giá để cho các em
đọc những câu chuyện hay, những tấm gƣơng ngƣời tốt việc tốt, có ý nghĩa trên
sách, báo phù hợp với lứa tuổi học trò. Các em cũng có thể bình luận, chia sẻ
suy nghĩ về các vấn đề xã hội, thời sự hoặc những vấn đề có liên quan đến chính
các em.
Sinh hoạt lớp theo chủ đề: GIÁ TRỊ SỐNG TRÁCH NHIỆM.
* Hoạt động 1: Sơ kết tuần học (7 phút)
- Tổ trƣởng báo cáo tình hình của tổ, lớp trƣởng sơ kết chung.
- GVCN nhận xét những ƣu, nhƣợc điểm của học sinh, tuyên dƣơng những
học sinh tiến bộ.
* Hoạt động 2: GVCN triển khai kế hoạch tuần sau (3 phút)
* Hoạt động 3: Lớp tổ chức hoạt động tập thể (35 phút)
- Buổi sinh hoạt tập thể bắt đầu bằng câu chuyện tình huống: Một ngƣời
bác yêu thƣơng quan tâm con cháu, chăm chút gia đình; một ngƣời chị (Linh)
chăm học, chăm làm, hiếu thảo và nhân hậu, yêu từ thiện; một ngƣời em họ
(Dƣơng) lêu lổng, ham chơi, nhiều thói hƣ tật xấu, do cha mẹ mải làm ăn nên
gửi bác chăm sóc. Ba bác cháu chung sống dƣới một mái nhà đã tạo nên những
tình huống éo le, dở khóc dở cƣời... Câu chuyện trở nên rất hấp dẫn khi đƣợc
các diễn viên nghiệp dƣ tài ba của lớp thể hiện.
- Kết thúc câu chuyện HS thảo luận về vấn đề trách nhiệm. Một loạt các câu
hỏi lần lƣợt đƣợc đặt ra “Chỉ ra sự khác biệt giữa hai bạn Linh và Dương và
giữa gia đình của hai bạn? Từ đó cho thấy các bạn là những người như thế
10


nào…”. Từ việc trả lời các câu hỏi theo sự dẫn dắt của bạn lớp trƣởng giúp HS
đã bƣớc đầu nhận ra sự khác biệt giữa có trách nhiệm và không có trách nhiệm..
- Hoạt động tiếp theo, HS đến với câu chuyện cảm động có thật “Vì có một

Kết quả hoạt động nhóm của học sinh
- Tiếp theo GVCN chiếu các clip về các hiện tƣợng sống có trách nhiệm và
vô trách nhiệm đang diễn ra trong đời sống xã hội để HS suy nghĩ.
- GVCN đƣa ra vấn đề để học sinh chia sẻ với GV và các bạn trong lớp
1. Em cảm thấy thế nào khi người ta không làm những điều họ đã nói?
2.Em cảm thấy thế nào khi em làm tròn trách nhiệm của mình?
3. Em cảm thấy thế nào và kết quả ra sao nếu em không thực hiện trách
nhiệm của mình?
4. Điều gì sẽ xảy ra nếu mỗi cá nhân thiếu trách nhiệm với bản thân, gia
đình, xã hội và toàn cầu?
Kết thúc buổi sinh hoạt lớp học sinh hát bài hát: “Khát vọng” có thể nói giai
điệu bài hát “Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội/ Hãy sống như đồi
núi để vươn tới những tầm cao…” lắng đọng trong cảm xúc mỗi học sinh. Sau
giờ sinh hoạt lớp chắc chắn mỗi học sinh sẽ có những trải nghiệm thực tế, những
kĩ năng sống cần thiết và quan trọng có thái độ sống đúng đắn. Con ngƣời trách
nhiệm trong mỗi học sinh đƣợc đánh thức.

12


IV. KẾT QUẢ THỰC HIỆN
a/ Kết quả khảo sát thực tế:
* Mức độ hứng thú với giờ sinh hoạt lớp theo hƣớng đổi mới
Số liệu đƣợc tổng hợp qua phiếu thăm dò ý kiến
Đối tƣợng
Mức độ
thăm dò Lí do

25
học sinh


Giờ sinh hoạt đƣợc
tâm sự, chia sẻ với
thầy cô, bạn bè

3

1

18 (72%)

6 (24%)

TỔNG SỐ

Không
thích

Không
có ý kiến
1

1 (4%)

* Kết quả đạt đƣợc của lớp chủ nhiệm 10A1 năm học 2013-2014
Xếp loại

Giỏi

Khá


0

Hạnh kiểm

* Kết quả xếp loại thi đua của lớp so với toàn trƣờng: Xếp thứ 3/15 lớp.

13


* Khảo sát nhận thức về các giá trị sống và kỹ năng sống của 25 học
sinh 10A1
Mức
Các hành vi đổi mới của học

độ rất

sinh quan sát đƣợc

thấp

Biết hợp tác tốt trong đội,
nhóm

Mức độ
thấp

Mức độ
trung
bình

10
(40%)

Mức độ
cao

Mức
độ rất
cao

10

9

(40%)

(36%)

13

5

(52%)

(20%)

11

7



(20%)

b. Những ƣu điểm và hạn chế của việc giáo dục giá trị sống, rèn luyện
kĩ năng sống trong việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp.
* Những ƣu điểm:
Qua phân tích kết quả khảo sát trên tôi nhận thấy việc áp dụng giáo dục giá
trị sống và rèn luyện kĩ năng sống trong việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp thu đƣợc
hiệu quả tốt.
- Giờ sinh hoạt lớp trở nên sinh động, hấp dẫn, bổ ích, lí thú với học sinh,
các em mong đợi đến tiết sinh hoạt lớp.
- Phát huy đƣợc vai trò tự quản của học sinh.
14


- HS đƣợc tham gia vào các hoạt động tập thể, đƣợc thể hiện bản thân, rèn
luyện bản lĩnh, sự tự tin.
- Đa số học sinh đã đổi mới về nhận thức, đổi mới về hành vi, có chuyển
biến rất nhiều về những giá trị sống và kỹ năng sống cần thiết.
- Mỗi học sinh đều tự ý thức về giá trị bản thân, mong muốn khẳng định
mình cho nên tự giác trong rèn luyện đạo đức và phấn đấu học tập, kết quả xếp
loại hai mặt giáo dục cuối năm của mỗi học sinh đƣợc nâng lên.
- Sau mỗi giờ sinh hoạt lớp học sinh thấy hiểu các bạn nhiều hơn, gần gũi
với GVCN hơn, gắn bó với lớp hơn và yêu trƣờng nhiều hơn.
* Những hạn chế:
- GVCN mất nhiều thời gian trong việc chuẩn bị nội dung, viết kịch bản đòi
hỏi giáo viên cần năng động, sáng tạo, tâm huyết thì mới có kết quả.
- HS phải dành nhiều thời gian cho chuẩn bị các nội dung.
- Giờ sinh hoạt thành công cần phụ thuộc vào yếu tố học sinh: học sinh cần
nhiệt tình, có năng khiếu hát, kể chuyện, dẫn chƣơng trình. Những yêu cầu này ở

thân tôi đã rút ra những kinh nghiệm nhƣ sau:
- Cần xây dựng đội ngũ cán bộ lớp năng động, sáng tạo, mạnh dạn, có tinh
thần trách nhiệm cao, có khả năng học tập và ý thức đạo đức tốt đƣợc các bạn
yêu mến.

16


- Nắm bắt đặc điểm của học sinh và hiểu tâm lý của các em để tạo ra một
môi trƣờng nghiêm túc khi làm việc, thoải mái khi vui chơi. Tạo cơ hội cho các
em đều có cơ hội bày tỏ những ý kiến và quan điểm của mình.
- Đa dạng hóa về nội dung và hình thức để tổ chức tốt và phát huy tác dụng
giáo dục của tiết sinh hoạt lớp.
- Thu hút tối đa sự tham gia của học sinh dƣới sự hƣớng dẫn, giúp đỡ, cố
vấn của giáo viên nhằm tăng cƣờng vai trò tự quản của học sinh.
- Khen, chê học sinh đúng mực, khen nhiều hơn chê để tạo tâm lí tích cực
cho học sinh. Đối xử công bằng với tất cả các em.
- Đối với các giờ sinh hoạt thảo luận chuyên đề cần đảm bảo:
+ Vấn đề thảo luận phải phù hợp với hững thú, nhu cầu và trình độ nhận
thức của học sinh.
+ Vấn đề thảo luận đòi hỏi sử dụng nhiều kiến thức, kinh nghiệm để đánh
giá, kết luận hoặc sáng tạo ý tƣởng mới.
+ Các thành viên cần tôn trọng ý kiến của các thành viên khác khi thảo
luận.
- Ngoài ra GVCN cần học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp và phối hợp
thƣờng xuyên với giáo viên bộ môn để có những phƣơng pháp giáo dục phù
hợp.
Trên đây là những kinh nghiệm thực tế mà tôi đã áp dụng trong quá trình
làm công tác chủ nhiệm lớp. Những hoạt động sinh hoạt tập thể sinh động trong
giờ sinh hoạt lớp thực sự đã đem đến niềm vui và bầu không khí đoàn kết, vui vẻ

Phần II: Giải quyết vấn đề..................................................................................4
I/ Cơ sở lí luận.......................................................................................................4
II/ Thực trạng hoạt động giáo dục giá trị sống và rèn luyện kĩ năng sống trong
giờ sinh hoạt lớp ở trƣờng.....................................................................................8
III/ Một số biện pháp đã tiến hành để giáo dục giá trị sống và rèn luyện kĩ năng
sống ở lớp 10 A1...................................................................................................9
IV/ Kết quả thực hiện..........................................................................................13
Phần III: Kết luận.............................................................................................16
Tài liệu tham khảo...............................................................................................18

19


20