SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG LÀM ĐỒ
DÙNG HỌC TẬP, ĐỒ CHƠI TỰ TẠO TỪ NGUYÊN ,VẬT LIỆU SẴN CÓ Ở
ĐỊA PHƢƠNG”


A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
I.

Lời mở đầu:

Đặc biệt là đối với chương trình đổi mới hình thức tổ chức giáo dục và chương trình
Mầm non mới hiện nay việc sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để làm
đồ dùng học tập đồ chơi cho trẻ chơi là hết sức cần thiết. Với phương châm :
“ Học bằng chơi, chơi mà học” đồ dùng học tập, đồ chơi giúp trẻ mở rộng và hiểu
biết về thế giới xung quanh, đồ dùng học tập, đồ chơi còn góp phần giúp trẻ phát trển
toàn diện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ, khả
năng giao tiếp, ứng sử trong cuộc sống. Hơn thế nữa đồ đồ dùng học tập, đồ chơi tự
tạo là nguyên vật liệu dễ kiếm, rẻ tiền và nếu được học thì ai cũng có thể làm được
theo ý tưởng riêng của mình một cách sáng tạo.
Chúng ta đều hiểu và biết rằng : Đồ dùng học tập, đồ chơi cùng với trò chơi là nhu
cầu tự nhiên không thể thiếu được đối với cuộc sống của trẻ .Đồ dùng học tập, đồ chơi
là phương tiện để trẻ hoạt động vui chơi mà hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo
của trẻ Mầm non. Ngoài đồ dùng học tập ra, đồ chơi vốn là thứ trẻ yêu thích nhất,
không có đồ chơi trẻ không có phương tiện, môi trường để hoạt động và thực hiện các
trò chơi. Cách thức chơi với đồ chơi và những thứ đồ chơi mà trẻ yêu thích được thay
đổi theo sự phát triển và hiểu biết của trẻ thì chính đồ chơi đó lại trở thành đồ dùng
học tập của trẻ giúp trẻ có nhiều cơ hội trải nghiệm và lĩnh hội các kiến thức thông qua
đồ chơi được sử dụng trong các trò chơi, vì vậy càng có nhiều cách để trẻ chơi với một

học tập, đồ chơi.
Một số giáo viên chưa phát huy hết tác dụng của những đồ dùng học tập,đồ chơi
đã có.
3. Kết quả của thực trạng:
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong việc hướng dẫn, chỉ đạo và động viên các
giỏo viờn ở cỏc nhúm lớp tự làm đồ dùng học tập, đồ chơi từ các nguyên, vật liệu sẵn
có nhưng để đáp ứng được với yêu cầu thì phần nào đó còn hạn chế, số đồ dùng học
3


tập, đồ chơi phục vụ cho việc học tập, vui chơi và các hoạt động khác đã có mặt nhưng
chưa phong phú về hình thức và chủng loại. Thực tế:

TT

1

Mức độ
Đạt
Tổng
Nội dung
yêu cầu
số
Số
%
lượng
Số lớp có đủ đồ dùng học tập, 10
10
100



56.6

10

43.4

15

65

8

35

đồ chơi tự làm đảm bảo yêu
cầu chất lượng, phong phú, hấp
dẫn.
3

Số CBGV có ý thức sưu tầm 23
nguyên vật liệu để làm đồ dùng
học tập, đồ chơi.

4

Số CBGV biết cách làm và vận 23
dụng sáng tạo.

5

I .Tổ chức hội thảo về đồ dùng học tập, đồ chơi và nâng cao kỹ năng làm đồ dùng
học tập đồ chơi cho cán bộ giáo viên.
Bồi dưỡng và nâng cao kiến thức, kỹ năng làm đồ dùng học tập, đồ chơi cho cán
bộ giáo viên có rất nhiều hình thức, mỗi hình thức đều mang lại hiệu quả riêng nhưng
theo tôi tổ chức hội thảo không những mang lại hiệu quả cao về chuyên môn mà còn là
hình thức bồi dưỡng về năng lực giao tiếp, kỹ năng ứng sử, đặc biệt là năng khiếu cá
nhân, bởi qua hội thảo họ được trao đổi, được bàn bạc, được thảo luận đưa ra ý kiến
của riêng mình trên cơ sở đó học tập kinh nghiệm lẫn nhau.
Để tổ chức buổi hội thảo được tốt tôi đã cùng Ban giám hiệu nhà trường xây
dựng kế hoạch hội thảo trình lên PGD & ĐT huyện để thống nhất nội dung, thời gian
và hình thức làm.
5


Mục đích của hội thảo :
Tận dụng những nguyên, vật liệu dễ kiếm, dễ tìm để làm đồ dùng học tập, đồ
chơi sử dụng trong học tập và trong các trò chơi cho trẻ.
Phát huy óc sáng tạo, kỹ năng làm, rèn luyện tính kiên trì, khả năng khéo léo
của đôi bàn tay cho cô và trẻ.
Nội dung của hội thảo : Tôi định hướng chỉ xoay quanh 2 vấn đề cơ bản:
- Trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm đã làm đồ dùng học tập đồ chơi từ các
nguyên vật liệu sẵn có của địa phương ở mỗi lớp, mỗi cá nhân giáo viên.
- Giúp nhau thực hành làm các đồ dùng học tập, đồ chơi theo ý tưởng riêng và cách
làm của mỗi người.
Hình thức của hội thảo:
Để tất cả mọi giáo viên được tham gia, phát huy hết khả năng vốn có của mình chúng
tôi thực hiện theo hình thức:
Bứơc1: Chia lớp thành 3 tổ theo 3 khối .( Khối nhà trẻ,Khối lớp mẫu giáo 3 tuổi, và
4 tuổi. Khối lớp mẫu giáo 5 tuổi)
Tổ 1: Kinh nghiệm làm đồ dùng học tập,đồ chơi từ tre, trúc, cói đay, rơm, rạ…

+ Bện thành những sợi dây tròn, dây dẹt (Để học tập : Nhận biết dài- ngắn; tròn, dẹt ;
Để chơi: Chơi kéo co, nhảy dây) các thảm tròn, thảm hình chữ nhật, thảm vuông,
thảm hình tam giác (làm đồ dùng học toán: Nhận biết hình tròn, vuông, chữ nhật, tam
giác; Để chơi : ngồi chơi ô ăn quan, chồng nụ chồng hoa, nu na nu nống…) nhằm ôn
lại các trò chơi truyền thống, các trò chơi dân gian phục vụ một số nội dung trong cuộc
vận động “trường học thân thiện, học sinh tích cực”
- Kinh nghiệm làm đồ dùng học tập, đồ chơi từ các loaị tre trúc song mây:
+Từ các ống, các đoạn tre ngà, trúc vàng có màu vàng óng rất đẹp , với kích thước dài
ngắn, to, nhỏ khác nhau có thể làm bộ lồng ghép, bộ gõ, bộ lăn, xúc xắc, cán cờ, đũa
dài, đũa ngắn, làm tầu hỏa, làm cối giã gạo, làm thùng sách nước…những đoạn trúc
nhỏ hơn có thể làm đồ chơi xâu hạt.
7


- Kinh nghiệm làm từ bìa, giấy, đất nặn : Họ cho biết có thể dùng đất sét của địa
phương nhào cho mềm rồi nặn các sản phẩm theo ý muốn, mang phơi khô, khi sử dụng
sạch sẽ, vệ sinh không kém đất mua sẵn.
Để nặn nhanh, chính xác và trong thời gian ngắn tạo được nhiều sản phẩm chúng
tôi hướng dẫn giáo viên bằng nhiều cách : Ví dụ: Đối với qui trình nặn các
con vật : biết cách qui về nhóm động vật 4 chân, 2 chân và về các hình khối cơ bản
như hình khối trứng, hình khối trụ, hình lá…
Cụ thể: Muốn nặn con hươu sao đứng : Đầu, mình (khối trứng); Cổ, chân (khối
trụ); Tai (hình lá)…Từ các hình khối đó chỉnh sửa ghép lại .Sau đó lấy hạt bưởi, hoặc
hạt vừng, hay hạt cam thảo gắn lên là được con hươu sao rất đẹp.
Nếu muốn tạo dáng hình con hươu sao nằm: chỉ cần uốn gấp chân xếp dưới
bụng, gắn cổ theo hướng lên là được.
Muốn hươu đang chạy thì thân hơi đổ về phía trước, hai chân trước cũng nao về
phía trước, hai chân sau dượt theo.
Tương tự muốn nặn con thỏ, con mèo, con sóc, con trâu …chúng tôi đều dựa trên các
hình khối cơ bản đó và chỉ cần thêm chi tiết phụ mang đặc điểm riêng của từng con là

bàn chải đánh răng cũ thấm vào mầu nước khác nhau rồi vẩy, bật
bung trên nền bìa thành các mảng lấm chấm với màu sắc khác nhau để tạo thành
bức tranh con vật hay bức tranh cây cảnh, bông hoa rất đẹp .
Ngoài ra lớp còn được học tập, củng cố và nâng cao các kỹ năng khác như Vo,
vê, xé dán, cắt dán, dập giấy, miết đất, đắp, bồi, khâu vá…để tạo ra nhiều sản phẩm
khác nhau mọi người được thực hành nhiều lần và bằng khả năng sáng tạo của mình
cho ra đời được nhiều sản phẩm phong phú, đẹp mắt, có giá trị sử dụng như cây cối ,
đồ vật, con vật, tranh ảnh, người, các đồ dùng gần gũi phục vụ trong sinh hoạt hàng
ngày …có thể nói sản phẩm làm ra muôn màu muôn vẻ được trưng bày như là một
“thư viện” đồ chơi tạo thành bức tranh sinh động, đẹp mắt và vô cùng hấp dẫn.
Kết quả:
Về nhận thức : Tất cả mọi người đều phấn khởi và khẳng định sau hội thảo họ
học tập được nhiều điều bổ ích như cách làm, kỹ năng làm và nhất là kỹ thuật làm

9


nhanh hơn, chính xác hơn và có những đồ dùng học tập, đồ chơi mà theo họ cách làm
của bạn dễ hơn nhưng tạo sản phẩm lại đẹp hơn.
Về số lượng: Nhiều hơn, đủ cho các hoạt động học và chơi của trẻ.
Về chất lượng sản phẩm: Chất lượng đảm bảo, bền, đẹp, có giá trị sử dụng, hình
thức phong phú và nhiều thể loại khác nhau.
2. Phát động phong trào làm đồ dùng học tập đồ chơi cho trẻ từ các nguyên, vật
liệu dễ kiếm - đồng thời sử dụng có hiệu quả đồ dùng học tập, đồ chơi đã làm.
Sau hội thảo bước tiếp theo tôi chỉ đạo các lớp phát động phong trào làm đồ
dùng học tập, đồ chơi tự tạo theo từng đợt để lấy thành tích chào mừng các ngày lễ
trong năm. Một phần giúp cho cán bộ giáo viên củng cố cách làm, qui trình làm, mặt
khác quan trọng hơn cả là họ tạo ra được nhiều sản phẩm cho các cháu học tập, vui
chơi. Sau mỗi đợt các trường tổng hợp số lượng làm, chất lượng đồ dùng học tập, đồ
chơi, báo cáo kết quả về Ban giám hiệu nhà trường. Để động viên và khuyến khích

Kết quả: Theo thống kê của các lớp số lượng đồ chơi được xếp loại cấp trường (tính
theo bộ):
Đồ dùng đồ chơi học tập:

45 bộ.

Đồ dùng đồ chơi phản ánh sinh hoạt: 10 bộ.
Đồ dùng đồ chơi sân khấu và âm nhạc: 10 bộ
Đồ dùng đồ chơi trang trí:

20 bộ

Đồ dùng đồ chơi lắp ghép, xây dựng:

20 bộ.

3. Tổ chức hội thi làm đồ dùng học tập, đồ chơi tự tạo từ nguyên vật liệu sẵn có ở
địa phƣơng:
Tôi xác định đây là một giải pháp quan trọng để thực hiện tốt nhiệm vụ năm học
và đáp ứng được yêu cầu đồ dùng học tập, đồ chơi cho trẻ. Trên cơ sở phát động làm
đồ dùng học tập, đồ chơi dưới các lớp chúng tôi tổ chức hội thi theo cấp trường. Tổ
chức thi vào tháng 3 năm 2011. Mục đích phát huy cao độ khả năng tìm kiếm nguyên

11


vật liệu sẵn có và mức độ tham gia của các lớp đồng thời coi đây là cơ hội để giáo viên
bộc lộ hết khả năng của mình.
Trước khi chấm chúng tôi yêu cầu các lớp tổng hợp số lượng dự thi, phân được
từng loại đồ dùng học tập, đồ chơi, làm bằng chất liệu gì, thuyết minh cách làm, cách

4.Khai thác tiềm năng sẵn có từ các bậc phụ huynh, các lực lƣợng xã hội trong
việc tìm kiếm nguyên vật liệu ủng hộ nhà trƣờng, đồng thời cùng dành thời gian
và công sức làm đồ dùng học tập, đồ chơi cho trẻ.
Theo tôi đây là giải pháp quan trọng không thể thiếu được trong việc tìm kiếm,
nâng cao chất lượng làm đồ chơi cho trẻ bởi đây là một lực lượng lớn, nếu các trường
biết tận dụng và khai thác bằng nhiều hình thức thì sẽ thu về nguồn đồ chơi vô tận.
Ý thức được điều này tôi cùng Ban giám hiệu tập trung cho 2 vấn đề:
* Tuyên truyền cho các bậc phụ huynh và các lực lượng xã hội hiểu được tầm quan
trọng và nguồn lực đồ chơi sẵn có ở địa phương để họ biết và thu gom giúp nhà
trường.
* Khai thác khả năng làm đồ chơi của các bậc phụ huynh và các lực lượng xã hội:
Đối với công tác tuyên truyền:
Tùy từng đối tượng và thời gian cho phép chúng tôi đưa ra các nội dung tuyên
truyền phù hợp, dề hiểu, có tính thuyết phục như đồ dùng học tập đồ chơi giúp trẻ
củng cố chương trình học, mở rộng sự hiểu biết về cuộc sống xung quanh, hoàn thiện
và rèn luyện các giác quan, năng lực ghi nhớ, chú ý, óc quan sát tư duy và phát triển
ngôn ngữ cho trẻ … nếu không có đồ dùng học tập, đồ chơi cho trẻ học tập, vui chơi
thì những nội dung trên sẽ không đạt hiệu quả cao, để có nguồn nguyên vật liệu làm đồ
dùng học tập , đồ chơi cho trẻ thì các bậc phụ huynh hãy giúp nhà trường có được các
nguyên liệu mà hàng ngày chúng ta thường gặp như cây cói, sợi đay, sợi rơm đến các
hộp chè, sợi thép, các loại bìa, vải, len, sợi, các loại hột hạt, hạt vừng, hạt đỗ… mà nhà
nông chúng ta sản xuất được đều có thể sử dụng làm đồ dùng học tập, đồ chơi cho trẻ
được và đề nghị họ mang ủng hộ nhà trường .
13


Chúng tôi còn tổ chức tuyên truyền trong các cuộc họp phụ huynh, Hội khuyến
học, Đoàn thanh niên, Phụ nữ …và qua các hoạt động khác như các hội thi : “Bé thông
minh, nhanh trí ” ; hội “thi đồ dùng học tập, đồ chơi” cho tất cả các đối tượng.
Ngoài ra chúng tôi còn tuyên truyền bằng hình thức mời phụ huynh về dự hoạt

sợi đay để tặng nhà trường phục vụ cho chủ điểm gia đình…
Những tấm gương tiêu biểu như phụ huynh của các cháu ở các lớp 5 tuổi A1, 5 tuổi
A2, 5 tuổi A3, 4 tuôi B3, Nhóm trẻ 25- 36 tháng… Ngoài ra còn có các người thân của
cán bộ giáo viên như Ông nội của cháu Đào Thanh Bình (lớp 5 tuổi A2); bố đẻ của cô
giáo PhạmThị Cúc( Nhóm trẻ 25- 36 tháng) chồng của cô Lê Thị Dương (Lớp 5 tuổi
A2),…
Đặc biệt là các thành viên của Hội phụ huynh nhà trường, của Hội phụ nữ , của
Ban văn hóa xã ,. Nhất là qua hội thi “Bé với an toàn giao thông và bảo vệ môi
trường” trong năm học này đã tạo lên được không khí hào hứng, sôi nổi nhiệt tình từ
các các lực lượng xã hội phục vụ cho hội thi : ngoài các chùm thơ, bài vè, các bài ca
dao …có nội dung thiết thực, 2 hội thi còn được đón nhận quà, tiền mặt, đồ dùng đồ
chơi, các loại tranh ảnh của các “họa sĩ ” không chuyên như phụ huynh, các anh chị
Đoàn Thanh niên , các họa sĩ chuyên ngành như Ban Văn hóa xã, vẽ tặng và ủng hộ
và phong phú thêm nguồn đồ dùng học tập, đồ chơi cho trường được khai thác ngay
từ chính trong hội thi.
Kết quả : Qua chọn lọc :
Từ vải : 30 rối tay; 20 con giống các loại; 3 phông trang trí “Sân khấu”;
Từ thép, nhôm : 3 xe kéo đẩy, 3 đôi thùng xách nước, 4 roa tưới cây;
Từ gỗ: 150 khối chữ nhật; 123 khối vuông; 115 khối tam giác ; 156 khối tròn;
43 cuốc, xẻng, liềm cắt cói, cắt lúa; 3 cày bừa, go dệt chiếu xe đay;
Từ cói : 28 bộ cốc chén. 18 đĩa ,28 làn “ đi chợ”, 17 mũ, 15 đôi guốc dép các
cỡ; 21 con vật ...v.v

15


Từ bìa, giấy bạt: 4 bộ tranh truyện kể, 4 bộ tranh thơ. 35 bức tranh vẽ tặng hội
thi “Bé với an toàn giao thông và bảo vệ môi trường ” của nhà trường trong năm… và
còn nhiều đồ dùng học tập đồ chơi có giá trị khác.
Có thể nói thành công của giải pháp này là chúng tôi đã dấy lên được phong trào

vận dụng được thì cần phải chủ động bổ sung thêm đồ dùng học tập, đồ chơi mới đầy
đủ và phù hợp cho đề “Bản thân”.
Thứ ba: Phát huy và sử dụng có hiệu quả những đồ dùng đã làm một cách tốt
nhất theo quan điểm làm đồ dùng học tập là để cho trẻ học, làm đồ chơi là để cho trẻ
chơi chứ không phải để trung bày hay trang trí. Luôn luôn thay đổi mẫu làm, hình
thức, kiểu dáng trên cùng một loại đồ dùng đồ chơi để tạo sự hấp dẫn kích thích ham
muốn được học tập, được vui chơi của trẻ đến mức : Khi nhìn thấy đồ chơi trẻ nghĩ
ngay đến trò chơi và cách chơi với đồ chơi đó.

17


C. KẾT LUẬN :
Đồ dùng học tập, đồ chơi tự tạo từ các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương có ý
nghĩa vô cùng to lớn trong giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ : Phát triển thể chất,
phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm xã hội và phát triển thẩm
mỹ…chính vì vậy nâng cao kiến thức kỹ năng làm đồ dùng học tập, đồ chơi để để có
thật nhiều và đầy đủ cho trẻ học và chơi là một việc làm cần thiết, bổ ích, là trách
nhiệm của mỗi cán bộ giáo viên vì đồ dùng học tập, đồ chơi là người bạn thân thiết, là
“sách giáo khoa” giúp trẻ học làm người. Hơn thế nữa đồ dùng học tập và đồ chơi còn
có mối quan hệ chặt chẽ và bổ trợ cho nhau : Đồ chơi trong một hoàn cảnh nhất định
nào đó lại được sử dụng làm đồ dùng học tập cho trẻ và giáo cụ trực quan cho giáo
viên khi có nhu cầu và ngược lại một số đồ dùng học tập có thể trở thành đồ chơi cho
trẻ nếu thấy phù hợp. Bằng sự nỗ lực của giáo viên, những cố gắng của đội ngũ cán bộ
giáo viên chúng tôi đã đạt được kết quả như sau:
1. Kết quả nghiên cứu :
Mức độ
TT Nội dung

Tổng


0

9

90

1

10

21

91

2

9

đồ chơi ở mức độ tối thiểu
2

Số trường có đủ đồ dùng học tập, 10
đồ chơi tự làm đảm bảo yêu cầu
chất lượng, phong phú, hấp dẫn.

3

Số CBGV có ý thức sưu tầm 23


dùng học tập, đồ chơi đã làm.
2. Bài học kinh nghiệm:
Để chủ động đáp ứng được đồ dùng học tập đồ chơi cho trẻ ngày càng nhiều,
phong phú, hấp dẫn và có chất lượng. Tôi nghĩ chúng ta cần:
2.1 Có kế hoạch chỉ đạo chủ động làm đồ dùng học tập, đồ chơi ngay từ đầu năm
học .
- Thường xuyên tổ chức được hội thảo đồ dùng học tập, đồ chơi và cách làm đồ dùng
học tập, đồ chơi tự tạo để nâng cao kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cho đội ngũ cán
bộ giáo viên.
- Xây dựng được ý thức tìm kiếm, nhặt nhạnh nguyên, vật liệu sẵn có từ đội
ngũ cán bộ giáo viên, các lực lượng xã hội bằng nhiều hình thức làm phong phú thêm
“ kho nguyên, vật liệu ” sẵn có để làm đồ dùng học tập, đồ chơi cho trẻ vào bất cứ lúc
nào khi có thời gian và nhu cầu.
- Phát động phong trào làm đồ dùng học tập, đồ chơi tự tạo và tổ chức được hội thi các
cấp : Lớp - Trường- Huyện. Có phần thưởng xứng đáng cho những cá nhân, tập thể
làm tốt để động viên khích lệ phong trào kịp thời.
- Làm tốt công tác tuyên truyền, phát huy được sức mạnh tổng hợp của các bậc phụ
huynh, các lực lượng xã hội trong việc tìm kiếm nguyên vật liệu có sẵn và tham gia
làm đồ dùng học tập, đồ chơi tự tạo cho trẻ.
- Chỉ đạo giáo viên sử dụng có hiệu quả nguồn đồ dùng học tập, đồ chơi đã làm được,
đồng thời biết cách hướng dẫn trẻ chơi linh hoạt bằng nhiều cách chơi với một đồ chơi,
19


hay nói cách khác một đồ chơi mà có nhiều cách chơi sẽ tạo cơ hội cho trẻ được trải
nghiệm, sáng tạo, linh hoạt trong quá trình sử dụng đồ chơi phù hợp với mỗi trò chơi,
trên cơ sở đó giúp trẻ lĩnh hội được kiến thức, kỹ năng một cách nhẹ nhàng nhất, hiệu
quả nhất ngay chính trong quá trình chơi, quá trình học tập và các hoạt động khác.
Ngay nay đồ dùng học tập, đồ chơi rất đa dạng và phong phú, cùng với sự phát
triển của xã hội, của khoa học kỹ thuật, đồ dùng học tập, đồ chơi cũng hoàn thiện dần