SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TIỀN GIANG

DẠY VÀ HỌC TÍCH CỰC
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC

THÁNG 8-2012


1. VÌ SAO CẦN PHẢI ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

• 1.1 Thực trạng dạy và học
• Vấn đề phát huy tính tích cực của học sinh đã
được đặt ra từ những năm đầu của thập kỉ 60
của thế kỉ XX. Trong những năm gần đây,
ngành giáo dục đã có nhiều đổi mới về chương
trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học.
Tuy nhiên, việc dạy học trong nhiều trường phổ
thông vẫn còn chịu tác động nặng nề bởi mục
tiêu thi cử, “chạy theo thành tích” học để thi,
dạy để thi.


VÌ SAO CẦN PHẢI ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

• 1.2 Sự cần thiết phải đổi mới
- Sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin kiến thức không còn là
tài sản riêng của nhà trường.
- Vấn đề đặt ra với nhà trường là làm thế nào để học sinh có thể làm chủ, tự
lực chiếm kĩnh kiến thức, tích cực, chủ động, sáng tạo, có kĩ năng giải quyết


2.
3.
4.

5.

Không khí học tập và các mối quan hệ trong nhóm/lớp: nội
dung/ nhiệm vụ và các hoạt động phù hợp với mức độ phát triển
của HS; gần gũi với thực tế, đa dạng về hình thức; điều kiện HS
tự do sáng tạo; bố trí bàn ghế, trang trí lớp; sự quan tâm GV. . . .
Sự phù hợp với mức độ phát triển của học sinh:
Sự gần gũi với thực tế:
Mức độ và sự đa dạng của hoạt động: tích hợp các hoạt động học
mà chơi, thay đổi xen kẽ các hoạt động và nhiệm vụ học tập.
Đảm bảo đủ thời gian thực hành
Phạm vi tự do sáng tạo:


2. ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC THEO HƯƠNG TÍCH CỰC
•

Cảm giác thoải mái: Dạy học tích cực thực sự diễn ra khi HS có được cảm
giác thoải mái. Cảm giác thoải mái là cảm giác như được ở nhà, được quan
tâm, cảm thấy an toàn. Cảm giác thoải mái là dấu hiệu thể hiện sự phát triển
tâm lý tốt. Cảm giác thoải mái tồn tại khi trẻ tự tin vào bản thân, nghĩa là có
lòng tự tôn cao.

•

HỌC TÍCH CỰC
- Hướng dẫn của giáo viên
mang tính định hướng
- Học sinh tự lực và tích cực


KHẢ NĂNG LƯU GIỮ THÔNG TIN

.

5%
10%

THUYẾT TRÌNH

ĐỌC

20%

NGHE+NHÌN

30%

SẮM VAI

50%
75%
90%

THẢO LUẬN


4.DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO GIÁO VIÊN
VỚI DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO HỌC SINH
Dạy và học
tập trung vào giáo viên

1.
Quan
niệm
về quá
trình
dạy
học

-Học là quá trình tiếp thu,
lĩnh hội, qua đó hình thành
kiến thức, kĩ năng, thái độ

Dạy và học
tập trung vào học sinh

-Học là quá trình tìm tòi, khám phá,
phát hiện và xử lý thông tin, tự hình
thành hiểu biết, năng lực và phẩm
chất, thông quan hoạt động học tập,
dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Dạy là quá trình truyền đạt, -Dạy là quá trình tổ chức và điều
chuyển tải nội dung đã được khiển các hoạt động nhận thức của
qui định trong chương trình, học sinh để đạt mục tiêu dạy học

gắn việc học với nhu cầu, lợi ích cá
nhân người học


4.DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO GIÁO VIÊN
VỚI DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO HỌC SINH

•
3.
Vai trò
của
giáo
viên và
học
sinh

Dạy và học
tập trung vào giáo viên

-Giáo viên: nắm quyền lực tri
thức. Truyền thụ tri thức,
chứng minh chân lí của kiến
thức trong SGK và của GV.

Dạy và học
tập trung vào học sinh

Giáo viên: Tổ chức, chỉ đạo,
hướng dẫn, định hướng, kiểm tra
hoạt động nhận thức, kết luận,

cộng đồng.
-Chú trọng hình thành các năng
lực nhận thức, năng lực hoạt
động, năng lực tự học, các kĩ
năng giải quyết vấn đề.
- Tôn trọng lợi ích, nhu cầu,
năng lực của học sinh


4.DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO GIÁO VIÊN
VỚI DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO HỌC SINH

•

Dạy và học
tập trung vào giáo viên

-Chú trọng cung cấp tri thức,
5.
kĩ năng, kĩ xảo
Nội
dung
dạy học
- Nhiều kiến thức đã học ít
được dùng đến trong cuộc
sống hàng ngày

Dạy và học
tập trung vào học sinh


báođồng loạt, yêu cầu cả lớp
cùng thực hiện như nhau, ít
quan tâm chú ý đến dạy học
phân hóa trình độ học sinh

Dạy và học
tập trung vào học sinh

-Các PP dạy học theo hướng
phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của HS.
- Các PP tích cực như tìm tòi,
điều tra, giải quyết vấn đề, thảo
luận nhóm.. . Qua đó HS tự lực
nắm tri thức mới, đồng thời được
rèn luyện về PP tự học. .
-Thực hiện dạy học phân hóa
theo trình độ năng lực, tạo thuận
lợi cho HS bộc lộ và phát triển
tiềm năng của mỗi em, giúp trẻ
hứng thú. ..


4.DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO GIÁO VIÊN
VỚI DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO HỌC SINH

•
7.
Hình
thức


4.DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO GIÁO VIÊN
VỚI DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO HỌC SINH

•
8.
Phươn
g tiện
dạy
học.
Cách
đánh
giá

Dạy và học
tập trung vào giáo viên

-Phương tiện dạy học chủ yếu để
minh họa ndung SGK

-Đánh giá khả năng ghi nhớ là
chính
-Đánh giá thông qua điểm số

Dạy và học
tập trung vào học sinh

-Phương tiện dạy học là nguồn
thông tin dẫn HS đến kiến thức
mới,

sinh hoạt động chiếm lĩnh tri thức

3. Nội dung dạy học tuân thủ chặt
chẽ nội dung và trình tự SGK

3. GV huy động vốn kiến thức và
kinh nghiệm đã có của học sinh để
xây dựng bài. Khai thác ndung SGK
phù hợp nhu cầu và khả năng HS

4. GV thực hiện bài dạy theo 5 bước 4. GV tổ chức các hoạt động. HS
lên lớp. HS lắng nghe, ghi chép, học học qua hoạt động, học qua tương
thuộc
tác


5.BIỂU HIỆN CỦA DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO GIÁO VIÊN
VỚI DẠY HỌC TẬP TRUNG VÀO HỌC SINH

• Dạy và học

Dạy và học
tập trung vào học sinh

tập trung vào giáo viên
5. GV lắng nghe câu trả lời của HS và
thường đưa ngay kết luận đúng/sai

5. GV khuyến khích, tạo cơ hội để HS
nêu ý kiến/ suy nghĩ cá nhân/ nêu thắc


tập trung vào giáo viên

9. Sử dụng phấn, bảng đen/ các thí
nghiệm, phương tiện dạy học thông
thường

Dạy và học
tập trung vào học sinh

9. Sử dụng các nguồn lực, phương tiện
dạy học đa dạng, khuyến khích học
sinh sử dụng các giác quan. Các hình
thức học tập khác nhau để lĩnh hội kiế
thức

10.GV đánh giá học sinh tập trung vào 10. GV đánh giá khuyến khích cách
ghi nhớ/ học thuộc lòng. GV nhận xét, giải quyết sáng tạo, ghi nhớ trên cơ sở
cho điểm
tư duy logic
GV khuyến khích học sinh nhận xét,
đánh giá lẫn nhau và tự đánh giá


6.BIỂU HIỆN CỦA HỌC TẬP MANG TÍNH HÌNH
THỨC VÀ HỌC TẬP TÍCH CỰC THỰC SỰ

•Biểu hiện của học tập
tích cực hình thức


6.BIỂU HIỆN CỦA HỌC TẬP MANG TÍNH HÌNH
THỨC VÀ HỌC TẬP TÍCH CỰC THỰC SỰ

•Biểu hiện của học tập
tích cực hình thức

1.

HS giơ tay phát biểu, nhưng theo
phong trào. Khi yêu cầu trả lời
thì im lặng hoặc tìm sự trợ giúp,
hoặc trả lới không đúng nội dung
câu hỏi.
Ví dụ: Sau khi giao nhiệm vụ, GV yêu
cầu HS thảo luận trong 1 phút,
hoặc tổ trưởng được giao nhiệm
vụ làm nhóm trưởng trong tất cả
các hoạt động

Biểu hiện của học tập
tích cực thực sự
1. HS hăng hái trả lời câu hỏi của GV
và bổ sung câu trả lời của bạn, chỉ ra
những chỗ được, chưa được và nêu lí
do, nguyên nhân chưa được. Có thể
câu trả lời chưa hoàn toàn đúng nhưng
thể hiện sự tích cực tham gia vào hoạt
động.

2. Tham gia các hoạt động nhưng ít tư 2. HS thích thú tham gia vào các hoạt

trưởng, thư kí làm việc, các thành viên
khác không làm việc, ngồi chơi, xem,
quan sát bạn làm

5.Trao đổi cùng nhau, có sự phân
công cụ thể mọi thành viên tham gia
vào các hoạt động, ý kiến cá nhân
được tôn trọng và đi đến thống nhất ý
kiến

6. Kết quả học tập chưa cao, thiếu tính 6. Học sâu, học thoải mái, tính độc lập
chủ động, phụ thuộc nhiều vào giào
cao, không chờ đợi, lệ thuộc vào sự
viên
giúp đỡ của giáo viên


MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐƯỢC
SỬ DỤNG TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC
I.

PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT
a. Khái niệm:
Phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”,
tiếng Pháp là La main à la pâte, là phương pháp
dạy học khoa học dựa trên cơ sở của sự tìm tòinghiên cứu, áp dụng cho việc dạy các môn khoa
học tự nhiên. Phương pháp nầy được khởi xướng
bởi giáo sư Georges Charpak (giải Nobel Vật lí
năm 1992) Thực hiện phương pháp BTNB, dưới sự
giúp đỡ của giáo viên, chính học sinh tìm ra câu trả