SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"HƢỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 12 TRƢỜNG THPT 3 CẨM THỦY
MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ CÓ HIỆU
QUẢ"

1


2


PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
Lý do chọn đề tài .
Lịch sử là khoa học nghiên cứu, tái hiện lại một cách chân thực quá khứ của xã hội
loài người . Trong phạm vi nhà trường , lịch sử là môn học có tác dụng tốt nhất trong việc
giáo dục đạo đức, truyền thống yêu nước của dân tộc cho học sinh , hơn thế nữa là sự biết
ơn , kính trọng không chỉ đối với cha ông, các vị anh hùng dân tộc mà còn là sự biết ơn ,
kính trọng đối với những người có cống hiến lớn cho nhân loại .
Học tốt lịch sử giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về quá khứ , rút ra được
những kinh nghiệm quý báu cho hiện tại và từ đó đưa ra những dự báo chính xác cho
tương lai . Nhấn mạnh tầm quan trọng của môn lịch sử trong nhà trường , Tsec nư sepx
ki nhà văn dân chủ Nga thế kỷ XIX đã nói : “ … Có thể không biết , không cảm thấy say

3


mê học toán , tiếng Hi Lạp hoặc chữ La tinh , hóa học . Có thể không biết hàng ngàn môn
học khác nhưng dù sao đã là người có giáo dục mà không yêu thích lịch sử thì chỉ có thể

ngang bằng thậm chí là đông hơn khối A và các khối khác. Trong bối cảnh chất lượng

5


môn lịch sử qua các kỳ thi đại học, cao đẳng trên cả nước những năm gần đây đang ở
mức báo động thì việc học sinh ở trường theo khối C đông vừa là thời cơ vừa là thách
thức đối với giáo viên bộ môn khối C nói chung và giáo viên môn lịch sử nói riêng. Vấn
đề đặt ra là trong số các em theo khối C chỉ có một số em có khả năng thực sự, phần lớn
còn lại là vì không thể học được các môn tự nhiên để thi các khối A,B.. và các em gần
như là chưa có được những phương pháp học tập hiệu quả mà chỉ đơn thuần là học thuộc
lòng nhất là môn sử, nên kết quả thường không cao. Do đó nhiệm vụ đặt ra cho giáo viên
dạy lịch sử là phải hướng dẫn, cố vấn cho các em những phương pháp, những kinh
nghiệm quý báu của bản thân, của đồng nghiệp mà mình tích luỹ được để các em có được
kết quả tốt nhất trong học tập cũng như ở các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, thi đại học.
Qua đó góp phần nâng cao chất lượng môn lịch sử đồng thời duy trì và phát triển và khối
C vốn là một khối lớn trong nhà trường.
3. Giải pháp và tổ chức thực hiện.

6


Trong thời gian công tác ở trường THPT 3 Cẩm Thuỷ chúng tôi đã đúc rút và tập hợp,
hướng dẫn học sinh học tập môn lịch sử theo một số phương pháp sau( ngoài việc học
sinh phải chăm chú và tích cực học tập ở trên lớp)
3.1 Một số phƣơng pháp học tập
3.1.1 Học theo giai đoạn và lập thƣ mục.
Như chúng ta biết lịch sử là tất cả những gì đã trải qua trong quá khứ, nhưng không
phải là một chuỗi dài triền miên, đều đều mà có sự thăng trầm của nó. Căn cứ vào đó các
nhà sử học đã chia lịch sử thành các giai đoạn bao gồm cả lịch sử dân tộc và lịch sử thế

Hoạt động
đấu tranh
của tư sản
dân tộc và
tiểu tư sản
và công
nhân

Hoạt
động
của
Nguyễn
Ái Quốc

Các tổ
chức
cách
mạng

Đảng
cộng
sản Việt
Nam ra
đời
8


Chính
sách
khai

Xô
-Ở TQ
- Vai trò
đối với
cmVN

Hội
VN
CM
TN

Việt
Nam
Quốc
dân
Đảng

Hoàn
cảnh,
nội
dung,
ý
nghĩa
sự ra
đời
của
Đảng

Nội
dung


Hoàn
cảnh,
diễn
biến
chính, ý
nghĩa,
bài học

Xô
Viết
Nghệ
Tĩnh

Hội nghị
lần
1BCHTƯ
Đảng tháng
10 -1930
và Luận
cương
chính trị

Tình
hình thế
giới và
trong
nước

Hội

1939

Hội
nghị
BCH
TƯ
tháng 5
năm
1941

Quá
trình
chuẩn bị
của
Đảng từ
sau Hội
nghị TƯ
8

Cao trào
kháng
Nhật
cứu
nước

Cách
mạng
tháng
Tám


VN
trong
năm đầu
sau CM
Tháng
Tám

Chính
sách ,
biện
pháp
khắc
phục
khó
khăn
của
Đảng

Chủ
trương
biện
pháp
của
Đảng
trong
việc đối
phó với
Pháp Tưởng.

Chiến

thắng
lợi, ý
nghĩa
lịch sử

GIAI ĐOẠN
1954 - 1975
12


Tình hình,
nhiệm vụ sau
hiệp định
Giơ ne vơ

Cách mạng
miền Nam

Cách mạng
miền Bắc

Cách mạng
miền Nam
1954 -1975

Phong
Trào
Đồng
Khởi
1959 1960

Nam
hoá
chiến

Tổng
tiến
công
và nổi
dậy
Xuân
1975

Đại Hội
lần thứ
3 của
Đảng và
kế
hoạch 5
năm

Chống
chiến
tranh
phá hoại
lần 1 và
2

Làm
nghĩa
vụ hậu

- Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh.
- Liên Xô, Đông Âu.
- Các nước Á, Phi, Mĩ La tinh.
- Mĩ, Tây Âu, Nhật Bản.
- Quan hệ quốc tế.
- Cách mạng khoa học công nghệ và xu thế toàn cầu hoá.
3.1.2 Thƣờng xuyên đọc và ghi chép.

15


Nhiều học sinh vẫn cho rằng để nhớ năm tháng diễn ra sự kiện, cách hữu hiệu nhất là
đọc đi, đọc lại nhiều lần. Đây là cách học khá phổ biến vì tính truyền thống và dễ thực
hiện. Tuy nhiên sẽ hiệu quả hơn nếu các em thường xuyên viết ra những gì mình đã đọc,
đã học.
Mỗi ngày các em nên lựa chọn cho mình một bài tập được thầy , cô giao về nhà hay
một câu hỏi trong đề thi đại học các năm trước để làm và củng cố kiến thức. Hãy đặt
mình vào tình huống đang ngồi trong phòng thi và cố động não để nhớ những gì mình đã
học, đã đọc trước đó để viết ra. Sau khi viết song nên đối chiếu với tài liệu chuẩn nhất để
kiểm tra xem mình đã làm đúng, sai chỗ nào và tự đánh giá bài làm của mình. Các em
còn có thể căn giờ xem mình làm câu hỏi đó trong thời gian bao lâu. Điều này giúp các
em biết cách phân bố thời gian hợp lí khi vào phòng thi thực sự. Thách thức này mặc dù
là ảo nhưng chắc chắn là cách rèn luyện có hiệu quả cho các em yêu thích môn lịch sử và
nhất là các em thi đại học khối C.
3.1.3

Học lịch sử “hai mình”.

16


Ngày 3 tháng 2 năm 1930 được coi là ngày thành lập Đảng, đảo lại ngày 2 tháng 3
năm 1946 Quốc hội khoá I họp phiên đầu tiên.
Giữa các sự kiện có trùng ngày tháng:

18


Ví dụ: Ngày 19 tháng 12 năm 1946 kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Ngày 19 tháng
12 năm 1947 chiến dịch Việt Bắc kết thúc thắng lợi.
Ngày 6 tháng 1 năm 1930 bắt đầu diễn ra Hội nghị thành lập Đảng. Ngày 6 tháng 1
năm 1946 bầu cử Quốc hội đầu tiên.
Như vậy bằng cách này, chỉ cần chú ý một chút các em sẽ dễ dàng nhớ được nhiều
sự kiện ít nhiều có “liên quan “ đến nhau.
3.1.5 Học lịch sử thông qua giải trí.
Thông qua xem phim, có thể là phim tài liệu hoặc phim truyện có nội dung lịch
sử.Những cuốn phim tài liệu về chiến tranh ở Việt Nam như “Cuộc chiến mười ngàn
ngày”, Phim về chiến dịch Điện Biên Phủ, về chiến dịch Hồ Chí Minh... và nhiều cuốn
phim tài liệu cũng như phim truyện khác. Đây là cách tiếp cận kiến thức thông qua hình
ảnh trực quan sinh động và âm thanh. Với cách này, vừa giúp các em có thể thư giãn, giải
trí vừa làm cho lịch sử đi vào trí nhớ của các em một cách nhẹ nhàng nhưng có ấn tượng
mạnh. Vì khi xem phim, tâm trạng được thoải mái, não không phải căng thẳng sẽ tạo điều

19


kiện để dễ dàng nhớ mọi thứ. Đồng thời hình ảnh và âm thanh cũng sẽ là một kênh để
khắc sâu kiến thức.
Bên cạnh xem phim, các em có thể sưu tầm, tìm đọc các loại truyện tranh hoặc các
truyện khác có nội dung lịch sử. Đây cũng là phương pháp kết hợp giữa hình thức học và
giải trí, giúp các em nắm bắt và mở rộng được kiến thức của mình.



vạch ra những ý cơ bản cần trả lời sau đó mới bắt tay vào làm bài, như vậy sẽ không bị
mất ý trong quá trình làm bài, đồng thời căn cứ số điểm của từng câu để phân bố thời
gian cho hợp lý.
Khi làm bài nên trả lời thẳng vào vấn đề, không nên mất nhiều thời gian suy nghĩ cho
việc mở bài vì như vậy sẽ ảnh hưởng đến việc giải quyết vấn đề, hơn nữa một thực tế là
kết quả của bài thi đó cao hay không, không phụ thuộc vào phần mở bài có hay hay
không mà vấn đề là bài làm đó có đúng hay không.

Về hình

thức: Có thể chữ viết không đẹp, câu văn không hay nhưng hãy cố gắng viết cho rõ ràng,
trình bày ngắn gọn mạch lạc, đúng câu, đúng chính tả, bố cục khoa học và hợp lí. Như thế
là đảm bảo.
3.3 Một số lỗi cần tránh khi làm bài:
* Lạc đề, thừa hoặc thiếu kiến thức cơ bản.
Đây là lỗi khá phổ biến. Ví dụ khi trả lời câu hỏi : Trình bày điều kiện bùng nổ
phong trào “Đồng khởi” ở miền Nam trong những năm 1959 – 1960? Nhiều học sinh đã
trình bày cả bối cảnh thế giới, tình hình miền Bắc. Như vậy là thừa kiến thức cơ bản.

22


Hay khi trả lời câu hỏi: Trận “ Điện Biên Phủ trên không” đã diễn ra như thế nào?
Nêu kết quả và ý nghĩa của sự kiện? Nhiều học sinh lại trình bày chiến dịch Điện Biên
Phủ năm 1954. Như vậy là lạc đề. Hoặc có học sinh chỉ trình bày kết quả mà không nêu
được ý nghĩa. Như vậy là thiếu kiến thức cơ bản.
Để khắc phục tình trạng trên, cần đọc kỹ đề thi, xác định rõ yêu cầu của đề và làm
dàn ý sơ lược trước khi viết bài.


trường đã được cải thiện rất nhiều, không chỉ tăng về số lượng giải mà cả về chất lượng.
Đặc biệt trong kỳ thi học sinh giỏi năm 2012 môn sử trường THPT 3 Cẩm Thuỷ đã được
xếp thứ 4 trên tổng số tất cả các trường THPT toàn tỉnh.

Giải

Nhất

Nhì

Ba

Khuyến
khích

Thời gian

Từ năm 2008 trở về trước.

0

0

1

6

Năm 2009


0

2

6

2

Về kết quả thi đại học: Từ năm 2008 trở về trước điểm 8 trở lên rất ít, hầu như không
có nhưng từ năm 2009 trở lại đây điểm 8 đã xuất hiện nhiều hơn và đặc biệt có cả điểm
cận 9 và 9.

25