Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

THẦY LÊ HÒA HẢI
[Điện thoại: 097.529.0903
Facebook: Lê Hòa Hải – Fanpage: ThayLeHoaHai
Địa chỉ: SN 8/18 Nguyên Hồng, Đống Đa, HN ]

---------

Hà Nội, 11/2016

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 1


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

CHUYỀN ĐỀ TOÁN LỚP 4 -5 DÀNH CHO PHỤ HUYNH
Lời ngỏ:
Thưa các anh/ chị phụ huynh. Qua nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, em nhận thấy
rằng, đa số các anh/ chị phụ huynh bắt đầu thấy khó khăn với những dạng toán giúp con học bài
khi con bước vào lớp 4, lớp 5.
Lớp 4, 5 là lớp quan trọng là nền tảng để cho con có được kiến thức vững chắc để bước vào cấp 2.
Hiểu được điều đó, em đã soạn một vài chuyên đề mà các phụ huynh thường gặp khó khăn, hay
hỏi trên các diễn đàn, nhằm giúp các phụ huynh làm chủ được phương pháp giải toán tiểu học, để
giúp con mình học tập tốt nhất.

Dạng 2: Tìm giá trị phân số của một số X (Lấy số X nhân với phân số đó)
Quy tắc: Muốn tìm

a
a
của một số X; ta lấy X chia cho b rồi nhân với a hay X 
b
b

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 2


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

Ví dụ: Tìm số học sinh nam, biết số học sinh cả lớp là 24, học sinh nam bằng
ta lấy 24 : 3 x 2 = 16 hay 24 x
Chú ý: Cần hiểu ý nghĩa “

2
số học sinh cả lớp,
3

2
= 16
3


nhau, thì học sinh nam là 2 phần (Lấy 16 :2 ta được giá trị 1 phần), học sinh cả lớp là 3 phần (hs cả
lớp là 3 phần nên nhân với 3 để tìm ra học sinh cả lớp).
Dạng 4: Dạng toán khác có liên quan đến tỉ số
Các bài toán về Tổng hiệu, tổng tỉ số, hiệu tỉ số,…..
II. Bài tập áp dụng
Dạng 1: Tìm tỉ số của hai số
Bài 1.1. (Dạng 1) Lớp 4A có 13 bạn nam và 17 bạn nữ. Viết tỉ số của số bạn nam và số bạn cả lớp
[Anh/ chị hướng dẫn con]
Đây là bài tỉ số đơn giản
Bài giải:
Số bạn cả lớp là: 13 + 17 = 30 (bạn)
Tỉ số của số bạn nam và số bạn cả lớp là: 13 : 30 

13
30

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 3


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

Đáp số: 13/30
Bài 1.2. (Dạng 1) Một trang trại nuôi gà, biết 3 lần số gà trống bằng 5 lần số gà mái.
a) Tìm tỉ số của số gà trống và số gà mái
b) Tìm tỉ số của số gà mái và cả đàn gà.
[Anh/ chị hướng dẫn con]

2
3

b)

2
3
số thứ nhất bằng
số thứ hai
5
8

[Anh/ chị hướng dẫn con]

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 4


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

Với dạng bài này, các sách tham khảo gọi là : Quy đồng tử số, lấy số phần ở mẫu số.
Cần hiểu:
a) Nghĩa là số thứ nhất chiếm 2 phần, thì
số thứ hai là 1 phần. Vì

1
1


1
1
số thứ nhất bằng số thứ hai và bằng 1 phần, thì số thứ nhất là 2 phần, số thứ hai là 3
2
3

phần.
Tỉ số của số thứ nhất và số thứ hai là: 2 : 3 

b) Coi

2
3

2
3
6
6
số thứ nhất bằng
số thứ hai hay
số thứ nhất bằng
số thứ hai và bằng 6 phần ,
5
8
15
16

thì số thứ nhất chiếm 15 phần, số thứ hai chiếm 16 phần.
Tỉ số của số thứ nhất và số thứ hai là: 15 :16 

số thứ hai =

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

2
số thứ ba.
5

Nhận thấy: Nếu ST1 là 1 phần, thì ST2 là 3 phần (số thứ nhất =

1
số thứ hai), nhưng số thứ hai =
3

2
số thứ ba thì ST2 là 2 phần, ST3 là 5 phần.
5

Như vậy, ST2 lúc thì 3 phần, lúc thì 2 phần, thế thì mấy phần mới đúng?
Anh/chị hướng dẫn con nhẩm, số nào vừa chia hết cho 2, vừa chia hết cho 3, đó là số 6. Thì chọn
ST2 là 6 phần, rồi từ đó tìm được số phần của ST1, ST3.
Bài giải:
Số thứ nhất =

Số thứ hai =

1
2
số thứ hai = số thứ hai
3

vàng chiếm 7 phần.
Suy ra, số bi cả hộp là: 3 + 7 = 10 phần.
Bài giải:

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 6


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Số bi xanh =

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

3
tổng số bi đỏ và số bi vàng , tức là số bi xanh chiếm 3 phần thì tổng bi đỏ và bi
7

vàng chiếm 7 phần.
Suy ra, số bi cả hộp là: 3 + 7 = 10 phần.
Tỉ số của số bi xanh và số bi cả hộp là: 3 :10 

3
10

Đáp số: 3/10
Bài 1.6. (Dạng 1) Trong hộp có 3 loại bi: xanh, đỏ, vàng. Biết số bi xanh bằng
số bi vàng, số bi đỏ bằng


được phép tính trên, khi đã đưa về “cùng đơn vị” là số bi cả hộp)
Bài giải:
Số bi xanh =

3
3
3
tổng số bi đỏ và số bi vàng hay số bi xanh =
tổng số bi cả hộp.

7
7  3 10

Tổng số bi xanh và bi đỏ là:

3 1 1
  tổng số bi cả hộp.
10 5 2
3 1 1
 )
10 5 2

Tỉ số của số bi vàng và số bi cả hộp là: 1  (

Đáp số: 1/2
LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 7



Lần thứ hai bán được số gạo là: 150 x  50 (tạ)
Lần thứ ba bán được số gạo là: 150  (30  50)  70 (tạ)
Đáp số: 70 tạ
Bài 2.2. (Dạng 2) Một người có 150 tạ gạo bán hết trong ba lần. Lần đầu bán
bán

1
số gạo. Lần thứ hai
5

1
số gạo còn lại. Hỏi lần thứ ba người đó bán bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
3

[Anh/ chị hướng dẫn con]
Đối với dạng này, chỉ cần áp dụng công thức là xong

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 8


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Lưu ý: “Lần thứ hai bán

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

1
1


cả lớp có bao nhiêu bạn?
[Anh/ chị hướng dẫn con]
Đây là bài toán cơ bản đối với dạng 3, chỉ cần áp dụng đúng công thức
Lưu ý cần hiểu bản chất: Số bạn nam =

2
số học sinh cả lớp, tức là nam chiếm 2 phần, cả lớp
3

chiếm 3 phần.
Bài giải:
Số học sinh cả lớp là: 12 : 2 x 3 = 18 (bạn)
Đáp số: 18 bạn

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 9


Chuyên đề Các bài toán về tỉ số – Lớp 4-5

Facebook.com/Lê Hòa Hải - Fanpage: ThayLeHoaHai

Bài 3.2. (Dạng 3) Một lớp học có số bạn nam chiếm

2
số học sinh cả lớp, biết số bạn nữ là 9. Hỏi cả
5


“Tổng thể/toàn bộ” luôn coi là 1 đơn vị, ở đây tổng số bưởi là 1 đơn vị.
Lần thứ hai bán

2
số quả bưởi còn lại, nên phải tính số bưởi còn lại sau lần 1.
3

Bài giải:
1
4

Phân số chỉ số bưởi còn lại sau lần đầu bán là: 1  
Phân số chỉ số bưởi lần thứ hai bán là:

3
(tổng số bưởi)
4

3 2 1
x  (tổng số bưởi)
4 3 2
1
4

1
2

Phân số chỉ số bưởi lần thứ ba bán là: 1  (  ) 

1

2
là gì? Đó chính là “số bạn
  . Tuy nhiên phải lưu ý rằng: “đơn vị” của
5 5 5
5

nữ” (chứ không phải là số học sinh cả lớp)
Nên ta có: số bạn nữ là: 6 : 2 x 5 = 15 bạn
Bài giải:
Phân số chỉ 6 bạn nam là:

3 1 2
  (số bạn nữ)
5 5 5

Số bạn nữ là: 6 : 2 x 5 = 15 (bạn)
1
5

Số bạn nam lúc đầu là: 15 x  3 (bạn)
Số học sinh cả lớp lúc đầu là: 15 + 3 = 18 (bạn)
Đáp số: 18 bạn
Nhận xét chung với dạng 3: Đối với dạng này, cần tìm ra phân số chỉ một đại lượng cụ thể ở bài toán
đã cho, như 6 học sinh nam, 18 quả bưởi,….
Dạng 4: Dạng toán khác có liên quan đến tỉ số (Đón đọc tại Phiên bản (Version) tiếp theo ạ 

LH: Thầy Hải (097 529 0903) – SN 8/18 Nguyên Hồng hoặc SN9/30 Tạ Quang Bửu, HN

Page 11