LỜI CẢM Ơ
***
Trong quá trình học tập cũng như trong thời gian làm khóa luận tốt
nghiệp, em đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các thầy, cô giáo trong
Khoa Thông tin – Thư viện Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, sự
chỉ bảo nhiệt tình của Ban lãnh đạo cùng các cán bộ công tác tại Thư viện
Trường Đại học Hà Nội đã giúp đỡ em hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp.
Qua đây cho em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của các
thầy, cô giáo, Ban lãnh đạo Thư viện Đại học Hà Nội. Đặc biệt em xin gửi lời
cảm ơn sâu sắc tới Tiến sỹ Bùi Thanh Thủy_ người đã tận tình chỉ bảo và
hướng dẫn em hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp này.
Do khả năng và trình độ còn hạn chế, nên Khóa luận còn nhiều khiếm
khuyết, kính mong thầy cô và các bạn đóng góp ý kiến để Khóa luận được
hoàn thiện hơn nữa.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 13 tháng 03 năm 2013
Sinh viên
Trần Thu Trang


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Các từ viết tắt

Từ đầy đủ

TVĐHHN

Thư viện Đại học Hà Nội

ĐHHN

( Khung phân loại thập tiến DDC)

VTL

Vốn tài liệu

SP & DV

Sản phẩm và dịch vụ


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
1.1.3. Nhiệm vụ của công tác phục vụ người dùng tin trong hoạt động thư viện..........................................6
1.2. Khái quát về Thư viện Trường Đại học Hà Nội....................................................................................7
1.2.1. Vài nét về quá trình hình thành và phát triển Thư viện........................................................................7
1.2.2. Chức năng, nhiệm vụ của thư viện.......................................................................................................8
1.2.3. Cơ cấu tổ chức và đội ngũ nhân sự.....................................................................................................10
1.2.4. Vốn tài liệu và cơ sở vật chất..............................................................................................................12
1.2.5. Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin.............................................................................................16

CHƯƠNG 2.....................................................................................................21
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHỤC VỤ NGƯỜI DÙNG TIN.......................21
TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI..............................................21
Về trách nhiệm của người dùng tin bao gồm:......................................................................................... 22
2.2. Hoạt động phục vụ người dùng tin tại Thư viện Đại học Hà Nội........................................................27
2.2.1. Phương thức phục vụ người dùng tin tại thư viện.............................................................................27
2.2.2. Hình thức phục vụ người dùng tin tại Thư viện Đại học Hà Nội.........................................................32
2.3. Hoạt động tra cứu tin ...................................................................................................................... 41
2.4. Hoạt động tuyên truyền, giới thiệu tài liệu tại Thư viện Trường Đại học Hà Nội................................42

SỐ NDT...........................................................................................................72
TỶ LỆ (%).......................................................................................................72
1.......................................................................................................................72
ANH /CHỊ CÓ THƯỜNG XUYÊN ĐẾN THƯ VIỆN ĐẠI HỌC HÀ NỘI
KHÔNG?.........................................................................................................72
HÀNG NGÀY..................................................................................................72
27.....................................................................................................................72
27,3%...............................................................................................................72
HÀNG TUẦN..................................................................................................72
62.....................................................................................................................72
62,6%...............................................................................................................72
HÀNG THÁNG...............................................................................................72
10.....................................................................................................................72
10,1%...............................................................................................................72
CHƯA BAO GIỜ.............................................................................................72
0.......................................................................................................................72
0.......................................................................................................................72
2.......................................................................................................................72
ANH /CHỊ THƯỜNG SỬ DỤNG LOẠI HÌNH TÀI LIỆU NÀO?...................72
SÁCH...............................................................................................................72


71.....................................................................................................................72
71,7%...............................................................................................................72
LUẬN VĂN,LUẬN ÁN....................................................................................72
2.......................................................................................................................72
2,0%.................................................................................................................72
ĐỀ TÀI NCKH................................................................................................72
3.......................................................................................................................72
3,0%.................................................................................................................72

17.....................................................................................................................72
17,2%...............................................................................................................72
THỦ TỤC........................................................................................................72
PHỨC TẠP......................................................................................................72
4.......................................................................................................................72
4,0%.................................................................................................................72
BÌNH THƯỜNG..............................................................................................72
66.....................................................................................................................72
66,7%...............................................................................................................72
ĐƠN GIẢN......................................................................................................72
29.....................................................................................................................72
29,3%...............................................................................................................72
4.......................................................................................................................72
THỜI GIAN PHỤC VỤ...................................................................................72
NHANH CHÓNG............................................................................................72
37.....................................................................................................................72
37,3%...............................................................................................................72
BÌNH THƯỜNG..............................................................................................72
68.....................................................................................................................72
68,7%...............................................................................................................72


CHẬM.............................................................................................................72
4.......................................................................................................................72
4,0%.................................................................................................................72
THÁI ĐỘ PHỤC VỤ.......................................................................................72
TỐT.................................................................................................................72
55.....................................................................................................................72
55,5%...............................................................................................................72
BÌNH THƯỜNG..............................................................................................72

6,1%.................................................................................................................72
MƯỢN VỀ NHÀ..............................................................................................72
RẤT HIỆU QUẢ..............................................................................................72
45.....................................................................................................................72
45,5%...............................................................................................................72
BÌNH THƯỜNG..............................................................................................72
34.....................................................................................................................72
34,3%...............................................................................................................72
CHƯA HIỆU QUẢ.........................................................................................72
5.......................................................................................................................72
5,1%.................................................................................................................72
KHÔNG ĐÁNH GIÁ ĐƯỢC...........................................................................72
15.....................................................................................................................72
15,2%...............................................................................................................72
TÌM TIN THEO YÊU CẦU.............................................................................72
RẤT HIỆU QUẢ..............................................................................................72
17.....................................................................................................................72
17,2%...............................................................................................................72
BÌNH THƯỜNG..............................................................................................72
36.....................................................................................................................72


36,4%...............................................................................................................72
CHƯA HIỆU QUẢ.........................................................................................72
21.....................................................................................................................72
21,2%...............................................................................................................72
KHÔNG ĐÁNH GIÁ ĐƯỢC...........................................................................72
25.....................................................................................................................72
25,3%...............................................................................................................72
SAO CHỤP TÀI LIỆU....................................................................................72

PHÙ HỢP........................................................................................................72
58.....................................................................................................................72
58,6%...............................................................................................................72
KHÔNG PHÙ HỢP.........................................................................................72
10.....................................................................................................................72
10,1%...............................................................................................................72
MỨC PHÍ........................................................................................................72
PHÙ HỢP........................................................................................................72
57.....................................................................................................................72
57,6%...............................................................................................................72
KHÔNG PHÙ HỢP.........................................................................................72
9.......................................................................................................................72
9,1%.................................................................................................................72
7.......................................................................................................................72
CÁC HOẠT ĐỘNG NHƯ: TỌA ĐÀM, HỘI THẢO, TRIỂN LÃM, HỘI
SÁCH, NÓI CHUYỆN CHUYÊN ĐỀ…DO THƯ VIỆN TỔ CHỨC ANH /CHỊ
THAM GIA.....................................................................................................72
THƯỜNG XUYÊN..........................................................................................72
1.......................................................................................................................72
1,0%.................................................................................................................72


THỈNH THOẢNG...........................................................................................72
36.....................................................................................................................72
36,4%...............................................................................................................72
KHÔNG BAO GIỜ.........................................................................................72
59.....................................................................................................................72
59,6%...............................................................................................................72
8.......................................................................................................................72
THEO ANH /CHỊ HÌNH THỨC TUYÊN TRUYỀN, GIỚI THIỆU NÀO

39,4%...............................................................................................................72
BẢNG THÔNG TIN CỦA THƯ VIỆN...........................................................72
39.....................................................................................................................72
39,4%...............................................................................................................72
CÁN BỘ THƯ VIỆN.......................................................................................72
12.....................................................................................................................72
12,1%...............................................................................................................72
QUA WEBSITE...............................................................................................72
28.....................................................................................................................72
28,3%...............................................................................................................72
QUA THẦY CÔ/ BẠN BÈ...............................................................................72
58.....................................................................................................................72
58,6%...............................................................................................................72
PHỤ LỤC 3: HÌNH ẢNH MINH HỌA............................................................73


MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Thư viện chỉ trở thành thư viện thực sự khi nó bắt đầu phục vụ NDT.
Phục vụ NDT là chiếc cầu nối giữa kho tài liệu của thư viện với NDT, với cán
bộ thư viện. Phục vụ NDT là mục tiêu cuối cùng của bất kỳ một thư viện nào.
Càng phục vụ có hiệu quả cho nhiều NDT thì vai trò xã hội của thư viện ngày
càng tăng. Vì vậy nếu không có NDT thì thư viện mất đi luôn mục đích tồn tại
của mình và thôi không tồn tại như một thiết chế nữa. Các thư viện đang ngày
càng tự đổi mới và phát triển để nâng cao vị trí, vai trò của mình bằng cách
thu hút nhiều NDT. Điều này đặc biệt quan trọng đối với thư viện của các
Trường Đại học_nơi được coi là giảng đường thứ hai của sinh viên, trong đó
phải kể đến Thư viện Trường Đại học Hà Nội (TVĐHHN). TVĐHHN đã và
đang nỗ lực hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ truyền bá tri thức, cung
cấp thông tin phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu, công tác và giải trí cho

- Phạm vi:
+ Phạm vi không gian: Thư viện Trường Đại học Hà Nội
+ Phạm vi thời gian: Năm 2012
5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Trong quá trình nghiên cứu, tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu
sau:
+ Nghiên cứu tài liệu
+ Điều tra bảng hỏi
+ Phân tích số liệu, tổng hợp, thống kê
+ Quan sát
+ Phỏng vấn
6. Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn
- Về lý luận: Khẳng định nhiệm vụ, vai trò, tầm quan trọng của công
tác phục vụ NDT tại TVĐHHN
- Về thực tiễn: Phản ánh thực trạng công tác phục vụ NDT tại
TVĐHHN, phân tích những mặt đạt được và nhược điểm trong công tác phục
vụ. Từ đó đưa ra một số giải pháp khắc phục những nhược điểm đó.
7. Bố cục của khóa luận


Ngoài phần mục lục, lời mở đầu, danh mục các từ viết tắt, kết luận,
danh mục tài liệu tham khảo, phiếu điều tra công tác phục vụ, phần nội dung
của khóa luận gồm 3 chương như sau:
Chương 1: Tổng quan về công tác phục vụ người dùng tin và khái quát
về Thư viện đại học Hà Nội
Chương 2: Thực trạng công tác phục vụ người dùng tin tại Thư viện
Đại học Hà Nội
Chương 3: Một số nhận xét và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
phục vụ người dùng tin tại Thư viện Đại Học Hà Nội


chọn và sử dụng tài liệu đó. Công tác này được xây dựng trên sự kết hợp các


quá trình liên quan chặt chẽ với nhau của việc phục vụ thư viện, phục vụ
thông tin, tra cứu.[6, 370].
Công tác người đọc luôn được coi là công tác quan trọng của thư viện.
Bởi vì, thông qua công tác này vốn tài liệu quý giá của thư viện mới được sử
dụng có hiệu quả, mới phát huy được tác dụng trong phát triển mọi mặt của
đất nước,từ đó vị trí, vai trò xã hội của thư viện mới được khẳng định_ Theo
ông Phạm Thế Khang [1,10].
Các khái niệm này đều cho rằng công tác phục vụ NDT của cơ quan
TT-TV là tuyên truyền, hướng dẫn và tổ chức phục vụ NDT sử dụng kho sách
báo phong phú, đa dạng của thư viện nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, học
tập, giảng dạy, giải trí, lao động sản xuất…phù hợp với nghề nghiệp, trình độ
văn hóa, tâm sinh lý lứa tuổi. Như vậy:
Công tác phục vụ NDT là hoạt động quan trọng đối với bất kỳ một cơ
quan TT-TV nào, trong đó bao gồm các hình thức, phương pháp phục vụ và
tuyên truyền, giới thiệu tài liệu, hướng dẫn NDT nhằm thỏa mãn nhu cầu tin,
tăng hứng thú đọc sách của NDT trong và ngoài thư viện. Là thước đo hiệu
quả chất lượng hoạt động của một cơ quan TT- TV.
Đây chính là khâu cuối cùng nhằm đáp ứng hiệu quả nhanh chóng,
chính xác nhu cầu NDT; Công tác này là cầu nối trực tiếp, hiệu quả giữa các
cơ quan TT – TV và NDT giúp cho họ có thể tìm hiểu, khai thác những vấn
đề mà họ cần nghiên cứu một cách kịp thời và hiệu quả. Giúp truyền bá tri
thức, văn hóa như đúng vai trò chức năng của một cơ quan và thiết chế văn
hóa quan trọng trong xã hội.
Nhiệm vụ của mọi thư viện là phải làm sao thu hút được lượng NDT
đến thư viện ngày càng đông, đáp ứng ngày càng cao đòi hỏi của xã hội. Ngày
nay thư viện cũng phải tìm đến với NDT để làm sao phát huy được hết giá trị
kho tàng tri thức có trong thư viện.



- Giới thiệu các tài liệu mang tính thời sự, có giá trị thông tin cao (báo,
tạp chí, tin nhanh…) tài liệu phục vụ cho việc giải trí, nâng cao đời sống văn
hóa, tinh thần (tác phẩm văn học, sách nhạc…) cho NDT.
- Hướng dẫn đọc sách đúng phương pháp, đúng đối tượng, đúng mục
tiêu quan điểm của Đảng, đọc có hệ thống và hiệu quả. Không đọc tài liệu có
nội dung sai lệch, không lành mạnh.
- Xây dựng thói quen đọc sách báo, xây dựng văn hóa đọc cho NDT…
1.2. Khái quát về Thư viện Trường Đại học Hà Nội
1.2.1. Vài nét về quá trình hình thành và phát triển Thư viện
Thư viện Trường Đại học Hà Nội ra đời ngay sau khi Trường ĐHHN
được thành lập (năm 1959). Quá trình hình thành và phát triển của Thư viện
gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của Trường ĐHHN.
Trong những năm đầu mới thành lập, Thư viện chỉ là một tổ công tác
phục vụ tư liệu cho Nhà trường, trực thuộc phòng Giáo vụ. Điều kiện hoạt
động của thư viện lúc ấy rất khó khăn, cơ sở vật chất thiếu thốn, vốn tài liệu
nghèo nàn chủ yếu do các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa tài trợ, biếu
tặng. Từ đó cho đến năm 2012 thư viện đã trải qua các bước phát triển như
sau:
Năm 1984, lãnh đạo Nhà trường quyết định tách Tổ Tư liệu ra khỏi
Phòng Giáo vụ thành một đơn vị độc lập trực thuộc Ban Giám hiệu với tên
gọi là: “Thư viện Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội”.
Năm 2000, với yêu cầu đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy,
nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ trong giai đoạn công nghiệp hóa-hiện
đại hóa đất nước, Ban Giám hiệu trường quyết định sáp nhập Thư viện với
phòng Thông tin và đổi tên thành “Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường
Đại học Ngoại ngữ Hà Nội”. Trong quá trình hoạt động, Thư viện đã không
ngừng nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật, đổi mới tổ chức và hoạt động, từng
bước ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động nghiệp vụ.


liệu có trong thư viện (tài liệu chép tay, in, sao chụp, khắc trên mọi chất liệu,
tài liệu điện tử, mạng Internet,…)
1.2.2.1. Chức năng
Thư viện Trường ĐHHN là tổ chức sự nghiệp thuộc Trường, thực hiện
chức năng sau : thông tin, thu thập, xử lý, bảo quản, cung cấp và phổ biến
thông tin tư liệu bằng nhiều hình thức khác nhau, cung cấp các nguồn thông
tin phục vụ cho các hoạt động của Nhà trường; đăng tải thông tin giới thiệu,
quảng bá về trường. Tổ chức xây dựng và quản lý khai thác vốn tư liệu của
thư viện phục vụ cho công tác giảng dạy, học tập, NCKH của cán bộ, giảng
viên và sinh viên trong Nhà trường.
1.2.2.2. Nhiệm vụ
Nhiệm vụ của TVĐHHN bao gồm:
- Tham gia đóng góp ý kiến cho Ban Giám hiệu về công tác thông tin,
tư liệu phục vụ cho quá trình đào tạo, giảng dạy và nghiên cứu khoa học của
trường.
- Lập kế hoạch xây dựng và phát triển thông tin theo yêu cầu nhiệm vụ
của Nhà trường.
- Thu thập, bổ sung, trao đổi thông tin tư liệu cần thiết, tiến hành xử lý,
cập nhật dữ liệu đưa vào hệ thống quản lý và tìm tin tự động và tổ chức cơ sở
hạ tầng thông tin.
- Phục vụ thông tin tư liệu cho NDT là cán bộ, giảng viên, sinh viên
trong công tác giảng dạy, nghiên cứu và học tập.
- Hướng dẫn giúp NDT tiếp cận cơ sở dữ liệu và khai thác các nguồn
tin trên mạng.
- Kết hợp với các đơn vị chức năng trong Trường hoàn thành tốt việc
quản lý, sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất kỹ thuật, vốn tài liệu trong
Trường.
- Thực hiện việc trao đổi, hợp tác với Liên hiệp thư viện các trường đại
học trong và ngoài khu vực về chuyên môn nghiệp vụ thông tin - thư viện.


kĩ thuật

ninh

và

và tổ chức sự

vụ

giải đáp

kiện

thông

Sơ đồ 1.1 Cơ cấu tổ chức của Thư viện Đại học Hà Nội
tin

Trong đó nhiệm vụ và chức năng của từng phòng ban được phân chia
như sau:
+ Ban giám đốc: có nhiệm vụ tổ chức và quản lý điều hành toàn bộ các
hoạt động của Trung tâm.
+ Tổ Nghiệp vụ (Library Resource Processing Section): Bổ sung tư
liệu, biên mục, sưu tầm, tìm kiếm thông tin theo yêu cầu, thanh lọc tài liệu,
biên soạn các sản phẩm thông tin.
+ Tổ dịch vụ: Phụ trách quầy dịch vụ mượn, trả tài liệu; Quản lý tài liệu
các kho Tiếng Viêt, Chuyên ngành và Ngoại văn; Quản trị dữ liệu Libol và hỗ
trợ kỹ thuật Nghiệp vụ; Trực phục vụ đọc, mượn - trả tài liệu, hướng dẫn tra

2
3

Trình độ
Thạc sĩ thư viện
Cử nhân thư viện
Cử nhân công nghệ thông tin

Số lượng
10
05
01

Tỷ lệ (%)
45,5 %
22,7 %
4,55 %


4
5

Cử nhân ngoại ngữ
01
Cao đẳng, Trung cấp, phổ thông
05
Bảng 1.1. Trình độ chuyên môn của cán bộ

4,55 %
22,7 %

Australia, 07 cán bộ đang theo học thạc sĩ chuyên ngành thư viện và 01 cán
bộ đang theo học Văn bằng hai tiếng Anh.
1.2.4. Vốn tài liệu và cơ sở vật chất
1.2.4.1. Vốn tài liệu
TVĐHHN đang sở hữu một khối lượng vốn tài liệu đa dạng và phong
phú. Với đặc thù là một trường đào tạo chuyên ngành về ngoại ngữ, do vậy
phần lớn nguồn tài liệu của Thư viện là ngoại văn với nhiều thứ tiếng khác
nhau như: tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung, tiếng Hàn Quốc, tiếng Nhật,
tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha… Ngoài ra còn có nhiều tài liệu giáo trình bằng
tiếng Việt để phục vụ cho NDT trong quá trình học tập tiếng nước ngoài.
Cụ thể như sau:
- Tài liệu truyền thống:
* Sách: Tổng số: 21.048 tên tài liệu; 32.271 số bản tài liệu
Trong đó:
TT

Loại hình tài liệu
1

Sách

Sách Tiếng Việt
Sách ngoại văn

Số tên tài liệu
4.518
14.235

Sốbản
7.316