SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO GIA LAI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG
ĐỊA CHỈ: 48 HÙNG VƯƠNG – PLEIKU - GIALAI
SĐT:0593824380
-------------------------------

DẠY THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP DÀNH CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC
MÔN LỊCH SỬ

BÀI: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA
CÁC VƯƠNG QUỐC CHÍNH Ở ĐÔNG NAM Á
LỚP 10

NGƯỜI THỰC HIỆN: NGUYỄN THỊ LÀNH

ĐIỆN THOẠI:0905 036 877
EMAIL:

-------------------- Năm học: 2015 – 2016 ------------------

1


PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1. Tên dự án dạy học: DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP – MÔN LỊCH SỬ

Bài: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA
CÁC VƯƠNG QUỐC CHÍNH Ở ĐÔNG NAM Á
Lớp 10 - Năm học 2015 - 2016
2. Mục tiêu dạy học:
Trong những năm gần đây, dạy và học lịch sử đang thu hút sự quan tâm chú ý của


lửa, tiếp sức cho các em trong bước đường tương lai.
Để đạt được điều đó, tôi chọn bài “Sự hình thành và phát triển của các vương
quốc chính ở Đông Nam Á” Lịch sử lớp 10 (ban cơ bản) để tích hợp với các môn Ngữ
văn, Địa lý, GDCD, Sinh học, Toán học... Chắc chắn sử dụng phương pháp này, tiết học
sẽ đạt được những mục tiêu đã đề ra, học sinh sẽ thấy môn Lịch sử thú vị, sinh động, thiết
thực hơn.
2.1. Kiến thức:
2.1.1. Kiến thức bộ môn Lịch sử:
- Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện địa lí – dân cư khu vực Đông Nam Á.
- Sơ lược các giai đoạn phát triển lịch sử của khu vực ĐNA.
- Một vài nét nổi bật trong tiến trình lịch sử và văn hoá của khu vực ĐNA.
2.1.2. Kiến thức các bộ môn tích hợp:
- Môn Ngữ văn: Nắm được đặc điểm của văn học Ấn Độ, Trung Quốc và các nước Đông
Nam Á thời cổ đại, thời phong kiến (Lớp 10/Bài 6: “Đặc trưng thể loại văn học dân
gian”; Bài 7: “Chiến thắng Mtao Mxây (trích sử thi Đăm Săn)”; Bài 13: “Ra-ma buộc
tội” (trích Ra-ma-ya-na); ...).
- Môn Địa lý: Xác định được khu vực ĐNA trên bản đồ thế giới và vị trí địa lí của các
quốc gia ĐNA trên bản đồ hành chính ĐNA (Lớp 6/Bài 4: “Phương hướng trên bản
đồ”). Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, cư dân, văn hóa khu vực ĐNA (Lớp 8/Bài 17:
“Hiệp hội các nước ĐNA”; Lớp 10/Bài 12: “Sự phân bố khí áp một số loại gió chính”).
- Môn Sinh học: Nắm được đặc điểm sinh thái của cây lúa nước, cây ăn quả. Tác hại của
việc phá vở môi trường sinh thái (Lớp 9/ bài 41: “Môi trường và các nhân tố sinh thái”).
- Môn Mĩ thuật: Quan sát đô thị cổ Pa-gan (Mi-an-ma) và khu đền tháp Bô-rô-bu-đua
(In-đô-nê-xi-a) rút ra đặc điểm chung và nét riêng độc đáo của mỗi công trình kiến trúc.
- Môn Giáo dục công dân: Hiểu được trách nhiệm của công dân trong sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ Quốc, trong quá trình hội nhập với thế giới. Hiểu được trách nhiệm
bảo vệ di sản văn hóa của mỗi công dân (Lớp 7/Bài 15: "Bảo vệ di sản văn hóa"; Lớp
9/Bài 6: “Hợp tác cùng phát triển”; Lớp 10/Bài 14: "Công dân với sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ Quốc").

môi trường đối với sự sống và phát triển của con người, xã hội; nâng cao ý thức, trách
nhiệm trong việc bảo vệ môi trường, đặc biệt là bảo vệ biển; lên án những hành vi xâm
hại, tàn phá, hủy hoại môi trường.
- Mĩ thuật: Bồi dưỡng khả năng cảm thụ giá trị nghệ thuật. Qua đó, không ngừng phát
huy khả năng sáng tạo để có những đóng góp văn hóa giá trị cho nhân loại.
- Giáo dục công dân: Giáo dục học sinh vai trò và nghĩa vụ của công dân đối với đất
nước; tham gia các hoạt động xây dựng bảo vệ quê hương đất nước phù hợp với khả năng
của bản thân; có ý thức học tập, rèn luyện để góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
quê hương, đất nước; trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ và bảo tồn những gi
sản văn hóa của nhân loại.
3. Đối tượng dạy học
- Học sinh lớp 10c1, 10c5a, 10c5b trường THPT Chuyên Hùng vương – Gia Lai.
+ Số lượng: 104 em - Nam: 40. Nữ: 64.
+ Khối lớp: 10.
- Kết quả xếp loại học lực của học sinh vào lớp 10, năm học 2015 - 2016.

4


10c1: Giỏi: 32 – 94,1 %; Khá: 2 -5,9 %; TB: 0%; Yếu: 0%.
10c5a: Giỏi: 34 - 100 %; Khá: 0%; TB: %; Yếu: 0%.
10c5b: Giỏi: 30 – 88,2 %; Khá:4 - 11,8%; TB: %; Yếu: 0%.
- Đặc điểm:
* Thuận lợi:
Đa số học sinh đạt học lực giỏi, nên rất nhanh nhạy trong việc nắm bắt và xử lý thông
tin. Vì thế, cách dạy học tích hợp đã lôi cuốn các em vào các hoạt động đội nhóm, các trò
chơi kiến thức, khả năng tư duy giải quyết vấn đề tốt, suy nghĩ sáng tạo, logic, khả năng
đưa ra quyết định, luôn nảy sinh ý tưởng mới, cách phân tích – xử lý thông tin và quan
trọng là sau tiết học tâm trạng các em rất thoải mái để chuẩn bị cho môn học tiếp theo.
* Khó khăn:


5


- Với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viên không còn là
người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học của
học sinh cả ở trong và ngoài lớp học. Vì vậy, giáo viên các bộ môn liên quan có điều kiện
và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong dạy học. Như vậy, dạy học theo
các chủ đề liên môn không những giảm tải cho giáo viên trong việc dạy các kiến thức liên
môn trong môn học của mình mà còn có tác dụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ
năng sư phạm cho giáo viên, góp phần phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay
thành đội ngũ giáo viên có đủ năng lực dạy học kiến thức liên môn, tích hợp. Thế hệ giáo
viên tương lai sẽ được đào tạo về dạy học tích hợp, liên môn ngay trong quá trình đào tạo
ở các trường sư phạm.
Như vậy, Dự án này đóng vai trò quan trọng góp phần đổi mới phương pháp dạy học,
phát huy tính tích cực và năng lực sáng tạo của học sinh. Giúp người giáo viên kiểm tra
đánh giá được năng lực học tập của học sinh, thái độ học tập của học sinh để từ đó thúc
đẩy sự tìm tòi, khám phá, tự học của học sinh.
Tuy nhiên trong quá trình vận dụng kiến thức liên môn, chúng ta cần tránh: Không
nhồi nhét kiến thức, không bắt nhớ máy móc, cần biết quên các cụ thể chi tiết, chỉ nhớ
cách làm, cách xử lý vấn đề, giúp học sinh tự học, tự khám phá, kích thích sáng tạo.
4.2. Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn đời sống
Chọn bài "Sự hình thành và phát triển của các vương quốc chính ở Đông Nam Á"
để dạy học tích hợp liên môn, ngoài việc cố gắng đạt được những mục tiêu về kiến thức,
kĩ năng và thái độ, chúng tôi còn mong muốn dự án có ý nghĩa to lớn đối với thực tiễn
đời sống, đó là học sinh sẽ có được những tri thức và kĩ năng sống phù hợp trong tương
lai. Cụ thể:
- Có kiến thức và thái độ đúng đắn đối với môn Lịch sử.
- Giáo dục tinh thần yêu nước, thấy rõ trách nhiệm của bản thân về việc gìn giữ, bảo tồn
các giá trị lịch sử, trách nhiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

thức bài học đê
khẳng định chủ
quyền của các

6


cổ ở ĐNA

Nắm được các
hình giai đoạn lịch sử
trong sự phát
thành và phát triển của khu vực
ĐNA đến giữa
triển các quốc thế kỉ XIX.
2.

Sự

gia phong kiến
Đông Nam Á
.

khăn gì cho sự
phát triển kinh tế
và lịch sử của
khu vực.

gì giống và khác
với TQ. Qua đó

quốc gia ĐNA ở
biển Đông. Từ
đó, lên án những
hành động xâm
lược trắng trợn
của Trung Quốc
hiện nay ở biển
Đông.
- Rút ra nhận xét
và ý nghĩa của
nội dung bài học.
- Liên hệ: tổ
chức liên kết khu
vực
lớn nhất
ĐNA hiện nay
(thời gian thành
lập, trụ sở, số
lượng….)

5.2 Thiết bị dạy học và học liệu
a. Thiết bị dạy học
* Giáo viên:
- Một số bài viết, sách:
+ 100 câu hỏi – đáp về biển, đảo (NXB Thông Tin và truyền thông, 2013)
+ SGK và SGV Lịch sử 10 (cả nâng cao và cơ bản)
+ Các bài báo mạng: “UNESCO vinh danh bằng chứng Hoàng Sa của Việt Nam”, “Thực
trạng đóng quân của các nước”,…
- Tư liệu về các môn liên quan đến bài học: Văn học, Địa lý, GDCD,...
- Máy tính, máy chiếu, video về một số hành động xâm lấn Biến Đông của TQ.


Kiến thức cơ bản

8


Hoạt động 1 (cá nhân): Nêu
mục tiêu bài học
* Về kiến thức lịch sử (Slide 1)
* Về kiến thức tích hợp:
- Môn Văn học
- Môn Địa lí
- Môn Sinh học
- Môn GDCD
- Chủ quyền biển đảo
* Về kỹ năng:
* Về thái độ:
Hoạt động 2 (cá nhân): Xác
định vị trí, tên gọi của 11
quốc gia ĐNA hiện nay.
Giới thiệu: Vị trí của khu vực
ĐNA hiện nay (Slide 2).
Hỏi: Hiện nay ĐNA có bao
nhiêu quốc gia ?
Hỏi (liên môn địa lí): Qua lược
đồ (Slide 2) hãy kể tên và xác
định vị trí địa lí của các quốc
gia đó ?
Nhận xét và kết luận: 5 lục địa,
5 hải đảo, 1 bán đảo (Slide 3).

gia cổ thường gồm những yếu nhiên, trình độ kĩ thuật,
kinh tế, văn hóa.
tố nào ?
Hổ trợ GV phát phiếu học
tập; quan sát phụ lục 1,
Phát phiếu học tập: 1 phiếu/2
điền thông tin vào phiếu
học tập từ 14.
em, yêu cầu HS quan sát phụ

9


Đại diện một nhóm đọc kết
lục 1 (slide 4), điền thông tin từ quả, nhóm khác nhận xét
bổ sung.
1  4 (3 phút)
Phiếu học tập
Stt

Tiêu chí

Nội
dung

1

ĐKTN

Thuận lợi

Nhận xét, kết luận: (Slide 5)

Trả lời: thời đồ đá

(Slide 5)
S

Tiêu chí

Nội

Trả lời: dấu tích di cốt
tt
người tối cổ tìm thấy ở

1

Inđônêxia, công cụ đá VN.

dung
ĐKT

Thuận

-

N

lợi


định con người có mặt ở đây từ nhiệt đới, nên đến thời đồ

Có biển 

sắt mới có tác dụng lớn ->

giao thông

thời đồ đá ?

biển

Hỏi: Vì sao con người lại xuất nhà nước mới hình thành.
hiện ở đây sớm ?

dàng.

Trả lời: khí hậu gió mùa

Hỏi: Vì sao điều kiện hình thuận lợi nông nghiệp.
thành vương quốc cổ ĐNA lại Trả lời: Gió thổi theo mùa,
dựa trên kĩ thuật đồ sắt ?

dễ

2

Trình

Khó


vào, gió thường kèm theo
Hỏi: Vì sao kinh tế chính là

nông

nghiệp lúa

mưa rất thuận lợi cho việc

nước

nông nghiệp lúa nước ?

+

trồng cây lúa nước.

TCN + TN

Trả lời: Văn hóa nông

biển

Hỏi (liên môn địa lí): Bằng
kiến thức môn địa lí lớp 10 bài
nghiệp lúa nước – “vạn vật

4


giáo, chữ viết).
Trả lời: Vì gần biền, trên
biển (Đông)

Hỏi: Vì sao thương nghiệp biển
phát triển ?

- Sự hình thành:
5 Thời gian

10 thế kỉ đầu CN.

6 Quy mô

Nhỏ

7 Tên

VQ

Chămpa - Trung

và địa bàn

Bộ VN; Phù Nam
- hạ lưu Mê Công;

Hoạt động 4 (nhóm và cả

Điền thông tin vào phiếu

điền thông tin chính xác.
Yêu cầu: Một HS lên bảng chỉ
vị trí của một số vương quốc cổ
(Slide 7).
Hoạt động 5 (cá nhân): So
sánh sự hình thành vương
quốc cổ ĐNA với sự hình
thành quốc gia cổ

phương

Đông.
Hỏi: Quan sát lược đồ (Slide 8)
hãy so sánh sự hình thành các
vương quốc cổ ĐNA với sự
hình thành quốc gia cổ phương

Trả lời:
- Giống nhau: Ven sông, vì
kinh tế chính là nông
nghiệp nên nhà nước hình
thành ở ven sông.
- Khác: Ra đời muộn hơn

12


Đông (Trung Quốc) về thời (SCN), quy mô nhỏ hơn,
gian, quy mô, địa bàn có gì địa bàn vừa ven sông, vừa
giống và khác? Vì sao có sự ven biển đông và cả trên


đảo Trường Sa, thành lập

Yêu cầu: các nhóm báo cáo câu thành
hỏi đã chuẩn bị trước ở nhà.

phố

Tam

Sa.

- Đưa giàn khoan 981 vào

13


Nhóm 1: (1 phút 30 giây) Nêu sâu trong lãnh hải và thềm
những hoạt động của Trung lục

địa

Việt

Nam.

Quốc trong những năm gần đây - Thực hiện cải tạo các đảo
ở Biển Đông ?

đá (đảo Chữ Thập) thành


động của TQ trên bãi đá Chữ

Nhóm 2 báo cáo:

Thập thuộc quần đảo Trường
Sa của Việt Nam (Slide 10)
Các nhóm thảo luận: Em có
nhận xét gì về yêu sách đường
lưỡi bò 9 đoạn và những hoạt
động của Trung Quốc ở Biển
Đông hiện nay? Hãy cho biết
thái độ của em về những hành
động trên của Trung Quốc.

Nhóm 2 (Liên môn sinh học -

Hành vi “đảo hóa” của Trung
Quốc ở quần đảo Trường Sa
đang làm hủy hoại nghiêm
trọng môi trường, làm mất cân
bằng sinh thái Biển Đông, Theo
các nhà khoa học, các rặng san
hô ở Trường Sa là nơi các loài
cá ở Biển Đông được sinh ra
trước khi theo thủy triều phát
tán đến các vùng biển ven bờ
Philippines, Trung Quốc, Việt
Nam và Indonesia. Nhà sinh
học biển người Mỹ John

Video và kết luận: Trung Quốc

Trả lời: Ủng hộ vật chất và
tinh thần cho những người
lính đảo; sưu tầm tư liệu
về chủ quyền biển đảo;
tham gia các cuộc thi tìm
hiểu về chủ đề biển đảo…

đang làm những việc để biến
“không” thành “có” ở Biển
Đông. Đó là những hành động
xâm lược trắng trợn, thô bạo,

16


trơ trẻn. Các nước ĐNA cần
đoàn kết chặn đứng âm mưu
xâm lược Biển Đông của Trung
Quốc, nếu không thì hậu quả
khó lường.
Hỏi: (liên môn GDCD) Là học
sinh - thế hệ tương lai của đất
nước thì chúng ta phải làm gì?
Hỏi (liên môn GDCD) Nêu
những hành động thiết thực của
học sinh trong việc góp phần
bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Kết luận: Như vậy, trách nhiệm

Hỏi: Thế nào là quốc gia phong
kiến “dân tộc” ?

Trả lời: Quốc gia PK “dân - VII-X: Hình thành quốc gia
tộc” là lấy bộ tộc đông và phong kiến “dân tộc”.
phát triển nhất làm nòng
cốt:

Vương

Campuchia

quốc
(người

Khơme), các vương quốc
của người Môn, người
Hỏi (liên môn địa lí): Dựa vào Miến…
lược đồ SGK trang 47 kết hợp

Trả lời: Vương quốc

với kiến thức địa lí và những Campuchia (IX), Đại Việt
hiểu biết về lịch sử, hãy xác (X) trên bán đảo Đông
định vị trí địa lí và thời gian Dương, vương quốc Pahình thành một số quốc gia gan (IX) hạ lưu sông
phong kiến “dân tộc” ở ĐNA ?

Iraoadi, Ma-ta-ram

(X)


lớp): Tìm hiểu về sự phát

kinh tế cung cấp một khối

triển thịnh đạt của các quốc
gia phong kiến ĐNA (X- ½

Hoạt động nhóm:

(5 lượng lớn lương thực,...

phút)

+ Buôn bán với nhiều nước

XVIII).

-Nhóm 1 và 2 thảo luận trên thế giới.

Phân nhóm: chia 3 nhóm,

câu hỏi, viết đáp án vào - Văn hoá: Xây dựng nền văn

nhóm 1 và 2 thảo luận cùng

bảng phụ, treo đáp án lên hoá riêng, độc đáo.

một nội dung (Nêu những biểu
hiện chứng tỏ từ thế kỉ X- ½

liệu;

quả thảo luận nhóm 1 làm mẫu) Inđônêxia: hồ tiêu, dừa.
Hỏi: Nêu một số vùng kinh tế
trọng điểm của các quốc gia
phong kiến ĐNA có khả năng
cung cấp một khối lượng lớn
lương thực, thực phẩm hay sản
phẩm thủ công nghiệp hoặc sản
vật thiên nhiên mà em biết ?
(Học sinh đã tìm hiểu trước ở
nhà)
Nhận xét, kết luận: những vùng
kinh tế trọng điểm (Slide 14)

Trả lời:
- Nét chung: Ảnh hưởng
kiến trúc Phật giáo (Ấn
Độ).
- Nét riêng: Đô thị cổ Pagan bao gồm 5000 ngôi
chùa, hội đủ các kiểu kiến
trúc Phật giáo của khu vực
ĐNA, (được CNN 1 trong
20 di sản văn hóa đẹp nhất
của thế giới). Còn ngôi đền
núi
Bô-rô-bu-đua được xây

Giới thiệu: Nét riêng, độc đáo dựng trên đỉnh đồi theo lối
của văn hóa ĐNA thể hiện rõ xoắn ốc đồng tâm…..

rừng đại ngàn.
- Nếu như đặc điểm của
văn học Ấn Độ mang nặng
tâm lí Hinđu, còn văn học
Trung Quốc phong kiến
Giới thiệu: Nét riêng, độc đáo mang nặng tư tưởng Nho
giáo (tư tưởng chính
thể hiện sự sáng tạo của văn thống) thì văn học ĐNA
mang đậm tính dân gian
hóa ĐNA còn biểu hiện ở các (bài 6/lớp 10): ví dụ giải
thích về nguồn gốc của
lĩnh vực văn học, chữ viết, tôn dân tộc họ thường bắt
nguồn từ những quả bầu
giáo, tín ngưỡng (HS về nhà tự (người Lào), quả trứng
(người Việt)...Một nhà
tìm hiểu thêm).
nghiên cứu đã nhận xét:
Hỏi (Liên môn văn học): Nêu “Nếu như người Ấn Độ và
Trung Quốc sớm đưa một
dẫn chứng chứng tỏ văn học bộ phận văn học dân gian
của mình thành những tác
ĐNA chịu ảnh hưởng của văn phẩm thành văn đồ sộ, thì
khi đến ĐNA, những tác
học Ấn Độ và Trung Quốc, tuy phẩm này lại thường được
trả về cho văn học dân

21


nhiên văn học ĐNA đã thể hiện

thứ hai sau Ả rập suốt 3
thế kỉ XIII –XVI => Thế
kỉ XIII, Sự tấn công của
Mông nguyên thúc đẩy sự
liên kết quốc gia, tộc
người, tạo tiền đề cho các
quốc gia phong ĐNA phát
triển hùng mạnh trong
những thế kỉ sau.

22


Trả lời:
Hỏi: (Slide 17) Quan sát lược + Chế độ phong kiến lỗi
đồ, hãy cho biết trong lịch sử thời không phù hợp với xu
phát triển của các quốc gia thế phát triển của thời đại.
phong kiến ĐNA, mốc thời + Sự tranh chấp biên giới
gian nào đánh dấu sự chuyển của các quốc gia.
biến lớn của khu vực ? Vì sao ? + Sự tranh giành về quyền
lực trong dòng tộc.
+ Sự dòm ngó, can thiệp
và xâm nhập của các nước
TBPT.

Trả lời: Bồ Đào Nha Malắcca – 1511 - giao
Hoạt động 9 (cá nhân và cả

thương.


những yếu tố quan trọng

Liên môn địa lí: Yêu cầu HS góp phần hình thành và
xác định vị trí của eo biển phát triển của các quốc gia
Malắcca trên lược đồ SGK ĐNA đó là thương nghiệp
trang 47. Kiểm tra một số em. đường biển  Mỗi quốc
Sau đó GV tạo hiệu ứng vị trí gia cần giữ vững chủ
của

Malắcca trên lược đồ quyền ở biển Đông.

(Slide 18) và kết luận: Như - (Slide 21,22,23,24) Các
vậy, Biển Đông gắn với lịch sử quốc gia phong kiến ĐNA
thăng trầm và có một vị trí vô không chỉ có sự tương
cùng đặc biệt đối với các nước đồng về ĐKTN, đặc điểm
ĐNA.

kinh tế, văn hóa mà còn có

24


* Hoạt động 10 (cả lớp)
Hướng dẫn HS tổng kết, rút điểm chung về lịch sử hình
ra bài học giáo dục nhận
thành, phát triển, suy thoái
thức, hành động.
Hỏi: Sau khi tìm hiểu về sự  Vì vậy xây dựng, cũng
hình thành và phát triển của các cố, đoàn kết ĐNA thành
vương quốc chính ở ĐNA, em khu vực chung là điều kiện