Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

I. PHẦN MỞ ĐẦU
I.1 Lí do chọn đề tài
I.1.1.Cơ sở lý luận:
Xuất phát từ vị trí, vai trò của môn toán ở bậc tiểu học. Một trong những bộ
phận cấu thành chương trình toán ở bậc tiểu học là "Những yếu tố hình học". Bộ
môn này được dạy học ở tiểu học mang ý nghĩa chuẩn bị cho việc học môn hình
học ở bậc học phổ thông cơ sở, đồng thời giúp học sinh những hiểu biết cần thiết
khi tiếp xúc với những tình huống toán học trong cuộc sống hàng ngày.

I.1.2. Cơ sở thực tiễn:
Đặc điểm cấu trúc của chương trình toán lớp 1 thì "Các yếu tố hình học" lại
nằm xen kẽ ở các nội dung khác, điều này thể hiện tính thống nhất, tích hợp trong
cấu trúc nội dung nên được coi là một ưu điểm. Tuy nhiên cũng tạo ra một số khó
khăn cho cả giáo viên cũng như học sinh trong quá trình truyền đạt và lĩnh hội tri
thức.
Dạy học các yếu tố hình học được tri giác như một toán thể gắn liền với hình
dạng của chúng, chưa chú ý đến việc phân tích các yếu tố, các đặc điểm của hình
( học sinh nhận diện phân loại hình trong một tập hợp vật thật, hình vẽ khác nhau
về kích thước, màu sắc...).
Trong thực tế, việc đổi mới phương pháp dạy học của chương trình thay sách
đã có nhiều phương pháp giúp học sinh học tốt môn toán nói chung, các yếu tố hình
học nói riêng. Xong để phù hợp với đối tượng học sinh lớp mình dạy tôi đã tìm tòi
và mạnh dạn áp dụng cách truyền đạt gần nhất để các em hiểu bài. Tuy chưa phải là
tối ưu nhưng cũng là tâm huyết của bản thân góp phần vào việc tháo gỡ khó khăn
khi dạy các yếu tố hình học trong môn toán cho học sinh lớp 1.
1
Trần Thị Mai Hồng





Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

I.3.3.1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu.
Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp
1.
I.3.3.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu:
Lớp 1c - Trường tiểu học Thị Trấn Tiên Yên.
I.3.3.3. Giới hạn về khách thể khảo sát.
30 học sinh - Lớp 1c - Trường Tiểu học Thị Trấn Tiên yên.
I.4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp điểu tra.
- Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp luyện tập thực hành.
I.5. Đóng góp mới về mặt lý luận , về mặt thực tiễn:
Dựa vào quan sát thực tế học sinh lớp 1c tôi thấy: Trình độ nhận thức của
học sinh trong cùng một độ tuổi bị chênh lệch đa số các em còn mải chơi. Chính vì
vậy khi giảng dạy về biểu tượng hình học trong toán 1đòi hỏi người giáo viên phải
biết vận dụng toàn bộ phương pháp dạy học hiện đại. Đồng thời người giáo viên
phải truyền thụ kiến thức cho học sinh một cách trực quan sinh động trong giờ học,
gây sự say mê hứng thú học môn toán.
Chất lượng học tập của các em hiện nay đòi hỏi cao, kết quả học tập rõ rệt
các em có ý thức học tập, luôn học bài, làm bài đầy đủ trước khi đến lớp. Bên cạnh
đó một số em chưa có ý thức trong việc học hành, dành ít thời gian ôn bài, việc tiếp
thu kiến thức còn hạn chế, dẫn đến tình trạng rỗng kiến thức.
Mặt khác phương pháp dạy "Lấy học sinh làm nhân vật trung tâm, chủ đạo

Biện pháp là: Cách sử liệu đối với việc nâng cao chất lượng dạy học các
biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1.
Nâng cao chất lượng là: Đưa chất lượng dạy học các biểu tượng hình học
lên mức cao.
Biểu tượng hình học là: Hình ảnh biểu hiện các hình học.

6
Trần Thị Mai Hồng


Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

II.2. Chương 2: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
II.2.1. Thực trạng của việc dạy học các yếu tố hình học.
Qua nghiên cứu thực trạng việc dạy học các yếu tố hình học cho thấy: hứng
thú học toán của học sinh kém, học sinh thiếu tự tin, không cố gắng vươn lên, kết
quả học tập không ổn định.
Nghiên cứu khó khăn của học sinh khi học về các biểu tượng hình học, tôi
thấy học sinh còn có những vướng mắc. cụ thể: Khi dạy bài "Hình vuông, hình
tròn, hình tam giác" các em không hiểu được cạnh của các hình là một đoạn thẳng
hay các em không hiểu được các đỉnh của các hình là một điểm. ở các em sự nhận
thức chủ yếu bằng trực giác.
Ví dụ 1: Khi làm bài tập về đoạn thẳng, các em còn chưa xác định chắc chắn đoạn
thẳng được nối bởi hai điểm.
Gv hỏi: Hình vẽ dưới đây có bao nhiêu đoạn thẳng?

O

H


hoạt động tư duy có những nét riêng với từng em, việc lĩnh hội kiến thức trước đó
không đầy đủ, thiếu vững chắc, thái độ học tập còn nhiều thiếu sót, sức khoẻ chưa
tốt và đời sồng vật chất còn nhiều khó khăn, học tập ở nhà không được chú ý...
Về phía giáo viên: Nhịp độ giảng dạy quá nhanh, phương pháp giảng dạy chưa hợp
lý, tinh thần trách nhiệm của giáo viên với việc học tập của học sinh chưa đầy đủ...
Biết được các nguyên nhân đó trước thực trạng đặt ra đòi hỏi người giáo
viên phải tự xem xét quá trình giảng dạy của mình cũng như thường xuyên theo dõi
học sinh. Muốn vậy người giáo viên phải tự đặt câu hỏi cho chính bản thân mình,
phải tìm hiểu nguyên nhân đó là do đâu.
Đây là việc làm vô cùng khó khăn, khó khăn hơn nữa là việc tìm hiểu xem
nên áp dụng biện pháp sao cho phù hợp nhất ( Do đó cần áp dụng hài hoà các
phương pháp giảng dạy và giáo dục).

8
Trần Thị Mai Hồng


Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

Từ khi triển khai chương trình thay sách, trường chúng tôi luôn tổ chức các
buổi sinh hoạt chuyên môn , dự giờ thăm lớp, đánh giá chất lượng tất cả các môn
để xây dựng các tiết mẫu. Sau đó nhận xét bổ xung rút kinh nghiệm về các phần đã
làm và phần nào còn hạn chế.

9
Trần Thị Mai Hồng


Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1



Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

động và đúng đắn. Chỉ có như vậy mỗi học sinh mới thực sự có được các biểu
tượng hình học đúng đắn, làm chỗ dựa cho việc nhận thức định nghĩa khái niệm sau
này. Nhưng chính trong quá trình tiến hành các hoạt động đó thì các thao tác tư
duy, phân tích , tổng hợp , so sánh và trí tưởng tượng không gian đồng thời được
hình thành, rèn luyện và triển khai.
* Đề xuất thứ hai:
Dạy học các yếu tố hình học cho học sinh lớp 1 bằng cách tăng cường tổ
chức các hoạt động trên mô hình hình học và thực hành trong từng tiết dạy- học.
Thông qua các thao tác và nhờ kinh nghiệm tích luỹ dần mà học sinh có thể
nhận thấy được đặc điểm của các hình cũng như biểu tượng chung về từng loại
hình. Dạy học các yếu tố hình học bằng cách bắt đầu từ tổ chức các hoạt động có
tính chất thực nghiệm không chỉ là phù hợp với quy luật nhận thức của trẻ em khi
học hình học mà còn là cách rèn luyện thao tác tư duy một cách tích cực nhất.
Bên cạnh việc tổ chức cho học sinh tiến hành các hoạt động phổ biến như:
Quan sát, đo đạc, vẽ hình, cắt ghép hình, trò chơi hình học chúng ta có thể tổ chức
các hoạt động có tính chất thực hành ở trong và ngoài lớp học ngay trong giờ lên
lớp. Chẳng hạn chúng ta có thể tổ chức cho học sinh đo kích thước của các đồ vật
trong lớp học...
* Đề xuất thứ ba:
Để thực hiện tốt hai đề xuất trên thì giáo viên và học sinh cần thực hiện các
bước sau:
+ Đối với học sinh:
- Chuẩn bị đọc kỹ bài trước khi đến lớp.
- Lắng nghe giáo viên giảng bài, mạnh dạn hỏi bài khi chưa hiểu để giáo
viên giải thích ngay.
- Thực hiện tốt việc học trên lớp cũng như ở nhà một cách tự giác.
- Tích cực tham gia xây dựng bài trên lớp.

gia đình sẽ giúp học sinh có nghị lực cao trong học tập.
Nếu các em biết trau dồi kiến thức ngay từ những năm đầu của bậc Tiểu học.
Nhất là các em gặp khó khăn nhưng có ý thức và sẵn sàng vượt khó, chắc chắn các
12
Trần Thị Mai Hồng


Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

em sẽ tự khẳng định được mình, có ý thức học tập và ngày càng vươn lên.
Qua thực tế dự giờ ở lớp 1 và sự học hỏi nghiên cứu của bản thân, tôi có một
số đề xuất trên mong góp phần nhỏ bé vào việc tháo gỡ những khó khăn để nâng
cao chất lượng khi dạy- học các yếu tố hình học.
II.3.2. Kết quả thực nghiệm
Tôi đã áp dụng các biện pháp đề suất vào dạy dạng bài các yếu tố hình học
cho học sinh lớp 1C. Tiến hành cho làm bài kiểm tra cả hai lớp 1B và 1C (sĩ số học
sinh hai lớp như nhau, tỉ lệ học sinh khá giỏi như nhau). Kết quả thu được như sau:
Lớp
Phương pháp dạy
Khá - giỏi
Trung bình
Yếu - kém

1b
Phương pháp thông thường
12 (40%)
12 (40%)
6 (20%)

1c

lòng yêu thích, say mê học toán cũng như các môn học khác.
Mặc dù phương pháp mà tôi đề xuất ở trên thu được một số kết quả đáng
khích lệ. Tuy vậy, các phương pháp giảng dạy đó chưa hẳn là duy nhất và tối ưu.
Vì vậy tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Ban giám hiệu nhà trường và
Hội đồng khoa học giáo dục.
Để dạy môn toán đạt hiệu quả cao tôi mong Bộ giáo dục cần trang bị đầy đủ
trang thiết bị, đồ dùng để phục vụ cho việc giảng dạy môn toán. Giáo viên được tập
huấn dự nhiều giờ mẫu để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Người viết

Trần Thị Mai Hồng
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO - PHỤ LỤC
14
Trần Thị Mai Hồng


Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

IV.1. Danh mục tài liệu tham khảo
STT

tên tác giả

1

Vũ Quốc Chung

2


học
Sách giáo khoa
toán 1
Sách giáo viên
toán 1
Vở bài tập toán
1
Một số vấn đề
về môn toán
bậc tiểu học
Tâm lí học

Nhà xuất bản
Giáo dục
Nhà xuất
Giáo dục
Nhà xuất
Giáo dục
Nhà xuất
Giáo dục
Nhà xuất
Giáo dục

nơi xuất bản

bản
bản
bản
bản


P2 - Hình thức

Đồ dùng

- Gv vẽ 4 điểm lên bảng
- Gọi hai học sinh lên bảng vẽ hai đoạn thẳng
lên bảng (ab,CD)
A

Luyện tập

B

C

2 băng
giấy xanh

D

đỏ

- Lớp nhận xét, giáo viên nhận xét chung đánh
giá.
B, Bài mới.
1'

* HĐ1: Giới thiệu bài:
Để biết cách so sánh độ dài hai đoạn thẳng.
Hôm nay các em học bài: Độ dài đoạn thẳng.

trong sách.

Thực hành

- 2 HS lên bảng so sánh 2 que tính (bút chì)
khác màu nhau.

Thực hành

b) So sánh độ dài bằng cách đo dán tiếp qua độ

2 que tính
2 bút chì

dài trung gian ( Gang tay ).
- Gv yêu cầu học sinh quan sát cách đo trong
sách giáo khoa.

Quan sát

SGK

Gv: Người ta có thể so sánh độ dài đoạn thẳng
với độ dài gang tay.

Mô tả, thuyết

Hỏi: Đoạn thẳng đã cho dài mấy gang tay?

trình

- HS tiến hành chơi: Gv treo 2 bảng dán sẵn
băng giấy. Dứt hiệu lệnh 2 bên lên tô.
- Đội nào tô nhanh ngắn, gọn sẽ thắng.
- Gv nhận xét tuyên dương đội thắng.
* HĐ3: Thực hành.
Bài 1.
-Gv làm mẫu phần a.
- Hs tự làm vào vở.

Luyện tập ,

- Các cặp đổi vở kiểm tra, báo cáo.

thực hành

- Gv chữa bài
- Nhận xét chung kết quả, kích lệ một số em
làm tốt.
Bài 2.
- Gv treo bảng phụ vẽ sẵn hình (như sách)
- Gọi 3 em lên bảng - lớp làm VBT.
- Hs nêu nhận xét. Gv kết luận chung.

Cá nhân

VBT

Cá nhân

VBT

2- Đoạn 4 dài hơn đoạn 1
3- Đoạn 4 ngằn hơn đoạn 3
4- Đoạn 3 dài hơn đoạn 2
5- Đoạn 3 dài bằng đoạn 2
6- Đoạn 4 dài nhất
Bài 2: Dùng bút và thước để nối:
1) Thành

đoạn thẳng
A
B

C

D

2) Có

đoạn thẳng
C

O

B

A

D

19

Đáp án biểu điểm
Bài 1: 3 điểm (Mỗi ý đúng 0,5 điểm)
Đúng: 1, 2, 5, 6
Sai: 3, 4
Bài 2: 3 điểm (Mỗi ý đúng 0,5 điểm)
1- Có 6 đoạn thẳng (thiếu 1 đoạn thẳng trừ 0,25 điểm)
2 - Có 6 đoạn thẳng (thiếu 1 đoạn thẳng trừ 0,25 điểm)
A
B

C

O

B

A

D
D

C

Bài 3: 4 điểm (Mỗi ý đúng 1 điểm)
- Đoạn thẳng ab có 4 gang tay.
- Đoạn thẳng CD có 2 gang tay.
- Cả 2 đoạn thẳng ab và CD có 6 gang tay.
- Đoạn thẳng ab dài hơn đoạn thẳng CD 2 gang tay.

20

Trang
1
23
Trần Thị Mai Hồng


Biện pháp nâng cao chất lượng dạy các biểu tượng hình học cho học sinh lớp 1

2

I.1. Lý do chọn đề tài

1

I.1.1. Cơ sở lý luận

1

I.1.2. Cơ sở thực tiễn

1

I.2. Mục đích nghiên cứu

2

I.3. Thời gian - địa điểm nghiên cứu

2


7

II.2.2. Đánh giá thực trạng

8

II.3. Chương III: Các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học các

10

yếu tố hình học cho học sinh lớp 1
II.3.1. Các biện pháp

10

II.3.2. Kết quả nghiên cứu thực tiễn

13

3

Phần III: Kết luận - Kiến nghị

14

4

Phần IV: Danh mục tài liệu tham khảo

15