BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
----------***----------
NGUYỄN HÙNG CƯỜNG
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG
GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA CÁC DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN LÝ NHÂN, TỈNH HÀ NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
HÀ NỘI, 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
----------***----------
NGUYỄN HÙNG CƯỜNG
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG
tế & Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã hết lòng giúp
đỡ và truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập
tại Học viện.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới cô giáo PGS.TS. Ngô
Thị Thuận, giảng viên Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế & Phát triển
nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình thực tập và hoàn thiện đề tài.
Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể cán bộ huyện, xã có các dự án
cần phải giải phóng mặt bằng, người dân bị mất đất do giải phóng mặt bằng, các
dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè đã động
viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn.
Hà Nội, ngày 05 tháng 11 năm 2015
Tác giả
Nguyễn Hùng Cường
ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan........................................................................................................i
Lời cảm ơn ......................................................................................................... ii
Mục lục.... ......................................................................................................... iii
Danh mục các từ viết tắt ..................................................................................... vi
Danh mục bảng .................................................................................................vii
Danh mục sơ đồ............................................................................................... viii
Danh mục đồ thị .............................................................................................. viii
2.3 Bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho
các dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân......................................................... 23
PHẦN III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................... 25
3.1 Đặc điểm cơ bản huyện Lý Nhân ................................................................. 25
3.1.1 Điều kiện tự nhiên ................................................................................ 25
3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội huyện Lý Nhân ............................................... 26
3.2 Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 34
3.2.1 Phương pháp tiếp cận ........................................................................... 34
3.2.2 Phương pháp chọn mẫu khảo sát sâu .................................................... 35
3.2.3 Phương pháp thu thập số liệu ................................................................ 36
3.2.4 Phương pháp xử lý số liệu .................................................................... 37
3.2.5 Phương pháp phân tích số liệu .............................................................. 37
3.2.6 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ................................................................ 38
PHẦN IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................................. 39
4.1 Thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện
Lý Nhân ...................................................................................................... 39
4.1.1 Công tác chuẩn bị và tổ chức bộ máy thực hiện công tác bồi
thường giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất .......................... 39
4.1.2 Quy trình thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng tại huyện Lý
Nhân .................................................................................................... 42
4.1.3 Kết quả thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên
địa bàn huyện Lý Nhân ........................................................................ 43
4.2 Thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng của
một số dự án đại diện .................................................................................. 46
iv
4.2.1 Thông tin cơ bản về các dự án điều tra.................................................. 46
4.2.2 Công tác thông báo thu hồi đất ............................................................. 48
BQ
: Bình quân
BT
: Bồi thường
BTHT
: Bồi thường, hỗ trợ
CC
: Cơ cấu
CCN
: Cụm công nghiệp
CNH-HĐH
: Công nghiệp hóa - hiện đại hóa
CN-TTCN
: Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
CP
KCN
: Khu công nghiệp
QĐ-UBND
: Quyết định ủy ban nhân dân
QSDĐ
: Quyền sử dụng đất
TĐC
: Tái định cư
TTT
: Thị trấn
TTCN
: Tiểu thủ công nghiệp
UBND
: Ủy ban nhân dân
vi
Các dự án thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở
huyện Lý Nhân qua các năm ............................................................... 43
Tiến độ thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt vằng qua các
năm của các dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân .................................. 44
Số hộ và số tiền bồi thường giải phóng mặt bằng qua các năm trên
địa bàn huyện Lý Nhân ....................................................................... 46
Tóm tắt các thông tin cơ bản của 3 dự án điều tra trên địa bàn huyện
Lý Nhân.............................................................................................. 47
Tỷ lệ ý kiến đánh giá của người dân về mức độ rõ ràng của các thông
báo thu hồi đất, bồi thường và GPMB trên địa bàn huyện Lý Nhân ........ 51
Đơn giá các loại đất nông nghiệp thu hồi trên địa bàn huyện Lý Nhân
năm 2014 ............................................................................................ 54
Giá đất bồi thường khi thu hồi đất ở trên địa bàn huyện Lý Nhân năm
2014 .................................................................................................... 55
Giá bồi thường thu hồi đất của 2 dự án đại diện trện địa bàn huyện
Lý Nhân.............................................................................................. 56
Kết quả thu hồi đất và bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án xây
dựng nhà máy gạch Tuynel Mỹ Đà ..................................................... 64
Kết quả bồi thường giải phòng mặt bằng của dự án Trung tâm thương
mại Vĩnh Trụ ...................................................................................... 65
Diện tích đất thu hồi cho dự án đường cứu hộ cứu nạn xã Chân Lý ........... 66
Số tiền bồi thường khi thực hiện dự án đường cứu hộ cứu nạn xã
Chân Lý .............................................................................................. 67
Tổng hợp ý kiến của hộ dân về nguồn thu nhập sau khi thu hồi đất ở
3 dự án đại diện huyện Lý Nhân ......................................................... 69
Đánh giá của cán bộ địa phương về những vướng mắc trong công tác
bồi thường giải phóng mặt bằng ở huyện Lý Nhân.............................. 72
Phân tích SOWT về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng trên
địa bàn huyện Lý Nhân ....................................................................... 76
bằng trên địa bàn huyện Lý Nhân ....................................................... 63
4.7 Tình hình cuộc sống của hộ sau khi thực hiện các dự án trên địa bàn
huyện Lý Nhân ................................................................................... 70
4.8 Đánh giá của người dân về chất lượng môi trường sau khi thực hiện dự án ....... 71
DANH MỤC HỘP
Số hộp
Tên hộp
Trang
4.1 Ý kiến của người dân khi bị thu hồi đất ..................................................... 74
4.2 Ý kiến của lãnh đạo UBND huyện Lý Nhân về đội ngũ thực hiện bồi
thường, giải phóng mặt bằng............................................................... 75
viii
PHẦN I
MỞ ĐẦU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Đất nước ta đang trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Việc phát
triển hạ tầng kinh tế cùng với sự phát triển đô thị hóa mạnh mẽ đã trở thành một xu
thế tất yếu của sự phát triển. Để đáp ứng sự phát triển đó thì ở hầu hết các địa
phương cần có một quỹ đất lớn cho các dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật, các dự án
phát triển kinh tế. Công tác giải phóng mặt bằng là việc làm đầu tiên để có quỹ đất
sạch cho các tổ chức và cá nhân hay cơ quan Nhà nước thực hiện mục tiêu phát
triển của mình.
Tuy nhiên, để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng được nhanh chóng,
kịp thời chính xác và hài hoà lợi ích giữa nhà nước, các tổ chức phát triển kinh tế
những thuận lợi, khó khăn, chưa có nghiên cứu về giải pháp hoàn thiện công tác bồi
thường giải phóng mặt bằng.
Là một cán bộ công tác tại cơ quan Ban giải phóng mặt bằng, bồi thường hỗ
trợ và Tái định cư huyện, chúng tôi đã trực tiếp tham gia công tác bồi thường các
dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân. Tôi nhận thấy tầm quan trọng, ý nghĩa, trách
nhiện công trong công tác bồi thường GPMB và những bất cập của các quy định về
bồi thường cũng như thiếu trách nhiệm của một số cán bộ thực hiện, thực trạng,
thiếu hiểu biết pháp luật của người dân trong phạm vi ảnh hưởng của các dự án đối
với sự phát triển của địa phương, của đất nước. Từ các lý do trên chính tôi đã lựa
chọn đề tài “Giải pháp hoàn thiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của
các dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam”.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tồn tại, vướng mắc và các yếu tố ảnh hưởng
đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, từ đó đề xuất giải pháp nhằm hoàn
thiện cơ chế chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng của các dự án trên địa bàn
huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
Hệ thống hoá lý luận và thực tiễn về công tác bồi thường giải phóng mặt
bằng của các dự án;
Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn
huyện Lý Nhân những năm qua;
2
Phân tích những yếu tố ảnh hưởng trong công tác bồi thường giải phóng mặt
bằng của các dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân;
Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
của các dự án trên địa bàn huyện Lý Nhân trong những năm tới.
1.3 Câu hỏi nghiên cứu
đang thực hiện và đang triển khai, sẽ triển khai.
* Về thời gian
- Dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu đánh giá thực hiện từ năm 2009 - 2013.
- Dữ liệu khảo sát sâu tại một số xã sẽ thực hiện từ 2013-2014.
- Giải pháp đề xuất cho 2016-2025.
* Về nội dung
Tập trung làm rõ thực trạng cơ chế chính sách bồi thường, tổ chức bộ máy
thực hiện công tác GPMB gồm: kết quả đã đạt được, những tồn tại, vướng mắc,
nguyên nhân, các yếu tố bị ảnh hưởng và các giải pháp cần thực hiện nhằm hoàn
thiện cơ chế, chính sách và tổ chức bộ máy thực hiện bồi thường giải phóng mặt
bằng trên địa bàn huyện Lý Nhân.
4
PHẦN II
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ
CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CÁC DỰ ÁN
2.1 Lý luận về công tác giải phóng mặt bằng các dự án
2.1.1 Các khái niệm
2.1.1.1 Thu hồi đất
Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất
của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử
dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai (Quốc hội, 2013).
Theo Luật Đất đai thì thu hồi đất phải xuất phát từ nhu cầu của xã hội và
phát triển kinh tế hoặc chế tài xử lý các vi phạm luật đất đai của người sử dụng đất.
Việc thu hồi đất phải đặt trong mối quan hệ về lợi ích của 3 chủ thể: Nhà nước –
Nhà đầu tư – người có đất bị thu hồi. Trong những năm qua, ở Việt Nam, thu hồi
đất luôn là một nội dung quan trọng trong chính sách quản lý đất đai và được quy
định bởi luật đất đai qua các thời kỳ. Tuy nhiên, đây cũng là vấn đề nóng, quá trình
trị tài sản và hỗ trợ thêm một phần giá trị hoặc công lao động và một số hỗ trợ xã
hội khác cho người có đất bị thu hồi.
2.1.1.4 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất
Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất là việc
Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người
bị thu hồi đất bằng một khoản tiền (hoặc đất) tương ứng với giá trị đất đai, tài sản
vật kiến trúc hoa màu trên đất bị thu hồi cộng thêm phần đảm bảo an sinh xã hội.
Công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng là một quá trình thực hiện
các công việc liên quan đến bồi hoàn giá trị về đất, tài sản trên đất bằng tiền hoặc
bằng tài sản tương ứng cùng một số chính sách hỗ trợ xã hội. Tổ chức việc di dời
tài sản, hoa màu trên đất để giải phóng mặt bằng. Bàn giao phần diện tích mặt bằng
đó cho chủ thể mới để cải tạo, xây dựng công trình mới có giá trị, lợi ích kinh tế,
lợi ích xã hội lớn hơn (Viện nghiên cứu Địa chính, 2008).
Công tác Bồi thường, hỗ trợ bằng các hình thức:
- Giao đất có cùng mục đích sử dụng đất.
- Bồi thường bằng tiền theo giá đất cùng loại
- Phải di chuyển chỗ ở, được Nhà nước bán, cho thuê, mua nhà ở cho thuê.
Các hình thức Nhà nước hỗ trợ cho các hộ khi có đất bị thu hồi:
- Ổn định đời sống,
6
- Đào tạo nghề
- Hỗ trợ Tái định cư
- Hỗ trợ khác
Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì
người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau:
- Bồi thường bằng nhà ở.
- Bồi thường bằng giao đất ở mới.
- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở.
có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có hiệu quả, nâng cao độ phì của đất, bồi bổ
đất, để đất ngày càng có hiệu quả kinh tế cao. Quy hoạch sử dụng đất để xây dựng
các khu công nghiệp, khu đô thị mới cần thông báo sớm, một cách công khai để
cho nhân dân được biết. Các cấp uỷ, chính quyền, các đơn vị nhận đất cần phối hợp
với các ban xây dựng Đảng, các tổ chức đoàn thể, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội,
trong đó các hội đoàn thể (cấp huyện và xã) là nòng cốt để tuyên truyền, phổ biến
các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đất đai, nhằm nâng cao hiểu biết về các chính
sách pháp luật của nhà nước cũng như quy mô kết cấu dự án, lợi ích của dự án mang
lại nhằm tạo sự đồng thuận cao của nhân dân với dự án hạn chế việc khiếu kiện trong
nhân dân. Việc thu hồi đất nên theo nguyên tắc: nhu cầu đất đến đâu thì thu hồi đất đến
đó. Bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng theo giá của Nhà nước quy định và tính
đến yếu tố giá cả thị trường trong từng thời điểm nhất định, theo hướng tạo điều kiện
thuận lợi cho nông dân, cho người có đất bị thu hồi (Quốc hội, 2013).
Tổ chức tốt việc giao đất hoặc nhà tái định cư cho hộ dân sau khi thu hồi đất
tạo cơ hội cho họ có đất sử dụng, giúp người dân có đất bị thu hồi ổn định cuộc sống,
yên tâm sản xuất. Các khu tái định cư phải bố trí tối thiểu là bằng không thì phải hơn
vị trí đã thu hồi và cũng nên gần thôn xóm theo tập tục sinh hoạt ăn ở của người dân,
tình cảm làng xóm, dòng họ của các hộ nông dân đã sống, gắn bó nhiều đời (Quốc
hội, 2013).
Đặc biệt trong quá trình tiến hành thu hồi đất để phát triển kinh tế xã hội của
địa phương nên đề cao vai trò tham gia và lấy ý kiến của người dân. Khi thực hiện
việc bồi thường giải phóng mặt bằng cần có sự dân chủ công khai minh bạch và tổ
chức họp dân để thông báo chế độ chính sách phương án bồi thường theo quy định.
Sao cho người có đất bị thu hồi hiểu được tránh tình trạng hiểu sai hiểu không đúng
chế độ chính sách bồi thường gây mâu thuẫn để xảy ra khiếu kiện, tố cáo trong quá
trình bồi thường giải phóng mặt bằng các dự án đi qua tại các địa phương (Quốc
hội, 2013).
8
(Điều 75 Luật Đất đai)).
Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả
tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất,
9
nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận
chuyển nhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có giấy
chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật đất
đai mà chưa được cấp (Quốc hội, 2013 (Điều 75 Luật Đất đai)).
Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đất
trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có giấy chứng nhận hoặc có đủ
điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản
khác gắn liền với đất theo quy định của Luật đất đai mà chưa được cấp (Quốc hội,
2013 (Điều 75 Luật Đất đai)).
Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có
vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện
dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiền
thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện cấp
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền
với đất theo quy định của Luật đất đai mà chưa được cấp (Quốc hội, 2013 (Điều 75
Luật Đất đai)).
2.1.3 Nội dung công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
2.1.3.1 Lập kế hoạch
Là các mốc thời gian và khối lượng công việc phải hoàn thành cho từng giai
đoạn thực hiện dự án. Nếu không có kế hoạch cụ thể cho từng giai đoạn, từng khối
lượng công việc thì sẽ không thể bố trí, sắp xếp các điều kiện, nguồn lực để phát
huy nội lực và hạn chế rủi ro trong quá trình tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng.
Để kế hoạch được thực hiện một cách tốt nhất thì cần phải đảm bảo rằng trong kế
chức, cá nhân, hộ gia đình tự kê khai đất và tài sản trên đất bị thu hồi để thực hiện
dự án. Tổ công tác giải phóng mặt bằng tiến hành kiểm kê đất và tài sản trên đất
phục vụ công tác lập phương án tính toán bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng.
Tiếp theo là lập phương án tính toán bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng; Công
khai phương án; Kết thúc công khai phương án; Thẩm định và phê duyệt phương
án… Các trình tự thủ tục theo qui định hiện hành của Nhà nước về đất đai và bồi
thường giải phóng mặt bằng (Chính phủ, 2009).
2.1.3.4 Giải quyết tồn tại, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng
Là việc tiếp nhận và giải quyết các kiến nghị, đề xuất, đơn thư, khiếu nại tố
cáo của người dân về phương án tính toán bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng
cũng như các tranh chấp về đất đai liên quan đến công tác bồi thường giải phóng
11
mặt bằng. Tại sao phải giải quyết tồn tại, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng?
Bởi vì đây là quyền lợi của các tổ chức, cá nhân và hộ gia đình cá nhân liên quan
đến công tác giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án. Việc tiếp nhận và giải quyết
kịp thời đúng pháp luật về các kiến nghị, khiếu nại về phương án tính toán bồi
thường sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và lấy được lòng tin
của nhân dân về Đảng và Nhà nước (Chính phủ, 2009).
2.1.3.5 Báo cáo kết quả đạt được tại địa bàn nghiên cứu
Là kết quả giải phóng mặt bằng đã đạt được giữa thực tế so với kế hoạch và
tiến độ đã đề ra trên cơ sở các báo cáo của cơ quan thực hiện nhiệm vụ giải phóng
mặt bằng tại địa bàn nghiên cứu dựa vào các giai đoạn và khối lượng công việc đã
đặt ra qua các năm. Bởi vì qua đó sẽ tìm ra những nguyên nhân gây chậm tiến độ
giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án. Việc tổng hợp và điều tra lấy kết quả thực
hiện tại địa bàn nghiên cứu về đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng trong dự án
phát triển đường giao thông sẽ góp phần hệ thống hóa cơ sở thực tiễn cho công tác
giải phóng mặt bằng trong dự án phát triển đường giao thông trên các địa bàn khác
trong phạm vi rộng hơn. Để quá trình thực hiện đảm bảo có kết quả thì cần có sự
trong nhân dân, ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư. Bên cạnh đó công tác đào tạo
nghề của các doanh nghiệp nhận đất không được quan tâm, đa số các doanh nghiệp
chưa thực sự quan tâm đến trách nhiệm hỗ trợ, giải quyết việc làm cho người lao động
có đất bị thu hồi để xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị. Nhiều doanh nghiệp chỉ
tiếp nhận người lao động bị thu hồi đất vào làm việc mang tính hình thức để chứng tỏ
rằng họ cũng thực hiện đúng cam kết về tuyển dụng lao động địa phương, nhưng sau
đó bằng cách này hay cách khác, họ sẽ dần dần sa thải lực lượng lao động này.
d. Yếu tố đến từ phía người dân có đất thu hồi
- Một bộ phận người dân không hiểu chính sách pháp luật, không đồng ý với
giá bồi thường, hỗ trợ từ chính sách và đòi hỏi chính quyền đáp ứng đúng nhu cầu,
nguyện vọng khi GPMB thu hồi đất, cũng có nhiều người tỏ ra thiếu ý thức cộng
với tư tưởng “chây ì” đã làm cho nhiều dự án thu hồi đất gặp phải trở ngại lớn và
ảnh hưởng đến tiến độ GPMB. Mặt khác họ còn lôi kéo kích động nhân dân không
chấp hành chính sách của Nhà nước, làm ảnh hưởng tới tiến độ bồi thường GPMB
và triển khai dự án.
- Công tác quản lý đất đai của các xã còn hạn chế xảy ra tình trạng người
dân khi có dự án cắm mốc GPMB đã tự ý xây dựng nhà và công trình, trồng cây để
hưởng lợi từ chính sách bồi thường của nhà nước gây khó khăn cho tổ chức làm
nhiệm vụ GPMB.
13
2.1.4.2 Các yếu tố chủ quan
a. Về đội ngũ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng
Số lượng và chất lượng (trình độ chuyên môn nghiệp vụ) của độ ngũ cán bộ
thực hiện công tác GPMB liên quan rất lớn đến tiến độ GPMB. Thực tế cho thấy ở
những địa phương có đội ngũ này đông đủ, trình độ chuyên môn và nghiệp vụ tốt
sẽ tạo ra kết quả lớn trong công tác GPMB và ngược lại. Chính sách khuyến khích,
động viên thêm về chế độ lương, thưởng đối với các cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm
vụ này là một động lực lớn góp phần nâng cao ý thức cũng như sự quan tâm hơn của đội
2.2 Cơ sở thực tiễn về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
2.2.1 Kinh nghiệm công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở một số nước trên
thế giới
Đối với bất cứ một quốc gia nào trên thế giới, đất đai là nguồn lực quan
trọng nhất, cơ bản của mọi hoạt động đời sống kinh tế - xă hội. Khi Nhà nước thu
hồi đất phục vụ cho các mục đích của quốc gia đã làm thay đổi toàn bộ đời sống
kinh tế của hàng triệu hộ dân và người dân, người bị ảnh hưởng không những
không hạn chế về số lượng mà còn có xu hướng ngày càng tăng. Đặc biệt, ở những
nước đang phát triển, người dân chủ yếu sống bằng nghề nông nên đó là vấn đề
sống còn của họ. Dưới đây là một số kinh nghiệm quản lý đất đai của các nước trên
thế giới sẽ phần nào giúp ích cho Việt Nam, đặc biệt trong chính sách bồi thường
GPMB.
2.2.1.1 Trung Quốc
Mục tiêu bao trùm lên chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là hạn chế
đến mức tối đa việc thu hồi đất, giải tỏa mặt bằng, cũng như số lượng người bị ảnh
hưởng bởi việc thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư. Nếu như việc thu hồi đất là
không thể tránh khỏi thì có sự chuẩn bị cẩn thận phương án đền bù, trên cơ sở tính
toán đầy đủ lợi ích của nhà nước, tập thể và cá nhân, đảm bảo cho những người bị
thu hồi đất có thể khôi phục lại hoặc cải thiện mức sống so với trước khi bị thu hồi
đất (Nguyễn Thị Dung, 2013).
Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, khi Nhà nước thu hồi đất thì
người nào sử dụng đất sau đó sẽ có trách nhiệm bồi thường. Người bị thu hồi đất
được thanh toán ba loại tiền: tiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp về tái định cư, tiền
trợ cấp bồi thường hoa màu trên đất. Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ
cấp tái định cư căn cứ theo tổng giá trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước
đây rồi nhân với hệ số. Tiền bồi thường cho hoa màu, cho các loại tài sản trên đất
được tính theo giá cả hiện tại (Nguyễn Thị Dung, 2013).
15
Copyright: Tài liệu đại học ©