I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH KIU OANH

PHáP LUậT Về QUảN Lý CHấT THảI RắN KHU DÂN CƯ
QUA THựC TIễN TRÊN ĐịA BàN THị Xã PHúC YÊN,
TỉNH VĩNH PHúC

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2016


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH KIU OANH

PHáP LUậT Về QUảN Lý CHấT THảI RắN KHU DÂN CƯ
QUA THựC TIễN TRÊN ĐịA BàN THị Xã PHúC YÊN,
TỉNH VĩNH PHúC
Chuyờn ngnh: Lut Kinh t
Mó s: 60 38 01 07

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: PGS.TS NGUYN QUANG TUYN

H NI - 2016



Vai trò của việc quản lý chất thải rắn đối với cuộc sống con ngườiError! Bookmark n

1.2.

LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN KHU DÂN CƯError! Bookmark not d

1.2.1.

Khái niệm và nguyên tắc quản lý chất thải rắn khu dân cưError! Bookmark not defin

1.2.2.

Hệ thống cơ quan quản lý chất thải rắn khu dân cưError! Bookmark not defined.

1.2.3.

Hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn khu dân cư tại Việt Nam và kinh

nghiệm quản lý chất thải rắn khu dân cư của một số quốc gia trên thế giớiError! Bookmar
1.3.

LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN KHU DÂN CƯError! Bookmark

1.3.1.

Sự cần thiết của việc quản lý chất thải rắn khu dân cư bằng pháp luậtError! Bookmark not

1.3.2.



Nội dung quy định về thu gom, vận chuyển chất thải rắn thông thường khu
dân cư ........................................................... Error! Bookmark not defined.

2.1.4.

Nội dung quy định về tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng và xử lý
chất thải rắn khu dân cư .............................. Error! Bookmark not defined.

2.1.5.

Nội dung quy định tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng từ chất thải
rắn khu dân cư ............................................. Error! Bookmark not defined.

2.1.6.

Nội dung quy định về xử lý chất thải rắn khu dân cưError! Bookmark not defined.

2.1.7.

Nội dung các quy định về quản lý nhà nước đối với chất thải rắn khu
dân cư trong quản lý chất thải rắn sinh hoạtError! Bookmark not defined.

2.1.8.

Nội dung quy định về thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quản
lý chất thải rắn khu dân cư .......................... Error! Bookmark not defined.

2.2.


Giải pháp hoàn thiện ................................... Error! Bookmark not defined.

3.2.

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ
QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN KHU DÂN CƯ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ
XÃ PHÚC YÊN - TỈNH VĨNH PHÚC ....... Error! Bookmark not defined.

3.2.1.

Phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong thực thi pháp luật về quản
lý chất thải rắn khu dân cư .......................... Error! Bookmark not defined.

2


3.2.2.

Xác lập cơ chế xã hội hóa, khuyến khích người dân, doanh nghiệp đầu
tư, chung tay cùng với Nhà nước thực thi pháp luật về quản lý chất
thải rắn khu dân cư ...................................... Error! Bookmark not defined.

3.2.3.

Tuyên truyền, phổ biến kinh nghiệm của một số nước về khuyến khích
cộng đồng tham gia vận chuyển, thu gom, xử lý nước thải và vận dụng
sáng tạo vào thực tiễn cụ thể của thị xã Phúc YênError! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN .............................................................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...............................................................11

tại không ít hạn chế, yếu kém mà điển hình là chế tài xử lý vi phạm pháp luật về thu

4


gom, phân loại, xử lý và tái chế loại chất thải này chưa đủ sức răn đe, giáo dục
người vi phạm; dường như vẫn còn thiếu, chưa đồng bộ các quy định về điều kiện
vật chất đảm bảo cho việc thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường… Hơn nữa, Luật
bảo vệ môi trường năm 2014 được ban hành có những sửa đổi, bổ sung về quản lý
chất thải rắn trong khu dân cư và đang được các cấp, các ngành triển khai thực hiện.
Với ý nghĩa đó, việc tìm hiểu các quy định về quản lý chất thải rắn trong khu dân cư
đặt trong mối quan hệ tham chiếu với Luật bảo vệ môi trường năm 2014 là cần
thiết, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi trong đời sống thực tiễn.
1.2. Thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc là một đô thị trẻ nằm ở vị trí sát Thủ
đô Hà Nội, có đường Quốc lộ số 2 đi qua nên có nhiều tiềm năng để phát triển kinh
tế - xã hội. Trong những năm qua tốc độ phát triển của Thị xã Phúc Yên luôn đứng
ở tốp đầu của Tỉnh Vĩnh Phúc đã làm thay đổi bộ mặt đời sống của người dân nơi
đây. Kinh tế phát triển cộng với việc dân số tăng nhanh (tăng dân số cơ hội và sinh
học) đã hình thành các khu dân cư mới hoặc mở rộng, chia tách khu dân cư; nhiều
phường được thành lập trên cơ sở các xã. Tuy nhiên, cơ chế quản lý, tác phong làm
việc và nhận thức của người dân ở các phường mới thành lập chưa thay đổi để theo
kịp với yêu cầu của quản lý đô thị. Ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ môi
trường của người dân còn nhiều hạn chế mà điển hình là hành vi vứt rác thải bừa
bãi, không theo đúng quy định; việc quản lý rác thải rắn trong khu dân cư chủ yếu
mới dừng lại ở việc thu gom, chôn lấp mà chưa giải quyết được việc phân loại, xử
lý và tái chế với dây chuyền công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường. Hậu quả
là các bãi rác thải sinh hoạt hình thành tự phát, thiếu tập trung và không có hệ thống
xử lý đã gây ô nhiễm nghiêm trọng đến đời sống của người dân (đặc biệt là người
dân sống gần khu vực bãi rác thải) khiến nhân dân hết sức lo lắng, bất bình. Thực
trạng đáng buồn này có một phần nguyên nhân từ hệ thống pháp luật về quản lý

Vĩnh Phúc, luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
-2014 v.v. Các công trình nghiên cứu trên đã đưa ra những khái niệm, đánh giá,
bình luận liên quan tới các quy định của pháp luật về quản lý rác thải, chất thải nói
chung trên phạm vi cả nước theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường (Luật
BVMT) năm 2005 và các văn bản pháp luật liên quan khác; Tuy nhiên, những bài
viết này mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá hay gợi mở một vài khía cạnh của pháp
luật quản lý chất thải nói chung, quản lý rác thải nói riêng trên phạm vi cả nước và

6


chưa có công trình nào đưa ra các đánh giá cụ thể, chi tiết và toàn diện về việc thi
hành pháp luật quản lý chất thải rắn khu dân cư trên địa bàn Thị Xã Phúc Yên, Tỉnh
Vĩnh Phúc, đặc biệt là các đánh giá, bình luận liên quan tới quy định về vấn đề này
trong Luật BVMT năm 2014 vừa mới ban hành. Do đó, tác giả lựa chọn đề tài
“Pháp luật về quản lý chất thải rắn khu dân cư qua thực tiễn trên địa bàn thị xã
Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc” với mong muốn hoàn thiện “khoảng trống” khoa học
pháp lý nêu trên, đồng thời mong muốn đóng góp một phần công sức nhỏ bé của
mình vào việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi các quy định của pháp luật
về việc quản lý chất thải rắn trên địa bàn Thị xã Phúc Yên, Tỉnh Vĩnh Phúc.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu tổng quát của luận văn là đưa ra các giải pháp góp phần
hoàn thiện pháp luật về quản lý chất thải rắn khu dân cư và nâng cao hiệu quả thi
hành qua thực tiễn trên địa bàn Thị xã Phúc Yên, Tỉnh Vĩnh Phúc.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn xác định các nhiệm vụ nghiên
cứu cụ thể sau đây:
Thứ nhất, nghiên cứu những vấn đề lý luận pháp luật về quản lý chất thải
rắn trong khu dân cư qua việc phân tích, làm rõ nội dung và bản chất của các vấn

4.2. Phạm vi nghiên cứu
Trong khuôn khổ của một bản luận văn thạc sĩ luật học, luận văn giới hạn
phạm vi nghiên cứu trong một số vấn đề cụ thể sau:
- Phạm vi về nội dung: Luận văn đi sâu phân tích, tìm hiểu các quy định của
Luật bảo vệ môi trường năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành về quản lý
chất thải rắn khu dân cư.
- Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu thực tiễn thi hành pháp luật
về quản lý chất thải rắn khu dân cư trên địa bàn Thị xã Phúc Yên, Tỉnh Vĩnh Phúc.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, trong quá trình nghiên cứu, luận văn đã sử
dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:
- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vật lịch
sử của Chủ nghĩa Mác – Lê nin.

8


- Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:
i) Phương pháp phân tích được sử dụng khi tìm hiểu khái niệm, đặc điểm của
chất thải; chất thải rắn; chất thải rắn khu dân cư và khái niệm, đặc điểm của pháp
luật về quản lý chất thải rắn khu dân cư …
ii) Phương pháp bình luận được sử dụng khi nghiên cứu thực trạng pháp luật
về quản lý chất thải rắn khu dân cư.
iii) Phương pháp đánh giá được sử dụng khi nghiên cứu thực tiễn thi hành
pháp luật về quản lý chất thải rắn khu dân cư trên địa bàn Thị xã Phúc Yên, Tỉnh
Vĩnh Phúc.
iv) Phương pháp tổng hợp được sử dụng khi đề cập định hướng hoàn thiện và
nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về quản lý chất thải rắn khu dân cư từ thực
tiễn của Thị xã Phúc Yên, Tỉnh Vĩnh Phúc.
v) Phương pháp lập luận logic được sử dụng khi nghiên cứu đề xuất các giải


10


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
I. Tài liệu tiếng Việt
1.

Quỳnh Anh (2008), Xử lý rác thải bằng công nghệ vi sinh: Giải pháp tối ưu
cho môi trường, Hà Nội.

2.

Lê Huy Bá (2006), Độc học môi trường – tập 2 phần chuyên đề, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.

3.

Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Báo cáo diễn biến môi trường Quốc gia
2011 – Chất thải rắn, Hà Nội.

4.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT
ban hành ngày 14/04/2011 quy định về Quản lý chất thải nguy hại, Hà Nội.

5.

Bộ trưởng Bộ tài nguyên và Môi trường (2015), Thông tư số 36/2015/TTBTNMT ban hành ngày 30/06/2015 về Quản lý chất thải nguy hại, Hà Nội.


ngày 01/2/1993.
14. Võ Đình Long, Nguyễn Văn Sơn (2008), Bài giảng quản lý chất thải rắn và
chất thải nguy hại, Viện Khoa học Công nghệ và Môi trường, Trường Đại học
Công nghiệp TP.Hồ Chí Minh.
15. Lê Kim Nguyệt (2002), “Một cơ chế phù hợp cho quản lý chất thải nguy hại ở
Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, 11(22), tr.69-75.
16. Nguyễn Văn Phương (2003), “Chất thải và quy định về quản lý chất thải”, Tạp
chí Luật học, (4), tr.20-26.
17. Nguyễn Văn Phương (2006), “Một số vấn đề về khái niệm chất thải”, Tạp chí
Luật học, (10), tr.43-47.
18. Nguyễn Văn Phương (2007), Pháp luật môi trường về hoạt động nhập khẩu phế
liệu ở Việt Nam, Luận án tiến sỹ Luật học, trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
19. Quốc hội (1993), Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội.
20. Quốc hội (2005), Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội.
21. Quốc hội (2014), Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội.
22. Nguyễn Danh Sơn (2012), “Thực trạng sử dụng, quản lý chất thải túi nilon ở
Việt Nam và định hướng giải pháp từ góc độ kinh tế”, Viện phát triển bền
vững Bắc Bộ, Tạp chí môi trường, (11). http://www.cie.net.vn/vn.
23. Trịnh Thị Thanh - Nguyễn Khắc Linh (2005), Quản lý chất thải nguy hại, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
24. Thị xã Phúc Yên (2016), Báo cáo số 100/BC-UBND ngày 22 tháng 7 năm 2016
về kết quả triển khai công tác vệ sinh môi trường nông thôn và quản lý chất thải
rắn sinh hoạt trên địa bàn thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, Vĩnh Phúc.
25. Thị xã Phúc Yên (2016), Kế hoạch số 92/KH-UBND ngày 25 tháng 7 năm
2016 về thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường và dự toán ngân sách sự nghiệp
môi trường năm 2017, Vĩnh Phúc.
26. Dương Thị Thơ, Tạ Kim Oanh (2003), Báo cáo nghiên cứu tổng quan, nâng
cao vai trò và sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường thông qua
tăng cường phổ biến thông tin môi trường cho cộng đồng, Hà Nội.
27. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 2149/QĐ-TTg ngày 17/12/2009

39. Lê Văn Khoa, Phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, tái chế và tái sử
dụng là giải pháp có ý nghĩa kinh tế, xã hội và môi trường ở các đô thị,
Trường Đại học khoa học Tự nhiên- ĐHQGHN- http://vacne.org.vn/phan-loaichat-thai-ran-sinh-hoat-tai-nguon-tai-che-va-tai-su-dung-la-giai-phap-co-y-

13


nghia-kinh-te-xa-hoi-va-moi-truong-o-cac-do-thi/24735.html.
40. http://bnews.vn/tu-nhan-xin-dau-tu-xay-dung-nha-may-xu-ly-chat-thai-ran-ocan-tho/10141.html.
41. http://moitruongviet.edu.vn/tinh-hinh-quan-ly-ran-tai-viet-nam-de-xuat-cacgiai-phap-tang-cuong-hieu-qua-cong-tac-quan-ly-chat-thai-ran-chat-thai/.
42. http://tnmthanam.gov.vn/index.php/vi/news/Moi-truong/1-nam-trien-khaiLuat-Bao-ve-moi-truong-2014-Don-bay-cho-phat-trien-ben-vung-1665/.
43. http://www.baotayninh.vn/xa-hoi/xu-ly-rac-thai-huu-co-gia-dinh-bang-mohinh-thap-trong-cay-57321.html.
44. http://www.vietnamplus.vn/xu-ly-rac-thai-huu-co-tai-gia-dinh-o-hung-yenhieu-qua-nhan-doi/283609.vnp.

14