MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ MẪU
GIÁO 5-6 TUỔI LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LỜI MỞ ĐẦU
Nghành học mầm non là nghành học vô cùng quan trọng bởi đó chính là nơi
ươm mầm non tương lai của đất nước. Quyết định sự đâm chồi nảy lộc tốt hay
xấu là do người ươm trồng mầm non đó.
Đối với thế hệ trẻ mầm non Bác Hồ đã nói “Trẻ em như búp trên cành, biết
ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”. Trẻ mầm non thật đáng yêu,tâm hồn trẻ
thơ ngây, hồn nhiên là lớp người kế cận cho sự nghiệp của đất nước.
Mọi hoạt động học tập và vui chơi trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ ở
trường mầm non đều đem lại cho trẻ những điều kì lạ,thần tiên. Qua hoạt động
dạy và học dưới nhiều hình thức như : Toán, Âm nhạc, Tạo hình,…. sẽ giúp trẻ
phát triển óc trí tuệ,óc sáng tạo nhân cách con người. Làm quen với văn học là
một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ mầm non, vì thông qua các hoạt
động làm quen với các tác phẩm văn học là loại hình nghệ thuật đặc sắc không
thể thiếu được trong đời sống con người. Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ, từ
buổi đầu thơ ấu trẻ đã quen sống ấm cúng trong không khí lời ru “ ầu ơ” đầy yêu
thương tận tình của mẹ, bà…và đó cũng chính là chân trời mở ra nhận thức cho
trẻ
Văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ nói những tiếng nói,
bước những bước đi đầu tiên. Chuyện kể, ca dao, tục ngữ là những tấm gương
mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập, là phương tiện hữu hiệu trong việc
giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn bè,
với những người thân,biết những việc làm tốt, biết yêu cái đẹp, cái thiện, ghét cái
ác độc, phê phán cái xấu, kính yêu Bác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn…
1


Làm quen với văn học còn là phương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức
trong sáng, qua đó làm phát triển ngôn ngữ cho trẻ, dạy trẻ nói chính xác, mạch

mới, với số trẻ là 30 cháu, trong đó có 18 cháu nam và 12 cháu nữ. Trong quá
trình giảng dạy tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau.
* Thuận lợi
- Bản thân tôi được đào tạo chính quy đã trải qua 4 năm kinh nghiệm thực tế.
- Đối với lớp tôi phụ trách đa số các cháu đã học qua lớp mẫu giáo nhỡ. Các bậc
phụ huynh ngày càng quan tâm đến việc học tập của con em mình.
- Số trẻ đến trường dược dạy theo các độ tuổi nên việc chăm sóc giáo dục trẻ có
nhiều thuận lợi.
- Trẻ được ăn ở bán trú tại trường, đảm bảo thời gian nghỉ ngơi đúng khoa học
- Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên về chuyên môn,
cơ sở vật chất, đồ dùng, trang thiết bị dạy học, động viên sự sáng tạo của giáo
viên.
Điều này có tác dụng rất lớn trong việc cho trẻ làm quen với Văn học.
* Khó khăn
Bên cạnh những thuân lợi trên trường mầm non Thành Vinh còn gặp không ít
những khó khăn.
- Qua khảo sát ban đầu tôi thực sự lo lắng về chất lượng học tập của trẻ, trong
đó có môn văn học. Đầu năm khi cho trẻ làm quen với môn văn học tôi thấy trẻ
chưa hứng thú học môn học này vì đồ dùng đồ chơi phục vụ môn văn học chưa
đáp ứng kịp thời với nhu cầu học và dạy hiện nay.
- Số trẻ dân tộc Mường chiếm 40%, nên kĩ năng phát âm của trẻ chưa chính xác,
còn nói lẫn tiếng địa phương vì vậy mà kết quả cho trẻ làm quen với môn văn
học chưa đạt kết quả cao.

3


- Trẻ đa số là con em nông thôn, nghề nghiệp chủ yếu là làm ruộng, điều kiện
kinh tế còn thấp dẫn đến việc quan tâm đến con cái còn giới hạn. Một số phụ
huynh chưa thực sự quan tâm đến trẻ, còn xem nhẹ giáo dục mầm non.


Số
trẻ
2
1
2
2
2
2
1

Tỷ
lệ%
6,5
3,2
6,5
6,5
6,5
6,5
3,2

Khá
Số
trẻ
8
9
11
11
9
11

26,7
36,8
40,5

Yếu
Số
trẻ
7
8
8
6
11
9
8

Tỷ
lệ%
23,3
26,7
26,7
19,9
36,8
19,2
26,7

Từ kết quả khảo sát trên tôi nhận thấy việc cho trẻ làm quen với văn học thực
tế đạt kết quả chưa cao, vì vậy cần phải có nhiều biện pháp giáo dục mới giúp trẻ
học có kết quả cao hơn.
Đứng trước thực trạng trên bản thân tôi luôn trăn trở và tìm ra đặt câu hỏi và
trả lời với nhiều lí do tự đưa ra, làm tôi phải suy nghĩ và tìm ra giải pháp tối ưu

cho trẻ vì chỉ khi có thói quen, nề nếp tốt thì sẽ giúp cho quá trình tổ chức các
hoạt động của cô được dễ dàng từ đó việc lĩnh hội kiến thức và quá trình học tập
của trẻ đạt kết quả cao.
Tôi rèn cho trẻ nề nếp thói quen vệ sinh tốt, biết lấy và cất đồ dùng, đồ chơi
đúng nơi qui định, biết tự rửa tay, rửa mặt.
Tôi chia các cháu ngồi theo tổ, trong mỗi tổ đều có cháu khá, cháu trung bình,
cháu yếu, xếp xen kẽ cháu nam và cháu nữ, cháu mạnh dạn với cháu nhút nhát,
cháu khá với những cháu yếu, và nhất là những cháu yếu thường xếp ngồi gần
cô để tiện theo dõi.

6


Những trẻ thiếu tập trung tôi luôn nhắc trẻ phải ngồi ngay ngắn, muốn nói gì
phải dơ tay xin phép cô, khi phát biểu phải đứng ngay ngắn, nói dõng dạc, rõ
ràng, đủ câu.
Tôi đã rèn luyện để cháu có những thói quen tốt, vậy nên tôi đã thành công trong
việc xây dựng nề nếp học tập cho trẻ.
2. Trang trí lớp, tạo môi trường làm quen với văn học phong phú.
Môi trường giáo dục trong lớp có tác dụng rất tốt đến quá trình giáo dục, vì
vậy vào đầu năm học tôi đã xây dựng một góc sách của lớp với nhiều quyển
truyện, thơ, tranh thơ, tranh truyện để tạo cơ hội cho trẻ làm quen với tác phẩm
văn học.
Ngoài ra tôi cùng các cô giáo trong lớp làm đồ dùng, đồ chơi, trang trí lớp giúp
trẻ tích cực khám phá, tìm tòi và phục vụ cho quá trình học tập của trẻ, tôi sưu
tầm các sách văn học, các họa báo, tạp chí, lịch cũ làm nguyên liệu cho trẻ tự
làm sách để xây dựng một góc “ Thư viện” mang nội dung văn học, tại góc “Thư
viện” trẻ được xem các tranh truyện, tranh thơ, tạp chí, họa báo, trẻ đọc thơ, kể
chuyện sáng tạo theo tranh, sau đó cô kể chuyện cho trẻ về những câu chuyện
như “Ba cô gái” hay dạy những bài thơ “Cây dừa, hoa kết trái”. Cô hướng dẫn

bài soạn thì sẽ không thể giao tiếp phát hiện phản ứng của trẻ. Nếu giáo viên
thiếu tự tin khi nhớ thiếu lời bài thơ, câu chuyện thì sao giáo viên có thể lôi kéo
trẻ tập trung được? Giảng dạy hiệu quả đòi hỏi cô giáo phải “ Làm bài tập ở nhà”
thì cô giáo cũng đạt được sự tự tin qua luyện tập như các trẻ nhỏ vậy thôi.
Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù
hợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi “ Bé yêu thơ” hay chương trình “Vườn cổ
tích”, câu đố, tham quan và đặc biệt là chọn những hình ảnh thật, đẹp, và những
nhân vật ngộ nghĩnh, sáng tạo, hóa thân vào các nhân vật trong tác phẩm mà tôi
lồng ghép được. Như vậy trẻ chăm chú xem, lắng nghe cô giới thiệu từ đó trẻ
nắm bắt được nội dung tiết học một cách chủ động.
8


Với từng bài dạy, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính lôgic,
để đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi theo phương trâm “ Lấy trẻ làm trung tâm”
để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn, sáng
tạo phù hợp với từng nội dung của từng bài thơ, câu chuyện mà trẻ không bị áp
đặt.
5. Sử dụng đồ dùng trực quan.
Đồ dùng trực quan cũng góp phần quan trọng trong việc giảng dạy bộ môn văn
học, nhưng yêu cầu đồ dùng trực quan phải đẹp, chính xác, khoa học, biết sử
dụng đúng lúc, sáng tạo, linh hoạt, đó là yếu tố góp phần quyết định việc giảng
dạy đạt hiệu quả cao.
Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh, mô hình, vật thật, rối que, trang phục,
sân khấu,…Trong hoạt động này tôi sử dụng rất nhiều đồ dùng trực quan mà đồ
dùng sẵn có chưa đầy đủ và đa dạng nên tôi đã tận dụng những nguyên vật liệu
phế thải không gây độc hại để làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho môn văn học
thêm phong phú hơn.
Ví dụ: - Tôi tận dụng vải vụn, bông để may con rối hay may trang phục sân
khấu.

Bên cạnh làm mô hình sân khấu thì việc hóa trang cho trẻ đóng kịch cũng rất
cần thiết. Với nhân vật “Chú dê đen” tôi cho trẻ đeo mặt nạ hình con dê đen, dê
trắng, hình chó sói, quần áo phù hợp với tính cách của từng nhân vật.
Việc sử dụng đồ dùng trực quan rất quan trọng trong việc giảng dạy bộ môn
văn học, sử dụng đồ dùng đúng lúc đúng chỗ sẽ đạt được hiệu quả cao.
6. Thủ thuật đọc kể diễn cảm.
Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học có một điều tôi thấy rất quan
trọng đó là lời nói của cô giáo. Trẻ ở độ tuổi mầm non chưa biết đọc do đó trẻ
cảm thụ các tác phẩm văn học trong lúc nghe cô giáo đọc, kể các tác phẩm đó.
Để trẻ hiểu được nội dung tác phẩm, nhìn thấy được các hình tượng, các khung
10


cảnh, các tình tiết và biết các đánh giá đúng đắn tác phẩm thì cô giáo phải có một
nghệ thuật đọc kể diễn cảm. Đọc kể diễn cảm giúp trẻ trình bày tác phẩm văn
học một cách diễn cảm, từ đấy trẻ tự hiểu được tình tiết truyện, đánh giá đúng
nhân vật.
Nêú chỉ đọc và kể diễn cảm chưa đủ mà còn phải biết dùng thủ thuật đọc kể
diễn cảm thì mới đem đến thành công trong giờ học. Khi thể hiện tác phẩm phải
ngắt nghỉ đúng, sử dụng âm thanh đúng, nói đúng ngữ pháp. Tôi luôn tìm tòi
sách báo thường xuyên để nâng cao thủ thuật đọc lên cao nhằm tạo cho trẻ sự
hứng thú, cảm nhận tác phẩm và hiểu tác phẩm sâu sắc và chú ý lắng nghe .
Ví dụ: Trong truyện “Tấm cám” cô phải thể hiện được ngữ điệu, giọng điệu
của các nhân vật : Giọng của Cám giả dối, hơi cao hơn bình thường; Giọng của
Tấm nhẹ nhàng, hiền lành; Giọng của Bụt nhẹ nhàng, trầm ấm; Giọng của mẹ
Cám đanh đá, đay nghiến, mỉa mai; Giọng của bà cụ khi gọi quả thị chậm, nhỏ…
Ngoài việc nắm vững phương pháp đọc kể diễn cảm tôi thấy người giáo viên
còn phải rèn luyện cho mình để có một giọng nói truyền cảm, hấp dẫn người
nghe. Để làm được điều đó trước khi dạy một giờ thơ, truyện cho trẻ tôi tự đọc
to tác phẩm nhiều lần, cố gắng thể hiện đúng nhịp điệu, ngữ điệu của bài thơ, câu

Thị Thanh Nhàn mà ở chương trình “Bé yêu thơ” ngày hôm nay các con sẽ được
làm quen đấy.
Khi đã thu hút được sự chú ý của trẻ tôi đọc diễn cảm bài thơ “Nàng tiên ốc”
cho trẻ nghe, lần 1 đọc kết hợp cho trẻ xem mô hình, lần 2 kết hợp với việc đưa
từng tranh tương ứng với nội dung bài thơ. Sau khi đọc song tôi giảng nội dung
bài thơ, giảng từ khó, trích dẫn làm rõ ý bài thơ và đàm thoại cùng trẻ về nội
dung bài thơ và cuối cùng dạy trẻ đọc thơ.
Trong khi dạy trẻ đọc thuộc lòng diễn cảm cô giáo chú ý sửa chữa cách đọc
và khắc phục những khuyết điểm trong khi đọc cho trẻ( thường thường trẻ hay
đọc giọng đều đều, còn thở hổn hển khi đọc, chưa biết ngắt nghỉ, lấy hơi đúng
12


chỗ). Điều quan trọng nhất trong việc dạy trẻ đọc, kể diễn cảm không kìm hãm
sự phát triển tự nhiên của trẻ trong việc bộc lộ cảm xúc của mình trước tác phẩm.
Trong lúc học thuộc lòng trẻ đã tham gia tự phát đến tự giác vào quá trình cảm
hiểu thơ.
Khi đã thuộc, đã cảm hiểu được phần nào chất thơ với những xúc động mãnh
liệt và lời thơ trong sáng lúc này cô giáo khéo léo tổ chức cho trẻ “ học mà chơi,
chơi mà học”.
Đóng kịch là một trò chơi được trẻ em ở trường mầm non rất thích thú. Để
hoạt động này đạt được hiệu quả trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm
văn học, hướng dẫn trẻ nhập vai chơi một cách sáng tạo là một vấn đề cần đặt ra
cho cô giáo. Vì vậy trước khi hướng dẫn trẻ nhập vai chơi, cô giáo cho trẻ làm
quen với kịch bản, và trò chuyện với trẻ về các nhân vật trong kịch bản để trẻ
đưa nhận xét của mình, hình dung đúng đắn những hình tượng trong tác phẩm,
xác định thái độ của mình với nhân vật. Cô giáo cho trẻ tự nhận vai diễn, trẻ
thường từ chối vai phản diện cô giáo phải giúp trẻ hiểu ý nghĩa của tất cả các vai.
Để hỗ trợ trẻ vào vai cô có thể cho trẻ xem lại tranh minh họa, làm mẫu cho trẻ
bắt chước hoặc trẻ khá thể hiện cho trẻ yếu hơn quan sát. Cô dạy trẻ phối hợp

Thông qua việc dạy hát bài “Hạt gạo làng ta” do Trần Viết Bính phổ nhạc, sau
khi dạy hát song cô kết hợp cho trẻ đọc bài thơ “Hạt gạo làng ta” của tác giả
Trần Đăng Khoa. Và chính giai điệu trữ tình của bài hát giúp cho ý thơ trong bài
thơ được nâng cao, tiết học thêm sinh động, phong phú và trẻ rất chú ý.
Có nhiều bài hát có cùng chủ đề với bài thơ, tuy là lời thơ không hoàn toàn
trùng với lời bài hát nhưng mang ý nghĩa mở rộng nhận thức cho trẻ trong tiết
học đó như: Khi dạy trẻ hát bài “Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi
đồng” kết hợp cho trẻ đọc bài thơ “Bác Hồ của em”, dạy bài hát “Cháu thương
chú bộ đội” kết hợp đọc bài thơ “Chú bộ đội hành quân trong mưa”.

14


Đây là kinh nghiệm làm cho tiết âm nhạc thêm sinh động, hấp dẫn đồng thời
giúp trẻ cảm thụ nội dung bài thơ, câu chuyện đó qua bài hát đó chứ không phải
chỉ là nội dung lồng ghép để chuyển tiết cho hay.
+ Làm quen chữ viết:
Trong giờ Làm quen chữ viết yêu cầu cháu nhận mặt chữ bằng nhiều biện
pháp khác nhau thì song song với việc nhận biết chữ cái, Văn học trong giờ học
cũng góp phần giúp trẻ nhận biết thêm như: Ôn nhóm chữ cái a, ă, â qua bài thơ
“Mẹ của em” của tác giả Trần Quang Vịnh. Mặc dù nội dung này không đi sâu
vào cấu trúc giờ dạy nhưng khi trẻ thuộc bài thơ thì trẻ nhớ được chữ và phân
biệt được sự giống nhau và khác nhau giữa các chữ đó.
+ Khám phá khoa học:
Để giúp trẻ hiểu đúng đắn về những đề tài của giờ hoạt động chung khám phá
khoa học thông qua việc trò chuyện, đàm thoại, quan sát, trò chơi,…thì việc kết
hợp sử dụng văn học trong giờ tạo cho trẻ có cảm xúc với các đối tượng như :
Trong chủ đề nghề nghiệp, tìm hiểu về “Chú công nhân” giáo viên yêu cầu trẻ
nắm được từng công việc, ý nghĩa của công việc đó, yêu quí người lao động…
kết hợp cho trẻ đọc bài thơ “Chiếc cầu mới”.

- Lên kế họach thông báo chương trình dạy trẻ, ghi rõ nội dung dạy vào bảng
“Những điều phụ huynh cần biết” ở cửa lớp để phụ huynh theo dõi, ôn
luyên thêm cho con tại nhà.
- Giới thiệu các loại sách vở có tính giáo dục với phụ huynh.
Sau khi sử dụng các biện pháp tuyên truyền với phụ huynh, phụ huynh hiểu
bản chất, tác dụng của vấn đề dạy trẻ, nắm vững phương pháp dạy trẻ, từ đó phụ
huynh luôn quan tâm tới trẻ, kết hợp chặt chẽ với giáo viên để dạy trẻ tốt hơn.

16


C. KẾT LUẬN
1. Kết quả nghiên cứu:
Trong quá trình thực hiện phương pháp giáo dục mầm non mới điều đầu tiên
muốn nói cô giáo phải có lòng nhiệt huyết, say mê với nghề nghiệp, có kinh
nghiệm, sáng tạo trong giờ dạy, luôn học hỏi kinh nghiệm của chị em đồng
nghiệp, nắm vững kiến thức, sử dụng linh hoạt các thủ thuật sư phạm, lời nói hay
để thu hút sự chú ý của trẻ, phải đi sâu tìm hiểu tâm lý của trẻ để truyền đạt giờ
dạy đạt kết quả tốt hơn.
Kết quả sau khi sử dụng phương pháp trên qua khảo sát chất lượng giáo dục
cho thấy trẻ tiếp thu bài tốt, hứng thú, tích cực học tập, phát âm rõ ràng, chính
xác, vốn từ của trẻ tăng rõ rệt, đọc thơ, kể chuyện rõ ràng, mạch lạc.
Qua khảo sát tôi thu được kết quả như sau:
Kết quả khảo sát lần 2.
Môn

Nội dung

Đạt
Giỏi

16. 6
13. 4

Khá
Số
trẻ
15
14
16
15
16
16
15

Tỷ lệ
%
50
46. 8
53. 3
50
53. 3
53. 3
50

Chưa đạt
Trung Bình
Số
trẻ
10
11

0
0
0
0
0
0

2. Bài học kinh nghiệm.
Qua thực tế nghiên cứu và trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi đã rút ra một số
kinh nghiêm như sau:
- Trước hết cô phải có trình độ chuyên môn, phải có lòng nhiệt tình, say mê,
sáng tạo với nghề nghiệp. Không ngừng học tập, bồi dưỡng trình độ

17


chuyên môn, tham gia các chuyên đề hàng năm, học hỏi kinh nghiệm của
những người đi trước.
- Đối với môn học cho trẻ làm quen với văn học để giúp trẻ cảm thụ được các
tác phẩm văn học thì trước hết người giáo viên phải xác định và đưa ra mục
đích - yêu cầu phù hợp nhận thức của trẻ.
- Tạo môi trường giáo dục phong phú trong lớp, giúp trẻ tích cực hoạt động
không có sự nhàm chán.
- Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi, lồng ghép vào các môn học khác.
- Làm đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng, có tính thẩm mĩ cao để phục vụ
cho các môn học.
- Tuyên truyền giáo dục kết hợp giữa gia đình và nhà trường để nâng cao
chất lượng giáo dục trẻ.
3. Kiến nghị, đề xuất.
Hiện nay nghành giáo dục và đào tạo đang được Đảng và nhà nước quan