MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯƠNG CHO TRẺ MẪU GIÁO
5-6 TUỔI LÀM QUEN CHỮ CÁI
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài
Nói đến trẻ thơ ai cũng thấy được đầy ắp sự hồn nhiên , tươi tắn của trẻ, nó
làm cho chúng ta thấy hạnh phúc ấm áp hơn nhiều . chính vì thế ai cũng thấy nâng
niu gần gũi trẻ .là một giáo viên, tôi thực sự hạnh phúc khi công việc hàng ngày
của mình được tiếp xúc với trẻ, được chia sẻ buồn vui , được dạy trẻ học , được
thể hiện nhân cách nhẹ nhàng không bó buộc .
Là một giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp chăm sóc và giảng dạy trong
năm học vừa qua , tôi luôn cố gắng tìm tòi , học hỏi áp dụng mọi hình thức đổi
mới nâng cao phương pháp trong quá trình giảng dạy . mục đích cho trẻ 5 tuổi
Lqcc không chỉ nhằm cho trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chuẩn khi nói
mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứng dụng thích
ứng với tập đọc , viết ở bậc học tiếp theo .làm quen với chữ cái không phải là môn
học độc lập riêng mà là một phần , một bộ phận của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5
tuổi trong chương trình chăm sóc giáo dục . Vì vậy nó có ý nghĩa trực tiếp trong
việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ rèn luyện kỹ năng nghe , nói và giúp trẻ
phân biệt được các âm khó thông qua chữ cái . Cũng qua môn học này rèn luyện
cho trẻ các thao tác trí tuệ và rèn luyện cho trẻ tinh thần thích hoạt động trí óc qua
đó hình thành tính ham hiểu biết, thích khám phá những điều mới lạ trong quá
trình làm quen chữ cái, ví dụ chữ cái nhằm nâng cao tiết học. Qua giờ học hình
thành và rèn luyện cho trẻ khả năng tập chung chú ý có chủ định và sự hình thành
nỗ lực chú ý để giải quyêt nhiệm vụ năm học, tập lắng nghe sự chỉ dẫn của cô giáo
.Chính vì vậy tôi chọn đề tài : “một số biện nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi làm quen chữ cái”.
2. Mục tiêu , nhiêm vụ của đề tài .
2.1: Mục tiêu : Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái góp phần phát triển ngôn ngữ cũng như
chuẩn bị tôt các điều kiện cho trẻ chuẩn bị tốt vào lớp 1 trường tiểu học .




II.PHẦN NỘI DUNG
1.Cơ sở lí luận
Như chúng ta đã biết việc cho trẻ làm quen 29 chữ cái còn mang tính chất
hoạt động biệt lập chưa đáp ứng với yêu cầu đổi mới của giáo dục mầm non trong
tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với việc đọc và việc viết nhằm chuẩn bị
cho trẻ vào lớp 1
Làm quen chữ cái theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp giáo
dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên , bắt đầu bằng những hoạt
động gần gũi và có ý nghĩa với trẻ. Để dạy trẻ làm quen chữ cái cần có sự thay đổi
cách tổ chức hoạt động trong môi trường chữ viết và ngôn ngữ nói một cách phong
phú Được sự chỉ đạo tiếp tục thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ theo
hướng đổi mới , cùng với tiết dạy mẫu do PGD tổ chức tôi càng cảm thấy rõ hoạt
động Làm quen với chữ cái có vị trí quan trọng trong việc GD trẻ phát triển toàn
diện , do đó để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải đạt được những mục tiêu như:
-Nắm vững nội dung phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái
-Biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen chữ cái theo chủ điểm để phát
triển kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho việc đọc , viết trước khi vào lớp 1
-Tự tin và có ý thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm
quen chữ cái theo chủ điểm
2. Thực trạng
2.1: Khảo sát thực trạng
* Về giáo viên :
Tôi đã tham khảo ý kiến của tất cả giáo viên ở trong trường , sau khi dự giờ thăm
lớp , qua thực tế các buổi trò chuyện tôi đã hỏi tất cả giáo viên đẻ thấy được sự
nhận thức trong buổi cho trẻ hoạt động làm quen chữ cái ,đa số giáo viên nhận thức
được tầm quan trọng của môn học này , còn một số giáo viên chưa trú trọng lắm
trong việc cho trẻ làm quen chữ cái



Số
lượng

Tỉ
lệ

Trẻ nhận biết và phát âm đúng

39

15

38

24

62

Trẻ tô viết đúng chữ cái

39

16

41

23

59


19

49

làmquen chữ cái
Biết cách cầm sách, mở sách ra xem
và quy trình đọc
* Về cơ sở vật chất :
- Lớp đã đầy đủ phòng học , rộng rãi khang trang, đáp ứng được với nhu cầu so với
số lượng trẻ.

4


- Đồ dùng trang thiết bị đồ dùng dạy học phục vụ cho hoạt động chữ cái đã đầy đủ
2.2. Đánh giá thực trạng:
* Về giáo viên :
- Giáo viên đã nắm vững các phương pháp tổ chức cho trẻ làm quen với chữ caí
* Về trẻ :
- Trẻ mạnh dạn hồn nhiên, tích cực tham gia vào hoạt động, bên cạch đó còn
nhiều trẻ phát âm chưa chuẩn, chưa biết cầm vở, ngối đúng tư thế.
* Về cơ sở vật chất :
- Cơ sở vật chất trng thiết bị đồ dùng phục vụ cho các hoạt động đã đầy đủ xong
chưa phong phú và đa dạng.
2.3. Ảnh hưởng nguyên nhân thực trạng
- Giáo viên chưa quan tâm tổ chức hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ thường
xuyên .
- Cơ sở vật chất đồ dùng phục vụ cho tiết học còn chưa được phong phú
- Đối với tiết làm quen chữ cái giáo viên chưa sáng tạo nên chưa thu hút được sự

chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ vì đồ dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suy
nghĩ bằng hình thức tư duy hình tượng, tư duy gắn liền với tình cảm. Trẻ ghi nhớ
những gì gây ấn tượng mạnh, một câu chuyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp mới
lạ ... Chính vì thế khi dạy một tiết “Làm quen chữ cái” tôi cho rằng đồ dùng trực
quan là yếu tố đầu tiên yêu cầu điểm đặc biệt phải đảm bảo an toàn.
Bước đầu trẻ đợc làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ được lần
lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó có chứa một chữ cái mà
chúng ta định cho trẻ làm quen.
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ cái G- Y (chủ điểm phương tiện giao thông).
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp đọc
thơ “Chiếc cầu mới” qua tranh. Trong tranh có cầu, dòng người qua lại, xe ô tô, tàu
hoả ... tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc. Qua đó trẻ tri
giác và hiểu rõ hơn về các phương tiện giao thông và đặc biệt là được đọc và làm
quen từng chữ cái tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bức tranh này vẽ về
cái gì? (Nhà ga) trong nhà ga có những dòng người qua lại dòng người qua lại có
người soát vé và đặc biệt là có những đoàn tàu dừng lại đón khách, trả khách .. qua
bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính tò mò hấp dẫn. Sau đó cô giới thiệu
6


dưới bức tranh có từ “Nhà ga” bạn nào hãy lên chỉ những chữ cái đã được học và
cô cho trẻ làm quen chữ “G”
Tiếp đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tầu hoả ra thì còn có những phương tiện giao
thông gì nữa? Trả lời (máy bay...) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì?
Bay ở đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên rút cho
cô hai chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “Y”.
Hoặc là đề chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò
chuyện về trò chơi “các phương tiện giao thông vào bến ” tôi huy động trẻ suư tầm
bìa cát tông tranh ảnh, hoạ báo về các phơng tiện như: Máy bay, đoàn tàu, ôtô,
thuyền buồm .. hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó. Khi vào trò chơi cô

sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì trẻ dán chữ L, mận thì gián chữ M, hạt na thì
dán chữ N ...
Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về vờn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoa
cúc vàng” cô giáo viết chữ in thường hết cả bài thơ nhưng những chữ cái cô định
cho trẻ làm quen L, M, N thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy.
Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm. Không
những ở góc “Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và
từ tương ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và
và dán vào. Treo xung quanh lớp một cụm từ như bảng thời tiết, bé lên lớp, tên của
trẻ, tất cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ. Hoặc có những bức vẽ của
trẻ đợc viết tên trẻ vào phía trái, làm như thế trẻ đợc sử dụng ngay trên hoạt động
làm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm
chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng
của cô và trẻ như bút chì màu, vở tập tô ... ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho
buổi chơi như mũ đội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ
ghép chữ, lô tô ..Kết quả các biện pháp này theo đánh giá đạt 90%.
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là các
kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh sự
rập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với
chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng soạn bài nghiên cứu kỹ bài soạn. Nắm rõ yêu cầu
của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động tĩnh phù hợp với chủ điểm.
Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạt ngắn
gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học. Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện (dựa trên
chủ điểm) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào thực tế
để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu, tránh gò bó.
Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ cái B, D , Đ chủ điểm “mùa xuân” tôi giới
thiệu. Hôm nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân các loài hoa về dự hội rất là đông
đủ nào chúng mình cùng xem có những loài hoa gì ? (Trẻ đi và hát bài “màu hoa”
8


+ Tiếp theo trò thứ 2: cô tổ chức cho trẻ chơi dưới dạng “ Tìm lá cho hoa tìm
hoa cho lá”. Trẻ chơi dưới hình thức vừa đi vùa hát bài Hoa lá mùa xuân , khi cô

9


yêu cầu tìm lá cho hoa tìm hoa cho lá thì trẻ phải chạy thật nhanh và chọn đúng
theo yêu cầu của cô .
+ Trò chơi thứ 3 : “Ai tinh mắt” :cô dùng các thủ thuật như câu đố và cho trẻ
xem trình chiếu một số bông hoa có chứa chữ cái i, t, c, b, d, d. và cô đưa ra các
đáp án cô yêu cầu trẻ chú ý lắng nghe và nhìn thật tinh rồi chọn đáp án đúng .
+ Trò chơi cuối cùng “Thi xem bạn nào nhanh” , cô chia trẻ làm 2 đội và nhiệm
vụ của trẻ là lên gạch chân các chữ cái thuộc nhóm i, t, c, b, d, đ.
Hoặc với trò chơi “tìm đồ dùng học tập” trên các đồ dùng học tập có chứa
các chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệu lệnh
các con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó. Ví dụ: Trẻ có chữ Ơ thì phải lấy
thớc kẻ, cô cho trẻ vừa đi vừa hát bài “vịt con học chữ” sau đó cô kiểm tra số trẻ
lấy đúng đồ dùng và cho trẻ nói tác dụng của từng đồ dùng đó.
Trong khi dạy muốn trẻ ghi nhớ các chữ cái đợc lâu hơn cô cần phải liên hệ
thực tế hỏi trẻ chữ cái đó giống cái gì hay con gì hay đồ vật gì? Để phát huy tính
tích cự và tư duy của trẻ. Ví dụ: Chữ O giống quả trứng, quả cam. Chữ Y giống cái
nạng, chữ D giống cái giáo, chữ H giống cái ghế ...
*Biện pháp 3: Lồng ghép tích hợp các môn học khác:
Cô giáo là ngời xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp các
môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực chủ
động say mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ tgì sự linh hoạt sáng tạo ứng xử nhanh
của cô giáo trong một tiết dạy mang lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo phải kết hợp
nhuần nhuyễn các bộ môn khác vào chi tiết học làm quen chữ cái và phù hợp với
chủ điểm.

thờng chọn những bài hát phù hợp với loại tiết và phù hợp từng chủ điểm. Ví dụ:
Nhóm chữ O, Ô, Ơ tôi cho trẻ hát và vận động bài “Chữ O tròn”.
“Chữ O là chữ O tròn nh vầng trăng đêm rằm chiếu sáng chữ Ô là Ô cô dạy
chúng em biết đợc bài khác. Qua những bài hát đó tăng thêm sự chú ý ở trẻ.
* Tích hợp môn môi trường xung quanh.
Nói chung đúng thì bộ môn này thường gặp ở mọi tiết mà nhát là tiết chữ cái
muốn cho trẻ làm quen chữ cái một cách hiệu quả phải có tranh ảnh, mô hình vật
thật có chứa các chữ cái mà cô định cho trẻ làm quen mà những cái đó đều xuất
phát từ môi trờng xung quanh.
Ví dụ: Khi dạy một tiết chữ cái H, K. Tôi cho trẻ tìm hiểu chữ H qua từ
“Hoa hồng” trẻ đợc quan sát bông hoa trẻ nói rõ cấu tạo đặc điểm hơng thơm màu
sắc của loại hoa .. làm như thế tăng thêm về các biểu tượng và sự hứng thú. Hoặc
trò chơi “thì gắn chữ cái ” nếu trẻ cầm một cái nào đó lên chữ cái đó tôi gắn các
hoa quả, hoa lá, hay các con vật hoặc phương tiện giao thông phù hợp chủ điểm
tăng thêm sự tích cực hoạt động trong trò chơi.
* Tích hợp bộ môn tạo hình:
11


Sau khi trẻ đã hoạt động nhiều thì bộ môn tạo hình rất phù hợp với trạng
thái tĩnh. Tôi cho trẻ màu khoảng trống có chứa các chữ cái gì đó theo yêu cầu của
cô hoặc trẻ đợc cắt ra dán, xé dán các chữ cái.
* Tích hợp bộ môn làm quen với toán:
Bộ môn này đối với tiết chữ cái thường được đa vai trò chơi như: “Thi đội
nào nhanh” trẻ thi đua nhau gắn chứa đó đếm số lợng và cùng kiểm tra kết quả đội
nào nhiều hơn, nhiều hơn là mấy . Đối với trẻ mầm non thì học phải đi đôi với
hành kết hợp với cuộc sống, không những trên tiết học mà tôi thường sử dụng kiến
thức kỹ năng ở mọi nơi mọi lúc rèn luyện sự khéo léo của đôi tay. Đây là việc làm
rất cần thiết trong tiết làm quen chữ cái.
*Biện pháp 4: Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi


Trong các bu i h p ph huynh l p tôi, tôi ã giành th i gian nh n m nh
t m quan tr ng c a ho t n g làm quen ch cái tr M u giáo l n nh : Cho
tr làm quen v i ch cái là t ch c th c hi n các ho t n g cho tr làm quen
v i vi c c và vi t nh m hình thành m t s k n ng c n thi t
chu n b cho
tr vào l p m t.
Thông báo các n i dung c n thi t v làm quen ch cái cho ph huynh rõ.
Gi i thi u cho ph huynh xem nh ng
dùng,
ch i c n thi t
ph c v
ho t n g này. T ó ph huynh s th y c v trí quan tr ng c a t ng ho t
n g c bi t là ho t n g làm quen ch cái. C n có nh ng
dùng
ch i
ph c v vi c d y h c cho tr
trang b cho tr ki n th c v ng ch c vào l p
m t. T ó tôi kêu g i ph huynh h tr nguyên v t li u s n có a ph n g
làm ra nhi u
dùng
ch i ph c v cho chuyên và góp m t ph n kinh
phí mua s m thêm
dùng
ch i.
Ngày nay khi khoa h c công ngh thông tin bùng n , ngoài gi h c tr n g
ra v nhà m t s cháu th n g ng i ngay vào máy vi tính v i nh ng trò ch i
phim nh b o l c. Do v y tôi c ng th n g nh c nh ph huynh n g ký v i nhà
tr n g
m n các a v trò ch i ch cái cho tr nh m


Tổng
số trẻ

Tiêu chí

Đạt
Số
lượng

Chưa đạt
Tỉ
lệ

Số
lượng

Tỉ
lệ

Trẻ nhận biết và phát âm đúng

39

30

77

9


39

100 0

39

38

97

làmquen chữ cái
Biết cách cầm sách, mở sách ra xem

1

3

và quy trình đọc

*Giá trị khoa học:

Từ kết quả nêu trên, tôi rút ra được một vài kinh nghiệm như sau:
- Giáo viên phải có năng lực trình độ chuyên môn vững vàng để dạy trẻ
- Giáo viên nắm được nội dung các hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái
- Giáo viên biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái theo
chủ điểm.
Giáo viên phải biết xây dựng được kế hoạch thực hiện một cách cụ thể
, toàn diện sát với kế hoạch chỉ đạo nhà trường và phù hợp với tình hình thực tế
của lớp.
- Thường xuyên theo dõi, kiểm tra về chất lượng trên trẻ để có biện pháp bồi

trẻ nâng cao hiệu quả học tập.
Qua tìm kiếm và xây dựng tôi thấy đề tài nghiên cứu đã thu được kết quả nhất
định trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi rất thích thú hào hứng tham gia hoạt động làm quen với
chữ cái.
Nếu làm tốt những điều trên đây chúng tôi tin rằng môn làm quen với chữ cái
thông qua tiết dạy cho trẻ sẽ hiệu quả hơn , vốn hiểu biết về thế giới xung quanh
trẻ phong phú hơn , trẻ biết rung động trước cái đẹp , yêu cái đẹp .Như vậy chúng
ta đã góp phần không nhỏ vào việc giáo dục trẻ ngay từ tuổi ấu thơ.
2.Kiến nghị

15


Thường xuyên tổ chức nhiều hơn nữa những chuyên đề , các buổi thao giảng
để qua qua đó giáo viên có thể học hỏi trao đổi kinh nghiệm giảng dạy nâng cao
chất lượng dạy của mình.
Trên đây là đề tài làm quen chữ cái.Vì điều kiện khả năng có hạn , tôi chỉ tìm
hiểu và nghiên cứu được một số biện pháp dạy trẻ làm quen chữ cái đạt kết quả
cao cho trẻ 5-6 tuổi .Tôi đã áp dụng và đạt được một số thành công nhất định
nhưng vẫn còn một số hạn chế , rất mong được sự đánh giá góp ý kiến của các
cấp lãnh đạo và của các bạn đồng nghiệp
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Hưng Đạo ngày 25 tháng 3 năm 2015
Người viết

Nguyễn Thị Lập

16