BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG

TRẦN HỒNG ĐẠT

TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAY HỮU NGHỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Đồng Nai – Năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG

TRẦN HỒNG ĐẠT
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 60340301

TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAY HỮU NGHỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VÕ VĂN NHỊ

Đồng Nai – Năm 2016


LỜI CẢM ƠN
Trước tiên tác giả xin cảm ơn Quý thầy cô khoa sau đại học Trường Đại học

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. ......................................................................... 4
5. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................ 5
6. Những đóng góp của luận văn ................................................................................ 5
7. Kết cấu của luận văn ............................................................................................... 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM ..................... 6
1.1 Một số vấn đề chung về kế toán trách nhiệm ........................................................ 6
1.1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán quản trị...................................................... 6
1.1.1.1. Khái niệm................................................................................................ 6
1.1.1.2. Vai trò ..................................................................................................... 6
1.1.2. Khái niệm và vai trò của kế toán trách nhiệm ............................................... 7
1.1.2.1. Khái niệm................................................................................................ 7
1.1.2.2. Vai trò ..................................................................................................... 8
1.2 Phân cấp quản lý_cơ sở để tổ chức công tác kế toán trách nhiệm ........................ 9
1.2.1 Khái niệm phân cấp quản lý .......................................................................... 9
1.2.2 Quan hệ giữa phân cấp quản lý và kế toán trách nhiệm ................................ 9
1.3 Tổ chức các trung tâm trách nhiệm trong doanh nghiệp....................................... 9
1.3.1 Xác định các trung tâm trách nhiệm ............................................................... 9
1.3.1.1 Trung tâm chi phí................................................................................... 10
1.3.1.2 Trung tâm doanh thu .............................................................................. 11
1.3.1.3 Trung tâm lợi nhuận .............................................................................. 12
1.3.1.4 Trung tâm đầu tư.................................................................................... 12
1.3.2 Đánh giá thành quả các trung tâm trách nhiệm ............................................ 13
1.3.2.1 Đánh giá thành quả trung tâm chi phí .................................................... 13
1.3.2.2 Đánh giá thành quả trung tâm doanh thu ............................................... 15
1.3.2.3 Đánh giá thành quả trung tâm lợi nhuận ............................................... 15
1.3.2.4 Đánh giá thành quả trung tâm đầu tư..................................................... 15


1.3.3 Tổ chức hệ thống báo cáo cho các trung tâm trách nhiệm ........................... 18
1.4 Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp may tác động đến KTTN ...................... 22


CHƢƠNG 3: TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN MAY HỮU NGHỊ ............................................................ 52
3.1 Quan điểm tổ chức kế toán trách nhiệm.............................................................. 52
3.1.1 Phù hợp đặc điểm hoạt động và tình hình phân cấp ..................................... 52
3.1.1.1 Phù hợp đặc điểm hoạt động.................................................................. 52
3.1.1.2 Phù hợp tình hình phân cấp ................................................................... 52
3.1.2 Sự gắn kết kế toán trách nhiệm với kế toán quản trị tại Công ty Cổ phần
May Hữu Nghị ....................................................................................................... 53
3.2 Tổ chức công tác kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ phần may Hữu Nghị ...... 53
3.2.1 Hoàn thiện phân cấp quản lý tại Công ty ..................................................... 54
3.2.2 Xác lập các trung tâm trách nhiệm ............................................................... 55
3.2.2.1 Trung tâm chi phí................................................................................... 56
3.2.2.2 Trung tâm doanh thu .............................................................................. 59
3.2.2.3 Trung tâm đầu tư và lợi nhuận............................................................... 60
3.2.3 Đánh giá thành quả tại các trung tâm ........................................................... 61
3.2.3.1 Tại trung tâm chi phí.............................................................................. 61
3.2.3.2 Tại trung tâm doanh thu ......................................................................... 62
3.2.3.3 Tại trung tâm đầu tư và lợi nhuận.......................................................... 63
3.3 Kiến nghị ............................................................................................................. 67
3.3.1 Đối với Ban lãnh đạo Công ty ...................................................................... 73
3.3.2 Bộ phận kế toán ............................................................................................ 74
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 ........................................................................................ 76
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỤC PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁCCHỮ VIẾT TẮT


Kế toán trách nhiệm

NOPAT Net Operrating Profit After Tax ( Lợi nhuận trước lãi vay và sau thuế)
QĐ

Quyết định

RI

Residual Income ( Lợi nhuận còn lại)

ROI

Return on Investment ( Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư)

SA

Social Accountability

TC

Total Capital ( Tổng Vốn đầu tư)

TGĐ

Tổng Giám đốc

TNCN

Thu nhập cá nhân

BẢNG 3.3: Bảng danh mục mã số trách nhiệm quản trị trong công ty .................... 69


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Sơ đồ quan hệ giữa cơ cấu tổ chức quản lý và hệ thống kế toán trách
nhiệm ......................................................................................................................... 10
Sơ đồ 1.2: Sơ đồ mô tả cấu trúc ROI ........................................................................ 16
Sơ đồ 2.1: Quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm may của Công ty ..................... 28
Sơđồ 2.2: Tổ chức bộ máy quản lý của Công ty ....................................................... 30
Sơ đồ 2.3: Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán của Công ty ............................................. 34
Sơ đồ 2.4: Sơ đồ quy trình hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
trong điều kiện sử dụng phần mềm Fas Accouting ................................................... 45
Sơ đồ 3.1: Sơ đồ phân cấp quản lý phù hợp với trung tâm trách nhiệm của Công ty
................................................................................................................................... 55
Sơ đồ 3.2: Sơ đồ tổ chức các trung tâm trách nhiệm của Công ty ............................ 56
Sơ đồ 3.3: Sơ đồ tổ chức các trung tâm chi phí thuộc khối sản xuất của Công ty.... 58
Sơ đồ 3.3: Sơ đồ tổ chức các trung tâm chi phí thuộc khối quản lý của Công ty ..... 59
Sơ đồ 3.4: Sơ đồ tổ chức các trung tâm doanh thu của Công ty ............................... 60
Sơ đồ 3.5: Trung tâm đầu tư và lợi nhuận................................................................. 60


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1: Mẫu báo cáo trách nhiệm của trung tâm chi phí định mức ....................... 19
Hình 1.2: Mẫu báo cáo trách nhiệm của trung tâm doanh thu .................................. 20
Hình 1.3: Mẫu báo cáo trách nhiệm của trung tâm lợi nhuận ................................... 21
Hình 1.4: Mẫu báo cáo trách nhiệm của trung tâm đầu tư ........................................ 22


1


doanh nghiệp Việt Nam, vì nhiều lý do khác nhau kế toán quản trị nói chung và kế


2
toán trách nhiệm nói riêng chưa được nghiên cứu và ứng dụng đúng mức. Tại Công
ty Cổ phần May Hữu nghị thì công tác kế toán trách nhiệm vẫn chưa được hình
thành cũng như chưa có tác giả nào nghiên cứu về kế toán trách nhiệm. Với việc tổ
chức thành công mô hình kế toán trách nhiệm, Công ty sẽ có được một hệ thống
cung cấp thông tin đáng tin cậy để giúp cho nhà quản trị quản lý ngày càng có hiệu
quả.
Xuất phát từ những yêu cầu trên tác giả vận dụng những lý luận về kế toán
trách nhiệm vào thực tiễn để thực hiện đề tài: “ Tổ chức công tác kế toán trách
nhiệm tại Công ty Cổ phần may Hữu Nghị”.
2.Tổng quan về các đề tài nghiên cứu có liên quan :
Khi nền kinh tế Việt Nam chuyển sang nền kinh tế thị trường ngày một phát
triển thì đòi hỏi hệ thống kế toán cần phải được hoàn thiện hơn. Vì vậy, kế toán
trách nhiệm nói riêng và kế toán quản trị nói chung đi vào thực tế và nó đã trở thành
một công cụ quản lý hữu hiệu giúp cho các doanh nghiệp hoàn thành mục tiêu của
mình. Và nó đã được nhiều tác giả thông qua các bài báo và các đề tài nghiên cứu
nghiên cứu, cụ thể:
Một số công trình nghiên cứu trong nước:
- Đề tài “Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty Vận tải Quốc tế
I.T.I” của Dương Thị Cẩm Dung (2007); đề tài hệ thống hóa những lý luận cơ bản
của kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp, đồng thời phân tích thực trạng kế toán
trách nhiệm tại Công ty Vận tải Quốc tế I.T.I, từ đó xác định các nguyên nhân tồn
tại và đề xuất những giải pháp giúp doanh nghiệp có thể đánh giá các bộ phận chức
năng tốt hơn và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty.
- Đề tài “Tổ chức công tác kế toán trách nhiệm tại Công ty TNHH một thành
viên Cảng Đà Nẵng” của Lê Thị Thu Hiền (2011); đề tài dựa vào cơ sở tổng kết lý
thuyết và kết quả nghiên cứu về kế toán trách nhiệm, từ đó vận dụng tổ chức kế

được giao, qua đó có những hành động điều chỉnh kịp thời nhằm cải tiến những
hoạt động chưa đạt được hiệu quả nhằm hướng đến mục tiêu chung của toàn doanh
nghiệp.
Một số công trình nghiên cứu của nước ngoài:
- Alkinson, R.D.Banker, R.S.Kaplan and S.M.Young (2001), chapter 12,
Responsibility Accounting in Management Accounting.
- Hansen Don R. and Mowen Marynne M., (2005), Management Accounting,
6th Edition, MCGraw-Hill Companies, Inc; Giáo trình cung cấp đã thể hiện đầy đủ
hệ thống lý luận về kế toán quản trị bao gồm các công tác: hoạch định, kiểm soát,
đánh giá và ra quyết định, từ đó làm cơ sở giúp nhà quản trị đánh giá thực trạng và
đưa ra các giải pháp để hoàn thiện công tác kế toán quản trị tại doanh nghiệp.


4
- Fowzia Rehana (2011), Use of Responsibility Accounting and Measure the
Satisfaction Levels of Service Organizations in Bangladesh, International Review
off Business Research Paper Vol. 7. No 5. September 2011. Pp. 53-67; nghiên cứu
này đánh giá việc thực hành hiện đại hệ thống kế toán trách nhiệm trong các loại tổ
chức dịch vụ khác nhau ở Bangladesh, kết quả cho thấy có một số tổ chức thực hiện
mô hình kế toán trách nhiệm theo mô hình kế toán trách nhiệm tích hợp, không phải
tổ chức theo một mô hình kế toán trách nhiệm duy nhất.
Trong các công trình nghiên cứu nêu trên, các tác giả đã hệ thống hóa các nội
dung cơ bản về kế toán trách nhiệm và đưa ra những cách thức vận dụng kế toán
trách nhiệm vào các doanh nghiệp cụ thể theo phạm vi nghiên cứu của các đề tài.
Qua đó ta thấy, các công trình nghiên cứu về kế toán trách nhiệm đã được công bố
và đã nghiên cứu về hệ thống kế toán trách nhiệm áp dụng cho các doanh nghiệp
nói chung và doanh nghiệp may nói riêng. Các doanh nhiệp ngành dệt may muốn
hoạt động tốt thì nhất thiết phải xây dựng hệ thống quản lý trách nhiệm hữu hiệu
nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, phù hợp với xu thế phát
triển và hội nhập quốc tế.

phần May Hữu Nghị.
7. Kết cấu của luận văn
Phần mở đầu
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán trách nhiệm
Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán phục vụ quản trị nội bộ tại Công ty
Cổ phần May Hữu Nghị
Chƣơng 3: Tổ chức công tác kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ phần May
Hữu Nghị
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Phụ lục


6

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH
NHIỆM
1.1 Một số vấn đề chung về kế toán trách nhiệm
1.1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán quản trị
1.1.1.1. Khái niệm
Kế toán quản trị là quá trình cung cấp thông tin cho nhà quản lý doanh
nghiệp trong việc lập và thực hiện kế hoạch, trong việc kiểm soát, điều hành các
hoạt động của doanh nghiệp. Quy trình kế toán quản trị bao gồm các công việc xác
định, cân, đo, đong, đếm, thu thập, tích lũy, phân tích, chuẩn bị thông tin, giải thích
và cung cấp thông tin cho các nhà quản lý để các nhà quản lý xử lý các thông tin
này theo hướng có lợi nhất cho doanh nghiệp”. (Hiệp hội kế toán Mỹ, 1981)
Kế toán quản trị là một quy trình cải tiến không ngừng việc hoạch
định, thiết kế, đo lường hệ thống thông tin tài chính hoạt động của doanh nghiệp để
hướng dẫn, thúc đẩy hành động, hành vi quản trị và điều kiện hoạt động của doanh
nghiệp tạo nên giá trị văn hóa kinh doanh cần thiết nhằm đạt chiến lược, chiến thuật

1.1.2. Khái niệm và vai trò của kế toán trách nhiệm
1.1.2.1. Khái niệm
Trong quá trình quản lý, các cá nhân, các bộ phận được giao quyền ra

quyết định và trách nhiệm để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nào đó.
Việc phân quyền trong tổ chức tạo nên cơ chế phức tạp và đòi hỏi cấp trên phải nắm
được hiệu quả thực hiện của cấp dưới. Vì thế, kế toán trách nhiệm được xây dựng
để theo dõi hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong doanh nghiệp.
Kế toán trách nhiệm là một nội dung cơ bản của kế toán quản trị, do
vậy quá trình hình thành và phát triển của kế toán trách nhiệm gắn liền với quá trình
hình thành và phát triển của kế toán quản trị. Kế toán trách nhiệm được đề cập đầu
tiên ở Mỹ vào năm 1950 trong tác phẩm "Basic organizational planning to tie in
with responsibility accounting" của Ailman, H.B.1950. Từ đó đến nay, vấn đề kế
toán trách nhiệm được quan tâm nhiều với những quan điểm khác nhau bởi những
tác giả khác nhau ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Nhóm tác giả Anthony A.Atkinson, Rajiv. D.Banker, Robert S.Kaplan
and S.mark Young khẳng định: Kế toán trách nhiệm là một hệ thống kế toán có
chức năng thu thập, tổng hợp và báo cáo các dữ liệu kế toán có liên quan đến trách
nhiệm của từng nhà quản lý riêng biệt trong một tổ chức, cung cấp thông tin nhằm
đánh giá trách nhiệm và thành quả mỗi nhà quản lý tạo ra các báo cáo chứa cả
những đối tượng có thể kiểm soát và không thể kiểm soát đối với một cấp quản lý
Kế toán trách nhiệm là một hệ thống thu thập, tổng hợp và báo cáo
các dữ liệu kế toán có liên quan đến trách nhiệm của từng nhà quản lý riêng biệt
trong một tổ chức, thông qua các báo cáo liên quan đến chi phí, thu nhập và các số
liệu hoạt động bởi từng khu vực trách nhiệm hoặc đơn vị trong tổ chức. (PGS.TS
Phạm Văn Dược và cộng sự, 2010)
Kế toán trách nhiệm là một hệ thống thừa nhận mỗi bộ phận (thành
viên, con người) trong một tổ chức có quyền chỉ đạo và chịu trách nhiệm về những
nghiệp vụ riêng biệt thuộc về phạm vi quản lý của mình, họ phải xác định, đánh giá


quản lý này.
Thứ tư, KTTN thúc đẩy các nhà quản lý bộ phận điều hành bộ phận của
mình theo phương cách phù hợp với những mục tiêu cơ bản của toàn bộ tổ chức.


9
1.2 Phân cấp quản lý_cơ sở để tổ chức công tác kế toán trách nhiệm
1.2.1 Khái niệm phân cấp quản lý
Hệ thống kế toán trách nhiệm gắn liền với sự phân cấp về quản lý. Thật
vậy, nếu không có sự phân cấp quản lý thì sẽ không tồn tại hệ thống kế toán trách
nhiệm hay hệ thống kế toán trách nhiệm sẽ không có ý nghĩa gì. Hệ thống kế toán
trách nhiệm chỉ tồn tại, hoạt động có hiệu quả nhất trong các tổ chức phân quyền, ở
đó quyền ra quyết định và trách nhiệm được trải rộng trong toàn tổ chức. Các cấp
quản lý khác nhau được quyền ra quyết định và chịu trách nhiệm với phạm vi quyền
hạn và trách nhiệm của họ. Hoạt động của tổ chức gắn liền với quyền hạn, trách
nhiệm của tất cả các bộ phận, thành viên.( TS. Huỳnh Lợi, 2012)
Phân cấp quản lý là sự phân tán quyền cho cấp dưới, dẫn đến sự phân định
rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm trong quản lý cho cấp dưới dựa trên cơ sở cấu
trúc phân quyền mà nhà quản trị đã lựa chọn.
1.2.2 Quan hệ giữa phân cấp quản lý và kế toán trách nhiệm
Kế toán trách nhiệm là công việc không thể tách rời các trung tâm trách
nhiệm. Các trung tâm này được hình thành thông qua việc phân cấp quản lý. Nhưng
quá trình phân cấp quản lý nhà quản trị cần phải căn nhắc những ưu điểm và khuyết
điểm của phân cấp quản lý trong công tác kế toán trách nhiệm:
 Tác động tích cực:
-

Người quản lý có thể giảm bớt khối lượng công việc và san sẻ cho

người khác, từ đó có thể tiết kiệm thời gian làm việc của mình.

chức quản lý thể hiện thông qua sơ đồ sau:

Cơ cấu tổ
chức quản lý

Hệ thống kế
toán trách
nhiệm

Đại diện chủ sở
hữu vốn – Hội
đồng quản trị

Trung tâm
đầu tƣ

Tổng công ty, các
công ty,chi nhánh
độc lâp

Trung tâm
lợi nhuận

Các chi nhánh bộ
phận bán hàng

Các đơn vị bộ phận
sản xuất

Chỉ tiêu đánh giá


11
Trung tâm chi phí là phạm vi cơ bản của hệ thống xác định chi phí, là
điểm xuất phát của các hoạt động: phân loại chi phí thực tế phát sinh, lập dự toán
chi phí và so sánh chi phí thực tế với định mức tiêu chuẩn. (PGS.TS Phạm Văn
Dược và TS. Trần Văn Tùng, 2011)
Tuỳ theo tính chất chi phí và hiệu quả làm ra mà người ta chia trung
tâm chi phí thành trung tâm chi phí định mức và trung tâm chi phí tuỳ ý.
Trung tâm chi phí định mức (Standard cost center): là trung tâm chi
phí mà đầu ra có thể xác định và lượng hóa bằng tiền trên cơ sở đã biết phí tổn cần
thiết để tạo ra một đơn vị đầu ra. Ví dụ, một phân xưởng sản xuất là trung tâm chi
phí định mức vì giá thành mỗi đơn vị sản phẩm tạo ra có thể xác định thông qua
định mức chi phí vật liệu trực tiếp, định mức chi phí nhân công trực tiếp và định
mức chi phí sản xuất chung.
Trung tâm chi phí tuỳ ý (discretionary expense center): là trung tâm chi
phí mà đầu ra không thể lượng hóa được bằng tiền một cách chính xác và mối quan
hệ giữa đầu ra với đầu vào ở trung tâm này không chặt chẽ. Điển hình về trung tâm
chi phí này là các phòng ban thuộc bộ phận gián tiếp như phòng nhân sự, tổng hợp,
kế toán,…Các khoản chi phí thường được đặt ra cố định cho mỗi phòng ban, sự
thay đổi nếu có của các khoản chi phí này cũng không làm ảnh hưởng đến năng suất
ở các phân xưởng sản xuất.
1.3.1.2 Trung tâm doanh thu
Trung tâm doanh thu là trung tâm trách nhiệm mà người quản lý chỉ có
trách nhiệm với doanh thu cần tạo ra, không chịu trách nhiệm với chi phí, lợi nhuận
và vốn đầu tư. Trung tâm doanh thu có quyền quyết định công việc bán hàng trong
khung giá cả cho phép để tạo ra doanh thu cho doanh nghiệp. (PGS.TS Phạm Văn
Dược và TS. Trần Văn Tùng, 2011)
Trung tâm này thường được gắn với cấp quản lý cấp trung hoặc cơ sở,
đó là các bộ phận kinh doanh trong đơn vị như các chi nhánh tiêu thụ, khu vực tiêu
thụ, cửa hàng tiêu thụ, ngành hàng tiêu thụ….

thuẫn với mục tiêu của toàn doanh nghiệp. Và cuối cùng là giám đốc trung tâm này
được tự do quyết định và phải kiên trì thực hiện các quyết định đó theo kế hoạch đã
vạch ra.
1.3.1.4 Trung tâm đầu tƣ
Trung tâm đầu tư là một bộ phận trách nhiệm có quyền lực cao nhất
trong tổ chức. Trong một doanh nghiệp, trung tâm đầu tư thường được tổ chức gắn
liền với bộ phận đại diện chủ sở hữu vốn. (TS. Huỳnh Lợi, 2012)
Trung tâm đầu tư là trung tâm trách nhiệm mà nhà quản trị ngài việc
phải chịu trách nhiệm với chi phí, doanh thu, lợi nhuận của trung tâm, còn phải chịu


13
trách nhiệm với khả năng huy động các nuồn tài trợ và vốn đầu tư. Vì vậy, nhà quản
trị trung tâm đầu tư được quyền ra quyết định về việc quản lý điều hành đầu tư vốn
và sử dụng vốn.
1.3.2 Đánh giá thành quả các trung tâm trách nhiệm
Để đo lường đánh giá thành quả của các trung tâm trách nhiệm, có hai
loại chỉ tiêu cơ bản thường được sử dụng là chỉ tiêu hiệu quả và chỉ tiêu hiệu năng.
Chỉ tiêu hiệu quả là mức độ các trung tâm trách nhiệm thực hiện các
nhiệm vụ đề ra, có thể là số tuyệt đối hoặc số tương đối. Ví dụ như nhà quản lý đặt
ra doanh thu cần đạt cho trung tâm doanh thu, mức thực hiện giữa thực tế so với kế
hoạch của mỗi bộ phận, mức tỷ lệ hoà vốn của trung tâm lợi nhuận.
Chỉ tiêu hiệu năng là tỷ lệ so sánh giữa tổng đầu ra và tổng đầu vào của
một trung tâm trách nhiệm. Nó cho thấy hiệu quả thực tế đạt được so với các nguồn
lực được sử dụng để tạo ra kết quả đó tức trung bình hiệu quả mang lại trên mỗi đơn
vị đầu vào. Ví dụ như chỉ tiêu lợi nhuận trên vốn, trên tài sản. Ngược lại, tỷ lệ so
sánh giữa đầu vào và đầu ra cho ta trung bình số lượng đầu vào tiêu hao trên mỗi
đơn vị đầu ra như tỷ lệ chi phí trên mỗi sản phẩm làm được, chi phí vốn.
Đánh giá thành quả của các trung tâm trách nhiệm bằng cách lấy hiệu quả
thực hiện của các trung tâm trách nhiệm, so sánh đối chiếu với số liệu dự toán ban