i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận văn là công trình nghiên cứu khoa học độc
lập của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn
gốc rõ ràng.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

PHÙNG THU THẢO


ii

LỜI CẢM ƠN
Luận văn là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu, kết hợp với kinh
nghiệm trong quá trình công tác và sự nỗ lực cố gắng của bản thân.
Đạt được kết quả này, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Ban Giám
hiệu và các anh chị nhân viên tại Trường Bồi dưỡng cán bộ Liên minh Hợp tác xã
Việt Nam, các thầy, cô giáo trong Hội đồng khoa học trường Đại học Thương Mại đã
tạo điều kiện giúp đỡ em hoàn thành Luận văn. Đặc biệt là TS Nguyễn Viết Tiến là
người trực tiếp hướng dẫn khoa học và giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 12 năm 2015

Phùng Thu Thảo


iii

MỤC LỤC
2.2.2.3 Tổ chức vận dụng hệ thống sổ kế toán............................................83

Thu nhập doanh nghiệp


v

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ, BẢNG BIỂU
Sơ đồ 1.1 Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung.........Error: Reference
source not found
Sơ đồ 1.2: Mô hình tổ chức bộ máy kế toán phân tán.........Error: Reference
source not found
Sơ đồ 1.3: Mô hình tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán
...................................................................... Error: Reference source not found
Hình 1.2: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký chung
...................................................................... Error: Reference source not found
Hình 1.3: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký – Sổ cái
...................................................................... Error: Reference source not found
Hình 1.4: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ
...................................................................... Error: Reference source not found
Hình 1.5: Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán trên máy vi tính
...................................................................... Error: Reference source not found
Sơ đồ 2.1: Quy trình thu tiền mặt tại Trường bồi dưỡng cán bộ Liên
minh HTX Việt Nam.................................. Error: Reference source not found
Sơ đồ 2.2: Quy trình chi tiền mặt tại Trường bồi dưỡng cán bộ Liên minh
HTX Việt Nam............................................ Error: Reference source not found
Sơ đồ 2.3: Quy trình rút dự toán hoặc tiền gửi ở kho bạc tại Trường bồi
dưỡng cán bộ Liên minh HTX Việt Nam. Error: Reference source not found
Bảng 3.1: Bảng mã hóa ký hiệu trên chứng từ thanh toán. Error: Reference
source not found





2

các trường trực thuộc nắm bắt được tình hình tài chính của đơn vị mình, có
các biện pháp tăng thu, tiết kiệm chi, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn
của đơn vị. Do vậy việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán là một giải pháp
quan trọng nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.Vì vậy, vấn đề hoàn thiện
công tác tổ chức kế toán tại Trường Bồi dưỡng Cán bộ Liên minh Hợp tác xã
Việt Nam có ý nghĩa thiết thực góp phần nâng cao chất lượng quản lý tài
chính và phục vụ sự nghiệp giáo dục đào tạo. Qua nghiên cứu lý luận về tổ
chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp đồng thời khảo sát và đánh
giá thực trạng hoạt động tổ chức công tác kế toán tại Trường Bồi dưỡng Cán
bộ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, tác giả đã lựa chọn đề tài “Tổ chức công
tác kế toán tại trường bồi dưỡng cán bộ liên minh htx việt nam” làm đề tài
nghiên cứu của mình.
2. Tổng quan các công trình đã nghiên cứu liên quan đến đề tài
Do nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động tổ chức công tác kế
toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập nên đã có khá nhiều đề tài về lĩnh
vực này được các tác giả lựa chọn để nghiên cứu và đều thu được những
thành công nhất định. Dưới đây, tác giả xin đưa ra một số đề tài tiêu biểu:
Luận văn thạc sĩ của học viên Trần Thị Thu Liên bảo vệ tại trường Đại
học Kinh tế Quốc dân (năm 2012) với đề tài '' Hoàn thiện tổ chức công tác
kế toán tại trường Đại học Vinh" . Tác giả đã hệ thống và làm rõ những vấn
đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp công lập.
Vì đề tài nghiên cứu tại Trường Đại học Vinh là một đơn vị sự nghiệp có thu
nên ở nội dung này, tác giả đã đưa ra lý luận cụ thể về tổ chức công tác kế
toán tại đơn vị sự nghiệp có thu. Trên cơ sở đó, luận văn đã làm rõ thực trạng
tổ chức công tác kế toán tại Trường Đại học Vinh, từ đó tác giá có căn cứ để
đưa ra đánh giá, rút ra được các kết luận về ưu điểm, hạn chế trong tổ chức

chức lựa chọn hình thức kế toán và xây dựng hệ thống sổ kế toán tại Trường
bồi dưỡng cán bộ Tài chính. Căn cứ vào lý luận và thực tế khảo sát tại đơn vị,
tác giả đã có những kết luận xác đáng về những kết quả đạt được, các tồn tại
và nguyên nhân của các tồn tại để từ đó tác giả đưa ra các giải pháp và
phương hướng hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Trường.


5

Tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong đề tài nghiên cứu của tác
giả như các nhóm giải pháp và phương hướng hoàn thiện mà tác giả đề cập tới
còn sơ sài, mang tính lý thuyết, tính áp dụng chưa cao. Các giải pháp đề xuất
được trình bày, lập luận còn thiếu chi tiết và chặt chẽ.
Luận văn thạc sĩ của học viên Nguyễn Thị Thu Hằng bảo vệ tại trường
Học viện Tài chính (năm 2014) với đề tài “Hoàn thiện tổ chức công tác kế
toán trong các đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa học công nghệ tại Bắc
Ninh”. Luận văn đã đạt được những thành công sau:
Sau khi đưa ra lý luận chung về tổ chức công tác kế toán tại đơn vị hành
chính sự nghiệp và nêu khái quát về các đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa
học công nghệ tại Bắc Ninh, tác giả đã đi sâu phân tích thực trạng tổ chức
công tác kế toán tại đơn vị theo các nội dung như: Tổ chức bộ máy kế toán, tổ
chức hệ thống chứng từ, tổ chức tài khoản, tổ chức hình thức sổ kế toán, tổ
chức kiểm tra kế toán và thực tế áp dụng tin học vào công tác kế toán tại đơn
vị. Đồng thời tác giả có những đánh giá, nhận xét về việc tổ chức công tác kế
toán tại các đơn vị sự nghiệp của tỉnh Bắc Ninh để làm căn cứ đưa ra các đề
xuất và phương hướng hoàn thiện.
Trên cơ sở lý luận và thực tế khảo sát thực trạng tổ chức công tác kế toán
trong các đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa học công nghệ tại Bắc Ninh, tác
giả đã đưa ra được một số giải pháp nhằm hoàn thiện cho đơn vị và từ đó tác
giả đưa ra điều kiện để thực hiện giải pháp hoàn thiện.

loại hình đào tạo, dịch vụ của Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung
Ương thì rất cần tới hoạt động tổ chức công tác kế toán quản trị. Tuy nhiên
luận văn chưa đề cập tới nội dung này.
- Số liệu thực tế để minh họa cho phần thực trạng trong chương 2 của
luận văn còn khiêm tốn, chưa nêu bật được thực trạng tổ chức công tác kế
toán tại Trường.


7

Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đã hệ thống được những nội
dung lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công
lập, đánh giá được thực trạng tổ chức công tác kế toán, đồng thời tác giả đề
xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các đơn
vị sự nghiệp công lập cụ thể theo phạm vi nghiên cứu của đề tài. Như vậy, có
thể nói đề tài nghiên cứu về tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sụ nghiệp
công lập là một chủ đề không mới, khá phổ biến. Tuy nhiên, ở mỗi đơn vị lại
có những cách thức thể hiện riêng. Chính vì vậy, tác giả đã nghiên cứu và tìm
hiểu các đề tài trên để phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình.
3. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Nội dung nghiên cứu của đề tài nhằm đạt được các mục đích sau:
- Phân tích hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác
kế toán ở các đơn vị sự nghiệp công lập.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán, chỉ rõ
các ưu điểm và hạn chế trong tổ chức công tác kế toán toán tại Trường Bồi
dưỡng Cán bộ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác
kế toán tại Trường Bồi dưỡng Cán bộ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về lý luận tổ chức công tác kế

chương:
- Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán tại
các đơn vị sự nghiệp công lập
- Chương 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Trường Bồi dưỡng
Cán bộ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam
- Chương 3: Các kết luận và giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế
toán tại Trường Bồi dưỡng Cán bộ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam


9

CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ
TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
1.1 Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập có ảnh hưởng đến tổ chức
công tác kế toán
1.1.1 Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập
Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị được cơ quan có thẩm quyền của
Nhà nước ra quyết định thành lập, thực hiện chức năng quản lý Nhà nước hay
nhiệm vụ chuyên môn nhất định nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội
do Nhà nước giao.
Đơn vị sự nghiệp công lập được thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về
tài chính, là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu, có tài khoản riêng, tổ chức bộ
máy kế toán theo quy định của Luật Kế toán.
Trong quá trình hoạt động, đơn vị sự nghiệp công lập được Nhà nước
cấp kinh phí hoạt động từ Ngân sách Nhà nước hoặc được bổ sung từ nguồn
thu khác. Có thể phân thành 3 loại đơn vị sự nghiệp công lập theo mức độ
đảm bảo kinh phí hoạt động như sau:
- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp từ đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động.
- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động.

chung sau đây:
Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị thụ hưởng Ngân sách Nhà nước trên
cơ sở luật pháp và kinh phí được cấp theo nguyên tắc không hoàn lại trực tiếp.
Kinh phí chỉ sử dụng cho mục đích đã hoạch định trước và trong dự toán
được giao.
Khoản thu của đơn vị sự nghiệp công lập không vì mục đích lợi nhuận,
nó mang tính bắt buộc và được đưa vào quỹ tập trung của Ngân sách Nhà
nước (Kho bạc Nhà nước).


11

1.1.2 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập
Phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp có thể thực hiện theo một trong
các tiêu chí sau:
- Phân loại theo ngành dọc (căn cứ vào phân cấp quản lý tài chính)
- Phân loại theo cấp ngân sách
- Phân loại theo khả năng tự đảm bảo kinh phí
1.1.2.1 Phân loại theo ngành dọc
Đơn vị hành chính sự nghiệp gồm 3 loại:
- Đơn vị sự toán cấp I: là cơ quan chủ quản các ngành hành chính sự
nghiệp trực thuộc TW và địa phương như các Bộ, tổng cục, Sở, ban,…Đơn vị
dự toán cấp I trực tiếp quan hệ với cơ quan tài chính để nhận và thanh quyết
toán nguồn kinh phí cấp phát. Đơn vị dự toán cấp I có trách nhiệm:
+ Tổng hợp và quản lý toàn bộ vốn của ngân sách giao, xác định trách
nhiệm và quyền hạn của các đơn vị kế toán cấp dưới.
+ Phê chuẩn dự toán quí, năm của các đơn vị cấp dưới.
+ Tổ chức việc công tác kinh tế, việc quản lý vốn trong toàn ngành.
+ Tổng hợp các báo biểu kế toán trong toàn ngành, tổ chức kiểm tra kế
toán và kiểm tra tài chính đối với đơn vị cấp dưới.

- Đơn vị tự đảm bảo kinh phí (đơn vị hành chính sự nghiệp có thu)
+ Đơn vị tự đảm bảo một phần kinh phí.
Ví dụ: Trường đại học Bách Khoa và một số trường đại học khác, …
+ Đơn vị tự đảm bảo 100% kinh phí.
Ví dụ: Các viện nghiên cứu trực thuộc đơn vị hành chính sự nghiệp.
Như vậy, đơn vị hành chính sự nghiệp rất đa dạng, phạm vi rộng, chi cho
hoạt động chủ yếu được thực hiện thông qua nguồn kinh phí của nhà nước cấp
phát. Đặc điểm nổi bật của đơn vị hành chính sự nghiệp là không phải là đơn
vị công tác kinh tế, chức năng chủ yếu không phải là sản xuất kinh doanh mà
hoạt động theo mục tiêu, nhiệm vụ của Nhà nước.


13

1.1.3 Đặc điểm cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công
lập
Cơ chế quản lý tài chính đối vói đơn vị sự nghiệp là hệ thống các cách
thức phương pháp tổ chức quản lý quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các
nguồn tài chính trong các đơn vị sự nghiệp.
Hiện nay cơ chế tài chính của các đơn vị sự nghiệp tại nước ta là có
quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy,
biên chế và tài chính đối với đơn vị. Nhà nước có quy định quyền hạn và
trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp nhằm mục đích sử dụng hiệu quả, tiết kiệm
các nguồn lực của đơn vị. Đặc trưng của cơ chế này việc kiểm soát chi theo
dự toán đã được phê duyệt. Cụ thể:
- Về lập dự toán: Căn cứ dự toán năm đầu tiên của thời kỳ ổn định, cơ
quan quản lý phân loại đơn vị sự nghiệp và việc phân loại này được ổn định
trong 3 năm. Đây là cũng là căn cứ để tổ chức công tác kế toán trong giai
đoạn này; hệ thống tàỉ khoản kế toản được thiết lập phù họp với hoạt động tự
chù của đơn vị.

quản lý tài chính theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính
phủ về việc quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm
vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập.
Bộ Tài chính đã ban hành các Thông tư: Số 71/2006/TT-BTC ngày 9/8/2006
hướng dẫn thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP; Số 113/2007/TT-BTC
ngày 24/9/2007 sửa đổi, bổ sung Thông tư số 71/2006/TT-BTC; Số
81/2006/TT-BTC ngày 9/6/2006 về việc hướng dẫn chế độ kiểm soát chi đối
với các đơn vị SNCL thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực
hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính.
1.2. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán trong các đơn vị sự nghiệp
1.2.1 Vai trò của kế toán trong các đơn vị sự nghiệp
Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin


15

kinh tế, tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động.
Bản chất của kế toán là hoạt động thu thập, xử lý và cung cấp thông tin
kinh tế, tài chính cho các đối tượng sử dụng thông tin phục vụ cho mục đích
quản lý, kiểm tra, điều hành các hoạt động kinh tế, tài chính của đối tượng sử
dụng thông tin đó. Hay nói cách khác, bản chất của kế toán là một hệ thống
thông tin kinh tế, tài chính được thiết lập bởi hệ thống phương pháp riêng của
kế toán, nhằm cung cấp cho các đối tượng sử dụng với mục đích quản lý,
kiểm tra, kiểm soát và ra các quyết định cần thiết.
* Vai trò của kế toán trong hệ thống quản lý kinh tế, tài chính
Nền sản xuất hàng hóa càng phát triển thì kế toán càng có vai trò quan
trọng, như C. Mác đã viết: "Kế toán như là phương tiện (công cụ) kiểm soát
và tổng kết quá trình sản xuất trên ý niệm, càng trở nên cần thiết chừng nào
mà quá trình càng có quy mô xã hội, càng mất dần tính chất thuần túy cá thể.
Cho nên kế toán càng cần thiết đối với nền sản xuất tư bản chủ nghĩa hơn là

- Thu thập, phản ánh, xử lý và tổng hợp thông tin về nguồn kinh phí
được cấp, được tài trợ, được hình thành và tình hình sử dụng các khoản kinh
phí cũng như các khoản thu khác phát sinh tại đơn vị.
- Thực hiện kiểm tra, kiểm soát tình hình chấp hành dự toán thu, chi; tình
hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế, tài chính và các tiêu chuẩn, định mức của
Nhà nước; kiểm tra tình hình chấp hành kỷ luật thu nộp Ngân sách, chấp hành
kỷ luật thanh toán và các chế độ, chính sách tài chính của Nhà nước.
- Kiểm tra tình hình quản lý, sử dụng các loại vật tư, tài sản công ở đơn vị.
- Theo dõi, kiểm soát tình hình phân phối kinh phí cho các đơn vị dự
toán cấp dưới, tình hình chấp hành dự toán thu, chi và quyết toán của các đơn
vị cấp dưới.
- Lập, nộp các báo cáo tài chính cho các cơ quan quản lý và cơ quan tài
chính đúng hạn và đúng quy định.


18

- Cung cấp thông tin cần thiết cho quản lý để phục vụ cho việc xây dựng
dự toán, xây dựng các định mức chi tiêu. Đồng thời tiến hành phân tích và
đánh giá hiệu quả sử dụng các nguồn kinh phí, vốn và các quỹ ở đơn vị.
1.3 Nguyên tắc và nội dung tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị
sự nghiệp công lập
1.3.1 Nguyên tắc tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp
công lập
Tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp cũng phải đảm bảo
mang tính thống nhất, phù hợp, hiệu quả và phải tuân thủ một số nguyên tắc
cơ bản sau:
- Tổ chức công tác kế toán theo đúng quy định của Luật Kế toán, các văn
bản hướng dẫn Luật cho đơn vị kế toán Nhà nước và chế độ kế toán đơn vị
HCSN (Quyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006 của Bộ trưởng Bộ

Để thực hiện chức năng, nhiệm vụ công tác kế toán trong một đơn vị sự
nghiệp cần có một bộ máy kế toán hợp lý. Bộ máy này được xây dựng trên cơ
sở định hình được khối lượng công tác kế toán và tổ chức hệ thống thông tin
kế toán đạt chất lượng. Thông thường căn cứ vào quy mô, địa bàn hoạt động,
cơ sở hạ tầng, trình độ quản lý cũng như trình độ chuyên môn nghiệp vụ của
bộ máy kế toán, các đơn vị hành chính sự nghiệp có thể lựa chọn một trong ba
mô hình sau: Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung; Mô hình tổ chức bộ
máy kế toán phân tán; Mô hình tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa
phân tán. Sau khi lựa chọn được mô hình phù hợp, các đơn vị hành chính sự
nghiệp tiến hành phân công công việc phù hợp với khả năng trình độ, năng
lực của cán bộ…
Để thực hiện được chức năng, nhiệm vụ công tác kế toán trong một đơn
vị công tác cần tổ chức một bộ máy kế toán hợp lý. Bộ máy này được xây
dựng trên cơ sở định hình được khối lượng công tác kế toán và tổ chức hệ
thống thông tin kế toán đạt chất lượng. Thông thường căn cứ vào đặc điểm
của đơn vị sự nghiệp về qui mô, địa bàn hoạt động; mức độ phân cấp quản lý


20

tài chính; trình độ trang thiết bị, sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại và
yêu cầu, trình độ quản lý cũng như trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bộ
máy quản lý và kế toán, mô hình tổ chức bộ máy kế toán ở các đơn vị sự
nghiệp có thể lựa chọn một trong ba mô hình dưới đây:
a. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung
Theo hình thức này, cả đơn vị chỉ lập một phòng kế toán duy nhất để
thực hiện toàn bộ công việc kế toán của đơn vị. Ở các bộ phận kinh doanh,
dịch vụ,… không có tổ chức kế toán riêng, chỉ bố trí nhân viên công tác làm
nhiệm vụ hướng dẫn, kiểm tra công tác ban đầu về các nghiệp vụ kinh tế - tài
chính phát sinh, chuyển chứng từ công tác ban đầu về phòng kế toán theo

vật liệu,
TSCĐ

Kế toán
thuế và các
lớp ngoài
ngân sách

Các nhân viên kinh tế ở
các bộ phận phụ thuộc

Kế toán
lương, vốn
ĐTXĐCB