MỞ ĐẦU
Độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia luôn là khát vọng mãnh liệt
của con người và khát vọng đó được hun đúc từ các yếu tố lịch sử và chiều
sâu văn hóa của mỗi dân tộc. Dù cho bối cảnh quốc tế ngày nay có nhiều
biến động, nhưng độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia vẫn luôn là những
giá trị thiêng liêng bất khả xâm phạm và cao đẹp mà các dân tộc và loài
người tiến bộ vươn tới.
Trong tình hình hiện nay, toàn cầu hóa đã trở thành xu thế khách
quan, xu thế chủ đạo của đời sống nhân loại trong thế kỷ XXI và nó đã trở
thành điều kiện quan trọng không thể thiếu đối với sự phát triển của mỗi
quốc gia trong quá trình phát triển. Bên cạnh những cơ hội mà các nước có
thể tận dụng để phát triển đất nước, toàn cầu hóa cũng đặt ra nhiều thách
thức rất lớn cho tất cả các nước nhất là các nước đang phát triển trên các
lĩnh vực như kinh tế, chính trị, an ninh quốc gia, chủ quyền dân tộc…Đặc
biệt là vấn đề chủ quyền quốc gia dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa phải
đối mặt với một thách thức rất lớn là làm thế nào để hội nhập mà vẫn giữ
vững được độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia; duy trì ổn định chính trị
trong nước, tăng thế và lực của mình trên trường quốc tế.
Đối với nước ta, độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia là khát vọng
ngàn đời mà mỗi người dân đều hướng tới. Trải qua lịch sử đấu tranh lâu dài
chống giặc ngoại xâm với bao gian khổ, hy sinh dân tộc ta mới giành được độc
lập. Vì vậy, nhân dân Việt Nam hơn ai hết đều thấu hiểu giá trị của độc lập dân
tộc, chủ quyền quốc gia và ngày nay bằng mọi nỗ lực cao nhất của mình đang
phấn đấu vì mục tiêu cao cả: Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Xuất phát từ nhận thức đúng đắn xu thế khách quan của toàn cầu hóa,
trong những năm qua, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn nhấn mạnh chủ trương


2
chủ động và tích cực hội nhập quốc tế nhằm thu hút nguồn lực của bên ngoài
phục vụ mục tiêu phát triển đất nước. Bên cạnh những thành tựu quan trọng đã

gia độc lập, được thể hiện trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước và trong
hệ thống pháp luật quốc gia. Quốc gia dân tộc là chủ thể duy nhất có chủ quyền,
được coi là một thực thể chính trị - pháp lý bao gồm các yếu tố cơ bản: lãnh thổ,
dân cư, bộ máy nhà nước và quyền năng chủ thể. Chủ quyền quốc gia dân tộc
được coi là thuộc tính cơ bản của quốc gia dân tộc, là phạm trù chính trị - pháp
lý có liên hệ mật thiết với vấn đề độc lập, chính trị, an ninh, kinh tế… của quốc
gia dân tộc. Trong lịch sử, xung quanh vấn đề chủ quyền quốc gia dân tộc có rất
nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau và là vấn đề thường gây nên sự tranh
luận giữa các nhà triết học, chính trị học, luật học, các nhà ngoại giao, các nhà
kinh tế…Tuy nhiên, trên cơ sở kế thừa những thành tựu của chính trị học, dân
tộc học…cũng như những thay đổi lớn trong so sánh lực lượng trên thế giới
trong thời đại ngày nay, có thể khái quát quan niệm chủ quyền quốc gia dân tộc
ở hai nội dung cơ bản: Quyền tối cao của quốc gia dân tộc trong phạm vi lãnh
thổ và quyền độc lập của quốc gia dân tộc trong quan hệ quốc tế.
Như vậy, chủ quyền quốc gia dân tộc trong quan hệ quốc tế là quyền độc lập
của quốc gia dân tộc. Theo đó, trong quan hệ quốc tế, mọi quốc gia dân tộc đều
độc lập và bình đẳng, không một quyền lực nào được đứng trên chủ quyền quốc
gia dân tộc, được đưa ra các mệnh lệnh buộc quốc gia dân tộc khác phải phục
tùng. Tôn trọng chủ quyền quốc gia dân tộc là một nguyên tắc cơ bản của luật
pháp quốc tế. Một trong những nguyên tắc cơ bản nhất được Hiến chương Liên
hiệp quốc khẳng định là: tôn trọng và bảo đảm sự bình đẳng về chủ quyền quốc
gia, không một quốc gia nào được can thiệp hoặc khống chế, xâm phạm chủ
quyền của một quốc gia độc lập khác.
Với tư cách là một xu thế lịch sử, là kết quả có được từ sự phát triển cao của
lực lượng sản xuất thế giới, toàn cầu hóa đã trở thành một xu thế vận động
khách quan, không thể đảo ngược. Xu thế toàn cầu hóa, hay quá trình toàn cầu
hóa đang diễn ra ở khắp nơi, đang hiện diện ở cả phương Bắc lẫn phương Nam,
từ thành thị đến nông thôn, từ các nước giàu, đã phát triển đến các nước nghèo,





5
sản chung, thành những giá trị phổ quát của cộng đồng quốc tế. Toàn cầu hóa
làm tăng lên nhanh chóng tổng sản phẩm kinh tế, tạo cơ hội cho tất cả mọi
người, tất cả mọi quốc gia, dân tộc có thể rút ngắn khoảng cách phát triển với
những nước đi trước. Nhiều nước độc lập mới phát triển nhờ tận dụng được
những cơ hội do toàn cầu hóa mang lại mà vượt lên thành những quốc gia phát
triển xét trên nhiều bình diện.
Tuy nhiên, toàn cầu hóa trong giai đoạn hiện nay không chỉ là và không đơn
giản là quá trình tiến hóa lịch sử tự nhiên của loài người. Toàn cầu hóa cũng
không phải chỉ là một quá trình kinh tế - kỹ thuật, mà chủ yếu là quá trình kinh
tế - xã hội đang chứa đựng những bất công và nghịch lý lớn. Nguyên nhân hiện
nay là do các nước tư bản chủ nghĩa giàu có nhất và các công ty tư bản xuyên
quốc gia của những nước này đang nắm trong tay nguồn lực vật chất và phương
tiện hùng mạnh nhất( vốn, kỹ thuật, công nghệ, các tổ chức, thiết chế kinh tế, tài
chính, thương mại quốc tế…) để tác động lên toàn thế giới theo hướng có lợi
cho họ, phục vụ cho lợi ích của họ. Họ cũng nắm trong tay cả những phương
tiện hùng mạnh nhất trong lĩnh vực sản xuất tinh thần, văn hóa, văn minh cũng
như nguồn lực quan trọng về chất xám. Từ đó, có thể thấy rõ hiện nay trên thế
giới đang diễn ra quá trình toàn cầu hóa các giá trị, hệ giá trị của các nước tư
bản chủ nghĩa phát triển phương Tây. Xét từ khía cạnh này, toàn cầu hóa ngoài
những giá trị nhân loại, cũng đang mang trong mình những phản giá trị, phản
văn hóa nên cũng là xu thế tiêu cực. Mặc dù toàn cầu hóa trong giai đoạn hiện
nay về cơ bản mang tính chất tư bản chủ nghĩa, nhưng trong cái toàn cầu hóa đó
cũng đã và đang diễn ra một cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc âm ỉ
nhưng không kém phần quyết liệt với những mục tiêu vừa cấp bách trước mắt,
vừa cơ bản lâu dài vì một toàn cầu hóa mang lại lợi ích chính đáng cho mọi
người, mọi quốc gia, dân tộc trên hành tinh này.
Như vậy, khi nói về toàn cầu hóa trong giai đoạn hiện nay có thể thấy rõ về

. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr.64.
. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006, tr.73.
3
. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.96, 97.
1
2

3


7
Thứ nhất, trên lĩnh vực kinh tế, xu thế toàn cầu hóa thúc đẩy sự phát triển sâu
rộng của các quan hệ kinh tế quốc tế, tạo cơ hội cho từng quốc gia tận dụng
được thị trường thế giới cho hoạt động sản xuất – kinh doanh của mình. Đặc
biệt, trong nền kinh tế thị trường việc khai thông và mở rộng thị trường có ý
nghĩa quan trọng sống còn đối với mỗi nền kinh tế quốc gia. Đồng thời, xu thế
toàn cầu hóa làm lưu chuyển tự do các nguồn vốn đầu tư, công nghệ sản xuất
tiên tiến và khoa học quản lý hiện đại, đặt các yếu tố quan trọng này vào khả
năng tiếp cận, sử dụng của mọi quốc gia. Toàn cầu hóa cũng đã làm thay đổi
một cách căn bản cơ cấu kinh tế toàn cầu theo hướng theo hướng thúc đẩy gia
tăng lĩnh vực hàng hóa dịch vụ, đặc biệt là các sản phẩm dựa trên tri thức, dựa
trên “chất xám” trong cơ cấu kinh tế thế giới. Toàn cầu hóa làm tăng giá trị của
tri thức trong nền kinh tế quốc dân của các nước và hình thành “ nền kinh tế tri
thức”. Nghĩa là, toàn cầu hóa thúc đẩy sự phát triển kinh tế thế giới đi vào chiều
sâu, vào việc chủ yếu sử dụng tri thức của nhân loại, từ đó góp phần đạt được
mục tiêu phát triển bền vững, thân thiện với môi trường. Vì vậy, nhìn chung các
quốc gia trên thế giới đều tỏ ra năng động trong sự nghiệp cải cách, mở cửa,
trong xây dựng một cơ cấu kinh tế phù hợp, gắn sản xuất trong nước với thị
trường quốc tế, đặc biệt chú ý phát triển những ngành và lĩnh vực có lợi thế xuất
khẩu. Do vậy, những nước nào có chiến lược và chính sách hội nhập phù hợp

văn hóa, khoa học…) nhằm thực hiện các mục tiêu chiến lược của mình. Trên
thực tế, các nước đang phát triển từ sau khi chiến tranh lạnh kết thúc cho đến
nay cũng đã khẳng định vị thế ngày càng cao hơn của nhóm nước này trong bối
cảnh toàn cầu hóa hiện nay thông qua các diễn đàn, các tổ chức quốc tế như
Liên hiệp quốc, Tổ chức thương mại quốc tế ( WTO), phong trào không liên kết,
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)….Như vậy, toàn cầu hóa trên
thực tế đã tạo ra những cơ hội mới, thậm chí những điều kiện mới cho các nước
đang phát triển có thể tập hợp lực lượng và sử dụng các tập hợp lực lượng ấy
vào mục đính bảo vệ được chủ quyền của từng nhà nước dân tộc.


9
Thứ tư, xu thế toàn cầu hóa thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động giao lưu văn
hóa và tri thức quốc tế, tăng cường sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau và tình hữu
nghị giữa các dân tộc. Nhờ sự giao lưu quốc tế được mở rộng mà làm cho
phương Đông và phương Tây, dân tộc này và dân tộc khác hiểu biết lẫn nhau
hơn, xích lại gần nhau hơn, tôn trọng lẫn nhau hơn. Do vậy có thể nói, nhờ toàn
cầu hóa đã tạo ra cơ hội giao lưu, bổ sung lẫn nhau giữa các nền văn hóa, văn
minh khác nhau; trên cơ sở đó mà tình hữu nghị, sự tôn trọng lẫn nhau giữa các
quốc gia, các dân tộc khác nhau được tăng cường, được nâng cao lên. Như thế
cũng có nghĩa là toàn cầu hóa đã góp phần đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, xung
đột; do đó chủ quyền quốc gia dân tộc của các nước được tôn trọng và bảo vệ tốt
hơn.
Thứ năm, xu thế toàn cầu hóa làm cho các nước ngày càng phụ thuộc lẫn
nhau. Sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, trước hết trong lĩnh vực kinh tế thương mại đã tồn tại từ lâu, từ khi chủ nghĩa tư bản “ vươn những chiếc vòi
bạch tuộc” ra các “khu vực ngoại vi”. Nhưng trên thực tế sự phụ thuộc lẫn nhau
lúc đó chủ yếu mang tính chất một chiều và có thể nói thẳng ra đó là kiểu phụ
thuộc giữa kẻ đi bóc lột và người bị bóc lột. Nhưng dưới sự tác động của xu thế
toàn cầu hóa, sự phụ thuộc lẫn nhau của các quốc gia dân tộc ngày càng đa chiều
hơn, toàn diện hơn, sâu sắc hơn và với quy mô rộng lớn hơn. Đáng chú ý là sự

phải thực hiện. Trong khi đó có một thực tế hiển nhiên là các nước đang phát
triển, chậm phát triển, kém phát triển khi tham gia cái sân chơi mang tên “ toàn
cầu hóa kinh tế” đó đều phải chịu sức ép cạnh tranh bất bình đẳng và sự điều tiết
vĩ mô bất hợp lý của các nước tư bản phát triển hàng đầu. Trên thực tế, đây là
hoạt động lũng đoạn của tư bản độc quyền quốc tế. Trong hoàn cảnh này, sự
cạnh tranh kinh tế quốc tế và quan hệ kinh tế quốc tế trở nên bất bình đẳng và
bất hợp lý cao độ. Hệ quả là chênh lệch giàu – nghèo và khoảng cách về trình độ
phát triển đạt tới con số vực thẳm và diễn ra ở mọi cấp độ: giữa các quốc gia,
trong từng quốc gia cũng như trong từng cộng đồng xã hội. Trong bối cảnh đó,
chủ quyền quốc gia dân tộc của các nước đang phát triển ( nhất là các nước


11
chậm phát triển, tình hình chính trị - xã hội bất ổn) trên lĩnh vực kinh tế đứng
trước những thách thức rất lớn cả từ bên trong từng nước lẫn do áp lực từ bên
ngoài.
Thứ hai, trên lĩnh vực xã hội, cơn lốc toàn cầu hóa đang làm trầm trọng và có
thể tiếp tục làm trầm trọng thêm tình trạng loại trừ xã hội. Có nghĩa là trong khi
toàn cầu hóa đem lại sự giàu sang vô độ cho một số ít người có lợi thế, biết tận
dụng lợi thế, biết tận dụng cơ hội do toàn cầu hóa mang lại, thì có tới hàng tỷ
người khác trên hành tinh này hầu như không được hưởng một chút gì của toàn
cầu hóa. Trên thực tế họ đang bị bần cùng hóa, bị rơi vào, bị đẩy vào tình trạng
thất nghiệp triền miên, không được giáo dục - đào tạo, không được chăm sóc sức
khỏe; thiếu thông tin, nước sạch, an sinh xã hội, nghĩa là đang bị đặt ra ngoài lề
của sự phát triển. Hậu quả là cơ cấu xã hội của mỗi quốc gia dân tộc trong bối
cảnh toàn cầu hóa có thể biến động phức tạp, tiêu cực và khó lường; làm cho sự
phân tầng, phân hóa xã hội cũng trở thành yếu tố tiêu cực đối với bản thân sự
phát triển của đất nước. Đây là những nguy cơ tiềm ẩn có thể dẫn đến sự bùng
nổ xã hội trong từng quốc gia cũng như trên phạm vi toàn cầu, đây cũng là cơ
hội thuận lợi cho các thế lực cực đoan từ bên trong từng nước và từ bên ngoài

đe dọa bản sắc dân tộc, mà còn là vấn đề tác động đến sự tồn vong của mỗi quốc
gia dân tộc.
Thứ tư, trên lĩnh vực an ninh quốc gia, xu thế toàn cầu hóa đặt ra cho mỗi
quốc gia dân tộc hàng loạt vấn đề rất mới và rất khác trước. Nội dung khái niệm
“an ninh quốc gia” được mở rộng, bao gồm các lĩnh vực sau: An ninh quân sự,
an ninh chính trị, an ninh kinh tế ( bao gồm cả an ninh năng lượng, an ninh
lương thực, an ninh tài chính), an ninh xã hội, an ninh môi trường, an ninh con
người. Trong bối cảnh toàn cầu hóa đang mở rộng phạm vi và lĩnh vực hoạt
động thì các nguy cơ đe dọa an ninh ngày càng phức tạp hơn, bởi bên cạnh các
nguy cơ truyền thống đã xuất hiện các nguy cơ phi truyền thống mang tính chất
xuyên quốc gia. Chẳng hạn, nạn tin tặc tấc công vào hệ thống bảo mật quốc gia,
sự lan rộng của chủ nghĩa khủng bố quốc tế, nạn di cư bất hợp pháp, tình trạng ô


13
nhiễm môi trường ngày càng trầm trọng…Nghĩa là cục diện an ninh dưới tác
động của toàn cầu hóa đã thay đổi, nên các công cụ, biện pháp, hình thức, cơ chế
bảo đảm an ninh cũng phải thay đổi. Phát triển kinh tế bền vững và bảo đảm an
ninh kinh tế trên mọi bình diện trở thành nội dung trung tâm, xuyên suốt trong
các chính sách của các quốc gia dân tộc. Do vậy, ngày càng có nhiều nước đặt
an ninh quốc gia như một mục tiêu và thành tố của chiến lược phát triển tổng thể
đất nước, gắn chặt vấn đề này với các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ
môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển con người.
Thứ năm, trên lĩnh vực chính trị, xu thế toàn cầu hóa đang tạo ra một số nguy cơ
đe dọa độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ…Ở đây, nổi lên
trước hết là mối quan hệ giữa toàn cầu hóa với chủ quyền quốc gia dân tộc. Cùng
với đà phát triển mạnh mẽ của toàn cầu hóa về kinh tế, thì cũng đặt ra những thách
thức đối với chủ quyền quốc gia dân tộc. Hiện nay đã xuất hiện những mưu đồ lấy
cái làng toàn cầu thay thế các quốc gia dân tộc; lấy sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các
nước để hạ thấp chủ quyền quốc gia dân tộc; lấy thị trường không biên giới để phủ

trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc.
Tóm lại, xu thế toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ hiện nay đang tác động đến
mọi mặt của đời sống xã hội và quan hệ quốc tế nói chung, đến vấn đề chủ
quyền quốc gia dân tộc nói riêng. Dưới tác động của xu thế toàn cầu hóa,
quan niệm truyền thống về chủ quyền quốc gia dân tộc ngày nay đã có nhiều
thay đổi. Nếu như trước đây, khi nói đến chủ quyền quốc gia dân tộc, người
ta thường đề cập đến mối đe dọa từ bên ngoài, dến các lực lượng sử dụng
sức mạnh quân sự để xâm lược, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của một quốc
gia dân tộc. Khi toàn cầu hóa trở thành xu thế khách quan lôi cuốn hầu hết
các quốc gia dân tộc cùng tham gia, chủ quyền quốc gia dân tộc và mở cửa
hội nhập kinh tế quốc tế là hai nội dung có quan hệ mật thiết với nhau thì
quan niệm về chủ quyền quốc gia dân tộc cũng được nhận thức khác so với
trước. Mối đe dọa xâm lược bằng sức mạnh quân sự từ các lực lượng bên
ngoài vẫn còn hiện hữu nhưng không phải là yếu tố duy nhất đe dọa chủ
quyền quốc gia dân tộc. Chủ quyền quốc gia dân tộc ngày nay còn bao hàm


15
cả lĩnh vực an ninh phi truyền thống, cả các vấn đề bên trong của một quốc
gia như quyền độc lập quyết định con đường phát triển, tính đúng đắn của
việc đề ra đường lối chính sách phát triển kinh tế- xã hội và hội nhập kinh tế
quốc tế…Nhận thức đúng đắn và đầy đủ các vấn đề trên sẽ là cơ sở khoa học
để mỗi nước có những đối sách phù hợp để vừa bảo vệ được chủ quyền quốc
gia dân tộc, đồng thời hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hơn trong xu thế
toàn cầu hóa.
2. Quan điểm của Đảng ta về bảo về chủ quyền quốc gia dân tộc trong
xu thế toàn cầu hóa
Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, việc bảo vệ độc lập dân tộc và chủ quyền quốc
gia có nhiều thuận lợi nhưng cũng đứng trước không ít những thách thức. Toàn cầu
hóa thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của lực lượng sản xuất, đem lại nhiều cơ hội cho

tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân
dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cỏ bản trở thành nước công nghiệp
theo hướng hiện đại.
Cùng với sự phát triển của xu thế toàn cầu hóa và tri thức hóa kinh tế, thì mối
đe dọa lớn nhất với chủ quyền quốc gia dân tộc của các nước không phải là sự
tiến công xâm lược bằng quân sự mà chính là sự tụt hậu về kinh tế, nghèo đói và
kém khả năng cạnh tranh kinh tế trên thị trường thế giới. Ngày nay, nước nào có nền
kinh tế phát triển bền vững, làm chủ được khoa học – công nghệ, có năng lực cạnh
tranh quốc tế cao, hội nhập tốt với nền kinh tế thế giới và khu vực thì về cơ bản có
khả năng tự bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc. Do vậy, hầu như tất cả các nước đều
dành ưu tiên hàng đầu cho phát triển kinh tế và đặt vấn đề an ninh kinh tế là một
trong những mục tiêu quan trọng nhất của chiến lược an ninh quốc gia. Quan điểm
trên của Đảng ta cũng xuất phát từ thực tiễn đó.

. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.138,139.

4


17
Là một nước đang phát triển lựa chọn con đường phát triển định hướng xã hội
chủ nghĩa, Đảng vầ Nhà nước ta ngày càng nhận thức đầy đủ hơn cả thời cơ và thách
thức mà xu thế toàn cầu hóa đặt ra, nhất là sau sự sụp đổ của chế độ chủ nghĩa xã hội
ở Đông Âu và Liên Xô. Xuất phát từ tình hình thực tế của đất nước, Đảng ta đã sớm
cảnh báo nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và trên thế
giới sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chủ quyền quốc gia dân tộc. Đồng thời, Đảng ta cũng
khẳng định để tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức, tiếp tục đưa đất nước phát triển
trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì không thể biệt lập mà nhất thiết
phải có cách thức hội nhập hiệu quả với khu vực và quốc tế, trước hết là trong lĩnh
vực kinh tế nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ,công

Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta trong lịch sử dựng nước
và giữ nước. Kế thừa và phát huy truyền thống đó, ngay từ khi mới ra đời và trong
suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam đã luôn coi
trọng củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh dân tộc kết
hợp với sức mạnh quốc tế, sức mạnh truyền thống với sức mạnh thời đại; xác định
đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là cội nguồn sức mạnh, động lực
chủ yếu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội. Thực tiễn cách mạng
Việt Nam hơn 80 năm qua đã cho thấy: Khi nào Đảng nắm vững và giương cao
ngọn cờ đại đoàn kết dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất thì
phát huy được sức mạnh của dân tộc, vượt qua mọi khó khăn thử thách, đảm bảo cho
cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Ngược lại, khi nào coi nhẹ vấn đề
đại đoàn kết dân tộc thì cách mạng gặp khó khăn. Đại hội IX của Đảng đã nhấn
mạnh “ Động lực chủ yếu để phát triển đất nước là đại đoàn kết toàn dân trên nền
tảng liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức
dưới sự lãnh đạo của Đảng”7.
Thực tiễn cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc ở nước ta những
năm qua cho thấy, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách để
chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc nhằm chống phá cách mạng nước ta. Không phải
ngẫu nhiên mà Đảng ta đã xác định chủ đề tư tưởng của Đại hội IX là: “Phát huy sức
mạnh của cả cộng đồng dân tộc, truyền thống yêu nước, ý chí tự lực tự cường và
lòng tự hào dân tộc, lấy mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất, vì dân giàu, nước
. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.139.
. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr.86.

6
7


19
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh làm điểm tương đồng; tôn trọng những ý

.Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.239-240.
8
9


20
đó đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam quán triệt, triển khai thực hiện cả trong cách
mạng giải phóng dân tộc trước kia cũng như cách mạng xã hội chủ nghĩa hiện nay.
Ngày nay, công cuộc đổi mới của chúng ta diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hóa, cuộc
cách mạng khoa học – công nghệ phát triển như vũ bão, cuộc đấu tranh của nhân dân
thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội diễn ra sôi nổi. Đây là
nguồn sức mạnh thời đại vô cùng quan trọng đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc của nước ta, đặc biệt đây là cơ sở vững chắc để bảo vệ chủ quyền quốc gia
dân tộc trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay.
Thứ tư, bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc trên cơ sở giữ gìn và phát huy
bản sắc văn hóa dân tộc
Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, các nước tư bản phát triển với sự hậu
thuẫn của sức mạnh kinh tế, khoa học – công nghệ, phương tiện thông tin…dã
tuyên truyền, quảng bá văn hóa, hệ giá trị của mình ra thế giới, đặt nền văn hóa dân
tộc của đang phát triển trong đó có nước ta đứng trước nguy cơ bị đồng hóa, xói
mòn. Trước thực trạng đó, trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, hội nhập
quốc tế, Đảng ta luôn coi trọng nhiệm vụ giữ gìn và phát triển nền văn hóa dân tộc,
coi văn hóa là nền tảng tinh thần, của xã hội, là động thúc đẩy kinh tế - xã hội phát
triển. Chính vì vậy, vấn đề bảo vệ an ninh văn hóa, xây dựng và phát triển nền văn
hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập sâu vào
nền kinh tế thế giới được Đảng ta coi là một trong những ưu tiên hàng đầu trong
quá trình xây dựng và phát triển đất nước.
Nhận thức được tầm quan trọng của việc giữ gìn bản sắc nền văn hóa dân tộc
đối với sự nghiệp cách mạng nói chung; thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế nói
riêng, trong những năm qua Đảng ta đã thông qua và ban hành nhiều Nghị quyết để

từ kinh nghiệm phát triển đất nước trong những năm đổi mới: đổi mới phải luôn
kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Trong thời kỳ đổi mới, chúng
ta đã không ngừng chủ động mở rộng quan hệ với các nước trên thế giới với tinh
thần cởi mở và trên nhiều lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, văn hóa…Nhờ đó,
chúng ta đã phá vỡ được thế bị bao vây cấm vận, đồng thời tham gia chủ động
và tích cực vào đời sống của cộng đồng quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của
đất nước trên trường quốc tế, tạo đà thuận lợi cho công cuộc đổi mới, xây dựng
. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006, tr.106.
. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.223.

11
12


22
chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia dân tộc trong xu thế
toàn cầu hóa hiện nay.
Tóm lại, trước những tác động tiêu cực của xu thế toàn cầu hóa khi nước ta
hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đề ra và thực hiện các quan điểm nêu
trên sẽ là điều kiện quan trọng để tăng cường nội lực và khả năng đối phó của
nước ta trước các mối đe dọa từ bên trong cũng như các cơ hội can thiệp từ bên
ngoài vào công việc nội bộ của nước ta, đồng thời đây cũng là cơ sở vững chắc
để bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc trước tác động của xu thế toàn cầu hóa
hiện nay.


23
KẾT LUẬN
Chủ quyền quốc gia dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của mỗi
quốc gia dân tộc, là một trong những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế