VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP XA
TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở TỈNH THÁI
BÌNH HIỆN NAY
Hệ thống chính trị ở nước ta về mặt tổ chức bao gồm: Đảng Cộng sản
Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, MTTQ Việt Nam
và các đoàn thể nhân dân. Trong hệ thống đó, “MTTQ Việt Nam là liên minh
chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã
hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã
hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
MTTQ và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân.
Mặt trận phát huy truyền thống đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về
chính trị và tinh thần trong nhân dân, tham gia xây dựng và củng cố chính
quyền nhân dân, cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của
nhân dân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi
hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại
biểu dân cử, và cán bộ viên chức nhà nước” [32, tr.179 - 180].
Hệ thống chính trị cơ sở có vai trò rất quan trọng trong tổ chức và vận
động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân
dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của
cộng đồng dân cư. Do vậy, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh là
nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên và cấp bách hiện nay, là trách nhiệm của các
cấp, các ngành, các đoàn thể xã hội và mỗi người dân.
Trong HTCTCS, MTTQ Việt Nam cấp xã là một trong những thành tố
cấu thành, có vai trò quan trọng đối với xây dựng HTCTCS. Thực tiễn cho
thấy, ở địa phương nào vai trò MTTQ được phát huy, thực hiện tốt chức năng,
nhiệm vụ của mình, nơi đó HTCTCS không ngừng được xây dựng, củng cố


2
trong sạch, vững mạnh, quyền làm chủ của nhân dân được bảo đảm. Ngược

đảm bảo phát huy vai trò Mặt trận trên thực tế. Đây chính là yếu tố tác động
làm giảm sút niềm tin và sự gắn bó của quần chúng đối với MTTQ.
Mặt khác, dấu ấn của lối tư duy, nhận thức, cũng như phương thức hoạt
động của MTTQ trong thời kỳ cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp còn
khá nặng nề trong một bộ phận cán bộ MTTQ. Việc đào tạo, bồi dưỡng, sử
dụng và đãi ngộ đội ngũ cán bộ Mặt trận còn nhiều điểm bất hợp lý, tâm trạng
không muốn làm cán bộ Mặt trận có chiều hướng gia tăng; nhiều tổ chức
đảng, chính quyền ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh Thái Bình vì những lý
do khác nhau, chưa thực sự coi trọng vai trò của MTTQ trong xây dựng
HTCTCS hoặc chỉ tôn trọng một cách hình thức. Do vậy, cùng với việc nâng
cao năng lực lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước cần đặc
biệt coi trọng phát huy vai trò MTTQ cấp xã trong xây dựng HTCTCS.
Yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng HTCTCS ở tỉnh Thái Bình trong tình hình
mới đòi hỏi ngày càng cao việc phát huy hơn nữa vai trò của MTTQ Việt
Nam cấp xã trong xây dựng HTCTCS.
Với những lý do trên, việc nghiên cứu “Vai trò của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình
hiện nay” là vấn đề quan trọng cấp bách, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu
sắc trong xây dựng HTCTCS hiện nay,
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ
CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP XA TRONG XÂY
DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở TỈNH THÁI BÌNH HIỆN
NAY


4
1.1. Một số vấn đề lý luận về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay
1.1.1. Hệ thống chính trị cơ sở và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã ở
tỉnh Thái Bình

20.000 tỷ đồng. Hiện nay, các khu công nghiệp thu hút được 209 dự án với
tổng vốn đăng ký là 50.300 tỷ đồng, gấp 11,33 lần so với 2004. Đến nay, toàn
tỉnh có 262 dự án đã và đang sản xuất với số vốn 9.361 tỉ đồng, tạo việc làm
cho 78.500 lao động. Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản tăng bình
quân 5,1%/năm; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi mùa vụ được đẩy
mạnh; toàn tỉnh đã chuyển đổi 1.330 ha cây lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng,
cây con khác có hiệu quả kinh tế cao hơn, đưa tổng diện tích chuyển đổi đạt
8.200 ha, bằng 9% diện tích canh tác; năng suất lúa năm 2010 đạt trên 130
tạ/ha; sản lượng thóc đạt trên 1 triệu tấn/năm.
Về chính trị: Các cấp ủy đảng trong Đảng bộ tỉnh thường xuyên quan
tâm xây dựng Đảng và hệ HTCTCS. Nghiêm túc quán triệt, triển khai các chỉ
thị, nghị quyết của Trung ương về công tác tổ chức, cán bộ, bảo vệ chính trị
nội bộ, công tác kiểm tra, kỷ luật Đảng, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện
Nghị quyết TW6 (lần 2), khóa VIII. Quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới và
nâng cao chất lượng của HTCTCS trước yêu cầu mới, khắc phục tổ chức cơ
sở đảng yếu kém. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng được triển khai tích
cực, có hiệu quả. Tổ chức tốt việc học tập tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh; quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XI, Nghị quyết
Trung ương 4 khóa XI của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp
phần củng cố niềm tin, nâng cao sự nhất trí trong Đảng, tăng cường sự đồng
thuận xã hội. Thực hiện có hiệu quả các mặt công tác bồi dưỡng, nâng cao
trình độ lý luận chính trị và đạo đức cho cán bộ, đảng viên, giáo dục lịch sử
và truyền thống cách mạng, tuyên truyền, củng cố phong trào thi đua yêu
nước của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng và
phát huy vai trò quản lý của Nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.


6
Về văn hóa, xã hội: Giáo dục đào tạo phát triển khá toàn diện, đạt chuẩn
quốc gia và phổ cập bậc trung học và nghề. Cơ sở vật chất phục vụ dạy và học

quan niệm: Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Thái Bình là một chỉnh thể thống
nhất bao gồm toàn bộ các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội hợp
pháp ở xã, phường, thị trấn (gồm tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận và các
đoàn thể nhân dân), các thiết chế quy định về tổ chức và hoạt động giữa các
tổ chức đó nhằm thực hiện sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý điều hành của
Nhà nước, bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân tỉnh ở cơ sở.
Về cấu trúc, HTCTCS tỉnh Thái Bình bao gồm hai bộ phận cơ bản:
Thứ nhất, các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở
Hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình bao gồm các tổ chức hợp pháp,
có quan hệ về mục đích, chức năng thực hiện hoặc tham gia thực hiện quyền
lực chính trị ở cơ sở. Mỗi thành tố hợp thành trong HTCTCS có vị trí, vai trò,
chức năng khác nhau được tổ chức, hoạt động theo những nguyên tắc nhất
định và gắn bó hữu cơ với nhau. Các tổ chức đó bao gồm: tổ chức cơ sở đảng,
chính quyền cơ sở (HĐND, UBND), MTTQ và các đoàn thể nhân dân.
Tổ chức cơ sở đảng (đảng bộ cơ sở) tỉnh Thái Bình được thành lập ở 286
xã, phường, thị trấn, là hạt nhân lãnh đạo toàn diện các mặt công tác ở cơ sở,
nắm vững nhiệm vụ phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là then
chốt, chăm lo xây dựng chính quyền, MTTQ và các đoàn thể nhân dân; bảo
đảm sự phối hợp chặt chẽ các tổ chức trong HTCTCS hướng vào phục vụ
nhân dân, đưa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đến mọi người dân
và tổ chức thực hiện tốt ở cơ sở; phản ánh và giải đáp mọi tâm tư, nguyện
vọng của nhân dân; khơi dậy trí tuệ, nguồn lực của dân, không ngừng nâng
cao trình độ dân sinh, dân trí, dân chủ ở cơ sở tỉnh Thái Bình.
Chính quyền cơ sở bao gồm: HĐND và UBND ở 286 xã, phường, thị
trấn trong tỉnh Thái Bình. HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa
phương, đại diện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân
dân các xã, phường, thị trấn bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương
và cơ quan nhà nước cấp trên. HĐND thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn





9
tư cách chủ nhân của xã hội. Cơ chế chính trị đó bảo đảm cho sự vận hành
của HTCTCS, phản ánh và giải quyết mối quan hệ giữa HTCTCS với xã
hội, với nhân dân, với HTCT cấp trên và giữa các thành tố cấu thành
HTCTCS với nhau.
* Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã ở tỉnh Thái Bình
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận HTCT của Nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, là cơ sở chính trị
của chính quyền nhân dân, đại diện quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng
của nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết
toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nơi hiệp thương, phối hợp
và thống nhất hành động các thành viên. Từ khi ra đời đến nay, “MTTQ Việt
Nam luôn là thành viên chiến lược của hệ thống chính trị và có vai trò ngày
càng to lớn trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa hiện nay” [66,
tr.17]. “MTTQ Việt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng
trong sự nghiệp đoàn kết toàn dân xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đại diện,
bảo vệ quyền và lợi ích của các đoàn viên, hội viên, thực hiện dân chủ và
xây dựng xã hội lành mạnh, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, giáo dục lý
tưởng và đạo đức cách mạng, quyền và nghĩa vụ công dân, tăng cường mối
quan hệ giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước” [25, tr.86]. Đặc trưng của
HTCT nước ta là mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính
dân tộc sâu sắc. Mục tiêu, cương lĩnh, nguyên tắc hoạt động của MTTQ đều
thể hiện đậm nét đặc trưng này.
Tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã ở
tỉnh Thái Bình (sau đây gọi tắt là MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình)
Khái niệm: MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình là một bộ phận của HTCTCS,
được tổ chức ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh Thái Bình, tổ chức và hoạt

trong đó có 65 đồng chí là Thường vụ Đảng uỷ, 158 đồng chí đảng uỷ viên; 63


11
đồng chí không đủ điều kiện về độ tuổi để tái cử tham gia cấp uỷ; 286 đồng chí
là phó chủ tịch MTTQ và 259 phó chủ tịch kiêm nhiệm.
Ban công tác Mặt trận khu dân cư là tổ chức Mặt trận ở thôn, làng, tổ
dân phố, cơ cấu của Ban công tác gồm: Ủy viên Ủy ban MTTQ cấp xã cư trú
ở khu dân cư; đại diện chi ủy; những người đứng đầu của Chi đoàn Thanh
niên, Chi hội Phụ nữ, Chi hội Nông dân, Chi hội Cựu chiến binh, Chi hội
Người cao tuổi, Chi hội Chữ thập đỏ; một số người tiêu biểu trong các tầng
lớp nhân dân, trong các dân tộc, các tôn giáo... số lượng thành viên Ban công
tác Mặt trận từ 9 đến 15 người có Trưởng ban, Phó ban. Hiện nay, toàn tỉnh
có 1.986 Ban công tác Mặt trận, trong đó 1.648 Ban công tác Mặt trận theo
mô hình thôn, 338 Ban công tác Mặt trận theo tổ dân phố, với tổng số thành
viên là 18.014 người. Trưởng ban là bí thư chi bộ kiêm nhiệm có 1.886 đồng
chí, Trưởng ban không kiêm nhiệm có 100 đồng chí.
Ban Thanh tra nhân dân, toàn tỉnh có 286 Ban Thanh tra nhân dân xã,
phường, thị trấn, có 2.083 uỷ viên, trong đó có 1.763 đảng viên là uỷ viên Uỷ
ban MTTQ cấp xã, 1.724 người là Bí thư chi bộ (có 45 người Bí thư chi bộ là
uỷ viên Uỷ ban MTTQ cùng cấp), cán bộ hưu trí và người lao động: 259
người. Các Ban Thanh tra nhân dân được thành lập theo đúng quy định và
thực hiện nhiệm vụ của Ban giám sát đầu tư ở cộng đồng theo Quyết định số
80/2005/QĐTTg của Thủ tướng Chính Phủ ban hành quy chế giám sát đầu tư
cộng đồng (số liệu báo cáo năm 2009 của UBMTTQ tỉnh).
Tính chất, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận cấp xã tỉnh Thái Bình.
Tính chất: MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình là một tổ chức liên minh chính
trị trong HTCTCS tỉnh Thái Bình, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức và các
các nhân tiêu biểu phấn đấu thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ,
công bằng, văn minh - đó là điểm tương đồng, mẫu số chung của mọi thành

MTTQ cấp xã nói chung là: “tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân,
tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân; tuyên truyền,
động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương,


13
chính sách của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật; phản
biện xã hội đối với dự thảo chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của
Nhà nước; giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán
bộ công chức nhà nước; tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để phản ánh,
kiến nghị với Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng và củng cố chính quyền
nhân dân; cùng Nhà nước chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của
nhân dân; tham gia phát triển tình hữu nghị, hợp tác giữa nhân dân Việt Nam
với nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới” [27, tr.7 - 8].
1.1.2. Nội dung vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt cấp xã trong xây
dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay
Một là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình góp phần quan trọng
trong xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình
trong sạch, vững mạnh.
Đây là vai trò quan trọng hàng đầu của MTTQ cấp xã trong xây dựng
HTCTCS, thể hiện đậm nét tính chất, chức năng, nhiệm vụ của tổ chức này.
Sức mạnh của các tổ chức cơ sở đảng ở các xã, phường, thị trấn của tỉnh
chỉ có thể được phát huy cao nhất thông qua tăng cường mối quan hệ mật
thiết với nhân dân. MTTQ cấp xã, với tính cách là sự thể hiện của khối
đại đoàn kết toàn dân tộc, có vai trò to lớn đối với xây dựng các chi bộ,
đảng bộ ở các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình, đó là:
Góp phần phát huy vai trò lãnh đạo của cấp uỷ đảng ở cơ sở tỉnh
Thái Bình. Với tư cách là cơ sở quần chúng của Đảng, MTTQ cấp xã tỉnh
Thái Bình thông qua hoạt động của mình góp phần vào việc phát huy sức
mạnh bộ máy tổ chức của đảng. Nội dung vai trò này biểu hiện ở chỗ:

càng gắn bó với nhân dân. Với vai trò là liên minh chính trị, “Mặt trận không
đứng ngoài cuộc, mà cùng Đảng đồng tâm hiệp lực trong đội ngũ cách mạng
kiên cường, khắc phục khó khăn, phấn đấu ổn định tình hình kinh tế - xã hội
bằng những hành động cụ thể, nói đi đôi với làm” [14, tr.10]. Bằng hoạt động


15
thực tiễn của mình, MTTQ cấp xã góp phần giữ vững và tăng cường mối liên
hệ chặt chẽ giữa nhân dân với Đảng, trực tiếp là với tổ chức đảng ở cơ sở.
Mặt trận cấp xã là tổ chức gần dân, sát dân, hoạt động gắn liền với mọi
hoạt động của nhân dân. Đội ngũ cán bộ MTTQ ở cơ sở là những người luôn
sâu sát, gắn bó với phong trào cách mạng, trực tiếp nắm tâm tư, nguyện vọng
của dân, kịp thời phản ánh cho Đảng những vấn đề nảy sinh. Thông qua mối
quan hệ chặt chẽ giữa MTTQ với Đảng, mối liên hệ giữa Đảng với nhân dân
được củng cố, phát triển, sức mạnh của Đảng được tăng cường; nhân dân
ngày càng giác ngộ về chủ nghĩa xã hội, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng,
trực tiếp là của tổ chức đảng ở cơ sở, hăng hái tham gia các phong trào cách
mạng, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở.
Hai là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã có vai trò quan trọng trong xây dựng
chính quyền các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình vững mạnh.
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tham gia xây dựng chính quyền là quá trình Mặt
trận trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào các khâu, các quá trình của tổ chức bộ
máy chính quyền, xây dựng cơ chế hoạt động của bộ máy cũng như góp phần
quản lý, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức hoạt động trong bộ máy;
đảm bảo cùng các thành phần khác của HTCT xây dựng chính quyền nhân dân
vững mạnh về mọi mặt. Quá trình đó thể hiện trên những nội dung chủ yếu sau:
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình vận động, tổ chức nhân dân ở các
xã, phường, thị trấn thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, tham gia xây
dựng chính quyền ở cơ sở trên địa bàn trong sạch, vững mạnh. Để thực hiện
nhiệm vụ xây dựng, củng cố chính quyền, V. I Lênin đã chỉ rõ: “Chỉ có chính

chặt chẽ với HĐND, UBND cùng cấp trong việc động viên tổ chức nhân dân
phát huy dân chủ tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân; giám
sát cán bộ, chính quyền địa phương, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà
nước ở địa phương. Đại diện Uỷ ban MTTQ cấp xã trên cơ sở tham dự các kỳ
họp của HĐND, các phiên họp của UBND cùng cấp để trực tiếp thông báo về
hoạt động của MTTQ, cũng như trực tiếp thảo luận các chủ trương công tác


17
của chính quyền, đề xuất những kiến nghị của dân để chính quyền kịp thời
xem xét, trả lời nhân dân, mặt khác kịp thời điều chỉnh các quyết định quản lý
mang tính hiệu quả, khả thi, đáp ứng lợi ích của nhân dân.
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình trực tiếp tham gia vận động, tổ chức
nhân dân thực hiện quyền làm chủ, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật. Công
cụ chủ yếu mà chính quyền cơ sở sử dụng để quản lý và điều hành các hoạt
động kinh tế - xã hội ở địa phương là pháp luật, chính sách, kế hoạch. MTTQ
cấp xã với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, góp phần to lớn
trong vận động nhân dân tham gia xây dựng pháp luật, chính sách và kế hoạch
của địa phương.
Trong xây dựng pháp luật, MTTQ cấp xã động viên các tầng lớp nhân
dân, pháp huy quyền làm chủ, thông qua các hội nghị nhân dân, cũng như
thông qua tiếp xúc cá nhân, tổ chức nhân dân đóng góp tham gia xây dựng
Hiến pháp, sửa đổi các văn bản luật và các văn bản dưới luật... MTTQ tổ chức
các hội nghị nhân dân hoặc đại diện các gia đình trên từng địa bàn; tổ chức
hội nghị những người tiêu biểu trong các tôn giáo để lấy ý kiến đóng góp vào
các dự thảo góp phần xây dựng pháp luật.
Trong xây dựng các chính sách, MTTQ cấp xã kiến nghị, thảo luận đóng
góp ý kiến về các chính sách, kế hoạch cho chính quyền, phù hợp với nguyện
vọng, lợi ích chính đáng của nhân dân. Ủy ban MTTQ ở cơ sở tổ chức các hội
nghị để nhân dân trực tiếp đóng góp ý kiến về chính sách, kế hoạch của chính

quyền, cửa quyền, vụ lợi trong khi sử dụng quyền lực nhân dân giao phó,
có lúc, có nơi là khá phổ biến và nghiêm trọng. Để tránh nguy cơ tha hóa,
biến dạng quyền lực nhà nước và thực hiện quyền làm chủ của mình, nhân
dân, cần sử dụng MTTQ cấp xã để giám sát, kiểm soát quyền lực, bảo đảm
và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, quyền và lợi ích chính đáng của
nhân dân ở cơ sở, góp phần xây dựng củng cố chính quyền nhân dân, làm


19
cho bộ máy Nhà nước ở địa phương trong sạch, vững mạnh; phòng ngừa
những căn bệnh làm tha hoá bộ máy nhà nước, “gột rửa được óc bè phái,
cục bộ địa phương, óc quân phiệt, quan liêu, óc hẹp hòi, ham chuộng hình
thức làm việc theo lối bàn giấy, vô kỷ luật, ích kỷ”
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình là nơi trực tiếp vận động các
tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào hành động cách mạng thực hiện
chương trình kinh tế - xã hội ở địa phương. Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực
tiếp tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà
nước để nhân dân biết và thực hiện quyền làm chủ. Phối hợp cùng các ban
ngành, đoàn thể xã hội địa phương thực hiện hính sách tôn giáo, dân tộc;
phối hợp cùng HĐND triển khai thực hiện có hiệu quả Quy chế dân chủ ở cơ
sở. MTTQ cấp xã và các tổ chức, cán bộ trong MTTQ trực tiếp tuyên truyền,
vận động quần chúng nhân dân ở cơ sở tham gia các phong trào cách mạng,
thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của xã,
phường, thị trấn; trực tiếp tham gia các phong trào cách mạng ấy. Trên cơ sở
kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của xã,
phường, thị trấn mà chính quyền cơ sở được củng cố, vững mạnh.
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình có vai trò quan trọng trong đấu
tranh với những quan điểm và hành động sai trái, góp phần bảo vệ hệ thống
chính trị cơ sở trong sạch, vững mạnh. Mặt trận còn đóng vai trò quan trọng
trong đấu tranh với những quan điểm, hành động sai trái của các thế lực thù

hoạt động của MTTQ cấp xã. Các đoàn thể trong HTCTCS phối hợp với
MTTQ cấp xã vận động, tổ chức quần chúng nhân dân thực hiện các chương
trình hành động của Mặt trận. Vai trò liên kết của MTTQ cấp xã thể hiện ở
chỗ, các Ban công tác Mặt trận phối hợp và thống nhất với các tổ chức, trực
tiếp vận động quần chúng thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp
luật của Nhà nước, nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND; động viên


21
nhân dân giám sát hoạt động của cơ quan, đại biểu dân cử, cán bộ công chức;
phối hợp thực hiện Quy chế dân chủ, hoạt động tự quản ở cộng đồng dân cư.
Quan hệ MTTQ cấp xã và các tổ chức đoàn thể trong HTCTCS thể hiện
sâu sắc tính tôn trọng, hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau, chủ động phối hợp với nhau,
không cản trở nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho MTTQ cấp xã thực hiện vai
trò liên kết của mình. Khi bàn bạc công việc chung, mọi tổ chức dân chủ trình
bày, trao đổi, thuyết phục, không ép buộc, ắp đặt, quyết nghị trên cơ sở đa số.
Thực hiện tốt các quan hệ trên giúp cho các chủ thể của HTCTCS hoạt động có
hiệu quả, đúng chức năng và đó cũng là những quan hệ cơ bản của các thành
viên trong HTCTCS ở tỉnh Thái Bình, là điều kiện cho MTTQ cấp xã phát huy
vai trò liên kết các thành viên trong Mặt trận và quyền làm chủ của nhân dân.
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình có vai trò quan trọng tập hợp xây
dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần
trong nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội. Điều 2, Luật MTTQ Việt Nam nêu
rõ: MTTQ Việt Nam có nhiệm vụ tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân,
tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân. Ở cơ sở, MTTQ
cấp xã tỉnh Thái Bình kết nạp rộng rãi các tổ chức thành viên trên cơ sở đoàn
kết mọi giai cấp, tầng lớp xã hội. Thông qua các cuộc vận động, các phong trào
thi đua yêu nước, MTTQ cấp xã lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân tham gia công việc
của chính quyền và xã hội, qua đó nâng cao đời sống văn hóa, ý thức trách nhiệm,
tinh thần gắn kết cộng đồng.

quyền hành đều ở nơi dân” [39, tr.698]. MTTQ cấp xã thực hiện tốt dân chủ
là một hình thức tập hợp lực lượng tốt nhất, tạo động lực to lớn thực hiện
thắng lợi các nhiệm vụ của cách mạng ở cơ sở. Trong tổ chức và hoạt động
của mình, MTTQ cấp xã không chỉ là công cụ để tổ chức thực hiện đường lối,
chủ trương của Đảng, mà còn là nơi đại diện ý chí của quần chúng, là phương
tiện bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân. Lâu nay, nhân dân còn
băn khoăn vì nguyện vọng của mình không đến được với cơ quan Đảng, Nhà
nước, nhưng MTTQ cấp xã đã làm tốt việc phát huy quyền làm chủ của nhân


23
dân, góp phần khắc phục sự băn khoăn đó. Nhân dân là chủ thể của HTCTCS,
là người xây dựng, đồng thời là người bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền. Để
phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng HTCTCS, một mặt
người dân phải có ý chí vươn lên, mặt khác MTTQ phải giáo dục, giúp đỡ,
động viên, khuyến khích họ thực hiện tốt vai trò làm chủ của mình.
Trong thực hiện Quy chế dân chủ, vai trò của MTTQ là tạo sự nhất trí về
chính trị tinh thần trong nhân dân, xây dựng môi trường chính trị xã hội lành
mạnh, tạo điều kiện thuận lợi để động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ
trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Điều đó góp phần nâng
cao nhận thức của các lực lượng trong thực hiện và phát huy quyền làm chủ
của nhân dân, tác động mạnh mẽ tới việc đổi mới nội dung, phương thức lãnh
đạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền cơ sở theo hướng gần dân, sát dân,
trọng dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của dân, hạn chế tiêu cực tồn tại ở cơ
sở, hạn chế việc “Cậy thế mình ở trong ban này ban nọ, rồi ngang tàng phóng
túng, muốn sao được vậy, còn khinh dư luận, không nghĩ đến dân. Quên rằng
dân bầu mình ra là để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy thế với dân”
[38, tr.57]. Không có sự tham gia của MTTQ thì Quy chế dân chủ ở xã,
phường, thị trấn không thể được thực thi có hiệu quả.
Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình trực tiếp nắm bắt, phản ánh tâm tư,

nâng cao chất lượng HTCTCS, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu
của tổ chức đảng ở cơ sở” [59, tr.11]. Theo báo cáo của UBMTTQ tỉnh Thái
Bình, “năm 2010 MTTQ cấp xã đã tổ chức 1.720 hội nghị, trên 100.000 đại
biểu đại diện cho các ngành, các tổ chức thành viên, các tầng lớp nhân dân
đóng góp 18.000 ý kiến trực tiếp vào Dự thảo các văn kiện Đại hội Đảng bộ
tỉnh lần thứ XVIII và Đại hội XI của Đảng. MTTQ cấp xã đã tham gia giới thiệu
cho tổ chức đảng 975 nhân sự bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ khóa mới; MTTQ
cấp xã đã làm tốt việc nhận xét về những ưu, khuyết điểm của các đại biểu làm cơ
sở cho việc bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ các xã, phường, thị trấn với kết quả
cao; bồi dưỡng và giới thiệu được 720 quần chúng ưu tú vào Đảng, là nguồn bổ


25
sung quan trọng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở cơ sở” [60, tr.8]. Hiện nay, MTTQ
đã và đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI của
Đảng “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”.
Kể từ khi Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa
mới ở khu dân cư” đến nay, MTTQ cấp xã trong toàn tỉnh luôn là lực lượng đi
đầu tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của
Đảng, pháp luật của Nhà nước. Cán bộ, đảng viên được phân công đảm nhiệm
từng công việc, từng cụm dân cư đều phát huy được vai trò tiền phong gương
mẫu trong thực hiện nhiệm vụ. Mối quan hệ giữa cấp ủy đảng, Ban công tác
Mặt trận và chính quyền thôn, tổ dân phố không ngừng được củng cố và tăng
cường, vai trò của Mặt trận và các tổ chức thành viên ngày càng có uy tín
trong nhân dân” [59, tr.8]. “MTTQ cấp xã và Ban Công tác Mặt trận ở khu
dân cư luôn sâu sát với từng địa bàn ở xã, phường, thị trấn, làm cầu nối thắt
chặt mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, nhân dân với Đảng; nhân dân tin
tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo nền tảng cơ sở chính trị xã hội vững
chắc cho tổ chức cơ sở đảng” [60, tr.7].
Kết quả điều tra xã hội học với đối tượng là cán bộ đảng viên và nhân