BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ HẠNH

TỔ CHỨC DẠY HỌC KHÁM PHÁ TRONG MÔN ĐỊA LÍ
LỚP 12 –THPT THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
Chuyên ngành: Lý luận và PPDH Địa lí
Mã số

: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Văn Đức

Hà Nội – 2016


LỜI CẢM ƠN
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới thầy giáo hướng dẫn khoa
học PGS.TS. Đặng Văn Đức là người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo
điều kiện để em thực hiện luận văn này.
Em xin chân thành cảm ơn tập thể các thầy giáo, cô giáo trong khoa
Địa lí, phòng tư liệu khoa Địa lí cùng với các cán bộ thư viện trường Đại học
Sư Phạm Hà Nội đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em hoàn thành đề tài luận văn.
Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường THPT Cầu Xe, THPT
Hưng Đạo, THPT Tứ Kỳ, THPT Kinh Môn đã tạo điền kiện và giúp đỡ em
trong quá trình điều tra và tiến hành thực nghiệm sư phạm để em có những
kết luận về cơ sở thực tiễn của đề tài.

GD & ĐT

Giáo dục và đào tạo

GV

Giáo viên

GS

Giáo sư

HS

Học sinh

NXB

Nhà xuất bản

THPT

Trung học phổ thông

TS

Tiến sĩ

TCN


1.3.2.2. Nhận xét về mặt định tính................................................................................................114


DANH MỤC BẢNG
Xử lí kết quả thực nghiệm..............................................................................................................109
Xử lí kết quả thực nghiệm..............................................................................................................109
1.3.2.1.Nhận xét về mặt định lượng..............................................................................................113
1.3.2.1.Nhận xét về mặt định lượng..............................................................................................113
1.3.2.2. Nhận xét về mặt định tính................................................................................................114
1.3.2.2. Nhận xét về mặt định tính................................................................................................114

DANH MỤC HÌNH
Xử lí kết quả thực nghiệm..............................................................................................................109
Xử lí kết quả thực nghiệm..............................................................................................................109
1.3.2.1.Nhận xét về mặt định lượng..............................................................................................113
1.3.2.1.Nhận xét về mặt định lượng..............................................................................................113
1.3.2.2. Nhận xét về mặt định tính................................................................................................114
1.3.2.2. Nhận xét về mặt định tính................................................................................................114


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Bước sang thế kỷ 21, trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật
phát triển như vũ bão và xu hướng toàn cầu hóa mạnh mẽ nền kinh tế thế
giới, đã đặt ra một yêu cầu cấp thiết đối với sự nghiệp giáo dục đào tạo là phải
đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục. Để đạt được mục
tiêu: “Phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”, đổi mới
phương pháp dạy học là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cải cách
giáo dục nói chung và cải cách giáo dục bậc trung học phổ thông nói riêng.
Những năm trở lại đây, các trường trung học phổ thông đã có rất nhiều cố

phá, hoặc xây dựng được các tình huống thúc đẩy được sự hào hứng khám
phá của học sinh….Về phía học sinh, bên cạnh những học sinh tích cực, vẫn
còn một số học sinh còn ỷ lại vào bạn bè, chưa chủ động, tự giác tìm tòi, nắm
bắt kiến thức…. Từ đó, làm cho hiệu quả giờ học không cao. Do vậy, việc
nghiên cứu, tìm hiểu về dạy học khám phá trong dạy học Địa lí 12 là một việc
làm cần thiết.
Với tất cả những lí do trên và niềm tin vào hiệu quả của phương pháp
này nên tôi đã chọn đề tài: “ Tổ chức dạy học khám phá trong môn Địa lý
12- THPT theo định hướng phát triển năng lực”.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Xây dựng các biện pháp tổ chức dạy học khám phá trong môn Địa Lý 12
nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và phát triển năng lực của học
sinh. Đồng thời, góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng
dạy học môn Địa lý ở trường THPT.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, đề tài cần hoàn thành nhiệm vụ cơ bản sau:

2


- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức dạy học khám phá
trong môn Địa lí lớp 12 theo định hướng phát triển năng lực tại trường THPT.
- Xây dựng quy trình DHKP trong môn Địa lí lớp 12.
- Đưa ra các biện pháp tổ chức dạy học khám phá trong môn Địa lí 12
theo định hướng phát triển năng lực.
- Thiết kế và tổ chức dạy học khám phá trong môn Địa lí lớp 12 theo
định hướng phát triển năng lực.
- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của
đề tài nghiên cứu.

hiện biểu hiện của phương pháp dạy học khám phá. Phương pháp này có
nghĩa là đi từ những gì trẻ biết để giúp trẻ vận dụng trực giác, tinh thần của
mình để khám phá ra sự thật quá hiển nhiên. Như vậy, theo ông dựa vào quan
sát thế giới bên ngoài giúp trẻ khám phá ra bản chất của những sự vật, hiện
tượng được quan sát. Ở đây chúng ta nhận thấy manh nha của khoa sư phạm
hoạt động, sư phạm dựa vào sự quan sát thế giới bên ngoài giúp trẻ khám phá
ra cái bản chất của những hiện tượng, sự vật được quan sát. Nói như cách của
Socrat, dựa vào sự quan sát thế giới bên ngoài đó để giúp trẻ đi vào thế giới
những ý niệm.
Thời Phục Hưng có rất nhiều các nhà giáo dục tiến bộ đã nêu lên những
tư tưởng quan tâm đến học sinh và chú ý đến việc phát huy khả năng tìm tòi,
khám phá của học sinh trong việc chiếm lĩnh tri thức:
Rút xô J.J (1712-1778), nhà tư tưởng, nhà giáo dục Pháp cũng nói
“Đừng cho trẻ khoa học, mà phải để nó tự phát minh ra”. Trên cơ sở đó, ông
đã đề ra trong giáo dục phải dựa vào tính tò mò tự nhiên, lòng khao khát hiểu
biết của trẻ. Ông nhấn mạnh điều quan trọng trong giáo dục không phải là dạy
cho trẻ chân lí mà là chỉ cho trẻ cách phải làm sao để lúc nào cũng có thể
khám phá ra chân lí. Đây là một tư tưởng rất tiến bộ, đánh dấu bước ngoặt đối
với phương pháp dạy học khám phá. Mặc dù ông không gọi tên là dạy học
khám phá nhưng chính là đề cập đến bản chất của phương pháp này.
Ta- lây-răng (1791) rất chú trọng đến việc phát huy óc sáng tạo và tính
độc lập suy nghĩ của học sinh. Ông viết “ Người ta đã chứng minh hàng
nghìn lần rằng, chỉ khi nào người ta tự tìm tòi, tự phát minh điều gì thì người

4


ta mới thực sự là biết, thực sự nhìn rõ điều đó. Nếu không, ý kiến có thể đến
với ta mà không phải của ta...”
Đến cuối thế kỉ XIX nửa đầu thế kỉ XX, dạy học khám phá được các nhà

khám phá được nhiều giáo viên tiểu học và giáo viên khoa học sử dụng. Tuy
nhiên, khám phá có thể được sử dụng cho giáo viên của tất cả các môn”[12;
tr.278]. Trong cuốn sách này, ông đã nêu ra những ưu điểm và nhược điểm
của phương pháp dạy học khám phá. Và khẳng định rằng dạy học khám phá
rất thú vị, thúc đẩy động cơ học tập và phát triển kĩ năng tư duy cho học sinh.
Năm 1995, dựa trên cơ sở khoa học của sự tìm tòi - nghiên cứu giáo
sư Georger Charpak (người Pháp), đã sáng tạo và phát triển kĩ thuật dạy
học bàn tay nặn bột nhằm kích thích tính tò mò, ham mê khám phá, say mê
khoa học và rèn luyện kĩ năng nói và viết cho học sinh. Thực chất, kĩ thuật
này thể hiện tư tưởng của phương pháp dạy học khám phá với những hoạt
động dạy học như: học nhóm, giải quyết vấn đề, quan sát mô tả thí nghiệm,
mô hình, dự án...
Như vậy, quan điểm về dạy học khám phá trên thế giới đã được xuất
hiện từ rất lâu và theo thời gian, chúng cũng được hiểu và thực hiện khám phá
trong học tập bằng những cách khác nhau. Nhưng đều đề cập tới một đối
tượng là học sinh, với cùng một mục đích đó là làm thế nào để học sinh nắm
bắt, chiếm lĩnh được nhiều kiến thức nhất, và phát huy được năng lực một
cách toàn vẹn nhất.
5.2. Ở Việt Nam
Ở Việt Nam vào những năm 1960, nhiều nghiên cứu về các biện pháp tổ
chức học sinh hoạt động tự lực, chủ động, sáng tạo ra kiến thức mới đã được
đặt ra. Nhưng các nghiên cứu hạn chế ở mức lí thuyết.
Từ năm 1970 trở đi, phương pháp dạy học khám phá được quan tâm và
nghiên cứu đồng bộ hơn. Đặc biệt, tháng 1/1979 trong nghị quyết của Bộ
chính trị về cải tổ giáo dục, vấn đề phát huy tính tích cực, tự lực khám phá
kiến thức của học sinh được quan tâm và chú trọng, tạo ra một bước ngoặt
mới cho ngành giáo dục. Nghị quyết chỉ rõ: “Cần coi trọng bồi dưỡng hứng
thú, thói quen và phương pháp tự học của học sinh. Hướng họ biết cách tự

6


7


hình thức của phương pháp dạy học khám phá như dạy học giải quyết vấn đề,
dạy học dự án…
Cuốn “Phương pháp dạy học Địa lí theo hướng tích cực” của tác giả
Đặng Văn Đức- Nguyễn Thu Hằng (2003), đã đưa ra những cơ sở lí luận quan
trọng về phương pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm. Đồng
thời, tác giả cũng nêu ra những phương pháp dạy học tích cực được vận dụng
có hiệu quả trong dạy học Địa lí như: dạy học giải quyết vấn đề, phương pháp
hướng dẫn học sinh khai thác bản đồ, phương pháp thảo luận, phương pháp
khảo sát điều tra trong dạy học địa lí, phương pháp dự án, phương pháp đóng
vai... Tất cả các phương pháp trên đều nhằm mục đích phát huy tính tích cực,
chủ động trong học tập của học sinh. Đồng thời mỗi phương pháp góp phần
phát triển được một số năng lực của học sinh thông qua quá trình học sinh tìm
tòi, khám phá và lĩnh hội tri thức.
Tiếp đến, năm 2011 Bộ GD&ĐT đã triển khai thử nghiệm và chính thức
triển khai ở các trường phổ thông từ năm học 2013-2014 kĩ thuật bàn tay nặn
bột. Như đã nói ở trên, “ bàn tay nặn bột” mang bản chất của dạy học khám phá.
Tài liệu tập huấn về Đổi mới Phương pháp dạy học và Kiểm tra đánh giá
theo định hướng phát triển năng lực học sinh của Bộ GD&ĐT năm 2014 cũng
hướng tới đổi mới công tác giáo dục đào tạo ở nước ta theo tinh thần trên.
Vận dụng những quan điểm chỉ đạo trên, đã có một số các luận văn ở các
môn học khác nhau có liên quan đến đề tài như “Vận dụng phương pháp dạy
học khám phá trong chương cảm ứng điện từ, vật lí 11 nâng cao” [14]; Vận
dụng phương pháp dạy học khám phá trong dạy học phần sinh thái học- sinh
học 12 THPT để nâng cao năng lực nhận thức cho học sinh [25]; …. Mới
đây nhất, luận văn “Tổ chức dạy học khám phá trong môn Địa lý lớp 11THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh” [17] của thạc sĩ Trần
Hồng Hạnh đã đưa ra những luận điểm về phương pháp dạy học khám phá áp

6.1.2.

Quan điểm lịch sử

Đây là một luận điểm quan trọng khi nghiên cứu bất cứ một chủ đề nào.
Thực hiện quan điểm này cho phép ta nhìn thấy rõ ràng hơn về phương pháp

9


dạy học khám phá và mức độ khả quan của phương pháp này khi áp dụng vào
việc dạy học.
Như đã trình bày ở “phần 5. Tổng quan về đề tài nghiên cứu”, dạy học
khám phá là một phương pháp được manh nha và phát triển từ rất sớm. Do
vậy, những tài liệu nghiên cứu về phương pháp này sẽ là nguồn tư liệu quý
giá cho đề tài. Một khi đã hiểu rõ về phương pháp, chắc chắn sẽ cho phép thu
được những hiệu quả cao trong hoạt động dạy học nói chung và áp dụng tốt
hơn trong giảng dạy bộ môn Địa lí nói riêng. Mặt khác, cũng giúp chỉ ra
những điểm mới, những điểm riêng của đề tài này so với các đề tài trước đó.
6.1.3. Quan điểm thực tiễn
Quan điểm thực tiễn một quan điểm không thể thiếu khi nghiên cứu bất
kì đề tài nào. Đề tài muốn thành công thì cũng phải xuất phát từ thực tiễn.
Thực tiễn vừa là nguồn gốc, vừa là động lực, vừa là mục tiêu, vừa là tiêu
chuẩn để đánh giá sản phẩm nghiên cứu khoa học. Khoa học chỉ là chân lí chỉ
khi nào nó phù hợp với thực tiễn và có giá trị cải tạo thực tiễn.
Trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm
phát triển năng lực cho học sinh đang rất được chú trọng và trở thành xu
hướng giáo dục quốc tế. Với những đặc điểm ưu việt của phương pháp dạy
học khám phá sẽ thúc đẩy việc hoàn thành được mục tiêu trên. Đặc biệt, với
chủ trương thay đổi nội dung sách giáo khoa từ 2018 theo hướng mở, chú ý

học Địa lí 12 với nội dung là về địa lí tự nhiên, kinh tế xã hội Việt Nam sẽ tạo
điều kiện để GV có thể dẫn dắt HS khám phá nhiều hơn những nội dung có
trong SGK. Đặc biệt là có thể vận dụng những kiến thức đó để giải thích
những hiện tượng có liên quan xảy ra trong thực tiễn cuộc sống.
6.1.6. Quan điểm công nghệ dạy học
Ứng dụng quan điểm công nghệ dạy học là một việc làm không thể thiếu
khi đổi mới phương pháp dạy học, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
trong điều kiện hiện nay. Quan điểm này chỉ đạo việc xây dựng và thiết kế
các bài học Địa lí theo các định hướng cơ bản sau:
• Chuẩn hóa : Đặc trưng này đòi hỏi mỗi hoạt động trong dạy học khám
phá ngay từ khâu thiết kế phải chuẩn hóa về mục tiêu, xác lập các điều kiện
tối ưu trong học tập cũng như sản phẩm cần đạt được. Mỗi hoạt động học tập
theo phương pháp khám phá đều có những đặc điểm riêng về HS ( lứa

11


tuổi,tâm lí, trình độ, số lượng...) ; về thời gian, về các điều kiện khác như cơ
sở vật chất...
• Quy trình hóa: theo quan điểm của công nghệ dạy học thì việc tổ chức
dạy học khám phá là một quy trình bao gồm các bước: thiết kế, thực hiện và
đánh giá. Nhằm mục tiêu hướng dẫn cho trẻ bắt đầu từ những cái đã biết tiến
hành hoạt động khám phá để hình thành nên những tri thức mới.
• Điện tử hóa : Ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những đặc
điểm nổi bật của công nghệ dạy học. Theo định hướng này, đề tài triệt để sử
dụng công nghệ thông tin và ứng dụng của nó trong việc thực hiện các hoạt
động khám phá phù hợp với trình độ HS lớp 12. Hiện nay, internet với nguồn
thông tin khổng lồ đa dạng về cả hình ảnh, màu sắc, âm thanh...sẽ là thư viện
khổng lồ hỗ trợ đắc lực cho HS trong quá trình khám phá tri thức. Đồng thời
nó cũng hỗ trợ việc phát triển năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế
Đề tài sử dụng phương pháp điều tra GV và HS ở một số trường THPT
( gồm GV Địa lí và HS lớp 12 ) thông qua phiếu điều tra, trò chuyện…. để
điều tra tình hình áp dụng phương pháp dạy học khám phá, kết quả áp dụng,
mức độ hứng thú của học sinh và khảo sát năng lực của giáo viên nhằm phục
vụ cho mục đích thiết kế và tổ chức các giáo án theo phương pháp này.
- Phương pháp chuyên gia
Các vấn đề trong đề tài được tham khảo và trao đổi với một số chuyên gia
giáo dục, giáo viên, những người quan tâm… để đưa ra một số định hướng cho
đề tài cũng như trong việc đánh giá khách quan kết quả nghiên cứu.
- Phương pháp thống kê toán học
Giá trị của phương pháp này không chỉ giới hạn ở chỗ sử dụng phương
pháp thống kê toán học để xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm và kiểm định
giả thiết thống kê về kết quả học tập của hai lớp đối chứng và thực nghiệm mà
còn giải thích và làm rõ mối quan hệ có tính định hướng giữa tâm lí học sinh
và khả năng nhận thức, phát triển năng lực của học sinh.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Đây là phương pháp thu thập và xử lí thông tin thực hiện bởi những quan
sát trong điều kiện có gây biến đổi đối tượng khảo sát một cách chủ định.
Phương pháp này được trình bày kĩ trong chương III của luận văn với việc sử

13


dụng lớp đối chứng và lớp thực nghiệm để kiểm chứng các kết quả nghiên
cứu của đề tài, đánh giá khách quan những giả thuyết mà tác giả đã nêu ra
trong đề tài. Kết quả thực nghiệm sẽ được trực quan hóa bằng bảng thống kê,
biểu đồ.
7. Đóng góp mới của đề tài
- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức dạy học khám phá

cấp bách cho giáo dục là phải đổi mới cách dạy và cách học. GV không chỉ
đơn thuần là người truyền thụ kiến thức mà cần là người hướng dẫn cho HS
cách tự tìm kiếm và chiếm lĩnh tri thức. Đặc biệt, từ những tri thức chiếm lĩnh
được, học sinh phải phát triển được năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn
cuộc sống. Giáo dục phải khơi gợi phát triển được năng khiếu, bộc lộ được sở
trường và thể hiện được năng lực từng cá nhân. Từ đó, giáo dục Việt Nam đã
xác định mục tiêu đổi mới PPDH theo định hướng phát triển năng lực.
1.1.1. Những quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục phổ thông theo
định hướng PT năng lực học sinh
Các quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục theo tinh thần trên được thể
hiện rõ qua luật giáo dục, hay các văn bản báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn
quốc… Luật giáo dục, Điều 28 quy định: “Phương pháp giáo dục phổ thông
phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả
năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn,
tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [5].

15


Tư tưởng đổi mới này tiếp tục được khẳng định tại các văn kiện Đại hội
Đảng, đặc biệt là tại Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI: “Tiếp tục
đổi mới nền giáo dục, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm
chất năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề
nghiệp cho học sinh… Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học
tập suốt đời”. Theo tinh thần đó, các yếu tố của quá trình dạy học như nội
dung giáo dục, phương pháp giáo dục và khâu kiểm tra, đánh giá được đổi
mới theo hướng phát triển năng lực người học.
1.1.2. Định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo
định hướng PT năng lực học sinh

quan sát, đánh giá được. Học sinh cần đạt được những kết quả yêu cầu đã
quy định trong chương trình. Việc đưa ra các chuẩn đào tạo cũng là nhằm
đảm bảo quản lý chất lượng giáo dục theo định hướng kết quả đầu ra.
Ưu điểm của chương trình giáo dục định hướng năng lực là tạo điều
kiện quản lý chất lượng theo kết quả đầu ra đã quy định, nhấn mạnh năng
lực vận dụng của học sinh. Trong đó, năng lực là khả năng thực hiện có
trách nhiệm và hiệu quả các hành động, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề
trong tình huống thay đổi thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá
nhân trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo và kinh nghiệm cũng như sự sẵn
sàng hành động [8].
Để hình thành và phát triển năng lực, cần xác định các thành phần và
Các thành phần năng lực

Các trụ cột giáo dục của UNESCO

cấu trúc của chúng. Cấu trúc chung của năng lực được mô tả là sự kết hợp
của bốn năng lực thành phần: Năng lực chuyên môn, năng lực phương

pháp, năng
hội vàmôn
năng lực cá thể. Mô hình bốn thành
năng lực
Học phần
để biết
Nănglực
lựcxãchuyên
trên phù hợp với bốn trụ cột giáo dục theo UNESCO.
Năng lực phương pháp

Học để làm

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
- Năng lực tính toán
Từ những năng lực chung trên, ở mỗi môn học lại xác định những
năng lực cá biệt phù hợp. Ví dụ, trong môn Địa lí ở khối THPT cần hình
thành và phát triển cho học sinh những năng lực cần thiết sau:
- Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ

18


-

Năng lực học tập tại thực địa
Năng lực sử dụng bản đồ
Năng lực sử dụng số liệu thống kê
Năng lực sử dụng hình vẽ, tranh ảnh địa lí, mô hình, video clip….
Như vậy, muốn cho học sinh phát triển được các năng lực trên, muốn

cho chương trình giáo dục phổ thông định hướng đầu ra thành công thì điều
quan trọng là phải đổi mới phương pháp đổi dạy học theo định hướng phát
triển năng lực.
1.1.3. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng
PT năng lực học sinh
PPDH theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hóa
hoạt động học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải
quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng
thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn.
Mục tiêu của môn Địa lí trong nhà trường phổ thông hiện nay không chỉ
nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức của khoa học Địa lí một cách có
hệ thống mà còn hướng tới việc phát triển những năng lực cần thiết của người

triển năng lực cho các em HS trong các môn học cụ thể? Trên tinh thần đó,
chúng tôi đã nghiên cứu việc áp dụng PPDH Khám phá trong dạy học Địa lý
lớp 12, với mong muốn thông qua các hoạt động học tập có thể giúp các em
HS phát triển tốt nhất các năng lực của bản thân.
1.2. Dạy học khám phá
1.2.1. Khái niệm về dạy học khám phá
Nội dung giáo dục rất phong phú và đa dạng. Vì vậy, việc lựa chọn
phương pháp nào để truyền tải nội dung đó sao cho có hiệu quả nhất là tùy
thuộc vào nội dung của từng mục, từng chương, bài…Nhưng mỗi phương
pháp lại có ưu điểm và khuyết điểm riêng của nó . Trong đó, dạy học khám
phá là một trong những phương pháp dạy học phát huy được tính tích cực,
chủ động của học sinh. Tuy nhiên để hiểu rõ về khái niệm cũng như bản chất
của dạy học khám phá, chúng ta cần hiểu được "khám phá " là gì?
 Khái niệm khám phá (Inquiry)
Theo từ điển Tiếng Việt, “Khám phá” có nghĩa là “tìm ra”. Đây là hoạt
động của con người tác động đến đối tượng nhằm tìm ra bản chất bên trong
của đối tượng, những điều mà con người chưa từng biết trước đó. Hiểu một
cách cụ thể hơn, “Khám phá” (Inquiry) là một quá trình có mục đích, là cách

20