Header Page 1 of 123.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

----------------------------

TRẦN THỊ HẬU

QUẢN LÝ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở CÁC TRƢỜNG
MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

Footer Page 1 of 123.


Header Page 2 of 123.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

----------------------------

TRẦN THỊ HẬU

QUẢN LÝ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Đào
Lan Hương, người thầy tâm huyết đã tận tình giúp đỡ tôi từ những bước đi
đầu tiên xây dựng ý tưởng nghiên cứu, cũng như luôn hướng dẫn, động viên
và hỗ trợ những điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn
thiện Luận văn này.
Dù tôi đã rất cố gắng, nhưng do khả năng và kinh nghiệm nghiên cứu
khoa học của bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn không tránh khỏi
những thiếu sót rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo và các bạn
đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 07 năm 2016
Học Viên

Trần Thị Hậu
Footer Page 3 of 123.


Header Page 4 of 123.

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác. Tôi xin cam đoan rằng
mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông
tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Học viên

Trần Thị Hậu

Footer Page 4 of 123.



HĐTH

Hoạt động tạo hình

KT

Kiểm tra

KH

Kế hoạch

KHH

Kế hoạch hóa

MN

Mầm non

NTTH

Nghệ thuật tạo hình

QĐ

Quyết định

QL

1.2.2. Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình
ở trường mầm non ........................................................................................... 17
1.3. Lý luận về quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động
tạo hình ở trường mầm non ............................................................................. 31
1.3.1. Quản lý và chức năng của quản lý ........................................................ 31
1.3.2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường mầm non ........... 37
1.3.3. Chức năng quản lý của Hiệu trưởng đối với giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non .......................... 39

Footer Page 6 of 123.


Header Page 7 of 123.

1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động
tạo hình ............................................................................................................ 45
1.4.1. Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý...................................................... 45
1.4.2. Các yếu tố thuộc về đối tượng quản lý .................................................. 46
1.4.3. Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý ............................................... 47
Tiểu kết chương 1............................................................................................ 49
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO
TRẺ MẪU GIÁO THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở CÁC
TRƢỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM ......... 51
2.1. Vài nét khái quát về địa bàn nghiên cứu .................................................. 51
2.1.1. Vị trí địa lý quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội ............................. 51
2.1.2. Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở quận Nam Từ Liêm, thành phố
Hà Nội ............................................................................................................. 51
2.1.3. Tình hình về giáo dục mầm non ở quận Nam Từ Liêm, thành phố
Hà Nội ............................................................................................................. 52
2.2. Vài nét về mẫu nghiên cứu, tổ chức khảo sát .......................................... 55

2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo
qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non .................................................... 75
2.4.5. Thực trạng đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, các học liệu giáo dục thẩm
mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non ........ 79
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thẩm mỹ
cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình .............................................. 83
Tiểu kết chương 2............................................................................................ 86
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GDTM CHO TRẺ MẪU GIÁO
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNGTẠO HÌNH Ở CÁC TRƢỜNG MẦM NON
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI ........ 87
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ............................................................ 87
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học ....................................................... 87
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ....................................................... 87
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa.......................................................... 87
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả........................................................ 88
3.2. Biện pháp quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động
tạo hình ở các trường mầm non trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội .... 88

Footer Page 8 of 123.


Header Page 9 of 123.

3.2.1. Biện pháp 1: Tăng cương tính khoa học trong xây dựng kế hoạch giáo dục
thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non ............. 88
3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo dục thẩm mỹ
thông qua hoạt động tạo hình cho giáo viên trường mầm non ....................... 91
3.2.3. Biện pháp 3: Chỉ đạo đổi mới phương pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non ......................... 94
3.2.4. Biện pháp 4: Đổi mới kiểm tra đánh giá dạy tạo hình ở trường

Bảng 2.2. Thống kê số lượng, trình độ của CBQL và giáo viên mầm non
của 05 trường tham gia khảo sát ................................................... 54
Bảng 2.3. Mức độ xây dựng mục tiêu GDTM cho trẻ mẫu giáo thông qua
HĐTH ở trường mầm non ............................................................. 58
Bảng 2.4: Mức độ thực hiện nội dung GDTM cho trẻ mẫu giáo thông qua
HĐTH ............................................................................................ 61
Bảng 2.5. Mức đánh giá các phương pháp GDTM cho trẻ thông qua HĐTH
ở trường mầm non ......................................................................... 62
Bảng 2.6. Mức độ sử dụng phương tiện GDTM cho trẻ mẫu giáo
thông qua HĐTH ........................................................................... 64
Bảng 2.7. Mức đánh giá các hình thức tổ chức GDTM cho trẻ mẫu giáo
thông qua HĐTH ........................................................................... 66
Bảng 2.8. Bảng tổng hợp thực trạng GDTM cho trẻ mẫu giáo thông qua
HĐTH ở trường mầm non ............................................................. 67
Bảng 2.9. Mức độ thực hiện lập kế hoạch GDTM cho trẻ mẫu giáo
thông qua HĐTH ........................................................................... 69
Bảng 2.10. Thực trạng tổ chức nhân sự với GDTM cho trẻ mẫu giáo thông
qua HĐTH ..................................................................................... 71
Bảng 2.11. Mức độ chỉ đạo GDTM cho trẻ mẫu giáo thông qua HĐTH
ở trường mầm non ......................................................................... 74
Bảng 2.12. Mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá quá trình giáo dục thẩm mỹ ..... 77
Bảng 2.13. Mức độ thực hiện đầu tư cơ sở vật chất, thiết vị, các học liệu
trong giáo dục thẩm mỹ ................................................................. 79

Footer Page 10 of 123.


Header Page 11 of 123.

Bảng 2.14. Bảng tổng hợp đánh giá quản lý GDTM cho trẻ mẫu giáo qua HĐTH

đức dục, trí dục, thể dục, GDTM là một trong những con đường hình thành
nhân cách con người Việt Nam hiện đại [30].
Nội dung hoạt động tạo hình (HĐTH)
hoạt động tạo hình mà trẻ có thể ph
ố cần thiết và có thể nói là
không thể thiếu được để góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách.
Theo TS. Trần Thị Ngọc Trâm thì hoạt động tạo hình là dạng hoạt động
nghệ thuật được trẻ yêu thích và là các phương tiện giáo dục phát triển thẩm
mỹ bao gồm: Khả năng cảm nhận và thể hiện cảm xúc trước vẻ đẹp của các
sự vật hiện tượng trong thiên nhiên, cuộc sống và trong các tác phẩm nghệ
thuật; Một số kỹ năng trong hoạt động tạo hình và thể hiện sự sáng tạo khi
tham gia các hoạt động này.

Footer Page 12 of 123.


Header Page 13 of 123.

2

Quản lý giáo dục thẩm mỹ qua hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non là
nhiệm vụ chiến lược trong hoạt động giáo dục của nhà trường, góp phần giải
quyết mối quan hệ giữa “Đức – Trí – Thể - Mỹ” trong sự phát triển con người
ở các mục tiêu giáo dục. Quan niệm về cái đẹp cái xấu ngày nay rất phức tạp
dường như không có một quy định chuẩn nào cụ thể. Vì vậy việc quản lý hoạt
động giáo dục thẩm mĩ thông qua hoạt động tạo hình sẽ góp phần nâng cao
nhận thức cũng như tầm quan trọng của GDTM đối với thế hệ trẻ.
Thực tiễn trong các trường Mầm non chưa quan tâm nhiều đến việc
giáo dục thẩm mĩ cho trẻ. Trong khi đó giáo dục thẩm mĩ có vai trò quan
trọng làm tăng khả năng tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo và làm phong phú

Khoa học nghiên cứu đã chỉ ra vai trò quan trọng của quản lí trong hoạt
động của bất cứ tổ chức nào và nhà trường cũng không phải là ngoại lệ. Để hoạt
động giáo dục nói chung và hoạt động GDTM nói riêng có hiệu quả thì quản lí
của người đứng đầu nhà trường đóng vai trò không nhỏ. Tuy nhiên, cùng với
việc giáo dục thẩm mỹ chưa được chú trọng trong thực tiễn giáo dục trẻ thì công
tác quản lí hoạt động này cũng chưa được đầu tư và quan tâm thực sự. Với
những lí do trên, đề tài “Quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông
qua hoạt động tạo hình ở các trƣờng mầm non trên địa bàn quận Nam Từ
Liêm, thành phố Hà Nội” được lựa chọn và tiến hành nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn quản lý giáo dục thẩm mỹ
cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động tạo hình, đề xuất các biện pháp quản lý nhằm
nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua hoạt động
tạo hình ở các trường mầm non trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố
Hà Nội.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông
qua hoạt động tạo hình ở các trường mầm non trên địa bàn quận Nam Từ
Liêm, thành phố Hà Nội

Footer Page 14 of 123.


Header Page 15 of 123.

4



Header Page 16 of 123.

5

5.4. Giới hạn về thời gian khảo sát
Đề tài tiến hành khảo sát trong 03 năm học: Năm học 2013 – 2014;
Năm học 2014 – 2015; Năm học 2015 – 2016.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Làm rõ cơ sở lý luận của quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua
hoạt động tạo hình
6.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo
thông qua hoạt động tạo hình tại các trường mầm non trên địa bàn quận Nam
Từ Liêm
6.3. Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo qua
hoạt động tạo hình của hiệu trưởng trường mầm non trên địa bàn quận Nam
Từ Liêm
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Hệ thống hóa, tổng hợp, phân tích các tài liệu khoa học về quản lý giáo
dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình và các văn bản
có tính pháp lý liên quan nhằm xây dựng khung lý thuyết cho đề tài
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn
7.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học xử lý thông tin
Dùng thống kê toán học để xử lý số liệu điều tra
8. Cấu trúc luận văn

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Nghệ thuật tạo hình (NTTH) là một hình thái nghệ thuật có từ ngàn
xưa, đã được lưu truyền từ đời này qua đời khác bằng các tác phẩm nghệ
thuật, những giá trị tinh thần to lớn. Các tác phẩm NTTH có vai trò quan
trọng trong đời sống xã hội vì nó chứa đựng những giá trị văn hoá cổ truyền,
nó phản ánh suy nghĩ, tình cảm, ước mơ và tâm hồn con người ở mỗi dân tộc,
mỗi Quốc gia. Việc giáo dục thẩm mĩ nói chung và giáo dục thẩm mĩ thông
qua hoạt động tạo hình cho trẻ nói riêng là rất cần thiết, nhằm góp phần hình
thành và phát triển ở trẻ nền tảng nhân cách của người công dân tương lai và
đóng góp rất lớn vào việc giáo dục nghệ thuật, giáo dục cái đẹp cho trẻ. Do
đó, việc nghiên cứu, khai thác và sử dụng các tác phẩm NTTH nhằm giáo dục
thẩm mĩ cho trẻ đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà tâm lý
học, giáo dục học ở nhiều nước.
1.1.1. Một số công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Trong công trình nghiên cứu“Phương pháp dạy trẻ em mẫu giáo vẽ,
lắp ghép và cắt dán” tác giả N.A.Vetlughina, ngoài việc giới thiệu các
phương pháp, biện pháp dạy trẻ vẽ, lắp ghép và cắt dán, tác giả còn chú
trọng đến mảng nghệ thuật dân gian với nội dung dạy trang trí. Tác giả đã
chỉ cho giáo viên cách khai thác những bức vẽ trang trí dân gian Nga để dạy
trẻ vẽ.
Tác giả N.P.Xaculinna trong tác phẩm “Phương pháp dạy trẻ hoạt
động tạo hình và chắp ghép” [49] rất chú trọng việc đưa những sản phẩm
NTTH, cụ thể là các nguồn tranh ảnh, hiện vật vào môi trường hoạt động của

Footer Page 18 of 123.


Header Page 19 of 123.

8


Header Page 20 of 123.

9

nghiên cứu thực tiễn, nghiên cứu ứng dụng triển khai, kết quả nghiên cứu đã góp
phần hình thành hệ thống giáo dục chung về giáo dục thẩm mĩ ở nước ta.
Trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc giáo
dục thẩm mĩ. Tiêu biểu như: Tác giả Đỗ Xuân Hà nghiên cứu "Nguyên tắc
giáo dục thẩm mĩ bằng nghệ thuật tạo hình”; Tác giả Lê Quang Vinh nghiên
cứu về "Giáo dục thẩm mĩ ở nước ta hiện nay". PGS.TS Nguyễn Thị Yến
Phương đã nghiên cứu về giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mầm non thông qua hoạt
động tạo hình. Tác giả Ngô Tú Hiền nghiên cứu "Giáo dục thẩm mĩ - công cụ
quan trọng để xây dựng nhân cách có văn hóa trong văn hóa giáo dục - giáo
dục và văn hóa". PGS.TS Lê Thanh Thủy đã quan tâm tới việc cho trẻ làm
quen với tác phẩm nghệ thuật tạo hình...
Với bề dày kinh nghiệm trong công tác nghiên cứu lý luận về giáo dục
mầm non, PGS.TS Nguyễn Ánh Tuyết đã đưa ra những kết luận xác đáng
trong việc hướng dẫn trẻ cảm thụ vẻ đẹp của những tác phẩm tạo hình. Theo
bà thì “Tuy trẻ ham thích hoạt động tạo hình, nhưng chưa phải là đã có ý
thức đầy đủ trong việc sáng tạo ra cái đẹp và cũng chưa biết phát hiện cái
đẹp trong sản phẩm tạo hình một cách đầy đủ. Do đó trẻ em cần được hướng
dẫn hoạt động tạo hình ngay từ lúc còn bé, mà việc đầu tiên là tạo điều kiện
để trẻ được xem nhiều tác phẩm tạo hình có giá trị.” [36]
Tác giả Đỗ Xuân Hà khi nghiên cứu về vấn đề giáo dục thẩm mỹ cho học
sinh bằng nghệ thuật tạo hình đã khẳng định vai trò của các tác phẩm nghệ
thuật tạo hình và chú trọng tới nghệ thuật dân tộc: “Các tác phẩm nghệ thuật
có thể đưa vào vốn kinh nghiệm cá nhân của con người ngày nay cái kho tàng
to lớn, bất tận những tình cảm tốt đẹp của tổ tiên và bằng cách đó, nghệ thuật
sẽ nhân đạo hoá con người, làm cho tình cảm của họ phát triển tốt đẹp hơn,

hoạt động tạo hình cho trẻ”; Ths Kiều Thị Hồng Thủy nghiên cứu “Một số
biện pháp giáo dục cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với nghệ thuật tạo
hình truyền thống ở tỉnh Hoà Bình”.....
Các nghiên cứu trên đã nêu lên được vai trò của sản phẩm tạo hình đối
với sự phát triển thẩm mỹ ở trẻ em và đưa ra các biện pháp cho trẻ tiếp xúc
với các tác phẩm nghệ thuật tạo hình. Mỗi nghiên cứu đều có cách tiếp cận
riêng, tuy nhiên các đề tài mới chỉ đề cấp đến các phương pháp dạy trẻ hoạt

Footer Page 21 of 123.


Header Page 22 of 123.

11

động tạo hình như: vẽ, nặn, xé, dán.... hay một số biện pháp bồi dưỡng cảm
xúc thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình. Như vậy, việc
quản lý giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình
trong các trường Mầm non nói chung và các trường mầm non trên địa bàn quận
Nam Từ Liêm nói riêng đang được các nhà quản lý đặc biệt quan tâm. Việc
nghiên cứu để đưa ra các biện pháp quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo
thông qua hoạt động tạo hình ở các trường mầm non có ý nghĩa vô cùng quan
trọng. Do vậy, đề tài nghiên cứu “Quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu
giáo thông qua hoạt động tạo hình ở các trường mầm non trên địa bàn quận
Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội” là một vấn đề mới, cấp thiết góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục mầm non trên địa bàn quận Nam Từ Liêm.
1.2. Lý luận về giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động
tạo hình ở trƣờng mầm non
1.2.1. Hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo ở trường mầm non
Theo Thạc sĩ Tâm lý học Huỳnh Văn Sơn "Hoạt động tạo hình là một

trẻ nắm được một số kỹ năng dễ hơn vẽ. Sự thể hiện mối quan hệ không gian
giữa các vật trong hoạt động nặn cũng rất đơn giản, các vật được đặt cạnh nhau
theo ý muốn, viễn cảnh không gian trong hoạt động nặn không được đặt ra.
Trong hoạt động nặn, phương tiện chủ yếu là hình dạng khối
- Có 02 cách nặn:
Nặn ghép nhiều chi tiết thành một vật
Nặn vật tự một khối đất nguyên
- Nặn trong trường mẫu giáo có 03 thể loại:
Nặn theo mẫu
Nặn theo đề tài
Nặn theo ý thích
Cả 03 loại hoạt động vẽ, nặn, cắt xé dán trong trường mẫu giáo có mối
liên hệ chặt chẽ với nhau và có cùng chung nhiệm vụ sau:
- Phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và xúc cảm thẩm mỹ (nhận biết cái
đẹp, xúc động trước cái đẹp và biết yêu cái đẹp)
- Bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ để hình thành cho trẻ tình yêu đối với vẻ
đẹp của thiên nhiên, cuộc sống con người và nghệ thuật
- Hình thành ở trẻ những kỹ năng, kỹ xảo tạo hình, năng lực quan sát và
ước mơ sáng tạo.
Cách phân loại này giúp giáo viên mầm non dễ dàng định hướng trong
cách đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ tạo hình của trẻ.
Hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo trong trường mầm non được dạy
theo các thể loại như: Dạy theo mẫu; dạy theo đề tài; Dạy theo ý thích.

Footer Page 24 of 123.


Header Page 25 of 123.

14

Footer Page 25 of 123.