ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
...................................***....................................

LÊ THÀNH HƯNG

ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN Ở NÔNG
THÔN HÀ NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2008

1


đĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIẤN LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ
......................................***.......................................

LẤ THÀNH HƯNG

ĐỜI SỐNG VĂN HỂA TINH THẦN Ở NỄNG
THỄN HÀ NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

CHUYỜN NGàNH:
MÓ Số:

TRIếT HọC

thúc đẩy kinh tế thị trường, phát triển nhanh hơn và bền vững hơn, đồng thời
điều tiết ngăn chặn những biến thái bất lợi do mặt trái kinh tế thị trường gây ra
bảo vệ con người đem lại trật tự và hài hòa cho xã hội. Phát triển văn hóa tạo ra
sức mạnh nội sinh của dân tộc chính là bước chuẩn bị hết sức cần thiết cho hội

3


nhập và giao lưu quốc tế, nếu không muốn bị đè bẹp dưới sức mạnh vật chất và
văn hóa của dân tộc khác.
Trong điều kiện mới khẳng định vị trí của đời sống văn hóa tinh thần bên
cạnh nhiệm vụ chính trị và kinh tế là một quyết tâm chính trị của Đảng nhằm tăng
cường củng cố nền tảng tinh thần của xã hội ta trước những thách thức khó lường
của thế giới hiện đại mở ra một tương quan hợp lý giữa các nhân tố chính trị văn
hóa, bảo đảm tính đồng bộ trong phát triển. Nhận thức rõ điều này Đảng ta đã bắt
đầu nhấn mạnh tầm vóc của văn hóa trong sự nghiệp đổi mới đất nước, trước
những thách thức và thời cơ mà dân tộc ta đương đầu. Đặc biệt mười năm trở lại
đây, với nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) quyết tâm xây dựng nền tảng văn
hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần của xã hội,
trở thành mục tiêu và động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội đã thúc đẩy đất
nước và con người Việt Nam không ngừng vươn lên mạnh mẽ. Tuy nhiên, bên
cạnh sự biến đổi tích cực đã xuất hiện không ít những biểu hiện trong đời sống văn
hóa tinh thần mang tính tiêu cực trì trệ phản ánh sai lệch hiện thực và chệch khỏi
bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội. Điều này được thể hiện rõ nhất trong các yếu tố
đạo đức lối sống và trong một số hoạt động tinh thần mang tính truyền thống như
cưới xin, ma chay, lễ hội hay trong các lĩnh vực văn học nghệ thuật, giáo dục, khoa
học công nghệ, tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo... đó còn là sự suy thoái đạo đức lối
sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên là một trong những nguyên nhân
hàng đầu dẫn tới sự suy giảm và xói mòn niềm tin trong ý thức cá nhân và trong
đời sống dư luận xã hội về chế độ xã hội. Vì những lý do ấy tôi chọn đề tài “Đời

diện mấy vấn đề văn hóa, của Viện Văn hóa và Nxb Văn hóa - Thông tin... Các
công trình này cũng đã đề cập đến đặc điểm, vai trò của văn hóa và văn hóa tinh
thần cũng như đề cập đến các giải pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của
dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên các công trình khoa học đó nghiên cứu trên một
phạm vi rộng, đề xuất những giải pháp ở tầm vĩ mô.

5


- Ngoài các công trình kể trên, còn có một số luận văn, luận án, khóa luận,...
viết về văn hóa, văn hóa tinh thần ở một số tỉnh và địa phương. Tuy nhiên việc
nghiên cứu một cách tổng hợp về đời sống văn hóa tinh thần ở Hà Nam thì chưa có
công trình nào. Chính vì vậy tác giả chọn vấn đề trên làm đề tài nghiên cứu của
mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích
Trên cơ sở làm sáng tỏ vai trò và thực trạng đời sống văn hóa tinh thần ở
nông thôn Hà Nam hiện nay tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và pháp
triển văn hóa tinh thần ở nông thôn Hà Nam trong thời gian tới.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên luận văn phải thực hiện những nhiệm vụ sau:
Một là, làm rõ khái niệm văn hóa và đời sống văn hóa tinh thần.
Hai là, phân tích thực trạng đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn Hà Nam.
Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển văn hóa tinh thần
ở nông thôn Hà Nam trong thời kỳ tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng
Đối tượng nghiên cứu của luạn văn là thực trạng đời sống văn hóa tinh thần
của nông thôn Hà Nam giai đoạn hiện nay.
* Phạm vi nghiên cứu

nay.
Chương 3. Những giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xây dựng đời sống văn hóa
tinh thần ở nông thôn Hà Nam trong thời kỳ đổi mới hiện nay

Chương 1

7


VĂN HOÁ TINH THẦN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ
TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY
1.1. Quan niệm về văn hoá
1.1.1. Khái niệm văn hoá
Thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX trong lịch sử nhân loại cũng là sự kết thúc
của Thập kỷ thế giới phát triển văn hóa (1988-1997) nhằm thực hiện Nghị quyết
41/87 ngày 9/12/1986 của Liên hợp quốc. Điều đó chứng tỏ sự quan tâm của cả nhân
loại ở thế kỷ cuối cùng của thiên niên kỷ thứ hai đối với văn hóa đã phát triển rất sâu
và rộng.
Bước vào thế kỷ XX, thuật ngữ văn hóa đã thâm nhập vào đời sống xã hội
một cách sâu sắc, làm thay đổi nhận thức của con người trong các hướng tiếp cận mới
phù hợp với xu thế phát triển của khoa học công nghệ. Văn hóa đã và đang trở
thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội và nhân văn. Từ đó
tạo ra những bước ngoặt quan trọng trong việc hình thành khung lý thuyết mới trên
nhiều lĩnh vực có liên quan đến văn hóa - xã hội.
Khái niệm văn hóa, theo nhà ngôn ngữ học người Đức W. Vun-đơ
(W.Wundt) bắt nguồn từ một động từ tiếng La Tinh "Colere" và sau chuyển thành
"Cultura" với nghĩa là cày cấy, vun trồng. Trong sự vận động của ngôn ngữ,
"Cultura" chuyển nghĩa từ trồng trọt cây cối sang hàm nghĩa trồng trọt tinh thần, trí
tuệ; gắn bó với con người dưới dạng thức mới, được biểu hiện trong mô thức phức
tạp hơn song lại hàm chứa nội dung sâu sắc hơn so với nghĩa ban đầu của nó.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VIII, NXB. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

5.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ IX, NXB. Chính trị quốc gia, Hà Nội

6.

Đảng Cộng sản Việt Nam - Tỉnh uỷ Hà Nam (2005), Văn kiện Đại hội đại
biểu Đảng bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XVII, tr.51-52.

7.

Nguyễn Khoa Điềm (2006), Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội.
Theo Vietnam.net

8.

Phạm Văn Đồng (1994), Văn hoá và đổi mới, NXB. Chính trị quốc gia
Hà Nội.

9.

Phùng Đông (2006), Một số vấn đề về thực trạng và định hướng phát
triển đời sống tinh thần ở nước ta. Theo Vietnam.net tr.1

10.



Sở Lao động - Thương binh xã hội tỉnh Hà Nam (2004), Báo cáo
thành tích chống mại dâm, cai nghiện phục hồi giai đoạn 1997 2004.

27.

Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Hà Nam (2004), Báo cáo tổng kết công
tác thanh tra năm 2004.

28.

Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Hà Nam (2005), Báo cáo công tác văn
hóa - thông tin 6 tháng đầu năm 2005.

29.

Tạp chí Người đưa tin của UNESCO (11/1988), tr.5-6.

30.

Lê Quang Thiêm (chủ biên), Trần Đình Hượu, Nguyễn Kim Đính
(1998), Văn hoá với sự phát triển của xã hội Việt Nam theo định
hướng xã hội chủ nghĩa, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

31.

Chu Khắc Thuật, Nguyễn Văn Thủ (chủ biên, 1998), Văn hoá lối
sống với môi trường, Nxb. Văn hoá - Thông tin, Trung tâm nghiên
cứu và tư vấn về phát triển, Hà Nội.