ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN VIỆT DŨNG

NGHIÊN CỨU, PHÂN TÍCH VAI TRÒ
CỦA LÃNH ĐẠO CẤP CƠ SỞ VÀ NGƯỜI DÂN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TẠI HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN VIỆT DŨNG

NGHIÊN CỨU, PHÂN TÍCH VAI TRÒ
CỦA LÃNH ĐẠO CẤP CƠ SỞ VÀ NGƯỜI DÂN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TẠI HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG
Ngành: Phát triển nông thôn
Mã số: 60 62 01 16

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn này.
Trước hết tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông
lâm Thái Nguyên, Phòng Quản lý và đào tạo sau đại học của nhà trường, khoa kinh
tế phát triển nông thôn cùng các thầy cô giáo, những người đã trang bị kiến thức
cho tôi trong suốt quá trình học tập.
Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn thầy
giáo, PGS.TS. Dương Văn Sơn, người đã trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn khoa học và
giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn này.
Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến các đồng chí lãnh đạo huyện Yên Sơn;
Ban quản lý xây dựng nông thôn mới huyện; Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn huyện, cùng các phòng, ban, ngành khác của huyện; lãnh đạo các xã Kim Phú,
Chân Sơn, Trung Môn là xã tôi đang công tác thuộc huyện Yên Sơn đã giúp đỡ tôi
về thông tin, số liệu trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn. Nhân dịp
này, tôi cũng xin được bày tỏ lời cám ơn đến 3 sinh viên lớp KTNN khóa 43 của
Khoa Kinh tế & PTNT đã cùng tôi tham gia thu thập số liệu tại các xã nghiên cứu.
Thái Nguyên, ngày 30 tháng 8 năm 2015
Tác giả luận văn

Nguyễn Việt Dũng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................................iii


iv
2.2.2. Vai trò, nhận thức, hiểu biết của lãnh đạo cấp cơ sở và người dân trong xây dựng
nông thôn mới tại địa bàn nghiên cứu thuộc huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang ......... 32
2.2.3. Khó khăn, thuận lợi và giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng nông thôn mới
huyện Yên Sơn ................................................................................................................... 32
2.3. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 32
2.3.1. Phương pháp thu thập thông tin ...................................................................... 32
2.3.2. Phương pháp xử lý thông tin ........................................................................... 35
2.3.3. Phương pháp phân tích .................................................................................... 36
2.4. Hệ thống chỉ tiêu phân tích ................................................................................ 36
2.4.1. Nhóm chỉ tiêu phản ánh tình hình chung ........................................................ 36
2.4.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh vai trò cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở và sự tham gia của
người dân trong xây dựng nông thôn mới ........................................................................ 37
2.4.3. Các nhóm chỉ tiêu nghiên cứu sự huy động nguồn vốn (tiền, ngày công) ........... 37
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................................ 39
3.1. Mô tả địa bàn nghiên cứu có liên quan đến xây dựng nông thôn mới ..................... 39
3.1.1. Huyện Yên Sơn ........................................................................................................ 39
3.1.2. Khái quát chung 3 xã điểm nghiên cứu .................................................................. 40
3.2. Vai trò, nhận thức của lãnh đạo cơ sở và người dân trong xây dựng nông
thôn mới ........................................................................................................... 44
3.2.1. Vai trò lãnh đạo cơ sở trong xây dựng nông thôn mới .......................................... 44
3.2.2. Vai trò và hiểu biết của người dân trong xây dựng nông thôn mới ...................... 48
3.2.3. Sự hiểu biết của người dân về chủ trương chính sách xây dựng nông thôn mới .... 53
3.2.4. Sự trao đổi thông tin của lãnh đạo cấp cơ sở với các hộ dân về chương trình xây
dựng nông thôn mới ........................................................................................................... 59
3.3. Vai trò đóng góp của người dân trong xây dựng nông thôn mới ............................. 64
3.3.1. Tuyên truyền vận động xây dựng nông thôn mới .................................................. 64
3.3.2. Sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới .................................. 67
3.3.3. Vai trò của người dân tham gia giám sát xây dựng nông thôn mới ...................... 72

: Ban chấp hành

HĐND

: Hội đồng nhân dân

LHPN

: Liên hiệp phụ nữ

MTQG

: Mục tiêu quốc gia

NTM

: Nông thôn mới

TNCS HCM : Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh
UBMTTQ

: Ủy ban mặt trận tổ quốc

XD

: Xây dựng

XNTM

: Xí nghiệp thương mại

Bảng 3.21. Khó khăn khi xây dựng nông thôn mới ............................................ 85
Bảng 3.22. Khó khăn về lao động .................................................................... 87

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ở Việt Nam, nông thôn là nơi sinh sống của một bộ phận dân cư chủ yếu làm
việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Nước ta hiện nay vẫn là một nước nông nghiệp với
hơn 70% dân cư đang sống ở nông thôn. Phát triển nông nghiệp nông thôn đã, đang
và sẽ là mối quan tâm hàng đầu, có vai trò quyết định đối với việc ổn định kinh tế
xã hội đất nước. Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác
định mục tiêu xây dựng nông thôn mới là: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng
giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất
phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại”
Quán triệt Nghị quyết Đại hội X, Hội nghị Trung Ương lần thứ Bảy (khóa X)
ra Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 đã nêu một cách tổng quát
về mục tiêu, nhiệm vụ cũng như phương thức tiến hành quá trình xây dựng nông
thôn mới trong giai đoạn hiện nay, phù hợp với điều kiện thực tiễn phát triển của đất
nước. Quan điểm đó của Đảng là sự kế thừa và phát huy những bài học kinh nghiệm
lịch sử về phát huy sức mạnh toàn dân, huy động mọi nguồn lực để tạo ra sức mạnh
tổng hợp xây dựng nông thôn mới.
Xây dựng nông thôn mới để thực hiện cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn
cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình
khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch
vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu

Do yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, cần 3 yếu tố
chính: đất đai, vốn và lao động kỹ thuật. Qua việc xây dựng nông thôn mới sẽ triển
khai quy hoạch tổng thể, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa.
Thực hiện đường lối của Đảng, trong thời gian qua, phong trào xây dựng
nông thôn mới đã diễn ra sôi nổi ở khắp các địa phương trên cả nước, thu hút sự
tham gia của cả cộng đồng, phát huy được sức mạnh của cả xã hội. Quá trình xây
dựng nông thôn mới đã đạt được thành tựu khá toàn diện. Kết cấu hạ tầng kinh tế, xã
hội cơ bản đảm bảo, tạo sự thuận lợi trong giao lưu buôn, bán và phát triển sản xuất.
Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp, dịch vụ, ngành nghề, đã
xuất hiện nhiều mô hình kinh tế có hiệu quả gắn với xây dựng nông thôn mới, nâng
cao thu nhập và đời sống vật chất tinh thần cho người dân. Hệ thống chính trị ở nông
thôn được củng cố và tăng cường; Dân chủ cơ sở được phát huy; An ninh chính trị,
trật tự an toàn xã hội được giữ vững; Vị thế của giai cấp nông dân ngày càng được

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




3
nâng cao. Những thành tựu đó đã góp phầ n thay đổi toàn diện bộ mặt nông thôn, tạo
cơ sở vững chắc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.
Mặt khác, mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công
nghiệp. Vì vậy, một nước công nghiệp không thể để nông nghiệp, nông thôn lạc
hậu, nông dân nghèo khó.
Tuy nhiên, quá trình xây dựng nông thôn mới còn bộc lộ nhiều khó khăn hạn
chế, nhất là về công tác quy hoạch. Quy hoạch nông thôn mới là một vấn đề mới,
liên quan đến nhiều lĩnh vực và phải mang tính chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội. Đội ngũ cán bộ còn nhiều hạn chế về năng lực, nên trong quá trình triển khai
còn nhiều lúng túng. Bên cạnh đó chúng ta còn gặp khó khăn về huy động nguồn

2.1. Mục tiêu chung
Đánh giá vai trò của cán bộ cấp cơ sở và người dân trong xây dụng nông
thôn mới tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang. Trên cơ sở đó đề xuất biện pháp để
nâng cao vai trò của lãnh đạo và người dân trong việc xây dựng nông thôn mới tại
huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Đánh giá vai trò, nhận thức và hiểu biết của lãnh đạo cơ sở và người dân
trong xây dựng nông thôn mới;
- Đánh giá vai trò và đóng góp của người dân trong xây dựng nông thôn mới
- Đánh giá khó khăn, thuận lợi và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả
trong xây dựng nông thôn mới.
3. Ý nghĩa của đề tài
3.1. Ý nghĩa trong học tập nghiên cứu khoa học
- Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút kinh nghiệm thực tế phục vụ cho
công tác sau này.
- Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu.
- Là tài liệu cho những độc giả quan tâm đến sự đánh giá vai trò lãnh đạo cấp
cơ sở và người dân trong xây dựng nông thôn mới.
3.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở cho việc đánh giá sát thực hơn thực
trạng xây dựng nông thôn mới ở huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang.
- Qua đó giúp lãnh đạo cấp cơ sở nhận thức, hiểu biết sâu về vai trò lãnh chỉ
đạo, tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện xây dựng nông thôn mới
- Giúp cho người dân nhận thức đầy đủ hơn về tầm quan trọng việc xây dựng
nông thôn mới đưa ra những giải pháp để tăng cường thêm sự tham gia của người
dân vào xây dựng nông thôn mới nói riêng và phát triển nông thôn nói chung

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN



sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp dân cư này tham
gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường trong một thể chế chính
trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác [2].
Còn theo một số tác giả: Nông thôn là một phần lãnh thổ không thuộc nội
thành, nội thị của các thành phố, thị xã, thị trấn, được quản lý bởi cấp quản lý hành
chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã.
1.1.1. Khái niệm phát triển nông thôn
Khác với phát triển kinh tế, phát triển nông thôn là chỉ sự phát triển ở khu
vực nông thôn. Cụ thể hiểu rằng phát triển nông thôn chỉ sự phát triển kinh tế - xã
hội trên phạm vi hẹp hơn phát triển và phát triển kinh tế. Sau đấy là một số quan
điểm về phát triển nông thôn [5].
Phát triển nông thôn là một quá trình tất yếu cải thiện một cách bền vững

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




7

về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng sống của dân
cư nông thôn. Phát triển nông thôn là những thay đổi cần thiết ở vùng nông thôn.
Tuy nhiên, những gì coi là cần thì lại khác nhau ở từng nước, từng vùng, từng địa
phương; theo quan điểm thông thường, bản chất của phát triển là tăng trưởng và
hiện đại hóa mang lại cho người nghèo chút lợi nho nhỏ. Phát triển nông thôn là một
chiến lược nhằm phát triển đời sống kinh tế và xã hội của một nhóm người riêng biệt,
người nghèo ở nông thôn. Nó đòi hỏi phải mở rộng các lợi ích của sự phát triển đến với
những người nghèo nhất trong những người nghèo nhất, trong những người đang tìm
kế sinh nhai ở các vùng nông thôn. Nhóm này gồm những tiểu nông, tá điền và những
người không có đất. Phát triển nông thôn bền vững là sự phát triển kinh tế - xã hội

làm, dân đóng góp, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi”. Đây là cơ sở để
phát huy nội lực, hướng vào xây dựng tính bền vững cho việc phát triển [1].
Xây dựng mô hình nông thôn mới là một chính sách về một mô hình phát
triển cả về nông nghiệp và nông thôn, nên vừa mang tính tổng hợp, bao quát nhiều
lĩnh vực, vừa đi sâu giải quyết nhiều vấn đề cụ thể, đồng thời giải quyết các mối
quan hệ với các chính sách khác, các lĩnh vực khác trong sự tính toán cân đối mang
tính tổng thể, khắc phục tình trạng rời rạc, hoặc duy ý chí.
Theo các nhà nghiên cứu thì mô hình nông thôn mới là những kiểu mẫu cộng
đồng theo tiêu chí mới, tiếp thu những thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại mà vẫn
giữ được nét đặc trưng, tinh hoa văn hóa của người dân. Nhìn chung mô hình nông
thôn mới theo hướng công nghiệp hóa - Hiện đại hóa, hợp tác hóa, dân chủ hóa và
văn minh hóa. Mô hình nông thôn mới là tập hợp các hoạt động qua lại để cụ thể
hoá các chương trình phát triển nông thôn, mô hình nhằm bố trí sử dụng các
nguồn lực khan hiếm về tài chính, nhân lực, phương tiện, vật tư thiết bị để tạo
ra các sản phẩm hay dịch vụ trong một thời gian xác định và thỏa mãn các mục
tiêu về kinh tế, xã hội và môi trường cho sự phát triển bền vững ở nông thôn. Mô
hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất đáp ứng yêu cầu phát triển,
đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường, đạt hiệu quả cao nhất
trên tất cả các mặt về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, tiến bộ hơn so với mô hình
cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có thể phổ biến và vận dụng trên cả nước [5].
Từ các quan điểm trên có thể hiểu: “Mô hình nông thôn mới là tổng thể
những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới,
đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông
thôn được xây dựng so với mô hình nông thôn cũ (truyền thống, đã có) ở tính tiên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN





nơi xuống cấp. Mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng đạt chuẩn Quốc gia rất khó khăn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




10
dân cư phân bố rải rác, kinh tế hộ kém phát triển.
Do sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, bảo quản chế biến còn hạn chế,
chưa gắn chế biến với thị trường tiêu thụ sản phẩm; chất lượng nông sản chưa đủ
sức cạnh tranh trên thị trường. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ứng dụng khoa học công
nghệ trong nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp còn thấp;
cơ giới hóa chưa đồng bộ.
Do thu nhập của người dân thấp; số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông
nghiệp, nông thôn còn ít; sự liên kết giữa người sản xuất và các thành phần kinh tế
khác ở khu vực nông thôn chưa chặt chẽ. Kinh tế hộ, kinh tế trang trại, hợp tác xã
còn nhiều yếu kém. Tỷ lệ lao động nông nghiệp còn cao, cơ hội có việc làm mới ở
địa phương không nhiều, tỷ lệ lao động nông lâm nghiệp qua đào tạo còn thấp; tỷ lệ
hộ nghèo còn cao.
Do đời sống tinh thần của người dân còn hạn chế, nhiều nét văn hóa truyền
thống đang có nguy cơ mai một (tiếng nói, phong tục, tập quán,...); nhà ở dân cư
nông thôn vẫn còn nhiều nhà tạm, dột nát. Hiện nay, kinh tế - xã hội khu vực nông
thôn chủ yếu tự phát, chưa theo quy hoạch.
Do yêu cầu của sự công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, cần 3 yếu tố chính:
đất đai, vốn và lao động kĩ thuật. Qua việc xây dựng nông thôn mới sẽ triển khai quy
hoạch tổng thể, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa.
Tuy nhiên, mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp.
Vì vậy, một nước công nghiệp không thể để nông nghiệp, nông thôn lạc hậu, nông dân
nghèo khổ, việc phát triển nông thôn là hết sức cần thiết cho nước ta hiện nay [10].

nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; (10) Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng,
chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn; (11) Giữ vững an ninh, trật tự xã
hội nông thôn.
- Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16/04/2009 của Thủ tướng Chính phủ về
việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới và Thông tư số
54/2009/TT-BNNPTNT, ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới [11].
- Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 02/02/2010 của Thủ tướng Chính phủ
phê duyệt chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai
đoạn 2010 - 2020.
- Quyết định 193/QĐ-TTg ngày 02/02/2010 của Thủ tướng Chính phủ
phê duyệt chương trình rà soát xây dựng nông thôn mới.
- Kế hoạch số 435/KH-BCDDNTM ngày 20/9/2010 của Ban chỉ đạo Trung

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




12
ương chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới về triển khai chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020.
- Nghị quyết 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 ban hành Chương trình hành
động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung
ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn;
- Quyết định số 695/QĐ-TTg, ngày 8/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ về
sửa đổi nguyên tắc cơ chế hỗ trợ vốn thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây
dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020;
- Quyết định số 2165/QĐ-UBND ngày 16/7/2009 của UBND tỉnh về ban
hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết 08 của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh;

hóa, giáo dục, thị trường, tín dụng, chính sách,... Đồng thời giúp nông dân “xóa đói
giảm nghèo tiến lên khá và giàu”. Phần lớn hộ nông dân nghèo là do thiếu kiến thức
kĩ thuật để áp dụng vào sản xuất mà người cán bộ có nhiệm vụ truyền bá kiến thức,
kỹ thuật, kinh nghiệm vào sản xuất, nâng cao dân trí từ đó thúc đẩy sản xuất.
Các cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở là những tổ chức giúp Nhà nước thực hiện các
chính sách, chiến lược về phát triển nông lâm nghiệp, nông thôn và nông dân. Vận
động nông dân tiếp thu và thực hiện các chính sách về nông, lâm nghiệp trực tiếp
góp phần cung cấp thông tin về những nhu cầu, nguyện vọng của nông dân đến cơ
quan nhà nước, trên cơ sở đó nhà nước hoạch định cải tiến đề ra được những chính
sách phù hợp.
Tổ chức các hoạt động tuyên truyền vận động để mọi người dân nhận thức
sâu sắc về mục tiêu, quy mô, nội dung, phương pháp và cách làm để thực hiện
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, hiểu rõ vai trò của cộng
đồng dân cư ở nông thôn là chủ thể xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Thông
qua đó phát huy vai trò, tạo sức lan tỏa trong cán bộ, đảng viên và nhân dân đồng
lòng, chung sức xây dựng nông thôn mới.
- Góp phần liên kết nông dân, thúc đẩy hợp tác nông dân với việc đổi mới
quản lý trong nông nghiệp, giao đất, giao rừng cho từng hộ dân có ưu điểm cơ bản
là khắc phục được sự ỷ lại, dựa dẫm vào nhau hạn chế được tiêu cực khác phát sinh
ở nông thôn.
1.2.3.2. Sự tham gia của người dân trong việc xây dựng nông thôn mới
Trong chiến lược phát triển cộng đồng "sự tham gia của quần chúng" là yếu
tố chủ yếu, nó là một trong những thành tố chính của phát triển cộng đồng
trong thời gian gần đây vì những lý do:
Một là: Sự tham gia của quần chúng là phương tiện hữu hiệu để huy động tài

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




- Người dân cùng được lập kế hoạch dự án và quản lý, điều hành, kiểm tra

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




15
giám sát, đánh giá các chương trình dự án phát triển cộng đồng.
Sự quyết định và tự quản của người dân được đánh giá ở mức độ cao bởi lẽ
nó thể hiện tăng năng lực, quyền lực của người dân. Mang tính bền vững vì người
dân thể hiện vai trò làm chủ với trách nhiệm cao của mình [9].
Người dân thường tham gia các chương trình, dự án phát triển nông thôn với
mức độ:
- Không có sự tham gia:
+ Cán bộ điều khiển: Người dân làm và thực hiện theo ý của cán bộ, không
được hiểu rõ. Như người dân bị gọi đi làm công ích, đóng góp tiền cho một hoạt
động nào đó mà không được biết, không được thảo luận.
+ Tham gia mang tính hình thức: Cán bộ cũng có gọi dân đến, cho dân phát
biểu ý kiến nhưng chỉ có lệ, mọi việc cán bộ quyết theo ý mình.
- Tham gia ít:
+ Người dân được thông báo và giao nhiệm vụ: Người dân được thông báo,
hiểu rõ những việc mà cán bộ muốn họ tham gia, sau đó người dân đóng góp công
sức hay tiền của theo khả năng của mình.
+ Người dân được hỏi ý kiến: Kế hoạch công tác do cán bộ thiết kế và quản
lý, người dân được mời tham gia thảo luận, hỏi lấy ý kiến, cán bộ lắng nghe nghiêm
túc, sau đó cán bộ điều chỉnh kế hoạch (nếu cần thiết) cho phù hợp với dân rồi cùng
thực hiện.
- Tham gia thực sự:
+ Cán bộ khởi xướng, người dân cùng tham gia lấy ý kiến quyết định: Cán bộ

xóm, làng với sự hỗ trợ của Nhà nước, người dân tại các cộng đồng dân cư nông
thôn sẽ từng bước được tăng cường kỹ năng, năng lực về quản lý nhằm tận dụng triệt
để các nguồn lực tại chỗ và bên ngoài. Khi xem xét quá trình tham gia của người dân
và các tổ chức xã hội trong các hoạt động trong phát triển xóm làng, vai trò của người
dân ở đây được thể hiện: “Dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra,
dân quản lý và dân hưởng lợi” [16].
Như vậy, vai trò của người dân vẫn theo một trật tự nhất định, các trật tự ở đây
hoàn toàn phù hợp với quan điểm của Đảng ta “lấy dân làm gốc”.
Các nội dung trong nâng cao vai trò của người dân trong việc tham gia xây
dựng mô hình nông thôn mới được hiểu:
- Dân biết: Quyền lợi, nghĩa vụ và sự hiểu biết của người nông dân về những kiến
thức bản địa có thể đóng góp vào quá trình quy hoạch nông thôn, quá trình khảo sát thiết
kế các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn. Mặt khác, người dân có điều kiện
tham gia hiệu quả hơn vào các giai đoạn sau của quá trình xây dựng công trình; Người

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN