MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC HÌNH VẼ
DANH MỤC BẢNG
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................... 3
4. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ Ô NHIỄM NƯỚC SÔNG Ở VIỆT NAM VÀ
GIỚI THIỆU LƯU VỰC SÔNG THƯƠNG ĐOẠN CHẢY QUA THÀNH PHỐ
BẮC GIANG .............................................................................................................. 4
1.1.Tổng quan về ô nhiễm nước sông ở Việt Nam ..................................................... 4
1.1.1. Lưu vực sông Cầu ..................................................................................... 5
1.1.2. Lưu vực sông Nhuệ - sông Đáy ............................................................ 6
1.1.3. Lưu vực sông Đồng Nai ............................................................................ 7
1.1.4. Lưu vực sông Thương ............................................................................... 8
1.2.Giới thiệu lưu vực sông Thương đoạn chảy qua thành phố Bắc Giang .............. 10
1.2.1. Điều kiện tự nhiên ................................................................................... 10
1.2.1.1. Vị trí địa lý ..................................................................................... 10
1.2.1.2. Địa hình, địa mạo ........................................................................... 11
1.2.1.3. Khí hậu và thủy văn ....................................................................... 12
1.2.1.4. Hệ sinh thái thủy sinh..................................................................... 12
1.2.1.5. Tài nguyên khoáng sản .................................................................. 13
1.2.1.6. Tài nguyên nước............................................................................. 13
1.2.2. Điều kiện kinh tế-xã hội .......................................................................... 15
1.2.2.1. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập ......................................... 15


1.2.2.2. Hiện trạng kinh tế ........................................................................... 17

2.6.2. Nguyên nhân suy giảm chất lượng và ô nhiễm nguồn nước ................... 63
2.7. Tính toán đánh giá biến đổi chất lượng nước và ô nhiễm nước sông theo mô
hình toán chất lượng nước......................................................................................... 64
2.7.1.Đặt vấn đề ................................................................................................ 64
2.7.2.Khái quát chung về mô hình toán và lựa chọn mô hình .......................... 65
2.7.3.Giới thiệu tóm tắt mô hình QUAL2K ...................................................... 67
2.7.4.Cơ sở khoa học của mô hình QUAL2K (Tham khảo phục lục 5) ........... 68
2.7.5. Phương pháp xác định thông số mô hình ................................................ 68
2.7.6. Số liệu đầu vào và kết quả đầu ra của mô hình ....................................... 68
2.6.7. Các bước ứng dụng mô hình ................................................................... 69
2.8.Ứng dụng mô hình mô phỏng biến đổi chất lượng nước sông Thương đoạn chảy
qua TP Bắc Giang ..................................................................................................... 70
CHƯƠNG 3. NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM
GIẢM THIỂU Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC SÔNG THƯƠNG .......................... 78
3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp ................................................................................ 78
3.2.Ứng dụng mô hình toán xem xét các kịch bản/phương án quản lý bảo vệ chất
lượng nước cho sông Thương đoạn chảy qua TP Bắc Giang ................................... 80
3.2.1. Xây dựng các kịch bản ............................................................................ 80
3.2.2. Kết quả tính toán và dự báo biến đổi chất lượng nước theo các kịch bản81
3.3. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý bảo vệ chất lượng nước .................. 84
3.3.1. Nhóm biện pháp về mặt kỹ thuật ............................................................ 85
3.3.1.1. Biện pháp: Đối với cơ sở hiện đang xả nước thải vào sông Thương85
3.3.1.2. Biện pháp: Đối với các cơ sở sản xuất xây dựng mới .................. 87
3.3.1.3. Biện pháp: Đối với từng đoạn sông .............................................. 90
3.3.1.4. Biện pháp giám sát ô nhiễm nguồn nước sông Thương ................ 92
3.3.2. Nhóm biện pháp kinh tế .......................................................................... 95
3.3.3. Nhóm biện pháp về mặt quản lý bảo vệ chất lượng nước LVS Thương 95
3.3.3.1. Về điều tra đánh giá tài nguyên nước LVS .................................... 95
3.3.3.2. Về tăng cường quản lý, cấp phép trong lĩnh vực tài nguyên nước 96


: Khu công nghiệp.

KM

: Kilomet.

KTXH

: Kinh tế xã hội.

LVS

: LVS.

QCVN

: Quy chuẩn Việt Nam.

TCCP

: Tiêu chuẩn cho phép.

TP

: Thành phố

TSS

: Tổng chất rắn lơ lửng.


đoạn qua TP. Bắc Giang............................................................................................45
Hình 2.13 : Biểu đồ thể hiện hàm lượng DO trong nước sông Thương ....................46
đoạn qua TP. Bắc Giang............................................................................................46
Hình 2.14: Biểu đồ thể hiện hàm lượng COD nước sông Thương đoạn qua TP. Bắc
Giang ..........................................................................................................................47
Hình 2.15: Biểu đồ thể hiện hàm lượng BOD5 trong nước sông Thương đoạn qua
TP. Bắc Giang ...........................................................................................................48
Hình 2.16: Biểu đồ thể hiện hàm lượng PO 4 3- nước sông Thương............................49
Hình 2.17. Biểu đồ thể hiện hàm lượng Cl- trong nước sông Thương.......................50
Hình 2.18: Biểu đồ thể hiện hàm lượng dầu mỡ khoáng trong nước.........................51
Hình 2.19: Biểu đồ thể hiện hàm lượng Coliform trong nước sông ..........................52


Hình 2.20: Kết quả hiệu chỉnh mô hình cho thông số DO .........................................73
Hình 2.21: Kết quả hiệu chỉnh mô hình cho thông số BOD 5 ....................................73
Hình 2.22: Kết quả kiểm định mô hình cho thông số DO .........................................77
Hình 2.23. Kết quả kiểm định mô hình cho thông số BOD 5 .....................................77
Hình 3.1: Kết quả mô phỏng xu thế biến đổi BOD 5 của kịch bản 1 và theo
hiện trạng ....................................................................................................................82
Hình 3.2: Đề xuất công nghệ xử lý nước thải ngành giấy .........................................88
Hình 3.3: Sơ đồ công nghệ xử lý nước thải sản xuất bia ...........................................89
Hình 3.4. Sơ đồ hệ thống xử lý nước thải của khu, cụm công nghiệp .......................89
Hình 3.5: Sơ đồ công nghệ xử lý nước thải chăn nuôi gia súc ..................................90
Hình 3.6: Sơ đồ công nghệ giám sát nguồn nước sông Thương ................................93


DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Dân số trung bình 5 năm TP Bắc Giang (2008 - 2012) phân theo giới tỉnh
và địa bàn cư trú (Đơn vị tính: Người) ..................................................................... 16
Bảng 1.2: Dự báo dân số TP Bắc Giang giai đoạn từ năm 2010- 2025 (đơn vị:

suy thoái cả về số lượng và chất lượng, nguyên nhân chủ yếu là do khai thác tràn
lan quá mức, các hoạt động xả nước thải vào nguồn nước chưa được quản lý chặt
chẽ.
Sông Thương cũng đang đứng trước những diễn biến suy thoái cả về chất và
lượng, khi LVS chảy qua những vùng đang có tốc độ phát triển kinh tế xã hội cao
của TP Bắc Giang. Trong đó, với tốc độ đô thị hóa, quá trình gia tăng quy mô sản
xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và hoạt động sản xuất tại các làng nghề, thì
sự ô nhiễm môi trường trong đó có ô nhiễm nguồn nước do chất thải, nước thải sinh
ra đang trở thành vấn đề môi trường cần được quan tâm, trong đó có vấn đề về quản
lý và bảo vệ tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh.
Mức độ ô nhiễm nguồn nước sông Thương đang có xu hướng tăng và được
thể hiện qua sự gia tăng các nồng độ chất ô nhiễm trong nước như chỉ tiêu độ đục,
cặn lơ lửng, COD, BOD 5 . Đặc biệt là đoạn sông Thương qua TP Bắc Giang và
vùng lân cận, chất lượng nước sông đã vượt quá giới hạn cho phép như chỉ tiêu


2
BOD 5 , COD, Coliform gấp 2-4 lần so với QCVN, NH 4 , dầu mỡ gấp 1.5-7 lần
QCVN 08/2008 (Cột B1: dùng cho mục đích tưới)[1]. Một trong những nguyên
nhân chính gây ô nhiễm môi trường nước là do nước thải sinh hoạt, nước thải y tế
của TP Bắc Giang và các khu dân cư dọc tuyến sông, nước thải sản xuất công
nghiệp, chăn nuôi của các cơ sở kinh doanh xả trực tiếp hoặc chưa xử lý đạt tiêu
chuẩn xả thải trực tiếp ra sông, suối. Vào mùa kiệt, một số đoạn sông đặc biệt là
nhiều suối nhánh, nước cạn trơ sỏi đá lòng sông nên khả năng pha loãng chất ô
nhiễm và tự làm sạch của dòng sông rất kém.
Với nhu cầu khai thác, sử dụng nước trên địa bàn thì sông Thương vẫn là
nguồn nước chính được sử dụng phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt và sản xuất trên
địa bàn tỉnh như TP Bắc Giang và một số vùng lân cận (các nhà máy cung cấp nước
sạch khai thác từ nguồn nước mặt sông Thương khoảng 25.000m3/ngày đêm). Tình
trạng ô nhiễm nguồn nước hiện nay không chỉ ảnh hưởng đến các hoạt động khai

xuât, hoạt động cộng đồng và các nguồn phát thải gây ô nhiễm môi trường và tải
lượng của sông Thương đoạn chảy qua TP Bắc Giang.
- Phương pháp nghiên cứu điều tra, khảo sát thực địa: Đi thực địa khảo sát
hiện trạng khu vực nghiên cứu, làm việc với các cơ quan phối hợp nghiên cứu và các
cơ quan hữu quan tại địa phương.
- Phương pháp mô hình toán: luận văn sử dụng mô hình toán QUAL2K để
tính toán và dự báo chất lượng nước sông phục vụ cho nghiên cứu đề xuất các giải
pháp quản lý kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm.
- Phương pháp kế thừa: Kế thừa các số liệu đã có về chất lượng nước của các
đề tài, dự án và một số chương trình đã thực hiện những năm gần đây để đánh giá
và mô phỏng biến đổi chất lượng nước.


4
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ Ô NHIỄM NƯỚC SÔNG Ở VIỆT NAM VÀ GIỚI THIỆU
LƯU VỰC SÔNG THƯƠNG ĐOẠN CHẢY QUA THÀNH PHỐ BẮC GIANG
1.1.Tổng quan về ô nhiễm nước sông ở Việt Nam
Nước ta có địa hình đồi núi chiếm đến 3/4 diện tích lãnh thổ, tập trung phần
lớn ở vùng Đông Bắc, Tây Bắc và miền Trung, phần diện tích còn lại là châu thổ và
đồng bằng phù sa, chủ yếu là ở đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu
Long. Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, mặc dù lượng mưa trung
bình nhiều năm trên toàn lãnh thổ vào khoảng 1.940 mm/năm nhưng do ảnh hưởng
của địa hình đồi núi, lượng mưa phân bố không đều trên cả nước và biến đổi mạnh
theo thời gian đã và đang tác động lớn đến trữ lượng và phân bố tài nguyên nước ở
Việt Nam.
Việc khai thác nguồn nước quá mức đã làm suy thoái nghiêm trọng về số
lượng và chất lượng tài nguyên nước, trên các LVS lớn như sông Hồng, Thái Bình và
sông Đồng Nai. Do tác động của biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, ở Việt Nam
mùa mưa và lưu lượng nước có xu hướng diễn biến thất thường, nên hạn hán hoặc

thống cấp thoát nước không đáp ứng nổi và xuống cấp nhanh chóng. Nước thải, rác
thải sinh hoạt (vô cơ và hữu cơ) ở đô thị hầu hết đều trực tiếp xả ra môi trường mà
không có bất kỳ một biện pháp xử lí nào ngoài việc vận chuyển đến bãi chôn lấp.
Hệ thống nước mặt Việt Nam với hơn 2.360 con sông, suối dài hơn 10km và
hàng nghìn hồ, ao. Nguồn nước này là nơi cư trú và nguồn sống của các loài động,
thực vật và hàng triệu người. Tuy nhiên, những nguồn nước này đang bị suy thoái
và phá hủy nghiêm trọng do khai thác quá mức và bị ô nhiễm với mức độ khác
nhau. Thậm chí nhiều con sông, đoạn sông, ao, hồ đang “chết”. Mức độ ô nhiễm
nước đang ngày càng gia tăng do không kiểm soát nguồn gây ô nhiễm hiệu quả.
Tình trạng này đang gây ra những ảnh hưởng đến sức khỏe của người, làm tăng
nguy cơ ung thư, sảy thai và dị tật bẩm sinh, dẫn đến suy giảm nòi giống.
1.1.1. Lưu vực sông Cầu
LVS Cầu gồm địa giới 6 tỉnh và một phần Thủ đô Hà Nội. LVS Cầu tiếp
nhận nước thải của 6 tỉnh nằm trong lưu vực và một phần nước thải của Hà Nội


6
(huyện Sóc Sơn, Đông Anh ), chất lượngnước hiện đang bị ảnh hưởng bởi các hoạt
động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt, khai khoáng….của các tỉnh
thành này. Chất lượng nước sông Cầu ở hầu hết các địa phương đều cũng không đạt
tiêu chuẩn chất lượng là nguồn nước cấp cho mục đích sinh hoạt.
Nước mặt tại vùng trung lưu và hạ lưu của LVS Cầu hiện đang bị ô nhiễm
cục bộ bởi một số chất gây ô nhiễm hữu cơ, chất rắn lơ lửng và dầu mỡ. Trong thời
gian qua, việc phát triển khai thác và chế biến khoáng sản ở thượng lưu và mở
rộng sản xuất tại các làng nghề khu vực trung và hạ lưu. Tốc độ đô thị hóa cao trong
khi phần lớn các đô thị chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, sự mở rộng
nhanh chóng của các KCN, CCN trong khi hệ thống xử lý nước thải chưa có hoặc
vận hành không đúng quy định...Đây là những nguyên nhân gây ô nhiễm môi
trường nước mặt LVS Cầu, nguồn cung cấp 70% nước cấp sinh hoạt và công nghiệp
trên địa bàn. Kết quả quan trắc cho thấy, môi trường nước mặt LVS Cầu bị ô nhiễm

hưởng xấu đến tình hình kinh tế, xã hội và môi trường sống trong khu vực mà hai
con sông này đi qua. Mặt khác, sông Nhuệ và sông Đáy lại có tầm ảnh hưởng rất
quan trọng đối với các tỉnh phía Bắc nằm trong lưu vực, đặc biệt các tỉnh ở dưới hạ
lưu nên vấn đề ô nhiễm ở hai con sông này là vấn đề gây bức xúc trong dư luận và
đặt trước các nhà quản lý môi trường, tài nguyên nước và các nhà khoa học một
nhiệm vụ vô cùng cấp bách .
1.1.3. Lưu vực sông Đồng Nai
Lưu vực hệ thống sông Đồng Nai bao gồm liên tỉnh/TP, trong đó 7 tỉnh/TP
nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Theo thống kê sơ bộ, trên lưu vực hệ
thống sông Đồng Nai có đến 103 KCN do Chính phủ ra quyết định thành lập (chưa
kể các KCN/CCN do địa phương thành lập) với diện tích quy hoạch trên 33.600 ha,
thải ra lượng nước thải từ sản xuất công nghiệp khoảng 1,8 triệu m3/ngày đêm. Tuy
nhiên, hiện mới có khoảng 1/3 các KCN/khu chế xuất đã và đang xây dựng hệ
thống xử lý nước thải tập trung; một số KCN có trạm xử lý nước thải tập trung
nhưng vận hành chưa đúng quy định; tỷ lệ đấu nối nước thải các nhà máy vào hệ
thống xử lý nước thải tập trung còn thấp; nguồn phát sinh nước thải chủ yếu từ các
ngành: chế biến thực phẩm, dệt nhuộm, giấy, chế biến mủ cao su, xi mạ... Tại nhiều
vị trí các giá trị NH 4 + , BOD 5 , COD vượt ngưỡng QCVN 08 mức B1 nhiều lần[3].


8
Khu vực cửa sông đã bị ô nhiễm hữu cơ, giá trị các thông sỗ đều vượt QCVN
08:2008/BTNMT. Ngoài ra, các tác động tiêu cực từ thủy điện, khai thác
khoáng sản phía thượng nguồn, xâm nhập mặn và ảnh hưởng của biến đổi khí
hậu đã và đang là những mối đe dọa đến môi trường nước lưu vực hệ thống sông
Đồng Nai.
Hệ thống sông Đồng Nai có mức độ ô nhiễm ngày nghiêm trọng hơn, nhiều
đoạn sông chảy qua địa phận Bình Dương đã trở thành sông chết. Trải rộng trên địa
bàn, lưu vực hệ thống sông này chịu ảnh hưởng mạnh nhất của nhiều nguồn tác
động trên toàn bộ lưu vực. Đặc biệt phần hạ lưu của nhiều sông trong lưu vực đã ô

hoạt của người dân.
Những năm gần đây, hoạt động sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp,
làng nghề phát triển mạnh kéo theo đó là việc xả nước thải chưa qua xử lý ra môi
trường, đặc biệt là xuống các dòng sông chảy qua địa bàn tỉnh Bắc Giang. Nước thải
công nghiệp và sinh hoạt đang "bức tử" nhiều đoạn sông, đe dọa sự bền vững sinh
thái, cạn kiệt nguồn nước. Nếu chậm trễ thực hiện những giải pháp khắc phục triệt
để tình trạng ô nhiễm trên các dòng sông thì lợi ích từ những con sông mang lại sẽ
không còn, gây thiệt hại khôn lường về kinh tế, môi trường và xã hội.
Sông Thương phải tiếp nhận nước thải sinh hoạt của toàn TP Bắc Giang và
nước thải chưa qua xử lý của một số cơ sở sản xuất kinh doanh, trang trại chăn nuôi.
Qua kết quả quan trắc những năm gần đây, chất lượng nước sông Thương đang dần
bị ô nhiễm chủ yếu là các chất hữu cơ, hàm lượng các chỉ tiêu phân tích như BOD 5 ,
COD, amoni, nitrit đều vượt ngưỡng QCVN cho phép. Môi trường nước mặt sông
Thương đang chịu tác động mạnh của nước thải sinh hoạt, hoạt động công nghiệp,
nông nghiệp, chăn nuôi và nước thải làng nghề.
Hiện nay chất lượng nước mặt sông Thương bị ô nhiễm hữu cơ ngày càng
tăng: Đoạn chảy qua phường Thọ Xương - TP Bắc Giang, nguyên nhân gây ô
nhiễm chủ yếu do tiếp nhận nguồn nước thải của công ty TNHH một thành viên
Phân đạm và Hoá chất Hà Bắc, nước thải của công ty cổ phần XNK Phân bón Bắc
Giang và nước thải của khu dân cư xung quanh thải vào. Đoạn sông Thương chảy
qua phường Mỹ Độ - TP Bắc Giang ô nhiễm do nước thải của các hộ dân xung


10
quanh và nước thải làng nghề Bún xã Đa Mai. Đoạn chảy qua xã Trí Yên, xã Tân
Liễu, xã Đồng Phúc nguyên nhân ô nhiễm do toàn bộ nước thải sinh hoạt của TP
Bắc Giang và khu công nghiệp Song Khê - Nội Hoàng thải vào, đồng thời nước
sông Thương ô nhiễm do toàn bộ nước thải sinh hoạt của các hộ gia đình và cơ sở
sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn TP Bắc Giang. Về phía
sông Thương qua các huyện Tân Yên, Yên Thế do các khu vực này chưa chịu tác

đang chuẩn bị được nâng cấp, TP Bắc Giang có điều kiện đẩy nhanh tốc độ phát
triển KT-XH.
1.2.1.2. Địa hình, địa mạo
Địa hình chung TP Bắc Giang có địa hình bằng phẳng, độ dốc nhỏ (00 - 80).
Độ cao trung bình so với mặt nước biển từ 8 - 10 mét, nhiều khu vực trong thị xã có


12
địa hình thấp hơn so với mực nước sông Thương vào mùa mưa lũ. . Đoạn sông
chảy qua TP Bắc Giang có địa hình đồi núi thấp, là vùng trung du xen có gò đồi xen
lẫn, độ cao trung bình 100-150m, độ dốc trung bình 10÷150[5].
Ao, hồ trên địa bàn thị xã khá nhiều nhưng phần lớn có diện tích nhỏ, hẹp,
nông, nên khả năng tiếp nhận cũng như cung cấp nước hạn chế. Dễ ngập úng và làm
suy giảm chất lượng nước ao, hồ cũng như chất lượng nước sông Thương vào mùa
mưa.
1.2.1.3. Khí hậu và thủy văn
LVS Thương chảy qua TP Bắc Giang thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa,
mùa Đông chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc, thời tiết giá lạnh, khô hanh và ít
mưa, mùa Hạ nóng bức, độ ẩm cao, mưa nhiều.
TP Bắc Giang chịu ảnh hưởng trực tiếp của chế độ thủy văn sông Thương
có chiều dài 157 km, đoạn chảy qua TP dài khoảng 10,8 km, chiều rộng trung
bình từ 70-120 m. Tốc độ chảy trung bình khoảng 1,5 m/giây, lòng sông có độ
dốc nhỏ, nước chảy điều hòa, lưu lượng nước hàng năm 2,5 tỷ m3. Ngoài ra, còn
có ngòi Xương Giang, ngòi Chi Ly, ngòi Đa Mai và nhiều hồ, ao nhỏ có chức
năng điều tiết nước cho sản xuất và sinh hoạt.
Cũng như các sông khác ở Bắc Giang, sông Thương cũng có 2 mùa nước rõ
rệt: mùa cạn và mùa lũ. Mùa cạn bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau. Mùa lũ
từ tháng 5 đến tháng 10. Đỉnh điểm của mùa cạn vào tháng 1 - 2 hàng năm. Đỉnh
điểm mùa lũ vào tháng 8 hàng năm. So với các con sông khác, thì sông Thương là
con sông hiền hòa nhất. Tuy nhiên do địa hình thấp hơn mực nước sông Thương

triển kinh tế xã hội chất lượng nước các ao hồ bị suy giảm. Nhiều ao, hồ bị ô nhiễm
hữu cơ nghiêm trọng từ đó ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng nước sông Thương
đoạn chảy qua TP Bắc Giang.
- Nguồn nước ngầm: Theo kết luận sơ bộ của Tổng cục Địa chất thì tầng
chứa nước ngầm của TP nghèo, khả năng cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất
chỉ đạt được ở mức thấp.


14
a. Đặc điểm nguồn nước mưa
Đối với LVS Thương, đặc điểm nguồn nước mưa cũng mang những nét đặc
trưng chung của toàn TP Bắc Giang. Lượng mưa phân bố trên địa bàn thuộc loại
trung bình nhưng không đồng đều theo không gian (biến đổi từ 1.100 mm đến 1.700
mm). Lượng mưa trên địa bàn cũng phân bố không đều theo thời gian. Qua thống
kê cho thấy lượng mưa trong vùng phân bố theo 2 mùa rõ rệt (Mùa mưa và mùa
khô). Mùa mưa thường bắt đầu từ tháng 5 - 9, tuy nhiên cũng có năm mưa sớm hoặc
mưa muộn. Lượng mưa mùa mưa chiếm khoảng 80 - 85% tổng lượng mưa năm,
riêng 2 tháng 7 và 8 lượng mưa chiếm tới 55 - 70%. Mùa khô từ tháng 10 đến tháng
5 năm sau, chiếm khoảng 15 - 20% tổng lượng mưa năm. Trong mùa này thường là
mưa phùn, lượng mưa nhỏ, tháng có lượng mưa nhỏ nhất thường rơi vào tháng 1 2. Lượng nước mưa đo được tại các trạm thủy văn trên sông Thương đoạn qua TP
Bắc Giang và một số trạm được thể hiện trong bảng 1.5 phụ lục.
b. Đặc điểm nguồn nước mặt
Sông Thương là phụ lưu Cấp I của sông Cầu, độ cao trung bình lưu vực 276
m, sông thẳng, hệ số uốn khúc 1,2. Bờ hữu núi đá chạy sát bờ dài chừng 14÷15km,
độ dốc đáy sông 30% 0 . Lòng sông rộng trung bình từ 70÷120m, đoạn chảy qua TP
Bắc Giang rộng 45m, độ dốc đáy sông giảm còn 0,01 %o. Độ sâu về mùa cạn còn
5÷6 m, tàu thuyền đi lại dễ dàng. Lưu lượng trung bình là 46.5m3/s, lưu lượng trung
bình trong tháng 7 là 103m3/s[6].
* Dòng chảy năm:
Mùa mưa được bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 9 hàng năm tháng 4 và tháng 10

hoạt động sản xuất kinh doanh, tưới tiêu thủy lợi và vận tài hàng hóa trong khu vực.
1.2.2. Điều kiện kinh tế-xã hội
1.2.2.1. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
Năm 2012 dân số trung bình của TP Bắc Giang có khoảng 149.172 người,


16
chiếm khoảng 9% dân số tỉnh Bắc Giang. Trong đó, dân số đô thị là 70.557 người,
dân số nông thôn là 78.550 người; mật độ dân số bình quân 3220 người/km2 và có
sự chênh lệch khá lớn giữa các xã, phường; cao nhất là phường Trần Nguyên Hãn
15.294 người/km2 và thấp nhất là xã Song Mai 991 người/km.
Lao động trong độ tuổi lao động của TP năm 2010 có khoảng 92.930 người,
chiếm 61,62% tổng dân số. Số người lao động được bố trí việc làm mới hàng năm
1.300 người. Từng bước nâng cao chất lượng trong công tác đào tạo, dạy nghề và giải
quyết việc làm cho người lao động trên địa bàn TP. Tỷ lệ người lao động qua đào tạo
học nghề đạt 38%. Đời sống dân cư từng bước được cải thiện, thu nhập bình quân từ
15 triệu đồng năm 2005 lên 30 triệu đồng năm 2010, có nhà xây kiên cố, trang bị đồ
dùng có giá trị[7].
Bảng 1.1: Dân số trung bình 5 năm TP Bắc Giang (2008 - 2012)
phân theo giới tỉnh và địa bàn cư trú (Đơn vị tính: Người)
Năm
2008
2010
2012

Tổng số
102.048
149.936
149.172



147.072

162.939

171.336

154.957

(Nguồn: Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị tỉnh Bắc Giang đến năm
2025)
1.2.2.2. Hiện trạng kinh tế
a. Chăn nuôi
Chăn nuôi là thế mạnh của tỉnh Bắc Giang nói chung và TP Bắc Giang nói
riêng, vài năm gần đây chăn nuôi của TP đã có bước chuyển dần theo hướng đầu tư
chiều sâu, nâng cao chất lượng đàn gia súc, gia cầm, tăng quy mô hàng hóa trong cơ
cấu phát triển. Tuy nhiện, sản lượng gia súc, gia cầm của TP Bắc Giang (7.851,1
tấn) là thấp nhất trong toàn tỉnh. Sản lượng gia súc, gia cầm của TP năm 2012 được
thể hiện cụ thể trong bảng sau:
Bảng 1.3: Phân bố chăn nuôi của TP Bắc Giang (đơn vị: con)
Chăn nuôi

Trâu

Bò

Lợn

Gà