Header Page 1 of 258.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN BÁCH THẮNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG THEO TIẾP CẬN
QUẢN LÍ NHÂN LỰC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội, năm 2015

Footer Page 1 of 258.


Header Page 2 of 258.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN BÁCH THẮNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG THEO TIẾP CẬN
QUẢN LÍ NHÂN LỰC

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 62.14.01.14

ii

Lời cảm ơn
Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. TS Đặng Quốc Bảo
và TS. Nguyễn Thị Thu Hằng, những người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn,
giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện Luận án.
Tôi xin kính cẩn tri ân cố GS.TSKH Vũ Ngọc Hải, người thầy đã giúp đỡ và
hướng dẫn tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu năm thứ nhất.
Tôi xin trân trọng cảm ơn quý thầy, cô trong hội đồng tư vấn, bảo vệ chuyên đề,
bảo vệ luận án các cấp đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp tôi hoàn thành luận án.
Tôi xin bày tỏ sự biết ơn chân thành tới tập thể giảng viên, cán bộ quản lí khoa
Quản lí giáo dục, mà người đứng đầu là PGS. TS Nguyễn Xuân Thức – Trưởng khoa
đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi nghiên cứu và học tập tập tại Trường.
Tôi xin trân trọng cảm ơn các cán bộ quản lí trường Đại học An Giang, giảng
viên, cán bộ quản lí nơi sử dụng sinh viên tốt nghiệp nhà trường, sinh viên tốt nghiệp
đang công tác trong và ngoài tỉnh đã đóng góp ý kiến, tư vấn, giúp đỡ và cung cấp
thông tin cho tôi trong việc nghiên cứu lí luận và thực tiễn về công tác phát triển
ĐNGV đại học đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực.
Tôi xin tri ân sự động viên, khích lệ và ủng hộ của gia đình, nguời thân, bạn bè và
đồng nghiệp, yếu tố đã giúp tôi yên tâm và có thêm động lực để hoàn thành Luận án.
Tác giả

Nguyễn Bách Thắng

Footer Page 4 of 258.


iii

Header Page 5 of 258.

Giáo dục đại học

GDĐH

Giáo dục và Đào tạo

GD&ĐT

Khoa học và Công nghệ

KH&CN

Khoa học - Kĩ thuật

KH - KT

Kinh tế - Xã hội

KT - XH

Quản lí giáo dục

QLGD

Cán bộ quản lí

CBQL

Nghiên cứu khoa học



iv

MỤC LỤC

Lời cam đoan .................................................................................................... i
Lời cảm ơn ....................................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT .................................................... iii
DANH MỤC SƠ ĐỒ ................................................................................. x
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN QUẢN LÍ NHÂN LỰC VÀ KINH NGHIỆM
QUỐC TẾ......................................................................................................... 8
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .............................................................. 8
1.1.1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới ............................................ 8
1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước ............................................ 10
1.2. Khái niệm cơ bản đề tài ...................................................................... 16
1.2.1. Phát triển ......................................................................................... 16
1.2.2. Nhân lực .......................................................................................... 16
1.2.3. Quản lí nhân lực .............................................................................. 17
1.2.4. Trường đại học ................................................................................ 17
1.2.5. Đội ngũ và đội ngũ giảng viên ........................................................ 18
1.3. Trƣờng đại học với sứ mệnh đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu phát
triển kinh tế - xã hội. .................................................................................. 20
1.3.1. Trường đại học trong hệ thống quốc dân ........................................ 20
1.3.2. Trường đại học cấp tỉnh .................................................................. 21
1.3.3. Giảng viên đại học nhân tố cơ bản để nâng cao chất lượng đào tạo24
1.3.4. Phát triển giáo dục gắn với kinh tế – xã hội.................................... 26
1.4. Yêu cầu phát triển ĐNGV theo tiếp cận quản lí nhân lực .............. 28
1.4.1. Yêu cầu chung về phát triển ĐNGV ............................................... 28

2.1.2. Nội dung khảo sát............................................................................ 48
2.1.3. Công cụ khảo sát ............................................................................. 48
2.1.4. Phương thức khảo sát ...................................................................... 49
2.1.5. Tổ chức để kết quả khảo sát có độ tin cậy ...................................... 50
2.1.6. Kết quả khảo sát .............................................................................. 50
2.2. Khái quát về kinh tế - xã hội Tây Nam Bộ và tỉnh An Giang ......... 51
2.2.1. Đặc điểm về địa lý tự nhiên và kinh tế - xã hội Tây Nam Bộ ........ 51
2.2.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh An Giang ........................................ 52
2.3. Khái quát về Trƣờng đại học An Giang ............................................ 56
2.3.1. Quá trình hình thành Trường đại học An Giang ............................. 56
2.3.3. Tổ chức nhà trường ......................................................................... 56
2.3.4. Tình hình hoạt động của Trường đại học An Giang ...................... 57
2.3.5. Một số điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục đại học ................. 60
2.4. Thực trạng đội ngũ giảng viên Trƣờng đại học An Giang .............. 65
2.4.1. Số lượng đội ngũ giảng viên ........................................................... 65
2.4.2. Chất lượng đội ngũ giảng viên ........................................................ 66
2.4.3. Cơ cấu đội ngũ giảng viên .............................................................. 68
2.5. Thực trạng phát triển ĐNGV Trƣờng đại học An Giang theo tiếp
cận quản lí nhân lực ................................................................................... 70
2.5.1. Quy hoạch đội ngũ giảng viên trường đại học ................................ 70
2.5.2. Tổ chức phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học .................... 72
2.5.3. Ý kiến đánh giá chung .................................................................... 76
Footer Page 7 of 258.


Header Page 8 of 258.

vi

2.5.4. Ý kiến đánh giá của CBQL về ĐNGV ........................................... 83

cho đội ngũ giảng viên làm việc và sáng tạo khoa học........................... 115
3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp ....................................................... 120
3.5. Thử nghiệm tác động vào thực tiễn ................................................. 121
3.5.1. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất
................................................................................................................. 121
3.5.2. Thử nghiệm một số giải pháp........................................................ 123
Footer Page 8 of 258.


Header Page 9 of 258.

vii

- Qui hoạch phát triển đội ngũ giảng viên theo chuyên ngành, .............. 124
- Đổi mới qui trình tuyển dụng đội ngũ giảng viên, ............................... 125
- Đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao năng lực GV, trọng tâm là
việc giảng dạy theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học..
................................................................................................................. 127
Tiểu kết chƣơng 3 ..................................................................................... 133
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 134
1. Kết luận ................................................................................................. 134
2. Khuyến nghị .......................................................................................... 135
CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ................ 137
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 138
PHỤ LỤC .................................................................................................. 148

Footer Page 9 of 258.


viii


Thống kê các hoạt động NCKH từ 2008 đến 2013

62

Bảng 2.5

Thống kê các hoạt động NCKH từ 2008 đến 2013

62

Bảng 2.6

Tổng hợp số lượng cán bộ, giảng viên toàn trường

65

Bảng 2.7

Bảng thống kê trình độ đội ngũ giảng viên Trường ĐH An

66

Giang
Bảng 2.8

Thống kê cơ cấu ĐNGV theo khoa đào tạo, tháng 12/2013

67


Số liệu dự kiến quy hoạch đào tạo bồi dưỡng CB-GV

70

(2011-2015)
Bảng 2.14

Ý kiến CBQL đánh giá về quản lí phát triển ĐNGV

71

Bảng 2.15

Thống kê trình độ CB, GV được tuyển dụng từ năm 2008 –
2014

72

Bảng 2.16

Thống kê trình độ CB, GV chuyển đi từ năm 2008 – 2014

72

Bảng 2.17

Thống kê số lượng CB, GV được cử đi học sau đại học từ
năm 2008

73

Ý kiến tự đánh giá của ĐNGV

78

Footer Page 10 of 258.


ix

Header Page 11 of 258.

Bảng 2.23

Tổng hợp trình độ nghiệp vụ sư phạm của giảng viên Trường
ĐHAG

79

Bảng 2.24

Ý kiến của GV về năng lực sư phạm của ĐNGV

79

Bảng 2.25

Ý kiến tự đánh giá của GV về năng lực NCKH của ĐNGV

80


85

Bảng 2.31

Ý kiến đánh giá về mức độ đáp ứng công việc của SV tốt
nghiệp

85

Bảng 2.32

Thống kê các khóa đào tạo, bồi dưỡng

87

Bảng 2.33

Thông tin về 72 cán bộ quản lí tham gia khảo sát

88

Bảng 3.1

Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp

121

Bảng 3.2

Kết quả khảo sát mức độ khả thi của các giải pháp

Bảng 3.7

Kết quả từ các phân tích t-test trên thang đo niềm tin

132

Footer Page 11 of 258.


x

Header Page 12 of 258.

DANH MỤC SƠ ĐỒ
Tên sơ đồ

Trang

Mô hình tổng thể của người giảng viên trong nền giáo dục

26

STT
Sơ đồ 1.1

hiện đại
Sơ đồ 1.2

Dự báo biên chế trong tương lai


100

Sơ đồ 3.2

Nội dung cơ bản về đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV Trường
ĐH An Giang

105

Sơ đồ 3.3

Mối quan hệ giữa các giải pháp

120

Sơ đồ 3.4

Đổi mới qui trình tuyển dụng ĐNGV

125

Sơ đồ 3.5

Các hoạt động của giảng viên và sinh trong tiến trình học
nhóm

138

Footer Page 12 of 258.


Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI xác định: “Phát triển giáo dục là
quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng
chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi
mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu
then chốt” và “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ cán bộ
lãnh đạo, quản lí giỏi; đội ngũ cán bộ khoa học, công nghệ, văn hóa đầu đàn; đội ngũ
Footer Page 13 of 258.


Header Page 14 of 258.

2

doanh nhân và lao động lành nghề” [27], để giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao
dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng
đất nước, xây dựng văn hóa và con người Việt Nam.
Ngày 04/11/2013, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã kí ban hành nghị quyết Hội
nghị lần thứ 8, Ban chấp hành Trung ương khóa XI (nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi
mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nhấn mạnh: “chất lượng, hiệu quả giáo
dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề
nghiệp. Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các
phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành. Đào tạo thiếu gắn
kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động;
chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc.
Phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực
chất. Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo
kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức
nghề nghiệp”.
Nghị quyết hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn

khá thấp. Do vậy, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là sứ mệnh của trường đại
học và các cơ sở đào tạo, trong đó xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo là nhiệm vụ
đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao năng lực đào tạo của nhà trường đáp ứng nhu cầu
nhân lực phục vụ sự phát triển KT - XH của cả nước và của tỉnh An Giang.
Với việc mở rộng quy mô đào tạo đa ngành đáp ứng nhu cầu của người học hiện
nay, trong kế hoạch chiến lược phát triển trường đại học An Giang giai đoạn 2011 –
2020 xác định sứ mạng: “Trường đại học An Giang là trung tâm đào tạo đa ngành,
đa trình độ, đáp ứng nhu cầu học tập cho cộng đồng dân cư tỉnh An Giang và vùng
Đồng bằng sông Cửu Long; nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ đáp ứng
yêu cầu phát triển KT – XH của địa phương và của cả nước trong quá trình CNH,
HĐH và hội nhập quốc tế” [114]. Vì vậy, việc phát triển ĐNGV nhằm đáp ứng yêu
cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển KT - XH của tỉnh là cần
thiết.
Xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn đề tài "Phát triển đội ngũ giảng viên trường
đại học An Giang theo tiếp cận quản lí nhân lực" làm đề tài luận án.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, thực tiễn về phát triển đội ngũ GVĐH, đề xuất giải
pháp phát triển ĐNGV trường đại học An Giang đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực
cho tỉnh An Giang trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước hiện nay.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác phát triển đội ngũ giảng viên Trường đại học.
Footer Page 15 of 258.


Header Page 16 of 258.

4

3.2. Đối tượng nghiên cứu

Footer Page 16 of 258.


Header Page 17 of 258.

5

7.1.1. Tiếp cận lí luận
Tiếp cận lí luận của Đảng, Nhà nước và quan điểm của thời đại về phát triển
nguồn nhân lực đối với ĐNGV theo tính hệ thống nhằm phân tích, tổng hợp các tài
liệu làm cơ sở nghiên cứu và vận dụng cụ thể các lí thuyết tổng quát vào việc xác định
các giải pháp phát triển ĐNGV.
7.1.2. Tiếp cận thực tiễn
Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng ĐNGV trường ĐH An Giang trong nền
kinh tế thị trường định hướng XHCN, đào tạo nhân lực tuân thủ những qui luật chung
về phát triển KT – XH và quy luật cơ bản của thị trường, đặc biệt là qui luật cung - cầu.
Chất lượng ĐNGV phải đáp ứng được yêu cầu đào tạo nhân lực cho XH, yêu cầu của
thị trường lao động.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
7.2.1. Phương pháp tổng hợp, phân tích dữ liệu
Phương pháp tổng hợp, phân tích được sử dụng để thu thập, xử lý, đánh giá dữ
liệu từ các văn bản, tài liệu của Bộ GD&ĐT và các cơ quan liên quan về thực trạng
quản lý phát triển ĐNGV đáp ứng nhu cầu xã hội.
7.2.2. Phương pháp khảo sát
Căn cứ mục đích của đề tài, tổ chức điều tra, khảo sát, đánh giá mức độ đáp ứng
nhu cầu xã hội của ĐNGV trường ĐH An Giang và thực trạng quản lý nhà nước về
phát triển ĐNGV hiện nay thông qua các phiếu hỏi lấy ý kiến trả lời từ các CBQL, GV,
SV tốt nghiệp và các nhà quản lý; tiếp theo sẽ sử dụng phương pháp thống kê để xử lý
các số liệu và kết quả điều tra.
7.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

trường thuận lợi cho đội ngũ giảng viên làm việc và sáng tạo khoa học là then chốt.
9. Đóng góp mới của Luận án
Kết quả nghiên cứu có ba đóng góp chính sau:
Thứ nhất, làm phong phú thêm lí luận về phát triển ĐNGV trường đại học, vận
dụng các lí thuyết quản lí và phát triển nguồn nhân lực vào việc nghiên cứu, qui hoạch
để phát triển ĐNGV phù hợp với đặc điểm của trường đại học địa phương nói riêng
và các trường đại học cả nước nói chung. Những điều đó, có ý nghĩa rất lớn vì nó sẽ
giúp ích cho các trường ĐH chủ động và mạnh dạn hoạch định chiến lược phát triển
ĐNGV ngắn hạn, dài hạn, đối ứng với những yêu cầu ngày càng cao về giáo dục và
đào tạo.
Thứ hai, Luận án đã phân tích thực trạng về phát triển ĐNGV của trường ĐH.
Đồng thời, nêu bật được tình hình hoạt động phát triển ĐNGV trong thực tiễn, mặt
mạnh, mặt yếu; mức độ thành công, những nguyên nhân của tồn tại, bất cập về các
giải pháp phát triển ĐNGV mà trường đại học An Giang đã áp dụng trong thực tế.
Thứ ba, Luận án đã xác định được 5 giải pháp lớn về phát triển ĐNGV của trường
đại học An Giang: Xác định qui hoạch, kế hoạch phát triển ĐNGV phù hợp với động thái
Footer Page 18 of 258.


Header Page 19 of 258.

7

phát triển của nhà trường; Tổ chức tuyển chọn, sử dụng ĐNGV nâng cao chất lượng
theo hướng chuẩn hóa; Chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV để nâng cao năng lực
đào tạo của nhà trường đảm bảo sự phát triển bền vững trường đại học An Giang; Tăng
cường sự kiểm tra, đánh giá đối với công tác phát triển ĐNGV để thực hiện được mục
tiêu phát triển của nhà trường; Xây dựng cơ chế và cụ thể hóa chính sách tạo môi
trường thuận lợi cho ĐNGV làm việc, sáng tạo khoa học, từ đó giúp nhà trường triển
khai thực hiện để nâng cao phẩm chất, năng lực ĐNGV, coi đây là cơ sở nền tảng, là yếu

cách là phát triển nguồn nhân lực của từng lĩnh vực, từng ngành riêng biệt, nội dung
và cách giải quyết vấn đề có sự khác nhau về mức độ và phụ thuộc vào điều kiện thực
tế của mỗi quốc gia và của mỗi một giai đoạn lịch sử cụ thể.
Nhà xã hội học người Mỹ, Leonard Nadle vào năm 1980 đã đưa ra sơ đồ quản lý
nguồn nhân lực để mô tả mối quan hệ và các nhiệm vụ của công tác quản lý nguồn
nhân lực. Theo ông, quản lý nguồn nhân lực gồm có 3 nhiệm vụ chính là: : i) Phát triển
nguồn nhân lực (GD&ĐT, bồi dưỡng, phát triển, nghiên cứu, phục vụ); ii) Sử dụng nguồn
nhân lực (tuyển dụng, sàng lọc, bố trí, đánh giá, đãi ngộ, kế hoạch hoá sức lao động); iii)
Môi trường nguồn nhân lực (mở rộng chủng loại việc làm, mở rộng qui mô làm việc, phát
triển tổ chức) [29, tr.26].
Kết quả nghiên cứu của Leonard Nadle đã được nhiều nước trên thế giới sử dụng
vào việc phát triển nhân lực. Christian Batal (Pháp) trong bộ sách “Quản lí nguồn nhân
lực trong khu vực nhà nước”[19, tr.257, tập 2] cũng đã khai thác theo hướng này và đưa
ra một lí thuyết tổng thể về quản lí phát triển nguồn nhân lực. Khi nghiên cứu Christian
Batal đã sử dụng kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học khác như: giáo dục học, dự
báo, dân số học, toán học... để đưa ra một bức tranh hoàn chỉnh của nhiệm vụ quản lý
phát triển nguồn nhân lực, bao gồm từ khâu kiểm kê, đánh giá đến nâng cao năng lực,
hiệu lực của nguồn nhân lực.
Các tác giả David Coghlan [129], Philip Selznick [136] và T. Burns [141] cũng
có sự nghiên cứu tương tự, nhưng để phục vụ cho quản trị nhân sự trong nhà máy và
Footer Page 20 of 258.


Header Page 21 of 258.

9

các doanh nghiệp.
1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu về GV và ĐNGV
Khi nghiên cứu về phát triển ĐNGV, ngoài sự thống nhất về nội dung các nhiệm


Header Page 22 of 258.

10

Hàn Quốc [54], Nhật Bản [58] và nhiều nước khác. Trong GDĐH, một cách tiếp cận
tương tự: Giảng viên đại học = Nhà giáo + Nhà khoa học + Nhà quản lý + Nhà cung
ứng xã hội, đã được đưa ra về quan niệm và yêu cầu phát triển GV trong bối cảnh hội
nhập [40].
1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
Từ khi cải cách giáo dục 1950, 1956 đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp và
chống Mỹ, nước ta đã có những bài học được đúc kết từ các phong trào thi đua
trong công tác dạy và học, tự bồi dưỡng của đội ngũ nhà giáo, như: “Căn cứ vào
nhu cầu của kháng chiến và điều kiện thực tế mà mở trường. Phải sinh động về cấu
tạo chương trình và qui định thời gian học, hình thức học,… học đi đôi với hành.
Sinh viên phát huy tinh thần tự lực cánh sinh, xây dựng lấy trường sở, lớp học, sắm
dụng cụ và tham gia công tác kháng chiến, hoạt động xã hội. Thiết thực là chính,
nhưng phải đề cao chất lượng. Rèn luyện cho sinh viên tinh thần sẵn sàng phục vụ
tiền tuyến, sẵn sang chiến đấu” [53, tr.145]. Trong lĩnh vực GDĐH những năm gần
đây, nhiều giải pháp phát triển ĐNGV đã được nghiên cứu và áp dụng. Đặc biệt, từ
khi tiến hành đổi mới cơ bản và toàn diện GDĐH Việt Nam theo tinh thần Nghị
quyết 14/NQ-CP của Chính phủ thì nhiều dự án và công trình khoa học liên quan
đến ĐNGV đã được thực hiện. Có thể kể đến các công trình và tác giả theo từng
chủ đề nghiên cứu, như sau:
1.1.2.1. Các công trình nghiên cứu đề cập về vai trò nguồn nhân lực:
Trong những năm qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý phát triển
nguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta như: [34], [45], [67], [70],
[85], [91], [92]... Mỗi công trình đề cập đến những khía cạnh khác nhau, nhưng điểm
chung có thể rút ra là: khẳng định vai trò của nguồn nhân lực trong phát triển KT - XH;
thống nhất cơ bản với các nghiên cứu của thế giới về nội dung phát triển nguồn nhân

Chính phủ về “Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 –
2020”. Ngày 13 tháng 6 năm 2010, Thủ tướng Chính phủ kí quyết định ban hành “Chiến
lược phát triển giáo dục 2011 – 2020”; nội dung chiến lược đã nhìn nhận lại tình hình giáo
dục Việt Nam thời gian qua, đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu, những cơ hội và thách thức,
đồng thời đưa ra mục tiêu và tám giải pháp phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020.
Nhiều tổ chức và các nhà khoa học đã nghiên cứu và đánh giá về GDĐH Việt
Nam dưới những góc độ khác nhau: Dự án GDĐH 1 (Sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế
giới), có nghiên cứu “Khảo sát tình hình việc làm của SV tốt nghiệp ĐH&CĐ”; Dự án
GDĐH 2, có tiểu thành phần nhằm “Nâng cao năng lực nghiên cứu, cải tiến giảng dạy,
học tập, tạo lập gắn kết giữa nghiên cứu, giảng dạy và nhu cầu phát triển KT - XH”;
“Báo cáo đánh giá của chuyên gia Hoa Kì về một số chương trình GDĐH của Việt Nam”,
do VEF tổ chức thực hiện; “Kết quả tự đánh giá và đánh giá ngoài 20 trường ĐH trong
các năm từ 2005 đến 2007” (có sự tham gia của các chuyên gia Hà Lan và Hoa Kì); Bùi
Mạnh Nhị (Chủ nhiệm đề tài) [87], “Các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng GDĐH”,
Footer Page 23 of 258.


Header Page 24 of 258.

12

(Đề tài cấp Bộ trọng điểm, do Trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện từ tháng
4/2004 đến tháng 4/2006). Viện Khoa học Lao động và Xã hội Việt Nam cùng với Ngân
hàng Thế giới đã có nghiên cứu “GDĐH Việt Nam và kỹ năng cho tăng trưởng”, báo cáo
này đề cập đến cơ hội tiếp cận và chất lượng hệ thống GDĐH ở Việt Nam, là cơ sở để
giúp cho quá trình tiếp tục xây dựng, thực hiện thành công Đề án Đổi mới GDĐH và
giúp xây dựng kế hoạch hành động khả thi cho GDĐH, theo ba bước chính sau: (1) Xây
dựng tầm nhìn toàn diện cho GDĐH thông qua xác định những kết quả và đầu ra
chính của một hệ thống có chất lượng, và vị trí hiện tại của Việt Nam liên quan đến
các kết quả và đầu ra đó; (2) Xây dựng môi trường thuận lợi để thực hiện tầm nhìn đó

lịch sử dân tộc để nhận diện các yếu tố truyền thống của nó; (3) Phân tích và đánh giá
thực trạng nguồn nhân lực GDĐH nước ta hiện nay để tìm ra những nguyên nhân dẫn
đến mặt yếu kém; (4) Nhận định về cơ hội, thách thức đối với GDĐH nước ta trong
vài thập niên đầu thế kỉ 21 và xác định các mục tiêu, nguyên tắc, nhiệm vụ chiến lược
cho sự phát triển nguồn nhân lực GDĐH nước ta; (5) Đề xuất các giải pháp chính
nhằm thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ trên.
Nguyễn Phú Bình, tác giả bài “Khơi dậy nguồn lực chất xám của cộng đồng
người Việt Nam ở nước ngoài”, qua phân tích tình hình phân bố, trình độ đội ngũ tri
thức của kiều bào sống ở nước ngoài đã khẳng định: “Với số lượng Việt kiều đông đảo,
cư trú tại hầu khắp các nước có trình độ về khoa học, công nghệ và kinh tế, được đào
luyện trong môi trường phát triển, cạnh tranh và cập nhật thông tin, trí thức kiều bào
là tiềm năng, vốn quí của đất nước. Nếu huy động tốt, nguồn lực này sẽ có thể giúp đất
nước đi tắt, đón đầu, góp phần thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH đất nước”[6, tr.5].
Trong chuyên khảo “Quản lý giáo dục”, các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc
Hải, Đặng Quốc Bảo, sau khi đề cập những vấn đề chung về xây dựng và phát triển
đội ngũ giáo viên; cuốn sách đã đề ra việc quản lý phát triển đội ngũ GV trong một
nhà trường theo ba vấn đề chủ yếu: Đủ về số lượng; mạnh về chất lượng; đồng bộ về
cơ cấu [52, tr.272-278]. Chuyên khảo “Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội
ngũ giáo viên”, các tác giả Đặng Quốc Bảo, Đỗ Quốc Anh, Đinh Thị Kim Thoa, sau
khi đề cập những vấn đề chung về phẩm chất - năng lực người thầy, nghề thầy trong
bối cảnh phát triển mới; cuốn sách đã đề ra các con đường để người thầy tự tìm hiểu
nâng cao được phẩm chất, năng lực của bản thân, đáp ứng yêu cầu của nhà giáo trong
điều kiện đất nước thực hiện hội nhập và công nghiệp hóa, đưa giáo dục vào sự chuẩn
hóa, hiện đại hóa [3].
Thực hiện Chỉ thị 40/CT-TW của Ban Bí thư về “Xây dựng nâng cao chất lượng
đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD giai đoạn 2005 - 2010”, Viện Chiến lược và Chương
trình giáo dục đã nghiên cứu đánh giá thực trạng đội ngũ nhà giáo Việt Nam, làm căn
cứ cho các quyết định có liên quan tới đội ngũ nhà giáo. Khi đề cập vấn đề GV trong
GDĐH, bản báo cáo khuyến nghị những khía cạnh cần được đặc biệt quan tâm nhằm
nâng cao năng lực về chuyên môn cho cả ĐNGV: (a) Khả năng sử dụng ngoại ngữ để