Header Page 1 of 16.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

---------------

NGUYỄN THỊ NGỌC VÂN

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã ngành: 60340102

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 01 năm 2014

Footer Page 1 of 16.


Header Page 2 of 16.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI CÔNG NGHỆ TP.HCM

---------------

NGUYỄN THỊ NGỌC VÂN

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH

TS. Trương Quang Dũng

Chủ tịch

2

TS. Phan Mỹ Hạnh

Phản biện 1

3

TS. Phạm Thị Nga

Phản biện 2

4

TS. Nguyễn Đình Luận

Ủy viên

5

TS. Nguyễn Hữu Thân

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã được sửa
chữa (nếu có)


Tên đề tài:

Nâng cao năng lực cạnh tranh của trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí
Minh
II.

Nhiệm vụ và nội dung

Luận văn này được thực hiện nhằm mục tiêu nghiên cứu và đề ra giải pháp nâng cao
năng lực cạnh tranh của trường Đại học Công nghệ TP. HCM. Nội dung chính của
luận văn gồm 3 phần:
Phần 1 - Cơ sở lý luận: Hệ thống lại các khái niệm cơ bản nhất về năng lực
cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Phần 2 - Nghiên cứu thực trạng năng lực cạnh tranh: luận văn tóm tắt sơ lược
quá trình hình thành, phát triển, sơ đồ tổ chức của trường Đại học Công nghệ
TP.HCM. Đồng thời, luận văn phân tích các yếu tố môi trường bên trong, bên ngoài
ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, việc phân tích những ưu, khuyết
điểm trong năng lực cạnh tranh cũng là cơ sở để đưa ra giải pháp thích hợp cho nhà
trường.
Phần 3 – Đề xuất giải pháp: Luận văn đã phân tích những cơ hội và thách thức
cùng với những định hướng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Từ đó, xây dựng
những giải pháp nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
III. Ngày giao nhiệm vụ: 07/08/2013
IV.

Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 30/12/2013

V.



LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự động viên, giúp đỡ từ
nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ Lưu Thanh Tâm đã hướng dẫn
tận tình, nghiêm túc, có bài bản khoa học giúp tôi có thể hoàn thành được luận văn
thạc sỹ này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy/Cô giảng dạy lớp cao học 12SQT13 đã
truyền đạt những kiến thức quý báu, làm nền tảng tốt giúp cho tôi có phương pháp
và tư duy khoa học. Đồng thời, tôi cũng gửi lời cảm ơn tới các lãnh đạo Phòng,
Khoa, Ban, các anh/chị, các bạn đồng nghiệp hiện đang công tác tại Trường Đại
học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (HUTECH) đã giúp tôi rất nhiều trong quá
trình tìm hiểu thực tế, thu thập dữ liệu để thực hiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 12 năm 2013
Người thực hiện luận văn
Nguyễn Thị Ngọc Vân

Footer Page 6 of 16.


Header Page 7 of 16.

iii

TÓM TẮT
Nhận thức được tầm quan trọng, sự cần thiết nâng cao năng lực cạnh tranh
của HUTECH trong thời buổi gia tăng về số lượng của các trường Đại học, Cao
đẳng hiện nay, đồng thời phân tích thực trạng, từ đó đề xuất giải pháp thích hợp để
nâng cao uy tín, thế mạnh, thương hiệu của HUTECH, đề tài: “ Nâng cao năng lực

at moment increase in the number of universities and colleges, situation analysis
and proposes solutions appropriate to enhance the reputation, brand and strengths
of HUTECH, thesis: "Enhance the competitiveness of Ho Chi Minh University of
Techology" was born.
In Chapter 1, the author raises some concepts of competition,
competitiveness and the importance of improving competitiveness. In addition,
author have analyzed the factors that affect competitiveness, from the inside
elements: human, financial, material and technical, ... to external factors:
customers, suppliers, and competitors,...
In chapter 2, the author presents the history of formation and development of
the Hutech. From there, analysis of external environmental factors and internal
affects the competitiveness of the school. After analyzing the current situation, the
author makes clear the advantages, limitations, which serve as a basis to propose
solutions and recommendations necessary to improve the competitiveness of
HUTECH.
In chapter 3, the author presents the opportunities and challenges ahead in
improving the competitiveness of the Hutech. From the orientation, the author
propose strategic tasks contributing to the competitiveness of HUTECH.
From the results of thesis show that the enhance competitiveness is essential
for HUTECH in the current period. This research helps to Board of Trustees, Board
of Rectors have basis in the selection of the most suitable solutions to enhance the
competitiveness and strengthen its position in the market of education Vietnam.

Footer Page 8 of 16.


Header Page 9 of 16.

v




Header Page 10 of 16.

vi
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TRƯỜNG
ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM TRONG THỜI GIAN QUA....................15
2.1 Tổng quan về ngành giáo dục ......................................................................15
2.1.1 Vai trò của ngành giáo dục ...................................................................15
2.1.2 Xu thế đổi mới giáo dục ở Việt Nam ....................................................15
2.2 Sự hình thành và phát triển của trường Đại học Công nghệ TP. HCM .........17
2.2.1 Sự hình thành và phát triển ...................................................................17
2.2.2 Cơ cấu tổ chức......................................................................................18
2.2.3 Các bậc, hệ đào tạo...............................................................................21
2.2.4 Các ngành đào tạo ................................................................................22
2.3 Thực trạng các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của trường Đại học
Công nghệ TP. HCM.........................................................................................27
2.3.1 Các yếu tố môi trường bên trong ..........................................................27
2.3.1.1 Tổ chức và quản lý đào tạo ............................................................27
2.3.1.2 Cơ sở vật chất ................................................................................29
2.3.1.3 Chương trình đào tạo .....................................................................33
2.3.1.4 Nguồn nhân lực .............................................................................35
2.3.1.5 Nguồn tài chính phục vụ đào tạo....................................................38
2.2.3.6 Thương hiệu và hoạt động quảng bá thương hiệu...........................41
2.3.2 Các yếu tố môi trường bên ngoài ..........................................................42
2.3.2.1 Kinh tế - xã hội ..............................................................................42
2.3.2.2 Chính sách và các quy định của pháp luật ......................................44
2.3.2.3

Khoa học công nghệ phát triển....................................................45

3.3.2 Tăng cường đầu tư về cơ sở vật chất để góp phần nâng cao chất lượng
dạy và học .....................................................................................................68
3.3.3 Đổi mới chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội....................70
3.3.4 Tích cực tham khảo kinh nghiệm của các trường đại học khác trong xây
dựng mô hình quản lý đào tạo .......................................................................71
3.4 Một số kiến nghị cụ thể ...............................................................................72
3.4.1 Đối với Bộ Giáo dục & Đào tạo............................................................72
3.4.2 Đối với nhà nước ..................................................................................73
3.4.3 Đối với nhà trường ...............................................................................74
KẾT LUẬN ..........................................................................................................82

Footer Page 11 of 16.


Header Page 12 of 16.

viii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BGH
CB - GV - NV
CB - NV
CBQL
CĐ
CNTT
CTĐT
ĐH
EFE
EFQM
GD&ĐT

Giáo sư
Giảng viên
Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh
Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong
Kế toán - Tài chính - Ngân hàng
Khảo Thí & Đảm bảo Chất lượng
Phó giáo sư
Quản trị kinh doanh
Sinh viên
Trung cấp chuyên nghiệp
Thực hành
Thí nghiệm
Thành phố Hồ Chí Minh
Tiến sỹ


Header Page 13 of 16.

ix
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Các bậc, hệ đào tạo ...............................................................................24
Bảng 2.2: Các ngành đào tạo hệ đại học chính quy................................................26
Bảng 2.3: Các ngành đào tạo hệ cao đẳng chính quy .............................................27
Bảng 2.4: Các ngành đào tạo hệ đại học văn bằng 2 ..............................................27
Bảng 2.5: Các ngành đào tạo hệ đại học liên thông từ cao đẳng ............................28
Bảng 2.6: Các ngành đào tạo hệ đại học liên thông từ trung cấp............................28
Bảng 2.7: Các ngành đào tạo hệ đại học vừa làm vừa học .....................................28
Bảng 2.8: Các ngành đào tạo hệ cao đẳng liên thông từ trung cấp .........................29
Bảng 2.9: Các ngành đào tạo hệ cao đẳng thực hành .............................................29
Bảng 2.10: Các ngành đào tạo hệ trung cấp chuyên nghiệp ...................................29

Trong những năm gần đây, nhu cầu học tập nói chung và học Đại học nói riêng
ngày càng tăng. Theo đó, số trường Đại học ngoài công lập ra đời ngày càng nhiều.
Những tín hiệu trên là đáng mừng, nhưng phải nhìn nhận rằng nền giáo dục của
nước ta chỉ mới phát triển về số lượng, còn về chất lượng chưa thật sự như mong
muốn. Đó chính là vấn đề xã hội quan tâm tìm lời giải ngắn mà hiệu quả nhất cho
bài toán nâng cao chất lượng giáo dục Đại học. Đặc biệt, việc gia nhập WTO làm
cho sự cạnh tranh về nguồn nhân lực là rất lớn. Trong khi sinh viên ra trường phần
lớn thiếu kinh nghiệm thực tiễn và chưa vận dụng tốt kiến thức đã học, số khác làm
việc không đúng chuyên môn. Trước tình hình đó, các trường Đại học phải nghiêm
túc định vị bản thân, vận dụng những mô hình quản lý thích hợp để nâng cao uy tín,
thế mạnh, thương hiệu của mình là nhiệm vụ cấp thiết.
Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (HUTECH) được thành
lập từ năm 1995, tiền thân là Đại học Kỹ thuật Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh.
Trải qua 18 năm, với tôn chỉ Tri thức – Đạo đức – Sáng tạo, trường luôn hướng đến
mục tiêu đào tạo sinh viên phát triển toàn diện kiến thức chuyên môn và kỹ năng
nghề nghiệp, năng động - bản lĩnh - tự tin hội nhập với cộng đồng quốc tế, đảm
nhận tốt công việc trong môi trường đa lĩnh vực, đa văn hoá. Để khẳng định vai trò
giáo dục tiên phong của mình và trở thành đơn vị đào tạo uy tín, tin cậy trong cả
nước, trường đã không ngừng phát triển cả về chất là lượng. Với mong muốn góp
phần đắc lực trong việc thúc đẩy sự lớn mạnh về thương hiệu của nhà trường, đề tài:
“ Nâng cao năng lực cạnh tranh của Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ
Chí Minh” ra đời.
2. Mục tiêu của đề tài
Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của HUTECH trong
xu thế đổi mới giáo dục
Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của trường dựa trên việc tìm hiểu
các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh

Footer Page 15 of 16.


tổng hợp số liệu, dữ liệu nhằm xác định mục tiêu cũng như lựa chọn các giải
pháp nâng cao năng lực cạnh tranh.

5. Ý nghĩa thực tiễn
Đề tài giúp cho trường HUTECH có cái nhìn rõ hơn về tình hình hoạt động
hiện nay của trường; từ đó nhận ra được những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực
cạnh tranh để có những giải pháp phù hợp cho việc nâng cao năng lực cạnh
tranh của mình; xác định vị thế, nâng tầm thương hiệu của trường trong nền giáo
dục trong và ngoài nước.

Footer Page 16 of 16.


Header Page 17 of 16.

3
6. Kết cấu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục, nội dung của
luận văn bao gồm 3 chương sau đây:
Chương 1: Cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh
Chương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của trường Đại học Công nghệ
TP. HCM trong thời gian qua
Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của trường Đại học Công
nghệ TP. HCM

Footer Page 17 of 16.


Header Page 18 of 16.


Footer Page 18 of 16.


Header Page 19 of 16.

5
doanh nghiệp, đây chính là năng lực cạnh tranh mà mỗi doanh nghiệp cố gắng đạt
được, là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện các chiến lược kinh doanh của mình. [3]
Như vậy, nhìn chung năng lực cạnh tranh có thể hiểu là khả năng khai thác,
huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực và các điều kiện khách quan một cách
có hiệu quả nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh trước đối thủ, đảm bảo cho doanh nghiệp
có thể tồn tại và phát triển trên thị trường. Có 2 loại: cạnh tranh lành mạnh và cạnh
tranh không lành mạnh.
Cạnh tranh lành mạnh là loại cạnh tranh theo đúng quy định của pháp
luật, đạo đức xã hội, đạo đức kinh doanh. Cạnh tranh có tính chất thi đua, thông qua
đó mỗi chủ thể nâng cao năng lực của chính mình mà không dùng thủ đoạn triệt hạ
đối thủ. Phương châm của cạnh tranh lành mạnh là “không cần phải thổi tắt ngọn
nến của người khác để mình tỏa sáng”.
Cạnh tranh không lành mạnh là bất cứ hành động nào trong hoạt động kinh tế
trái với đạo đức nhằm làm hại các đối thủ kinh doanh hoặc khách hàng. Và cũng
gần như sẽ không có người thắng nếu việc kinh doanh được tiến hành giống như
một cuộc chiến. Cạnh tranh khốc liệt mang tính tiêu diệt chỉ dẫn đến một hậu quả
thường thấy sau các cuộc cạnh tranh khốc liệt là sự sụt giảm mức lợi nhuận ở khắp
mọi nơi.
1.1.3 Lợi thế cạnh tranh
Theo quan điểm truyền thống cổ điển, các nhân tố sản xuất như: đất đai, vốn,
lao động là những yếu tố thuộc về tài sản hữu hình được coi là nhân tố để tạo ra lợi
thế cạnh tranh.
Theo Michael Porter, trong tác phẩm Competitive advantage cho rằng, tùy
theo mỗi doanh nghiệp có những lợi thế cạnh tranh khác nhau, để có thể thành công

đem lại những giá trị cao hơn trong nhận thức của khách hàng. [6]
Tuy nhiên, để duy trì lợi thế cạnh tranh, theo Micheal Porter, phải đáp ứng
được các điều kiện như tận dụng lợi thế từ những sản phẩm độc quyền về công
nghệ, danh tiếng thương hiệu, nguồn gốc khác biệt càng nhiều thì các đối thủ càng
khó bắt chước và phải không ngừng cải tiến nâng cấp, luôn tạo ra những lợi thế
cạnh tranh mới nhanh hơn đối thủ để thay thế những cái cũ. Vì thế, năng lực cạnh
tranh của doanh nghiệp được thể hiện bằng khả năng bù đắp chi phí, duy trì lợi
nhuận và được đo bằng sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp trên thị trường. Các
doanh nghiệp phải nỗ lực tăng cường năng lực cạnh tranh của chính mình bằng việc
thúc đẩy công tác nghiên cứu và triển khai công nghệ, nâng cao trình độ nguồn nhân

Footer Page 20 of 16.


Header Page 21 of 16.

7
lực, tăng hiệu quả hoạt động tài chính, đa dạng hoá và nâng cao chất lượng sản
phẩm… tạo điều kiện hạ giá thành và giá bán ra của sản phẩm hàng hoá.
Việc nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển
trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt và quyết liệt. Các doanh nghiệp cần
phải có các chiến lược và giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm vượt trội
so với các đối thủ. Điều này sẽ giúp quyết định sự sống còn của doanh nghiệp.
Với chiến lược chi phí thấp nhất, công ty tạo lợi thế cạnh tranh bằng cách tạo
ra sản phẩm với chi phí thấp nhất. Qua đó sẽ tập trung vào công nghệ, cách thức
quản lý để giảm chi phí chứ không tập trung vào khác biệt hóa sản phẩm và tiên
phong trong lĩnh vực nghiên cứu, đưa ra tính năng mới, sản phẩm mới. Vì thế các
sản phẩm của công ty thường có khả năng cạnh tranh mạnh trên thị trường, tạo rào
cản thâm nhập thị trường trước đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên, rủi ro lớn và nguy hại
nhất là việc dễ dàng bị các đối thủ cạnh tranh bắt chước.

quá trình xây dựng tổng hợp nhiều khía cạnh, từ bộ máy tổ chức, lãnh đạo, đến các
chiến lược sản xuất – kinh doanh: chiến lược sản xuất, chiến lược nhân sự, chiến
lược thị trường,... đặc biệt là chiến lược cạnh tranh. Doanh nghiệp cần thấy rõ ảnh
hưởng của các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh để có các biện pháp tích
cực nhằm hạn chế hoặc loại trừ những ảnh hưởng tiêu cực. Các yếu tố tác động đến
năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp có thể chia làm hai nhóm: các yếu tố bên
trong và các yếu tố bên ngoài.
1.2.1 Các yếu tố bên trong
Các yếu tố bên trong bao gồm: nguồn nhân lực, nguồn lực về tài chính,
nguồn lực về vật chất kỹ thuật, trình độ quản lý, hoạt động marketing.
1.2.1.1 Nguồn nhân lực
Nguồn nhân lực được xem là yếu tố quan trọng, có ý nghĩa sống còn với mọi
tổ chức trong tương lai. Đối với doanh nghiệp, nguồn nhân lực được chia làm các
cấp lãnh đạo cấp cao, các cấp trung gian và cấp cơ sở.
Với các quản trị viên cấp cao, đây là đội ngũ có ảnh hưởng rất lớn đến kết
quả sản xuất kinh doanh của công ty. Bao gồm thành phần ban giám đốc và các
trưởng, phó phòng ban. Nếu họ có năng lực quản lý tốt, có tầm nhìn xa và xây dựng
được những quan hệ tốt thì doanh nghiệp sẽ có sức cạnh tranh cao và ngược lại.
Với các quản trị viên cấp trung gian, đây là đội ngũ trực tiếp quản lý phân
xưởng sản xuất, đòi hỏi phải có kinh nghiệm công tác, khả năng ra quyết định và
điều hành công tác.

Footer Page 22 of 16.


Header Page 23 of 16.

9
Với đội ngũ quản trị viên cấp cơ sở: đây là đội ngũ có ảnh hưởng đến năng
lực cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua các yếu tố năng suất lao động, trình độ


Header Page 24 of 16.

10
thực hiện tốt nề nếp tổ chức cũng sẽ có ảnh hưởng lớn tới phương thức thông qua
quyết định của nhà quản trị, quan điểm của họ đối với các chiến lược và điều kiện
môi trường của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp biết kết hợp sức mạnh của các
thành viên biến thành sức mạnh tổng hợp thì sẽ tận dụng được nhiều lợi thế tiềm ẩn
trong tổ chức của mình.
1.2.1.5 Hoạt động Marketing
Trong xu thế phát triển của nền kinh tế, Marketing trở thành một hoạt động
không thể thiếu cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Hoạt động Marketing
bao gồm phân tích nhu cầu thị hiếu, nhu cầu thị trường và hoạch định các chiến
lược hữu hiệu về sản phẩm, giá cả, giao tiếp và phân phối phù hợp với thị trường
mà doanh nghiệp đang vươn tới, từ đó xây dựng mạng lưới phân phối với số lượng,
phạm vi và mức độ kiểm soát phù hợp, đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng
nhanh nhất. Do đó, tạo ra năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường hoạt
động Marketing là một yếu tố rất quan trọng.
Trên đây là những yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp. Việc xác định điểm
mạnh, điểm yếu bên trong doanh nghiệp sẽ là cơ sở để mỗi doanh nghiệp có thể tìm
ra những lợi thế cơ bản nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.
1.2.2 Các yếu tố bên ngoài
1.2.2.1 Môi trường vĩ mô
Môi trường vĩ mô bao gồm các yếu tố:
Kinh tế bao gồm các yếu tố như tốc độ tăng trưởng và sự ổn định của nền
kinh tế, sức mua, sự ổn định của giá cả, tiền tệ, lạm phát, tỷ giá hối đoái,... tất cả các
yếu tố này đều ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Những biến động của các yếu tố kinh tế có thể tạo ra cơ hội và cả những thách thức
với doanh nghiệp. Để đảm bảo thành công của hoạt động doanh nghiệp trước biến
động về kinh tế, các doanh nghiệp phải theo dõi, phân tích, dự báo biến động của

cơ quan chuyên môn.
Kỹ thuật - Công nghệ: Đây là nhân tố ảnh hưởng mạnh, trực tiếp đến doanh
nghiệp. Các yếu tố công nghệ thường biểu hiện như phương pháp sản xuất mới, kĩ
thuật mới, vật liệu mới, thiết bị sản xuất, các bí quyết, các phát minh, phần mềm
ứng dụng... Khi công nghệ phát triển, các doanh nghiệp có điều kiện ứng dụng các
thành tựu của công nghệ để tạo ra sản phẩm, dịch vụ có chất lượng cao hơn nhằm
phát triển kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy vậy, nó cũng mang lại cho
doanh nghiệp nguy cơ tụt hậu, giảm năng lực cạnh tranh nếu doanh nghiệp không
đổi mới công nghệ kịp thời.

Footer Page 25 of 16.