I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGễ VN DINH

ĐịNH TộI DANH ĐốI VớI TộI GIếT NGƯờI
THEO LUậT HìNH Sự VIệT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Đà Nẵng)

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2016


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGễ VN DINH

ĐịNH TộI DANH ĐốI VớI TộI GIếT NGƯờI
THEO LUậT HìNH Sự VIệT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Đà Nẵng)
Chuyờn ngnh: Lut hỡnh s v t tng hỡnh s
Mó s: 60 38 01 04

LUN VN THC S LUT HC

Ngi hng dn khoa hc: TS. NGUYN KHC HI

H NI - 2016



Phân loại các trƣờng hợp định tội danh đối với tội giết ngƣời ..................12

1.1.3.

Ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội giết ngƣời .................................17

1.2.

CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỊNH TỘI DANH
ĐỐI VỚI TỘI GIẾT NGƢỜI .......................................................................21

1.2.1.

Cơ sở pháp lý của định tội danh đối với tội giết ngƣời ...............................21

1.2.2.

Cơ sở khoa học của định tội danh đối với tội giết ngƣời ..........................26

1.3.

CÁC GIAI ĐOẠN ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI GIẾT NGƢỜI ......29

1.3.1.

Thu thập, kiểm tra, đánh giá toàn diện chứng cứ chứng minh sự thật
của vụ án giết ngƣời .....................................................................................30

1.3.2.


2.2.1.
2.2.2.

Định tội danh đối với tội giết ngƣời trong trƣờng hợp tội phạm hoàn thành ....44
Định tội danh đối với tội giết ngƣời trong các trƣờng hợp đặc biệt ............59

2.2.3.

Một số tồn tại, hạn chế và các nguyên nhân cơ bản ....................................68

Chương 3: NHỮNG YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT

3.1.

LƯỢNG ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI GIẾT NGƯỜI TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG .......................................................80
CÁC YÊU CẦU BẢO ĐẢM CHẤT LƢỢNG ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI

3.1.1.
3.1.2.
3.1.3.
3.2.

VỚI TỘI GIẾT NGƢỜI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ........80
Yêu cầu về chính trị, xã hội.........................................................................80
Yêu cầu về lý luận và thực tiễn ...................................................................81
Yêu cầu về lập pháp hình sự .......................................................................82
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM



Số hiệu,
bảng, biểu đồ

Tên bảng, biểu đồ

Trang

Bảng 2.1: Tình hình xét xử chung và tình hình xét xử tội giết
ngƣời của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng trong
giai đoạn 05 năm (2011 – 2015)

42

Bảng 2.2: Tỷ lệ tình hình xét xử chung và tình hình xét xử tội giết
ngƣời của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng trong
giai đoạn 05 năm (2011 - 2015)
Biểu đồ 2.1: Tình hình xét xử chung và tình hình xét xử tội giết
ngƣời của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng trong
giai đoạn 05 năm (2011 – 2015)

43

42


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tính mạng con ngƣời là giá trị cao nhất của con ngƣời. Quyền đƣợc sống,
đƣợc tôn trọng và bảo vệ là quyền cơ bản hàng đầu của con ngƣời, của công dân.

nhiều địa bàn, bao gồm cả thành phố Đà Nẵng, gây thiệt hại về tính mạng và sức
khỏe của con ngƣời, ảnh hƣởng đến an ninh và trật tự chung của xã hội với nhiều
thủ đoạn tinh vi từ chủ thể thực hiện tội phạm. Bộ luật hình sự do Nhà nƣớc ban
hành quy định các hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm, tuy vậy những
quy định này chỉ nêu lên các dấu hiệu đặc trƣng cơ bản nhất của một cấu thành tội
phạm, trong khi trên thực tế tội phạm xảy ra vô cùng phức tạp và đa dạng. Có khá
nhiều trƣờng hợp khi tập hợp các dấu hiệu thực tế của cấu thành tội phạm có những
dấu hiệu giống nhau nên thƣờng dễ bị lúng túng gây nhiều tranh cãi và dẫn đến định
tội danh thiếu chính xác, chẳng hạn việc xác định lỗi cũng nhƣ một số tình tiết định
tội của các hành vi xâm phạm tính mạng con ngƣời nhƣ tội giết ngƣời và giết ngƣời
do vƣợt quá giới hạn phòng vệ chính đáng...
Quá trình giải quyết vụ án một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật,
đồng thời bảo vệ một cách vững chắc các quyền và tự do của công dân bằng pháp
luật hình sự là một trong những nguyên tắc trong giai đoạn xây dựng Nhà nƣớc
pháp quyền Việt Nam hiện nay. Ý thức đƣợc tầm quan trọng đó, Tòa án nhân dân
thành phố Đà Nẵng không ngừng đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lƣợng giải quyết,
xét xử các loại vụ án, phấn đấu không để xảy ra việc kết án oan ngƣời không có tội
và bỏ lọt tội phạm, hạn chế tới mức thấp nhất các bản án, quyết định bị hủy, sửa do
lỗi chủ quan của Thẩm phán, đảm bảo các quyết định của Tòa án đúng pháp luật, đầy
đủ, rõ ràng, dễ hiểu, có sức thuyết phục cao và có tính khả thi. Tuy nhiên, vẫn còn
một số ít trƣờng hợp áp dụng không đúng, chƣa xem xét đầy đủ tính chất, mức độ
phạm tội nên dẫn đến việc định tội danh thiếu chính xác, việc hủy án, sửa án vẫn
còn tồn tại ở tội giết ngƣời.
Với lý do nêu trên, chúng tôi chọn đề tài: "Định tội danh đối với tội giết
người theo luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành
phố Đà Nẵng)".

2




3


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài này là phân tích khoa học để làm
sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về định tội danh nói chung và định tội
danh đối với tội giết ngƣời nói riêng, cũng nhƣ đánh giá thực tiễn áp dụng trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ đó đƣa ra đề xuất yêu cầu và những giải pháp
nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của việc định tội danh đối với tội giết ngƣời trên
địa bàn Đà Nẵng nói riêng, cả nƣớc nói chung.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Từ mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn đặt ra những nhiệm vụ nghiên
cứu cụ thể nhƣ sau:
1) Xây dựng khái niệm định tội danh và định tội danh đối với tội giết ngƣời;
2) Phân loại và nêu ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội giết ngƣời;
3) Phân tích cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học của việc định tội danh đối với
tội giết ngƣời; cũng nhƣ các giai đoạn định tội danh đối với tội giết ngƣời;
4) Đánh giá, phân tích thực trạng định tội danh đối với tội giết ngƣời trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ đó chỉ ra những tồn tại, hạn chế và một số nguyên
nhân cơ bản;
5) Luận chứng và đề xuất yêu cầu và những giải pháp nâng cao chất lƣợng,
hiệu quả của việc định tội danh đối với tội giết ngƣời trên địa bàn Đà Nẵng nói
riêng, cả nƣớc nói chung.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
Về đối tƣợng nghiên cứu, đề tài tập trung nghiên cứu về thực tiễn định tội
danh đối với tội giết ngƣời tại Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng trên cơ sở Bộ
luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung ngày 19/6/2009 và những văn bản pháp luật
có liên quan.

Về mặt lập pháp, việc hoàn thiện các quy định hiện hành nhƣ Bộ luật hình sự
năm 1999, đƣợc sửa đổi bổ sung năm 2009, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về
chống và phòng ngừa tội giết ngƣời đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn cũng phải thực sự
chú trọng để làm cơ sở định tội danh, đủ sức răn đe đẩy lùi loại tội phạm nguy hiểm
này. Giải quyết những vƣớng mắc trong áp dụng quy định của pháp luật hình sự vào
việc định tội danh là một trong những nhiệm vụ quan trọng của việc hoàn thiện các
văn bản quy phạm pháp luật.… dẫn đến tình trạng thiếu thống nhất, thiếu đồng bộ
trong áp dụng và giải thích pháp luật.

5


Về mặt thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn định tội danh đối với tội giết ngƣời
trên địa bàn cả nƣớc nói chung và ở Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng nói riêng
đã cho thấy sự yếu kém của một bộ phận cán bộ, công chức trong việc nhận thức
cũng nhƣ áp dụng đúng đắn các quy định của pháp luật hình sự, dẫn đến hiệu quả
của cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm chƣa cao, đôi khi còn bỏ lọt tội phạm,
gây thiệt hại cho các quyền của con ngƣời và của công dân, làm giảm hiệu quả của
cuộc đấu tranh chống tội phạm.
Về mặt lý luận, vấn đề định tội danh đối với tội giết ngƣời tuy đã đƣợc đề cập
trong nhiều công trình nghiên cứu khác nhau nhƣng hiện chƣa có một nghiên cứu nào
đề cập đến việc định tội danh đối với tội giết ngƣời trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Áp dụng vào thực tiễn, đề tài có thể đáp ứng một phần vào công tác cải cách
tƣ pháp, nâng cao chất lƣợng xét xử trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, cụ thể là:
Thứ nhất, thông qua việc nghiên cứu đề tài nhằm làm rõ những khía cạnh
pháp lý về định tội danh nói chung và định tội danh đối với tội giết ngƣời tại thành
phố Đà Nẵng nói riêng góp phần xây dựng, hoàn thiện lý thuyết định tội danh trong
khoa học pháp lý hình sự.
Thứ hai, Luận văn là tài liệu tham khảo cho các cơ quan tiến hành tố tụng
đặc biệt là Tòa án trong việc định tội danh giải quyết các vụ án giết ngƣời đƣợc

đối với tội giết ngƣời.

7


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI
TỘI GIẾT NGƯỜI
1.1. KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC ĐỊNH TỘI DANH
ĐỐI VỚI TỘI GIẾT NGƢỜI
1.1.1. Khái niệm định tội danh đối với tội giết người
Quyền sống đã đƣợc khẳng định về mặt chính trị - pháp lý là quyền thiêng
liêng, bất khả xâm phạm và là một trong những quyền cơ bản của con ngƣời. Quyền
sống đƣợc ghi nhận và bảo vệ, bảo đảm trong Điều 19 Hiến pháp năm 2013 của
Việt Nam. Ngoài ra, để bảo vệ quyền quan trọng này, pháp luật hình sự của hầu hết
các quốc gia, trong đó có Việt Nam đều quy định nhóm các tội xâm phạm tính
mạng. Cho nên, định tội danh tối với các tội xâm phạm tính mạng nói chung, đối
với tội giết ngƣời nói riêng là vấn đề có ý nghĩa quan trọng, làm tiền đề cho việc
giải quyết các nhiệm vụ khác của hoạt động áp dụng pháp luật hình sự.
Nghiên cứu về định tội danh đối với tội giết ngƣời, trƣớc hết cần làm rõ một
số nội dung về mặt lý luận mà trƣớc hết là khái niệm định tội danh. Có nhiều quan
điểm khoa học nghiên cứu về vấn đề này mà điển hình là các quan điểm sẽ đƣợc
nêu dƣới đây.
GS. TSKH. Lê Văn Cảm quan niệm định tội danh là quá trình áp dụng pháp
luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự:
Dƣới góc độ khoa học, định tội danh có thể đƣợc hiểu là quá trình
nhận thức lý luận có tính logic, là dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng
pháp luật hình sự cũng nhƣ pháp luật tố tụng hình sự và đƣợc tiến hành
trên cơ sở các chứng cứ tài liệu thu thập đƣợc tiến hành trên cơ sở các
chứng cứ các tài liệu thu thập đƣợc và các tình tiết thực tế của vụ án hình

Bộ luật hình sự hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên tội cho
hành vi nguy hiểm đã thực hiện [31, tr. 9]; v.v...
Nhƣ vậy, mặc dù đƣợc diễn đạt theo nhiều cách khác nhau, nhƣng về cơ bản
các nhà khoa học đều thống nhất ở một số khía cạnh dƣới đây:
Một là, định tội danh là hoạt động nhận thức có tính logic của con ngƣời về
việc có sự phù hợp hay không phù hợp giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi

9


xảy ra ngoài thực tiễn khách quan với quy định của pháp luật hình sự về một tội
phạm cụ thể;
Hai là, định tội danh là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự, nếu đƣợc thực
hiện bởi các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền và ngƣời có thẩm quyền trong các cơ
quan đó trên cơ sở quy định của pháp luật. Cũng có tác giả cho rằng bao gồm cả hoạt
động áp dụng pháp luật tố tụng hình sự nếu hiểu định tội danh theo nghĩa rộng;
Ba là, định tội danh là cơ sở cho việc quyết định hình phạt và giải quyết các
vấn đề khác có liên quan đến trách nhiệm hình sự của ngƣời phạm tội (trong trƣờng
hợp định tội danh chính thức).
Do đó, dƣới góc độ khoa học luật hình sự, theo ngƣời viết khái niệm đang
nghiên cứu đƣợc định nghĩa nhƣ sau:
Định tội danh là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, pháp luật tố
tụng hình sự của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền để
xác định, so sánh và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu
hiệu của hành vi phạm tội cụ thể trong thực tế đã được thực hiện với các dấu hiệu
của cấu thành tội phạm của điều luật tương ứng trong Phần các tội phạm Bộ luật
hình sự quy định, qua đó làm tiền đề cho việc giải quyết các vấn đề trách nhiệm
hình sự và hình phạt của người phạm tội.
Ngoài ra, tội giết ngƣời là một loại tội phạm cụ thể đƣợc quy định tại Điều 93
Bộ luật hình sự Việt Nam. Một ngƣời đƣợc coi là chủ thể của tội phạm này khi đáp

Do đó, quá trình định tội danh phải tuân theo những thủ tục chặt chẽ về mặt tố
tụng theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự hiện hành. Mọi sự vi phạm pháp luật tố
tụng đều có nguy cơ dẫn đến oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm, bỏ lọt ngƣời phạm tội, hạn
chế hiệu quả của cuộc đấu tranh. Còn để ra tội danh chính xác và phù hợp với các tình
tiết thực tế khách quan của vụ án, phải căn cứ vào các quy định của Bộ luật hình sự.
* Định tội danh đối với tội giết người liên quan đến vấn đề chứng cứ đã
được thu thập, kiểm tra, đánh giá
Đối với hình thức định tội danh không chính thức, các tình tiết của vụ án đã
đƣợc mặc nhiệm coi là đúng và đã đƣợc chứng minh bằng các chứng cứ mà các cơ
quan tiến hành tố tụng thu thập đƣợc. Tuy nhiên, đối với hình thức định tội danh
chính thức, xuất phát từ nguyên tắc trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các
cơ quan tiến hành tố tụng nên chƣa thể khẳng định ngay từ đầu bị can có phải là

11


ngƣời phạm tội hay không. Định tội danh đối với tội giết ngƣời là hoạt động đƣợc
tiến hành song song và tiếp liền với hoạt động thu thập, củng cố, kiểm tra, đánh giá
và sử dụng chứng cứ của các cơ quan tiến hành tố tụng. Do đó, định tội danh đối
với tội giết ngƣời gắn liền với hoạt động chứng minh tội phạm và ngƣời phạm tội
của các cơ quan nói trên.
1.1.2. Phân loại các trường hợp định tội danh đối với tội giết người
“Căn cứ vào các chủ thể tương ứng thực hiện việc định tội danh, khoa học
luật hình sự phân chia định tội danh làm hai dạng: định tội danh chính thức và định
tội danh không chính thức” [8, tr. 23]. Nhƣ vậy, theo cách tiếp cận này, có thể phân
chia định tội danh đối với tội giết ngƣời làm hai dạng (hay hai trƣờng hợp) tƣơng ứng
- định tội danh chính thức và định tội danh không chính thức đối với tội giết ngƣời.
* Hình thức định tội danh chính thức đối với tội giết người
Hiện nay, dƣới góc độ khoa học luật hình sự, “định tội danh chính thức là sự
đánh giá về mặt nhà nước, tính chất pháp lý hình sự về một hành vi phạm tội cụ thể

giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan Điều tra trong
phạm vi trách nhiệm của mình phải kiểm tra, xác minh nguồn tin và
quyết định việc khởi tố hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự.
Trong trƣờng hợp sự việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị
khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều
địa điểm thì thời hạn để giải quyết tố giác và tin báo có thể dài hơn,
nhƣng không quá hai tháng.
Từ kết quả xác minh nguồn tin, khi xác định có dấu hiệu của tội phạm, Cơ
quan Điều tra phải sơ bộ định tội danh đối với tội phạm đó. Trƣờng hợp xác định có
dấu hiệu của tội giết ngƣời thì phải ra quyết định khởi tố vụ án giết ngƣời. Quyết
định khởi tố vụ án hình sự phải ghi rõ thời gian, căn cứ khởi tố, điều khoản của Bộ
luật hình sự đƣợc áp dụng (khoản 1, 2, 3 hay 4 Điều 140 Bộ luật hình sự) và họ tên,
chức vụ ngƣời ra quyết định.
Các quyết định hoặc văn bản tố tụng trong các giai đoạn sau nhƣ quyết định
khởi tố bị can, bản kết luận điều tra, bản cáo trạng và bản án đều phải thể hiện chính
thức quan điểm chính thức của ngƣời tiến hành tố tụng về tội giết ngƣời trong đó.
Trƣờng hợp đã khởi tố, điều tra, truy tố xét xử về tội phạm khác, song trong quá
trình tố tụng mà phát hiện việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội giết ngƣời thì
phải định tội danh lại, nghĩa là phải thay đổi tội danh trong các văn bản tố tụng nói
trên theo các trình tự, thủ tục quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự.

13


Thứ ba, hậu quả của hình thức định tội danh chính thức đối với tội giết ngƣời
là việc xác định trách nhiệm hình sự đối với ngƣời phạm tội này. Định tội danh
chính thức đối với tội giết ngƣời là sự đánh giá về mặt pháp lý chính thức của các
cơ quan tiến hành tố tụng và ngƣời tiến hành tố tụng nói trên đối với hành vi giết
ngƣời xảy ra trong thực tế thỏa mãn cấu thành tội phạm của tội giết ngƣời quy định
tại Điều 93 Bộ luật hình sự. Luật hình sự Việt Nam và luật hình sự các nƣớc trên

thức là sự đánh giá pháp lý về hành vi phạm tội do các nhà nghiên cứu khoa học pháp
lý, tác giả bài báo, tạp chí, công trình khoa học, sinh viên, học viên hoặc bất kỳ một
người nào đó quan tâm nghiên cứu cụ thể vụ án này hay vụ án khác đưa ra” [72, tr. 28].
Nhƣ vậy, khác với định tội danh chính thức, định tội danh không chính thức đối với
tội giết ngƣời không phải do những chủ thể có thẩm quyền thực hiện theo quy định
của pháp luật. Khái niệm “chính thức” ở đây phải đƣợc hiểu là chính thức về mặt Nhà
nƣớc. Định tội danh không chính thức đối với tội giết ngƣời không phải là sự đánh
giá chính thức về mặt nhà nƣớc, không đƣợc thể hiện trong các văn bản tố tụng và
không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ pháp lý của đối tƣợng bị định tội danh.
Nhƣ vậy, có thể tóm tắt sự khác biệt cơ bản giữa định tội danh chính thức và
định tội danh không chính thức đối với tội giết ngƣời qua một số điểm sau đây:
Một là, khác nhau về chủ thể tiến hành. Chủ thể tiến hành hoạt động định
tội danh không chính thức đối với tội giết ngƣời có thể là bất kỳ ai quan tâm đến
vụ án hình sự và nắm đƣợc các tình tiết của vụ án đó. Ngƣời định tội danh không
chính thức có thể liên quan đến hoạt động tố tụng hoặc không liên quan đến hoạt
động tố tụng. Cần thấy rằng ngay bản thân những ngƣời tiến hành tố tụng cũng có
hoạt động tƣ duy theo hƣớng định tội danh cho hành vi chiếm đoạt tài sản của bị
can, bị cáo. Trong thực thế, bị can, bị cáo cũng có thể định tội danh cho chính bản
thân mình. Đƣơng nhiên, họ có thể không thừa nhận hành vi phạm tội đã thực
hiện. Trong trƣờng hợp này, họ định tội danh theo hƣớng phủ định. Trƣờng hợp
khác, bị can, bị cáo thừa nhận đã phạm tội giết ngƣời nhƣng xin đƣợc hƣởng
lƣợng khoan hồng,giảm nhẹ hình phạt. Trƣờng hợp này, việc tự định tội danh của
bị can, bị cáo theo hƣớng khẳng định. Cũng có thể bị can, bị cáo tiếp nhận kết quả
định tội danh của các chủ thể khác, nhất là của các cơ quan tiến hành tố tụng,
ngƣời tiến hành tố tụng áp dụng cho họ. Ngƣời bị hại, ngƣời bào chữa, ngƣời bảo
vệ quyền lợi của đƣơng sự cũng có thể có hoạt động định tội danh không chính
thức theo các hƣớng nêu trên.

15



16


không nhiều nhƣng cũng đã xảy ra và đƣợc dƣ luận chú ý. Trong trƣờng hợp này,
có thể sẽ xuất hiện hiện tƣợng song hành định tội danh: định tội danh không chính
thức ở bên ngoài xã hội và định tội danh lại từ trong nội bộ các cơ quan tiến hành tố
tụng. Các cơ quan tiến hành tố tụng, ngƣời tiến hành tố tụng có thể tham khảo kết
quả định tội danh không chính thức của giới khoa học pháp lý. Sự chuyển hóa các
hình thức định tội danh nói ở trên có thể xảy ra đối với trƣờng hợp cụ thể này.
Ngoài ra, định tội danh chính thức và không chính thức đối với tội giết ngƣời
có ý nghĩa quan trọng nhƣ nhau và có vị trí, vai trò riêng trong việc bảo đảm tính
hiện thực hóa của nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động áp dụng
pháp luật hình sự, phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm nói chung, trong đó có tội
giết ngƣời quy định tại Điều 93 Bộ luật hình sự.
1.1.3. Ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội giết người
Định tội danh đối với tội giết ngƣời có ý nghĩa rất quan trọng và trên nhiều
phƣơng diện khác nhau. Trong các công trình khoa học đã công bố hiện nay, có
nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau về vấn đề này. Có tác giả tập trung
phân tích ý nghĩa của định tội danh về mặt pháp lý. Tác giả khác chỉ ra ý nghĩa của
định tội danh về mặt xã hội và pháp luật [72, tr. 28]. Do đó, kế thừa các quan điểm
nêu trên, có thể khẳng định định tội danh đối với tội giết ngƣời phản ánh những ý
nghĩa cụ thể dƣới đây.
* Ý nghĩa về phương diện chính trị - xã hội
Định tội danh đối với tội giết ngƣời, nếu đƣợc tiến hành bởi cơ quan nhà
nƣớc có thẩm quyền và ngƣời có thẩm quyền trong các cơ quan đó là hoạt động
thực hiện quyền lực nhà nƣớc. Trong xã hội có giai cấp, Nhà nƣớc là tổ chức chính
trị đặc biệt, là công cụ của giai cấp thống trị có chức năng duy trì trật tự, ổn định xã
hội và quyền lợi của giai cấp thống trị. Do đó, có thể xem định tội danh đối với tội
giết ngƣời là một hoạt động mang tính chính trị sâu sắc. Tính chính trị của hoạt

quyền đƣợc bảo hộ về tính mạng là một trong những quyền cơ bản của con ngƣời
mà pháp luật quốc gia và quốc tế đều quan tâm bảo vệ. “Mọi người đều có quyền
sống, tự do và an toàn cá nhân” (Điều 3 Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con
ngƣời năm 1948) [28, tr. 51]. Hiến pháp năm 2013 của Việt Nam cũng quy định:
“Mọi người đều có quyền sống. Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ.
Không ai bị tước đoạt tính mạng trái pháp luật” (Điều 19). Do quyền đƣợc bảo hộ

18


về tính mạng nói trên bị hành vi giết ngƣời xâm phạm nên định tội danh có chức
năng góp phần xác định trách nhiệm hình sự, đấu tranh phòng chống lại hành vi
phạm tội này.
- Thông qua định tội danh, các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền thực hiện
việc bảo vệ sinh mạng chính trị cho ngƣời dân. Phải nhận thức rằng: định tội danh
đối với tội giết ngƣời là một hoạt động và kết quả của hoạt động đó có thể phát triển
theo hai hƣớng: khẳng định là có tội và hai là khẳng định không có tội. Do đó, định
tội danh đối với tội giết ngƣời đúng, chính xác góp phần quan trọng trong phòng
chống oan sai, phòng, chống việc lạm dụng quyền lực của một số ngƣời có chức, có
quyền tha hóa biến chất xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của ngƣời dân.
- Định tội danh đúng đối với tội giết ngƣời còn góp phần vào việc cụ thể hóa
các cam kết quốc tế của nhà nƣớc Việt Nam, nhất là các cam kết liên quan đến
quyền con ngƣời nêu trên.
- Ngoài ra, định tội danh đúng còn góp phần củng cố lòng tin của ngƣời dân
vào công lý và sự chí công, vô tƣ của các cơ quan bảo vệ pháp luật; củng cố lòng
tin của các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài về tính minh bạch và đúng đắn của pháp luật
Việt Nam.
* Ý nghĩa về phương diện pháp lý
Về mặt pháp lý, có thể khẳng định rằng định tội danh đúng là tiền đề và cơ sở
để áp dụng một loạt các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự.