Header Page 1 of 166.
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------TRƯƠNG THỊ HƯƠNG DIỄM

BẢN TIN THỜI SỰ PHÁT THANH ĐỊA PHƯƠNG
(Khảo sát trên đài phát thanh truyền hình Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn
từ tháng 10/2014 đến tháng 4/2015)

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học
Mã số: 60 32 01 01Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Bảo Khánh

Hà Nội – 2016

Footer Page 1 of 166.


Header Page 2 of 166.
MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 7
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 7
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...................................................................... 9
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu....................................................... 15
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu........................................................ 16
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu ......................................... 16
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài ................................................ 18
7. Cấu trúc của của luận văn .................................................................... 19
Chƣơng 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢN TIN THỜI SỰ PHÁT
THANH ĐỊA PHƢƠNG ................................................................................. 20
1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài ............................................... 20

2.1.2. Đài Phát thanh và Truyền hình Bắc Ninh ......... Error! Bookmark not
defined.
2.1.3. Đài Phát thanh và Truyền hình Lạng Sơn ........ Error! Bookmark not
defined.
2.2. Thực trạng bản tin thời sự phát thanh của Đài Phát thanh- Truyền hình
Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn ...................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Số lượng bản tin thời sự ở ba đài PT-TH Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng
Sơn ............................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Nội dung các bản tin thời sự trên đài phát thanh truyền hình Bắc
Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn .......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Thứ tự sắp xếp thông tin trong bản tin thời sự Error! Bookmark not
defined.
2.3. Đánh giá ưu, nhược điểm của bản tin thời sự phát thanh địa phương......Error!
Bookmark not defined.

Footer Page 3 of 166.


Header Page 4 of 166.
2.3.1. Ưu điểm của bản tin thời sự phát thanh địa phương ..............Error!
Bookmark not defined.
2.3.2. Hạn chế của Bản tin thời sự phát thanh địa phương ...............Error!
Bookmark not defined.
2.4. Nguyên nhân thành công và hạn chế của bản tin thời sự ..............Error!
Bookmark not defined.
2.4.1. Nguyên nhân thành công.................. Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Nguyên nhân hạn chế ....................... Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2 .............................................. Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3: GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI BẢN TIN THỜI SỰ PHÁT THANH ĐỊA
PHƢƠNG ............................................................ Error! Bookmark not defined.

Footer Page 5 of 166.


Header Page 6 of 166.

Footer Page 6 of 166.


Header Page 7 of 166.
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Bảng tỷ lệ các lĩnh vực thông tin của bản tin thời sự phát thanh
của đài PT-TH Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng SơnError!

Bookmark

not

defined.
Bảng 2.2: Hồ sơ bản tin thời sự phát thanh đài phát thanh truyền hình
Bắc Giang (phát vào 20 ngày 10/3/2015) ......... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Hồ sơ bản tin thời sự phát thanh đài phát thanh truyền hình
Bắc Giang thay đổi thứ tự sắp xếp thông tin trong bản tin. ............... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.4. Hồ sơ bản tin thời sự phát thanh 20h đài PT-TH Bắc Giang
đưa tin hội nghị .................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.5: Tỷ lệ tin bài liên quan đến các địa phương của tỉnh Bắc Giang
............................................................................. Error! Bookmark not defined.

Footer Page 7 of 166.



Header Page 9 of 166.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Đài PT-TH địa phương luôn chú
trọng đầu tư và phát triển hệ thống các chương trình Thời sự, nhất là các bản tin thời
sự là một phần nội dung của các chương trình thời sự. Bởi những thông tin thời sự
nóng hổi, những thông tin chính yếu trên mọi lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa,
xã hội … trong tỉnh, trong nước, quốc tế luôn là món ăn tinh thần không thể thiếu
của mỗi người trong xã hội thông tin như hiện nay.
Với thế mạnh là sự gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp cận nên bản tin thời sự phát thanh
địa phương đã trở thành người bạn thân thiết trong mỗi gia đình và ngày càng khẳng
định chỗ đứng của mình. Thế mạnh của phát thanh không chỉ ở tin tức nhanh, trực
tiếp, đa dạng và phong phú, mà bằng lời nói, âm nhạc, tiếng động, phát thanh đưa
người nghe đến tới gần sự kiện, nhân vật như được hòa mình, cảm nhận đầy đủ sự
kiện, sự vật đó. Do đó, thông qua bản tin thời sự, phát thanh các địa phương thực hiện
cung cấp liên tục thông tin thời sự trong tỉnh, trong nước một cách chính thống, chuẩn
xác, kịp thời nhằm tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, đáp
ứng nhu cầu thông tin của nhân dân.
Những năm gần đây, các bản tin thời sự phát thanh phát trên các đài PT-TH
của các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn đã có nhiều đổi mới về nội dung, hình
thức, về sự nhanh nhạy trong thông tin và phần nào đáp ứng được yêu cầu của
công chúng thính giả các địa phương. Tuy nhiên đánh giá một cách khách quan,
các bản tin thời sự phát thanh ở đài PT-TH Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn vẫn
chưa thực sự phong phú, hấp dẫn về mặt đề tài, nội dung phản ánh và tính thời
sự chưa cao.
Trong xu thế cạnh tranh thông tin giữa các loại hình báo chí như hiện nay,
để thu hút công chúng thính giả theo dõi chương trình của đài mình, đòi hỏi các

Footer Page 9 of 166.



10


Header Page 11 of 166.
xã hội nói chung. Trong quá trình khảo sát nghiên cứu về bản tin phát thanh, tác
giả luận văn nhận thấy đã có nhiều cuốn sách nghiên cứu cụ thể về tin và cách
thức đưa tin cũng ít nhiều có liên quan đến đề tài.
Trên thế giới, đề cập tới nguyên dẫn đến sự cần thiết phải thay đổi của tin
từ góc độ công chúng, cuốn giáo trình nổi tiếng News Reporting and Writing đã
được tái bản 8 lần (tạm dịch là Cách viết và đưa tin) của Ban biên soạn The
Missouri Group thuộc Khoa báo chí Đại học Missouri có nhận định: Người phán
quyết tối hậu cái gì là quan trọng và sự kiện nào đáng được phản ánh chính là
những người tiêu thụ báo chí, là công chúng. Công chúng thay đổi, và điều đó đòi
hỏi những nhà báo cũng phải thay đổi.
Stuart Allan trong cuốn Online News (tạm dịch là Tin tức trực tuyến) đã trích
lời của ông Rupert Murdoch (Chủ tịch, giám đốc điều hành News Corporation)
phát biểu tại cuộc họp hàng năm của các tổng biên tập báo in của Mỹ năm 2005:
“Chúng ta cần phải nhận ra rằng những thế hệ tiếp tới sẽ tiếp cận tin tức dù từ
các tờ báo in hay bất cứ nguồn nào khác cũng sẽ có một mong muốn khác đi về
kiểu tin tức mà họ sẽ tiếp nhận”.
Theo cuốn Cách viết tin năm 1987, ở những trang đầu tiên của cuốn sách
này, hai tác giả T.J.S. Giooc và B. Sumanta đã phân tích sự thay đổi cách làm tin do
sự tác động của công nghệ đang không ngừng phát triển. Người làm tin đã không
sử dụng giấy và bút nữa mà sử dụng màn hình máy vi tính. Đáng kể hơn là kỹ
thuật điện tử đã làm cho việc gửi tin từ khắp nơi trên thế giới trở nên dễ dàng và
nhanh chóng. Nhà báo có thể sử dụng điện thoại để phỏng vấn và thu thập thông
tin. Kỹ thuật truyền tin qua vệ tinh đã khiến cho việc đưa tin được vượt ra ngoài

Footer Page 11 of 166.

Footer Page 12 of 166.

12


Header Page 13 of 166.
chuyển hóa của các thể loại phát thanh trong tiến trình khai thác các khả năng
của báo chí phát thanh trong bối cảnh có sự thay đổi quan hệ với công chúng
thính giả”.
Ở Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu đề cập đến thể loại tin báo
chí nói chung. Nhận định chung của các nhà nghiên cứu là thể loại tin đã và cần
được tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng để đáp ứng tốt nhu cầu của công
chúng hiện đại. Tác giả Đinh Hường trong chương Tin cuốn Thể loại báo chí đã
nêu nhận định cụ thể: “Các dạng tin vẫn tiếp tục đổi mới, phát triển và sẽ xuất
hiện những dạng tin mới trong hoạt động thực tiễn năng động, sôi động và sáng
tạo của báo chí và người làm báo”.
Trong chương Tin phát thanh thuộc cuốn Báo phát thanh (2002), tác giả Vũ
Thúy Bình cũng có nhận định: Nhu cầu thông tin của người nghe đài ngày càng
tăng về số lượng và chất lượng. Nhịp sống hiện đại đòi hỏi con người lựa chọn
hình thức thông tin nhanh gọn, trực tiếp, dễ hiểu, dễ nhớ … sao cho với một lượng
thời gian vật chất nhỏ nhất có thể tiếp thu được một lượng thông tin lớn nhất”.
Điều này dẫn đến những thay đổi về cách thức đưa tin phát thanh. Và
các đài phát thanh cũng xây dựng các dải chương trình tin tức liên tục với các
bản tin đầu giờ, bản tin thời sự nhằm tăng khả năng cập nhật tin tức, đáp ứng
nhu cầu của thính giả và thực hiện định hướng dư luận xã hội.
Đặc biệt, trong cuốn Phát thanh trực tiếp (2007), các tác giả đã phân tích
sâu về sự thay đổi của báo phát thanh nói chung, của thể loại tin phát thanh nói
riêng từ khi phương thức sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp được đưa
vào ứng dụng ở nước ta, bắt đầu từ năm 1993. Cuốn sách nêu rõ: Trong bối cảnh
bùng nổ thông tin và công chúng có quá nhiều nguồn để lựa chọn thì các tác phẩm

hướng đưa tin nhanh hơn, phong phú và sinh động hơn. Các tác giả cũng đặt ra

Footer Page 14 of 166.

14


Header Page 15 of 166.
yêu cầu tiếp tục đổi mới phương pháp thể hiện tin, nâng cao chất lượng tin phát
thanh để đáp ứng nhu cầu của công chúng hiện đại.
Luận văn thạc sỹ Đổi mới và nâng cao chất lượng chương trình Thời sự Đài
Tiếng nói Việt Nam của tác giả Đồng Mạnh Hùng (bảo vệ năm 2008) cũng đã phân
tích chất lượng của các chương trình thời sự trong đó thể loại tin là nòng cốt sau
những bước cải tiến, đổi mới trong việc tổ chức sản xuất. Theo đó, Tin của Đài
Tiếng nói Việt Nam đã đi vào phản ánh nhiều lĩnh vực của đời sống, thể hiện tốt
tính định hướng và đang từng bước phát huy những ưu thế của phương thức sản
xuất chương trình phát thanh trực tiếp để thông tin nhanh gọn hơn. Tác giả cũng
chỉ ra những bất cập trong quy trình tổ chức thực hiện các chương trình tin tức và
đặt ra yêu cầu cần thiết phải nâng cao chất lượng tin tức nhằm khẳng định vai trò
của Đài Tiếng nói Việt Nam trong lòng công chúng.
Hay một số khóa luận đã đề cập đến đề tài này như “Thể loại Tin trong
chương trình thời sự trên sóng phát thanh khảo sát trên đài PT-TH tỉnh Nghệ An
năm 2008 -7/2009” (Khóa luận tốt nghiệp cử nhân của tác giả Lê Thị Nhung-2009)
đã phân tích, đánh giá hiện trạng sử dụng thể loại tin trong chương trình thời sự
của đài PT-TH Nghệ An. Trong đó đã khái quát đầy đủ cách thức viết và đưa tin
phát thanh của một đài địa phương. Hay khóa luận “Nâng cao chất lượng và hiệu
quả bản tin Thời sự của Đài phát thanh huyện Nghĩa Hưng, Nam Định” (Khóa luận
tốt nghiệp cử nhân của tác giả Hoàng Thị Tư- 2004). Trong đó các đề tài này đã đề
cập đến chất lượng và hiệu quả của bản tin thời sự trên đài phát thanh trong
phạm vi cấp huyện.

Footer Page 16 of 166.

16


Header Page 17 of 166.
- Thông qua các phương pháp khảo sát, phân tích, so sánh, đánh giá một
cách khoa học để đưa ra những nhận định về chất lượng của bản tin thời sự trên
sóng đài Phát thanh truyền hình Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn.
- Từ việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến quá trình sản xuất bản tin để
có thể đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng bản tin thời sự phát sóng
trên đài PT-TH Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là bản tin thời sự phát thanh địa
phương.
Đối tượng nghiên cứu và khảo sát trực tiếp của luận văn là nội dung, hình
thức và phương thức sản xuất các bản tin thời sự phát thanh phát trên sóng đài
PT-TH Bắc Giang, đài PT-TH Bắc Ninh và đài PT-TH Lạng Sơn
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là các bản tin thời sự với tư cách là một
phần nội dung của chương trình thời sự phát thanh phát trên đài PT-TH Bắc
Giang, Đài PT-TH Bắc Ninh và Đài PT-TH Lạng Sơn từ tháng 10/2014 đến tháng
04/2015.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận:
Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác – Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh về báo chí; quan điểm đường lối, chính sách của Đảng, Nhà

Footer Page 17 of 166.

18


Header Page 19 of 166.
Phương pháp so sánh: dùng để so sánh số liệu giữa 03 đài được khảo sát
với nhau làm nổi bật lên những thành công, hạn chế trong nội dung và hình thức
của bản tin thời sự phát thanh ở các đài thuộc diện khảo sát. Tác giả cũng sử dụng
phương pháp này để nhìn nhận điểm chung và sự khác biệt giữa bản tin thời sự
của các đài địa phương với nhau.
Phương pháp phỏng vấn: được thực hiện với các đối tượng là những người
làm lãnh đạo, quản lý, biên tập và các phóng viên đang trực tiếp tham gia thực
hiện bản tin thời sự ở 03 đài khảo sát, qua đó có thêm căn cứ để đề xuất các giải
pháp nâng cao chất lượng bản tin thời sự cho phù hợp.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
6.1. Ý nghĩa lý luận:
Đề tài làm rõ những khái niệm và vấn đề lý luận liên quan đến bản tin thời
sự của các đài phát thanh truyền hình địa phương. Đề tài góp phần đưa ra những
giải pháp, cách thức cụ thể, cơ bản nhằm nâng cao chất lượng bản tin thời sự
phát thanh ở các đài phát thanh truyền hình địa phương.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn:
Về mặt ý nghĩa thực tiễn, đề tài sẽ đem đến cái nhìn sơ lược về thực trạng
của bản tin thời sự phát thanh ở các đài phát thanh truyền hình địa phương hiện
nay, giúp cho những người làm bản tin thời sự phát thanh thấy được những thành
công, hạn chế của bản tin thời sự phát thanh địa phương. Đề tài đóng góp những
đề xuất, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bản tin thời sự phát thanh phát trên
các đài PT-TH Bắc Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn.

Footer Page 19 of 166.

19

thể loại ra đời sớm nhất và làm nền để hình thành nên những thể loại báo chí
khác. Mặc dù vậy, cho đến nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa thống nhất một khái
niệm chính thức của thể loại tin. Liên quan đến định nghĩa về tin hiện có rất nhiều
ý kiến.
Đại từ điển Tiếng Việt giải nghĩa tin là: 1/ Điều báo cho biết về sự việc,
tình hình xảy ra; 2/ Sự truyền đạt, sự phản ánh dưới các hình thức khác nhau ,
cho biết về thế giới xung quanh và những quá trình xảy ra trong nó”.
Theo tác giả Đức Dũng: “...Tin là thể loại phổ biến nhất, năng động nhất và thể
hiện rõ nhất sự nhạy bén, tính xác thực của báo chí trong việc phản ánh một hiện
thực luôn vận động, biến đổi”. Tin “có nhiệm vụ thông tin kịp thời về những sự việc,
sự kiện thời sự”, và “Tin có nhiệm vụ phản ánh các sự kiện mới chứ không có nhiệm
vụ đi sâu vào giải quyết các vấn đề” [5 , tr.68].
Cũng có quan điểm cho rằng: “Tin là dữ kiện thực tế, được ghi lại một

Footer Page 21 of 166.

21


Header Page 22 of 166.
cách trung thực về các sự kiện xảy ra trên thế giới”.
Trong cuốn Tác phẩm báo chí tập 1, tác giả Tạ Ngọc Tấn và Nguyễn Tiến Hài
định nghĩa tin là “thể loại thông dụng nhất của báo chí. Nó phản ánh nhanh những
sự kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống xã hội với ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn,
trực tiếp và dễ hiểu” [17, tr.50].

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đào Tuấn Anh dịch (2004), Báo chí truyền hình, NXB Thông tấn.
2. Hoàng Anh – Nguyễn Văn Dững (1998), Nhà báo bí quyết kỹ năng nghề nghiệp,
NXB Lao Động.

truyền thông, NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội.
17. Tạ Ngọc Tấn (2001), Truyền thông đại chúng, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
18. Thông báo số 32-TB của Văn phòng Chính phủ ý kiến kết luận của Thủ tướng
Võ Văn Kiệt)
19. T.S Phạm Thị Thanh Tịnh (2013), Thể loại báo chí: Tin, Tường thuật, Ghi nhanh,
NXB Chính trị - Hành chính

Footer Page 23 of 166.

23


Header Page 24 of 166.
20. Trung tâm ngôn ngữ văn hóa Việt Nam (1999), Từ điển Tiếng Việt, NXB Văn
hóa- Thông tin.
20. Từ điển Tiếng Việt (1998), NXB Đà Nẵng.
21. Viện ngôn ngữ học (2008), Từ điển Tiếng Việt phổ thông, NXB Phương Đông,
thành phố Hồ Chí Minh.
22. Claudia Mast (2003), Truyền thông đại chúng – Những kiến thức cơ bản, NXB
Thông tấn, Hà Nội.
23. L.A.vaxilepva, Chúng tôi làm tin, NXB Thông Tấn 2007
24. V.V.Xmirnốp (2004), Các thể loại báo chí phát thanh, NXB Thông tấn, Hà Nội.

Footer Page 24 of 166.

24


Header Page 25 of 166.