MỤC LỤC
Phần mở đầu:
I. Lý do chọn đề tài.

2

II. Mục đích nghiên cứu.

3

III. Đối tượng nghiên cứu.
IV. Phương pháp nghiên cứu.
Phần nội dung:
I.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
II. Thực trạng của vấn đề

4

III. Các giải pháp để giải quyết vấn đề.

6

VI. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

14

Phần kết luận, kiến nghị:
I. Kết luận

17


bị cho các em một thế giới tinh thần thoải mái. Thông qua âm nhạc, giúp học
sinh làm quen với một số kỹ năng trong Âm nhạc, rèn luyện thói quen tập hát
đúng. Đồng thời thông qua Âm nhạc giáo dục cho học sinh những tình cảm
trong sáng, phẩm chất tốt đẹp, phát triển năng lực, trí tuệ.
Âm nhạc là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ, những hình tượng
âm thanh của bài hát, bản nhạc tác động vào cảm xúc của các em giúp cho việc
phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng phong phú, linh hoạt, kích thích tiềm năng
nghệ thuật, làm cho đời sống tinh thần của học sinh thêm phong phú, góp phần
giáo dục tính tập thể, tính kỷ luật, tính chính xác, tính khoa học.
Trong bộ môn âm nhạc tiểu học gồm 3 phân môn:
- Học hát.
- Tập đọc nhạc.
- Âm nhạc thường thức (Nghe nhạc hoặc nghe kể chuyện âm nhạc)
Với HS lớp 1,2,3 mới chỉ học học hát và đôi khi được nghe nhạc hoặc nghe
kể chuyện âm nhạc. Ngoài ra lên lớp 3 HS còn được học thêm một số ký hiệu cơ
bản trong âm nhạc. Lên lớp 4 và 5 các em được học hát kết hợp với tập đọc
nhạc, đồng nghĩa với việc tiếp thu kiến thức âm nhạc rộng hơn, phong phú hơn,

2


khó hơn! Đòi hỏi các em phải chủ động, linh hoạt, tập trung cao độ mới tiếp thu
được kiến thức phù hợp với yêu cầu đổi mới trong giáo dục hiện nay.
Làm thế nào để học sinh biết hát hòa giọng, hát đúng, hát hay? Làm thế nào
để học sinh tự tin trong tập đọc nhac? Làm thế nào để trong các tiết có 2 nội
dung quan trọng vừa học hát vừa tập đọc nhạc hoặc vừa học hát vừa nghe Âm
nhạc thường thức đạt hiệu quả cao? Làm thế nào để HS lĩnh hội được kiến thức
toàn diện, vừa hoàn thành bài hát theo giai điệu, tiết tấu kết hợp biểu diễn bài hát
vừa chủ động đọc tập đọc nhạc đúng cao độ, trường độ và biết ghép lời ca, tránh
được tình trạng hát theo bạn hoặc đọc “vẹt” khi tập đọc nhạc? Làm thế nào để


nhạc, khi hướng dẫn học sinh tập đọc nhạc khái niệm về trường độ, cao độ cụ
thể hơn bằng hình nốt, tên nốt. Học sinh hiểu được các khái niệm đó thì việc áp
dụng trong khi học hát thuận tiện hơn (nhanh, nhạy và có tính chuẩn xác theo
hướng tích cực và chủ động)
Học hát và Tập đọc nhạc, bằng những âm thanh, những lời ca giúp HS thấy
được cái hay, cái đẹp trong Âm nhạc, đó chính là sự cảm thụ về Âm nhạc, thấy
được tầm quan trọng của Âm nhạc với đời sống thông qua nghe nhạc hoặc nghe
kể chuyện Âm nhạc
Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác rất nhiều so
với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như
những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê, nhất
là phải có chút năng khiếu thì rất thuận tiện cho việc học Âm nhạc, điều này
không phải học sinh nào cũng có được. Học Âm nhạc mang đến cho học sinh
những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học. Thông qua
những câu nhạc, bản nhạc, Âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng
âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những
giai điệu qua từng nét nhạc.
Vậy làm thế nào để HS yêu thích, đam mê, vui học Âm nhạc? Làm thế nào
để HS biết hát hòa giọng khi hát tập thể, là thế nào để HS biết hát đúng nhạc,
biết biểu diễn tự tin, biết đọc nhạc và ghép lời ca, biết cảm thụ Âm nhạc và biết
được tác dụng quan trọng và phong phú của Âm nhạc?
Muốn làm được việc đó, một trong nhiều yếu tố quan trọng là người giáo
viên phải có phương pháp truyền tải kiến thức về Âm nhạc một cách phù hợp
với học sinh.
Là giáo viên được bồi dưỡng chuyên ngành sư phạm Âm nhạc, qua thời
gian trực tiếp giảng dạy bộ môn gần ba mươi năm, bản thân đã đúc kết được
những kinh nghiệm trong công tác. Tôi nhận thấy nếu cứ tiến hành giảng dạy
theo tiến trình, các bước lên lớp theo sách hướng dẫn chung thì thực tế việc học
tập và tiếp thu các kiến thức của môn học chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng

phẩm Âm nhạc như thế nào!
Với những thực tế trên, làm thế nào để học sinh chủ động, tự tin và thực
hiện đồng đều trong việc học Âm nhạc có hiệu quả? Để thực hiện ý định trên
ngay từ ban đầu tôi đã khảo sát chất lượng qua 3 phần: Học hát, Tập đọc nhạc và
Âm nhạc thường thức ở các khối lớp với kết quả như sau:
Chất lượng

Tổng số
Đạt yêu cầu
370

Chưa đạt yêu cầu

SL

TL

SL

TL

250

67,5

120

32,5

Thông qua kết quả trên tôi thấy chất lượng thấp, học sinh chưa đạt yêu cầu

hay nhầm lời tôi cũng phân chia câu theo nhóm như trên để học sinh hát nối tiếp
sau khi đã cho hát vỡ vạc một số lần.
Hoặc ví dụ trong bài Xòe hoa (lớp 2) lời ca cũng rất ngắn gọn nhưng học
sinh hát cũng hay nhầm lời giữa 2 câu:
“Nghe tiếng chiêng reo vui rộn ràng
Theo tiếng khèn tiếng sáo vang lừng”
Trong hai câu trên nếu buông sách giáo khoa hoặc bảng phụ chép sẵn lời ca
học sinh vẫn còn ấp úng nhầm lời nhất là hay nhầm tiếng “nghe” với “theo” nên
khi tập hát tôi thường cho học sinh kết hợp vừa hát, vừa nghe đàn, mắt nhìn lời
ca, hát đến đâu tay chỉ đến đó để tập trung sự chú ý cao. Khi hát ôn tôi cho học
sinh hát nối tiếp để tập trung nhớ lời ca, khắc phục tình trạng nhầm. Cụ thể:

6


+ Cả lớp hát: “Bùng boong bính boong
Ngân nga tiếng cồng vang vang”
+ Nhóm 1 hát: “ Nghe tiếng chiêng reo vui rộn ràng”
+ Nhóm 2 hát: “Theo tiếng khèn tiếng sáo vang lừng”
+ Cả lớp hát:

“Tay nắm tay ta cùng xòe hoa”

Tương tự như trên ở lớp 3 có bài Gà gáy (Dân ca Cống), lời ca cũng rất
ngắn gọn nhưng trong tiết học bài mới, ban đầu học sinh cũng hay hát nhầm lời
hoặc hát hay ấp úng không tròn vành rõ chữ ở hai câu:
“Con gà gáy le té le sáng rồi ai ơi. Gà gáy té le té le sáng rồi ai ơi” và cụ
thể là ở các tiếng “Le té le” và “té le té le”.
Để khắc phục tình trạng trên khi hướng dẫn học sinh đọc lời ca theo tiết tấu
và tập hát ngoài quan sát bảng phụ tôi cũng còn phải cho học sinh bám sát sách

Việc vận dụng từng cách gõ đệm cho phù hợp với từng bài hát mà tôi muốn
nói ở đây là: tùy theo bài hát, nếu bài hát có tiết tấu vừa phải thì giáo viên cho
học sinh gõ đệm theo phách, nếu bài hát có nhiều câu có trường độ dài, hoặc bài
viết ở nhịp ¾ thì nên cho học sinh gõ đệm theo nhịp, nếu bài hát tiết tấu tương
đối khó thì giáo viên nên cho học sinh gõ đệm the tiết tấu. Và để phát huy hơn
nữa tính tích cực của học sinh, giáo viên có thể cho học sinh thực hiện cả ba
cách sau đó chia nhóm đồng thời vừa hát vừa thực hiện gõ đệm theo yêu cầu. Ví
dụ:
Với bài: Chú voi con ở bản đôn (Phạm Tuyên), tôi thường cho học sinh
hát kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm theo phách như:
Hát:

Chú voi con ở Bản Đôn, chưa có ngà nên còn trẻ con…

Vỗ tay:

x

x

x

x

x

x

x


x

x

x

x

x

x

x

x

Hoặc với bài: Mời bạn vui múa ca (Phạm Tuyên), bài có tiết tấu dễ tôi
thường cho học sinh kết hợp hát kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm cả ba cách như:
- Theo nhịp:
Hát:

Chim ca líu lo, hoa như đón chào…

Vỗ tay:

x

x

x

x

x

x

Với bài Mời bạn vui múa ca, sau khi học sinh thực hiện xong các cách vỗ
tay hoặc gỗ đệm, để rèn luyện tính tích cực chủ động của học sinh tôi thường
chia lớp học thành 3 nhóm và yêu cầu 3 nhóm cùng hát kết hợp vỗ tay hoặc gõ
đệm cùng lúc nhưng mỗi nhóm thực hiện 1 cách gõ đệm khác nhau.
Ví dụ:
Nhóm 1: Hát kết hợp gõ đệm theo tiết tấu.
Nhóm 2: Hát kết hợp gõ đệm theo phách.
Nhóm 3: Hát kết hợp gõ đệm theo nhịp.
Nói tóm lại tùy từng bài hát mà GV có thể hướng dẫn HS vỗ đệm theo các
cách sao cho phù hợp.
1.4. Hướng dẫn học sinh tập biểu diễn:
Với học sinh lớp một hai các em chưa thể tự mình xây dựng động tác phụ
họa cho bài hát được nên mặc dù giáo viên làm mẫu nhưng tôi thường khích lệ
học sinh sáng tạo, không phụ thuộc vào động tác của người thầy
Ví dụ như bài Mời bạn vui múa ca (lớp 1)
Trong câu: “Chim ca líu lo, hoa như đón chào” tôi hướng dẫn học sinh đưa
hai tay lên miệng thể hiên động tác chim hót líu lo sau đó đưa hai tay lên qua
đầu rồi buông tay xuống như bông hoa nở. Tôi kết hợp hỏi học sinh nếu chúng
ta làm động tác ngược lại có được không? Sau đó GV định hướng cho các em
thể hiện như thế nào là phù hợp.
Hoặc trong câu: “Bầu trời xanh, nước long lanh” Giáo viên hướng dẫn học
sinh: Tay trái đưa lên chỉ bầu trời, tay phải đưa xuống thể hiện “nước long
lanh”, rồi hỏi: nếu thể hiện “Bầu trời xanh” mà chúng ta đưa tay xuống đất hoặc
thể hiện “Nước long lanh” mà chúng ta đưa tay lên cao được không rồi chốt.

Ví dụ: Trong bài Bạn ơi lắng nghe (Lớp 4) Bài hát có 2 lời.
Lời 1: “Hỡi bạn ơi cùng nhau lắng nghe
Tiếng dòng suối ngoài xa thì thào
Tiếng đàn cá vui đùa đáy cát
Tiếng làn sóng trôi xuôi ào ào”
Ở lời một GV hướng đẫn cho HS phụ họa theo nội dung lời ca. Sang lời 2:
“ Hỡi bạn ơi dừng chân chút đi
Có nhìn thấy đàn chim câu xanh
Cánh gọi nắng bay về rẫy lúa
Lúa mừng nắng lúa reo rì rào”
Để thể hiện động tác phong phú phù hợp với tính chất bài hát GV nên
nghĩ tới xuất xứ của bài hát để hướng tới động tác phụ họa. Bài Bạn ơi lắng
nghe thuộc thể loại dân ca Ba-na (Tây Nguyên). Hỏi HS: các con xem trên ti vi,
xem ca nhạc thấy người Tây Nguyên biểu diễn thường như thế nào? GV hỏi
nhưng không nhất thiết HS phải trả lời để GV giới thiệu động tác cơ bản thể
hiện tính dân tộc Tây Nguyên.
10


Ngoài ra, GV có thể cho HS quan sát một số hình ảnh múa về dân tộc Tây
Nguyên, những trang phục và nét sinh hoạt văn hóa cồng chiêng của người Tây
Nguyên để HS liên tưởng đến việc xây dựng động tác phụ họa trong bài hát như
những hình ảnh sau:

11


Với các hình thức trên khi HS đã xây dựng xong động tác phụ họa, khi ôn
tôi luôn chú ý đến tất cả các đối tượng HS, ngoài cho HS thực hành cả lớp, để
thi đua trong các nhóm tôi cho các em tập biểu diễn theo nhóm. Để bồi dưỡng

khe 1 là vị trí nốt gì? (Nốt pha). Hoặc có thể hỏi trên ngón áp út là vị trí nốt gì?
(Nốt Son). Ngón áp út tượng trưng cho dòng kẻ thứ mấy? (Thứ 2) vậy nốt Son
năm ở dòng kẻ thứ mấy (Thứ 2). Để HS nhớ tên và vị trí các nốt La, Si, GV
cũng đặt các câu hỏi tương tự như trên.
- Hướng dẫn HS khai thác bài tập đọc nhạc:
Việc hướng dẫn HS khai thác bài Tập đọc nhạc sẽ giúp các em nhớ được
các ký hiệu trong bài, tạo điều kiện thuận lợi khi đọc bài tránh tình trạng ấp úng
đọc nhầm tên nốt nọ với nốt kia. Nên trong các bài Tập đọc nhạc tôi thường cho
HS khai thác bài với một vài câu hỏi như sau:
+ Bài Tập đọc nhạc viết ở nhịp mấy?
+ Bài Tập đọc nhạc gồm những hình nốt gì?
+ Bài Tập đọc nhạc có những nốt gì?
Khi HS nêu các hình nốt trong bài tôi kết hợp viết trên bảng âm hình tiết
tấu cơ bản để hướng dẫn HS đọc tiết tấu.
Khi HS nêu tên các nốt trong bài tôi kết hợp ghi tên các nốt cơ bản trên
khuông nhạc theo thứ tự từ thấp lên cao để hướng dẫn HS luyện đọc cao độ.
Khi viết âm hình tiết tấu cơ bản hoặc viết tên nốt nhạc theo thứ tự từ thấp
đến cao, đòi hỏi GV phải viết và thao tác nhanh kết hợp với trả lời của HS sao
cho kết hợp hài hòa giữa thầy và trò, giúp HS chủ động xây dựng bài một cách
tích cực nên trong phần luyện tập cao độ và tiết tấu không nhất thiết phải dùng
bảng phụ.
- Hướng dẫn HS đọc từng câu trong bài:
Ban đầu một số HS thường đọc “vẹt” (không nhìn vào bài tập đọc nhạc để
đọc mà chỉ nghe thầy hoặc bạn đọc rồi đọc theo). Có HS còn viết bằng chữ trên
dưới hoặc bên cạnh ký hiệu các nốt nhạc. Để khắc phục tình trạng trên tôi đã
nhắc nhở kết hợp kiểm tra sách giáo khoa của học sinh. Đồng thời giải thích
cho HS rõ tác hại của việc học vẹt trong âm nhạc và đề cao việc tự học, sự tập
trung để nâng cao trí nhớ không những góp phần vào bài học hôm nay mà còn
có tác dụng tôt cho các bài học sau cho việc bổ sung kiến thức âm nhạc.
13

a. Về nghe nhạc.
Để học sinh hiểu và cảm thụ được tác phẩm âm nhạc khi nghe trước hết
giáo viên cần biết:
- Vài nét về tác giả, tác phẩm.
- Biết xuất xứ và nội dung tác phẩm.
- Biết nhịp độ, sắc thái của tác phẩm.
Ví dụ:
Khi cho học sinh nghe tác phẩm Ru em (Dân ca-Xê Đăng).Tôi không giới
thiệu tác phẩm trước mà tôi cho học sinh nghe tác phẩm trước để tự cảm nhận
tác phẩm sau đó có thể hỏi:
Cảm nhận của các em về tác phẩm: Tác phẩm nghe có hay không? Tác
phẩm có giai điệu, tiết tấu nhẹ nhàng hay sôi nổi? Nêu tên tác phẩm (có thể).
14


Sau khi cho học sinh khai thác tác phẩm xong tôi mới giới thiệu tác phẩm,
đánh giá và củng cố sự cảm nhận tác phẩm của học sinh ( Bài hát ru em thuộc
thể loại dân ca Xê Đăng. Tác phẩm nghe hay, có giai điệu nhẹ nhàng tình cảm,
thể hiện tình cảm thân thiết gần gũi của người anh, người chị đối với em bé.)
Khi học sinh hiểu, cảm thụ tác phẩm tôi có thể cho học sinh nghe nhạc
hoặc lời bài hát kết hợp vận động theo cảm thụ của học sinh dưới sự gợi ý của
giáo viên.
b. Về kể chuyện âm nhạc.
Để học sinh hiểu nội dung, ý nghĩa của kể chuyện âm nhạc giáo viên cần
biết các kỹ năng sau:
- Nghiên cứu kỹ nội dung chuyện kể.
- Biết vài nét tiểu sử của một số nhạc sĩ nổi tiếng để minh họa nếu câu
chuyện liên quan đến một số nhân vật nhạc sĩ nào đó. Ví dụ: Nếu muốn giới
thiệu đến nhạc sĩ được mệnh danh là thần đồng âm nhạc (Nhạc sĩ Mô-za), giáo
viên cần sưu tầm vài nét về thân thế sự nghiệp và một vài tác phẩm của Mô-za,

với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Năm học 2015-2016 tôi đã tiến hành thực nghiệm các biện pháp nêu trên
trong quá trình giảng dạy Âm nhạc ở trường tiểu học Nga Tiến.Tôi rất vui mừng
khi thấy chất lượng học sinh tiến bộ rõ rệt, số học sinh đạt yêu cầu tăng nhanh,
không còn tình trạng học sinh chưa hoàn thành, với kết quả như sau:
Chất lượng

Tổng số
Đạt yêu cầu
370

Chưa đạt yêu cầu

SL

TL

SL

TL

370

100

0

0

Bên cạnh số liệu đã đạt được như trên thì SKKN của tôi đã được các đồng

đọc bài và ghép lời ca chuẩn xác. Trong phân môn học hát phần lớn học sinh
biết hát hòa giọng theo giai điệu bài hát. Sau khi tập xong lời ca học sinh biết
cùng nhau xây dựng động tác vận động phụ họa, mạnh dạn xung phong lên bảng
biểu diễn theo nhóm hoặc cá nhân. Khi học Âm nhạc thường thức HS biết cảm
thụ được âm nhạc, biết được tác phẩm vui hay buồn, nhanh hay chậm, đôi khi
biết vận động theo tác phẩm. Khi nghe kể chuyện Âm nhạc HS hiểu được
chuyện, biết được tác dụng của Âm nhạc đối với đời sống con người cũng như
động vật. Hơn thế nữa qua các buổi sinh hoạt ngoại khóa ngày càng có nhiều
học sinh tham gia, nhiều em khi biểu diễn có giọng đẹp, âm thanh tròn đầy, có
phong cách biểu diễn tự tin với các hình thức biểu diễn phong phú như: đơn ca,
song ca, tam ca hoặc tốp ca.
Bên cạnh những kết quả như trên tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm
sau:
17


Trước hết giáo viên phải có lòng yêu nghề, mến trẻ, tận tâm với công tác
giảng dạy.
Môn Âm nhạc thường xuyên phải sử dụng đàn, băng đĩa và các loại nhạc
cụ khác nên giáo viên cần có thời gian cho việc rèn luyện cách sử dụng đồ dùng
dạy học một cách nhuần nhuyễn, không bị lúng túng trước học sinh. GV phải
xác định đây là việc làm thường xuyên để có được những thao tác linh hoạt
trong giảng dạy.
Phải chuẩn kiến thức, kỹ năng, luôn luôn tìm tòi, sáng tạo, linh hoạt, áp
trang thiết bị giảng dạy phù hợp, hiệu quả. Chính vì thế là giáo viên âm nhạc cần
phải:
Dự giờ đồng nghiệp, nghiên cứu bài kỹ càng trước khi đến lớp. Việc
chuyển tải kiến thức cho học sinh luôn gắn liền với sự rèn luyện kích thích học
sinh độc lập sáng tạo, tự chủ. Là giáo viên âm nhạc ngoài việc tham khảo sách
giáo khoa về bộ môn giáo viên cần tham khảo thêm các tài liệu âm nhạc khác

Tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG

Nga Sơn, ngày 16 tháng 3 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN
của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác.

ĐƠN VỊ

Mai Thị Hương
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Sách giáo viên Nghệ thuật lớp 1.
- Sách giáo viên Nghệ thuật lớp 2.
- Sách giáo viên Nghệ thuật lớp 3.
- Sách Thiết kế bài giảng Âm nhạc 4.
- Sách Thiết kế bài giảng Âm nhạc 5.
- Tập bài hát lớp 1,2,3,4,5.

19


20


21