A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Văn học là một môn học rất cần thiết và không thể thiếu được trong cuộc
sống con người, đặc biệt là đối với trẻ mầm non. Văn học đem lại cho trẻ những
hiểu biết đầu tiên về bản thân, về cuộc sống xung quanh, văn học không những
nuôi dưỡng trẻ mà con phát triển ở trẻ trí tưởng tượng óc sáng tạo nghệ thuật.
Việc đưa văn học đến với trẻ mầm non là một việc làm rất quan trọng và
cần thiết, vì vậy mà việc đưa các tác phẩm văn học đến với trẻ ta phải nghiên
cứu lựa chọn những tác phẩm hay phù hợp với tâm sinh lý của trẻ. Cô giáo phải
biết sử dụng phương pháp, biện pháp khoa học, biết tìm tòi khám phá sáng tạo
những phương pháp biện pháp tích cực đưa thế giới ông bụt, bà tiên đi vào lòng
trẻ một cách nhẹ nhàng sinh động.
* Về nhận thức: Nhờ có hoạt động làm quen tác phẩm văn học giúp trẻ khám
phá được thế giới xung quanh, từng bước tích luỹ kinh nghiệm sáng tạo và phát
triễn trí tuệ thoã mãn nhu cầu tinh thần của trẻ
* Về thẫm mỹ: Trẻ nhận biết được cái đẹp và khám phá cái đẹp của thế giới
xung quanh qua các tác phẩm văn học góp phần giáo dục thẩm mỹ, trẻ biết cái
hay cái đẹp và hướng tới cái đẹp.
* Về ngôn ngữ: Dạy trẻ làm quen với văn học là một trong những hoạt động
quan trọng, xác thực nhất giúp trẻ học ăn, học nói, đem đến cho trẻ những gì tốt
đẹp nhất về phẩm chất đạo đức, mở rộng từ, cung cấp từ mới phát triển ngôn
ngữ cho trẻ. Dạy trẻ làm quen với văn học còn khuyến khích trẻ đưa ra những
nhận xét đúng sai, những phán quyết xác thực từ hiểu biết của mình qua đó giúp
trẻ cách dùng từ nói đúng câu rõ ràng mạch lạc, diễn đạt một cách biểu cảm làm
giàu ngôn ngữ.
* Về tình cảm quan hệ xã hội: Giúp trẻ hình thành cảm xúc ban đầu trong tâm
hồn trẻ thơ, hiểu một cách sâu sắc về mối quan hệ xã hội. Từ đó có thái độ tình
cảm, các hành vi ứng xử đúng đắn
* Về đạo đức: Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học giúp hình thành ở trẻ
có đức tính tốt đẹp như yêu thích văn thơ, đặc biệt là có hành vi tốt với mọi
người trong giao tiếp và ở thế giới xung quanh trẻ.
* Về thể chất và lao động: Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

chất văn học nghệ thuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch góp
phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ.
Qua tác phẩn văn học, trẻ quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện
của ngôn ngữ văn hoá, dần dần tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ
nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyền đạt. Khi cho trẻ làm quen với
tác phẩn văn học góp phần mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo
đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, phát triển ở trẻ hứng thú ham “đọc
sách” kỹ năng đọc và kể tác phẩm. Với tầm quan trọng như vậy tôi đã nghiên
cứu và chọn đề tài " Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với
tác phẩm văn học qua hoạt động học có chủ định" Nhằm giúp trẻ tham gia tốt
các hoạt động làm quen với văn học.
II. THỰC TRẠNG
1. Thuận lợi
* Cơ sở vật chất
- Lớp có đầy đủ đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động văn học.
- Được sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo các cấp, các ban ngành, đoàn thể địa
phương và Ban chấp hành nhà trường luôn chăm lo đến sự nghiệp giáo dục mầm
non xã nhà. Đặc biệt trong năm học 2012 - 2013 trường được xây dựng khang
trang với đầy đủ phòng học, phòng chức năng đáp ứng công tác chăm sóc giáo
dục trẻ.
* Đối với giáo viên
- Là một giáo viên mới vào ngành nhưng không ngừng học hỏi, tham khảo tài
liệu, dự giờ đồng nghiệp để rút ra kinh nghiệm cho bản thân tham gia đầy đủ lớp
tập huấn kiến thức về các chuyên đề.
* Đối với học sinh
- Các cháu đi học đều, ngoan, lễ phép
- Có hội phụ huynh luôn sát cánh cùng với nhà trường cho nên công tác phối kết
hợp giữa gia đình trẻ và cô giáo đã đạt hiệu quả cao.
2


Khá
khảo
bình
sát
Số
Số
Số
Số
%
%
%
%
trẻ
trẻ
trẻ
trẻ
Khả năng hứng thú
1 nghe các tác phẩm văn
30
6
20
3
10
9
30 12 40
học
Khả năng trả lời câu
2
30
3

chủ đích một cách tích cực như sau:
1. Tạo hứng thú cho trẻ
Việc tạo hứng thú để dẫn dắt trẻ vào các tác phẩm văn học là một phần rất
cần thiết để trẻ hứng thú trước khi vào bài tôi đưa ra tình huống bất ngờ để trẻ có
3


tâm thế cảm thụ tác phẩm tốt hơn tôi đã tạo hứng thú cho trẻ trong các tác phẩm
văn học như trong truyện “ Tại sao gà trống gáy”
Giọng cô đọc hùng hồn trong lời thơ: “ Ò.. ó.. o.. o”
Ò.. ó.. o.. o
Sáng rồi, công ơi, trả áo cho tôi
Ò.. ó.. o.. o
Đó là lời nói trong tác phẩm nào?
Hay trong truyện " Cuộc phiêu lưu của những chú gà nhí ”
Giọng hoảng hốt kêu cứu của cô Sáo khi thấy đàn gà con sắp chìm.
“ Cứu với ! cứu với
Gà con sắp chết đuối
Cứu.. Cứu”
Ví dụ: Trong bài thơ: “Ăn quả” Tôi lấy một loại quả và đàm thoại với trẻ về bài
thơ.
- Và trong bài thơ “Cây đào” tôi đã làm 1 cây đào cho trẻ quan sát và đàm thoại
- Trong bài thơ “ Rau ngót rau đay” tôi cho trẻ quan sát ở ngoài vườn rau đã
trồng cây rau ngót và rau đay và đàm thoại với trẻ.
Kết quả: 99 % trẻ hứng thú với hoạt động.
2. Đọc thơ, kể chuyện diễn cảm tác phẩm văn học
Đọc thơ kể chuyện diễn cảm cho trẻ nghe là một trong những cách tốt nhất
để khuyến khích trẻ ham đọc sách, phát triển ngôn ngữ trí tưởng tượng và cách
sáng tạo ở trẻ. Trẻ mẫu giáo luôn thích tìm tòi khám phá về thế giới xung quanh
bằng đôi mắt ngạc nhiên, thích thú qua các tác phẩm văn học để giúp trẻ đến

Bông gạo/ trắng tinh
Gió thổi / rung rinh
Bông bay/ lả tả”
(Cây gạo)
Muốn tiến hành hoạt động dạy thơ đạt kết quả tốt tôi đã chuẩn bị kỹ lưỡng về
nội dung, tư tưởng nghệ thuật của bài thơ, xác định giọng điệu, âm điệu, nhịp
điệu của bài thơ, khi đọc thơ cho trẻ nghe tôi cần phải làm sáng tỏ tư tưởng của
tác phẩm, thể hiện được cảm xúc của tác phẩm và sự hiểu biết của bản thân đối
với tác phẩm. Thơ có đặc điểm riêng, ngôn ngữ làm thơ giàu hàm súc âm hưởng,
vẻ đẹp của bài thơ không chỉ do nhạc điệu, nhịp điệu mà còn do vần điệu nối các
câu thơ thành một bài thơ. Vì vậy cần trao dồi kỹ thuật đọc thơ thì mới có thể
trình bày tác phẩm thơ một cách diễn cảm. Một điều không thể thiếu được trong
cách đọc thơ diễn cảm đó là sự kết hợp giữa giọng đọc và cử chỉ điệu bộ, giúp
trẻ tiếp nhận tác phẩm một cách dễ dàng hơn.
2.2. Kể chuyện cho trẻ nghe cần chú ý đến ngữ điệu giọng
Kể chuyện một cách diễn cảm cho trẻ nghe không như cách đọc chuyện bình
thường chỉ dùng giọng điệu của mình thành giọng điệu của tác phẩm mà trẻ
nghe, cảm nhận như có sự hiện hữu của các nhân vật trong truyện biến nhân vật
trong truyện thành hình ảnh sống động có cá tính.
Ví dụ: Truyện “Ai đáng khen nhiều hơn”
- Giọng của Thỏ mẹ nhẹ nhàng buồn ràu
- Giọng của Thỏ anh chậm rãi
- Giọng Thỏ em nhanh nhảu .
- Giọng của Nhím dễ thương.
- Giọng Gà Mơ hiền từ.
Lúc này không còn là giọng của cô nữa mà chính là giọng của các nhân vật.
Qua đó trẻ sẽ cảm nhận được ngay tính cách của nhân vật và nội dung câu
truyện sẽ được làm sáng tỏ .
Vì vậy tôi luôn phải là người tìm hiểu truyện, tìm ra tính cách của nhân vật để
hòa mình vào nhân vật đó, cuốn mình vào câu truyện để truyền đạt đến trẻ nội

một ngôi nhà có các cây xanh, nhân vật trong truyện được cách điệu hoá, thỏ
gấu mặc quần áo, đi bằng 2 chân… Khi tôi dạy, tôi điều khiển con rối bằng ba
ngón tay: Ngón cái, trỏ, giữa sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trong
truyện…

Hình ảnh nghệ thuật rối trong chuyện" Bác gấu đen và hai chú thỏ"
6


Nhờ vào việc sử dụng nghệ thuật rối trong hoạt động học có chủ định mà số trẻ
có khả năng cảm thụ tác phẩm văn học đạt hiệu quả cao, đa số trẻ nhớ được nội
dung câu truyện, lời thoại của các nhân vật trong truyện và qua đó trẻ biết nhận
xét đánh giá tính cách của nhân vật trong truyện như ai là người xấu? Ai là
người tốt?
b. Ứng dụng công nghệ thông tin.
- Để hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, dù là thơ hay truyện.
Muốn đạt kết quả cao thì việc đầu tiên tôi phải chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học, đồ
dùng đẹp hấp dẫn sẽ thu hút sự chú ý của trẻ. Trước đây tôi và các đồng nghiệp
thường sử dụng tranh minh hoạ làm đồ dùng chính trong hoạt động cho trẻ làm
quen với tác phẩm văn học. Song với hình thức đổi mới hiện nay, thời đại ứng
dụng công nghệ thông tin nên tôi đã biết ứng dụng công nghệ thông tin đưa vào
bài giảng kết quả mang lại hiệu quả rất cao. Biện pháp này luôn gây sự chú ý, tò
mò cho trẻ. Vì vậy tôi đã sử dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy để mang
lại kết quả cao.
- Với câu chuyện “Cô bé quàng khăn đỏ” tôi đã xây dựng đoạn phim hoạt hình
về nội dung câu chuyện đó tôi trình chiếu cho trẻ xem. Ngoài ra tôi còn làm
đoạn phim về các con vật kết hợp với nhạc đệm rất hứng thú làm cho trẻ dễ nhớ
nội dung truyện và thấy được nét đặc trưng của các nhân vật.

Hình ảnh về đoạn phim “Cô bé quàng khăn đỏ”

trực quan cho một câu truyện. Với phương pháp đổi mới giáo dục không dừng
lại ở tranh ảnh mà còn nên sử dụng mô hình sân khấu, phim ảnh…Muốn sử
dụng đồ dùng trực quan để đưa tác phẩm đến với trẻ cũng cần phải chau chuốt
8


và điêu luyện tôi tìm hiểu cách sử dụng đồ dùng trực quan đó cho phù hợp. Nếu
dùng tranh minh họa thì khi đến nhân vật nào chỉ vào nhân vật đó, trẻ nhìn và
biết nhân vật đó đang làm gì có giống với tính cách mà tôi vừa kể không. Nếu
dùng rối minh họa thì lại hòa giọng điệu của mình vào nhân vật rối và làm cho
rối sống động hơn…Sử dụng đồ dùng trực quan nào cũng thế, luôn luôn phải
theo trình tự của cốt truyện, hình ảnh nào có trước, hình ảnh nào có sau, tôi luôn
phải linh hoạt, sáng tạo trong khi sử dụng đồ dùng trực quan.
Trò chơi đóng kịch thực sự giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học một cách sâu
sắc và để đạt được điều đó thì việc trang trí sân khấu và hoá trang cho trẻ rất
quan trọng, với câu truyện “Dê con nhanh trí” tôi làm sân khấu có màn che, rồi
trang trí cảnh phù hợp với câu truyện.
Bên cạnh việc làm mô hình sân khấu thì việc hoá trang cho trẻ đóng kịch
cũng rất cần thiết. Với nhân vật “Dê con nhanh trí” tôi cho trẻ mặc mặt nạ hình
dê con, sói, de mẹ, bao tay, giầy hình chân dê mẹ, dê con, sói và áo quần màu
sắc khác nhau phù hợp với tính cách của từng nhân vật.
Việc hoá trang và bố trí sân khấu phù hợp, trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin
khi nhập vai tạo cho trẻ hứng thú hơn với từng vở diễn.
d. Sử dụng đồ dùng trực quan bằng hinh ảnh thật
Sử dụng hình ảnh thật lúc này sẽ là phương tiện tốt nhất giúp trẻ nhớ lâu hơn.
Vì vậy hình ảnh phải thật và gần gũi với trẻ, khi cho trẻ quan sát phải đúng lúc,
đúng chỗ. Do vậy tôi đã tích cực sử dụng hình ảnh thật để gây hứng thú cho trẻ
Ví dụ: Như trong bài thơ “Gà nở” Tôi đã dùng những hình ảnh thật về quả
trứng đang nở và sử dụng trong bài như: Cho trẻ quan sát gà mẹ đang ôm ấp và
bảo vệ những chú gà con xinh xắn, sau đó đàm thoại với trẻ về nội dung bài thơ.


10


Hình ảnh minh họa nội dung trong bài thơ “ Mèo đi câu cá”
* Tổ chức cho trẻ kể lại truyện
Có thể tập trung cho trẻ kể truyện bằng nhiều cách
- Kể tiếp và kết thúc truyện (Hiểu các bước trình bày ý tưởng và kết thúc câu
truyện)
- Kể truyện theo tranh (Kể theo bộ 4 - 5 tranh hoặc kể theo 1 tranh nhằm tập kể
một câu truyện dựa trên yếu tố trực quan)
- Tả vật (Vật thật, hoặc đồ chơi, tập trình bày ý tưởng dựa trên yếu tố trực quan)
- Kể truyện theo chủ đề (Tập trình bày ý tưởng từ trải nghiệm, kinh nghiệm cá
nhân)
- Kể truyện từ nhân vật do tôi nêu ra (Tập trình bày ý tưởng từ trải nghiệm, kinh
nghiệm cá nhân dựa trên gợi ý qua các nhân vật mà trẻ đã biết)
- Kể truyện sáng tạo (Tự chọn chủ đề …Tập trình bày ý tưởng dựa trên vốn kinh
nghiệm, sự tưởng tượng sáng tạo của cá nhân)

11


- Song để trẻ kể được truyện một cách hấp dẫn thể hiện được giọng điệu diễn
cảm tôi cần chú ý các bước luyện tập cho trẻ kể truyện đó là: Trò chuyện với trẻ
để giúp trẻ lựa chọn ý tưởng và nội dung câu truyện. Đàm thoại để khơi gợi các
hình ảnh liên quan đến nội dung câu truyện. Tôi kể câu truyện theo cách của tôi
coi truyện của tôi kể chỉ là cách kể mẫu cho trẻ tham khảo cho lần kể sau.
Không áp đặt cách kể theo khuân mẫu đối với trẻ.
- Cho trẻ tự kể truyện (Gọi từng trẻ lên kể vì mỗi trẻ có cách kể truyện riêng) và
đặt tên cho câu truyện của mình. Hoặc có thể cho nhóm thảo luận, sau đó cử một

sáng rõ để chuyển thể thành những kịch bản trò chơi đóng vai ngắn gọn. Nội
dung cốt truyện phát triển mạch lạc, nhân vật giàu màu sắc thẩm mỹ và tính
cách, hành động, ngôn ngữ rõ ràng.
Để giúp trẻ hiểu nội dung câu chuyện, nắm vững cốt truyện theo vai, nhớ
tên nhân vật, tính cách và hình dung ra dáng điệu, nét mặt, hành động của từng
12


nhân vật thì tôi đã cùng trẻ đọc diễn cảm kịch bản và trò chơi về các nhân vật
trong kịch bản để trẻ đưa ra ý kiến nhận xét của mình. Từ đó giúp trẻ có những
biểu tượng đúng đắn hơn về hình tượng trong TPVH, hiểu được tính cách các
nhân vật, tư tưởng tác phẩm và xác định được thái độ của mình đối với các nhân
vật. Trong quá trình trao đổi với trẻ về tác phẩm, tôi đã đưa ra các câu hỏi giúp
trẻ hiểu sâu hơn về diễn biến hành động của các nhân vật.
Ví dụ: Trong truyện “Chú Dê đen”, tôi đưa ra các câu hỏi như:
- Tại sao Chó Sói lại có thể to tiếng quát nạt Dê Trắng như thế ?
- Thái độ của Dê Đen trước con Sói hung ác ấy có giống Dê Trắng không ?
Tại sao ?
- Vở kịch này đã gợi lên cho chúng ta điều gì ?
Khi trao đổi với trẻ về kịch bản, tôi gợi ý trẻ tưởng tượng ra vẻ ngoài của các
nhân vật và phẩm chất, tính cách nhân vật. Trẻ tưởng tượng ra vẻ ngoài của các
nhân vật, khung cảnh của hành động và nhanh chóng có những ấn tượng như đã
xem kịch, trẻ như nhìn thấy được toàn bộ cảnh trong kịch, như thấy mình được
diễn.
Ví dụ: Trong vở kịch “Dê con biết vâng lời mẹ”, qua các chi tiết của truyện, tôi
gợi ý để trẻ tưởng tượng ra vẻ ngoài dữ tợn, giọng nói ồm ồm, tính cách thì gian
xảo, lừa bịp...của Chó Sói, còn các chú Dê con thì có vẻ ngoài và giọng nói non
nớt, hồn nhiên, đáng yêu, ngoan ngoãn nghe lời mẹ dặn nhưng lại tỏ ra rất thông
minh, lanh lợi trước sự xảo quyệt của Sói. Sau khi được đọc và phân tích nội
dung kịch bản cùng cô, trẻ hiểu được nội dung kịch bản và nắm rõ tính cách

xem thêm một số tranh minh họa thể hiện nét mặt, dáng vẻ của nhân vật trong
tác phẩm và phân tích nội dung bức tranh đó cho trẻ hiểu .
Ví dụ: Khi đóng kịch “Ai đáng khen nhiều hơn” tôi phân vai cho cháu đóng
nhân vật: Thỏ mẹ, thỏ anh, thỏ em, gà mơ, sóc.

Hình ảnh minh hoạ trẻ phân vai đóng kịch chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn”
Trong quá trình trẻ tập kịch, để phát huy được trí tưởng tượng sáng tạo của
trẻ, tôi thường mời một vài trẻ khá thể hiện trước và cho các bạn quan sát, nhận
xét cách thể hiện của bạn. Tôi động viên, khen ngợi những sáng tạo của trẻ đồng
thời tôi gợi ý để trẻ khác chỉ rõ chỗ chưa đạt của bạn và cùng nhau sửa. Đối với
Những trẻ nhút nhát tôi thường diễn mẫu cho trẻ xem để trẻ nắm được cách thể
thể hiện vai diễn.
Để đạt được hiệu quả cao, ngoài việc cho trẻ ôn lại nội dung, phân biệt được
giọng điệu, lời thoại từng nhân vật và cho trẻ tự thể hiện hành động, điệu bộ của
nhân vật theo tổ, nhóm, cá nhân thi tôi đã rất chú trọng tới việc trang trí sân
khấu và hóa trang cho trẻ phù hợp với từng nhân vật.
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ đóng kịch “Bác gấu đen và hai chú thỏ”, truyện
“Cáo, thỏ và gà trống” hay truyện “Dê đen và dê trắng”, tôi đã cùng trẻ tạo ra
một phông vẽ kết hợp sắp đặt cây cối xung quanh lớp có khung cảnh như một
khu rừng với những dãy núi xa xa, cây cỏ, có những tia nắng ấm áp và những
con chim đậu trên cành cây. Từ những thùng cát tông, thùng xốp hay những
mảnh ghép bằng bìa, tôi đã trang trí tạo ra những ngôi nhà của Thỏ, của
14


Cáo...Tôi tận dụng những chiếc ghế băng của trường trang trí thêm để tạo ra
chiếc cầu sử dụng trong vở kịch “Dê Đen và Dê Trắng”...
Với môi trường giống như thật đó đã rất cuốn hút trẻ vào hoạt động đóng
kịch đồng thời giúp trẻ tái hiện một cách sâu sắc hơn nội dung tác phẩm.
Bên cạnh việc thiết kế sân khấu bằng các hình thức khác nhau thì việc hóa

lĩnh vực giáo dục nghệ thuật và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Kết quả: 100% trẻ hứng thú tham gia hoạt động nghệ thuật qua các tác phẩm
văn học.
5. Hệ thống câu hỏi đàm thoại
Đàm thọai là một quá trình hỏi và đáp, trao đổi giữa cô và trẻ, trong đó
cô giữ vai trò chủ đạo giúp trẻ hiểu sâu và nhớ lại tác phẩm văn học. Việc đàm
thoại kết hợp với giảng giải, gợi mở, giúp trẻ hiểu tác phẩm một cách đầy đủ có
hệ thống, nhờ vậy trẻ có thể dễ dàng nhớ tác phẩm phát huy tính tích cực, rèn
luyện óc tư duy tưởng tượng, khơi dậy những rung cảm, xúc cảm thẩm mỹ. Đàm
thoại là cơ hội tốt để trẻ sử dụng từ và diễn đạt một cách chính xác biểu cảm, từ
đó phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ. Để phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho
trẻ qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học thì không thể nào thiếu được
hệ thống câu hỏi đàm thoại. Câu hỏi đóng vai trò quan trọng trong trò chuyện,
đàm thoại, sử dụng câu hỏi với trẻ nhằm gây hứng thú và sự chú ý của trẻ đến sự
vật hiện tượng, cần cho trẻ tìm hiểu khám phá hơn gợi tính tò mò ở trẻ. Giúp trẻ
tìm hiểu kỹ bản chất của sự vật hiện tượng xung quanh. Phát triển ngôn ngữ,
giúp trẻ nghe hiểu nghĩa của từng loại câu hỏi, câu trả lời của người khác với
câu hỏi trong đời thường, do đó tôi cần chuẩn bị các câu hỏi trước trò chuyện,
đàm thoại cùng với trẻ. Câu hỏi được chuẩn bị trước giúp tôi chủ động hỏi trẻ,
đưa ra những câu hỏi chính xác và dễ hiểu đối với trẻ. Trong quá trình trò
chuyện, đàm thoại, chúng ta nên sử dụng các dạng câu hỏi khác nhau.
5.1. Dạng câu hỏi nhận biết
Giúp trẻ tái tạo nội dung truyện, nhớ lại một cách có hệ thống các việc
diễn ra. Loại câu hỏi này dùng cho những trẻ yếu và trung bình trong lớp.
Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với câu chuyện “Ba cô gái”, với chủ đề gia đình,
tôi đã xây dựng hệ thống câu hỏi đàm thoại theo các dạng sau:
+ Các cháu vừa nghe cô kể chuyện gì?
+ Trong câu chuyện cô vừa kể, bà mẹ sinh được bao nhiêu cô con gái?
+ Bà mẹ thương các cô như thế nào?
+ Khi bà mẹ bị ốm, bà nhờ ai mang thư đến cho các con?

+ Theo cháu cô út sẽ làm gì khi thấy hai chị mình bị biến thành rùa và nhện?
Ngoài những dạng câu hỏi trên, tôi còn sử dụng loại câu hỏi giải thích và
phỏng đoán suy luận nâng cao. Đây là những câu hỏi khó có tính thu hút trẻ và
đòi hỏi trẻ phải có khả năng phỏng đoán, suy luận cao.
Ví dụ: Chuyện “Ba cô gái”
+ Trong ba cô gái, cháu thích cô nào nhất? Vì sao?
+ Theo cháu, cháu hiểu thế nào là người con hiếu thảo?
+ Cháu hãy nghĩ ra một kết thúc khác cho câu chuyện?
+ Cháu hãy đặt ra tên khác cho câu chuyện là gì?
Tôi đưa ra những câu hỏi giúp trẻ suy nghĩ về nội dung tư tưởng của tác
phẩm bằng cách tôi hướng trẻ suy nghĩ vào nhân vật chính, phát hiện ra những
phẩm chất của nhân vật, đưa ra nhận xét về hình tượng nhân vật và xác định thái
độ của mình đối với các nhân vật.
Ví dụ: Chuyện “Tích chu”
Tôi đặt ra các câu hỏi:
- Các con thấy Tích Chu là người như thế nào? (trong truyện “Tích Chu”)
- Các con có nhận xét gì về người anh và người em? (Trong truyện “Hai anh
em”)…
- Con thích nhân vật nào nhất trong câu chuyện “Cáo, Thỏ và Gà Trống?” Vì
sao con lại thích nhân vật đó?
Để giúp trẻ hiểu sâu sắc nội dung tư tưởng của tác phẩm, tôi thường đặt câu
hỏi để tạo cơ hội cho trẻ tự bày tỏ thái độ của mình đối với nhân vật. Trẻ tự đặt
mình vào hoàn cảnh của nhân vật để tìm ra cách giải quyết.
Ví dụ: Trong truyện “Tích Chu” tôi hỏi trẻ
+ Nếu là con, con sẽ làm gì khi ông bà, bố mẹ bị ốm?

17


+ Khi thấy ai đó bị kẻ xấu bắt nạt, con sẽ làm thế nào?(Trong truyện“Cáo,

Kết quả: Qua việc sử dụng hệ thống các dạng câu hỏi đã giúp 98 % trẻ
hiểu được nội dung của tác phẩm.
6. Phối hợp với các bậc phụ huynh trong kể chuyện, đọc thơ cho trẻ nghe ở
gia đình.
Phối hợp với phụ huynh là một giải pháp vô cùng quan trọng, lôi cuốn sự
quan tâm của các bậc phụ huynh để họ cùng tham gia thực hiện như mua sắm
đầy đủ 100% đồ dùng học tập cho trẻ, đặc biệt là đồ dùng phục vụ cho hoạt
động làm quen với tác phẩm văn học, mà còn tạo cơ hội để các bậc phụ huynh
hiểu được công tác chăm sóc giáo dục trẻ vất vả như thế nào. Từ đó thực hiện tốt
lượng thông tin hai chiều để phối kết hợp chặt chẽ bằng nhiều hình thức như:
- Tăng cường công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức và tầm quan trọng
của trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
18


- Trò chuyện, trao đổi với các bậc phụ huynh, thông qua hoạt động đón trả trẻ
hàng ngày để họ nắm bắt được tình hình sức khoẻ và khả năng nhận thức của
trẻ.
- Bồi dưỡng cho trẻ kết hợp với các bậc phụ huynh thông qua các bài thơ, truyện
tạo điều kiện cho trẻ có khả năng phát triển nhận thức riêng của trẻ và những
tình huống kích thích trẻ để trẻ được mạnh dạn, tự tin, tích cực trong hoạt động.
- Trong chương trình học ở các chủ đề tôi in ấn các bài thơ, câu truyện treo ở
góc trao đổi phụ huynh và gửi về nhà cho phụ huynh nhờ phụ huynh về dạy trẻ
- Tổ chức họp phụ huynh theo định kỳ
Sau một thời gian nghiên cứu và áp dụng thực hiện một số biện pháp, tôi đã
đạt được một số kết quả sau cụ thể qua các bảng khảo sát kiểm nghiệm:
Kết quả khảo sát
Đạt
Tổng
số trẻ

văn học
2 Khả năng trả lời câu
30
9
30
12
40
6
20
3
10
hỏi đàm thoại
3 Khả năng cảm thụ
30
12
40
6
20
9
30
3
10
tác phẩm văn học
4 Khả năng đọc kể
diễn cảm tác phẩm
30
12
40
9
30

tiện giao thông, con vật, cỏ cây hoa lá…để trẻ được quan sát những hình ảnh
động, khích lệ trí tò mò của trẻ.
- Giáo viên luôn phải trau dồi kiến thức, luôn tìm tòi sáng tạo, rèn luyện giọng
đọc, giọng kể…cách phát âm của mình, tự sửa sang cho mình về ngôn ngữ và
tìm hiểu sâu hơn về cách phát âm, ý nghĩa của từ. Từ đó mới đề ra một số biện
pháp tốt để hướng dẫn cho trẻ.
- Để giúp trẻ đi vào tác phẩm và tạo sự hứng thú thì đồ dùng trực quan là không
thể thiếu. Cần tổ chức cho trẻ được thực hành, trải nghiệm qua các đồ dùng, đồ
chơi mang tính sáng tạo, luôn cải biên tạo ra sự mới lạ hấp dẫn, gây sự chú ý của
trẻ sẽ giúp trẻ ghi nhớ lâu hơn về tác phẩm.
- Cho trẻ được tự tay làm ra các sản phẩm để trẻ được tự kể chuyện, tự chơi với
những đồ chơi do mình làm ra.
- Khuyến khích trẻ nói ra những ý nghĩ của trẻ qua nội dung truyện nhằm giúp
trẻ luyện cách trình bày, diễn đạt ý…
- Tạo môi trường hoạt động ngôn ngữ phong phú phù hợp với trẻ như: Xem
sách, truyện tranh, nghe đọc truyện, kể chuyện, chơi đóng kịch để trẻ nói chuyện
trao đổi với nhau.
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
- Sử dụng tốt mô hình rối, rối dẹt, rối tay
II. Ý KIẾN ĐỀ XUẤT
- Đối với nhà trường: Ban chấp hành cần tham mưu tốt với lãnh đạo địa phương
cũng như tuyên truyền vận động sự ủng hộ của phụ huynh để bổ xung thêm cơ
sở vật chất và các trang thiết bị phục vụ cho việc học tập của trẻ.
- Phòng giáo dục tổ chức các tiết dạy mẫu của bộ môn văn học cho giáo viên có
điều kiện học hỏi, rút kinh nghiệm.
Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, mặc dù được sự quan tâm giúp
đỡ của các chị em đồng nghiệp và đặc biệt của giáo viên chủ nhiệm lớp. Nhưng
không tránh khỏi những thiếu sót rất mong được sự đóng góp ý kiến của ban
lảnh đạo cấp trên và các bạn đồng nghiệp để sáng kiến ngày càng tốt hơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ