LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết
quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất
kỳ công trình nào khác.
Tác giả

Vũ Minh Đức

1


LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lời biết ơn sâu sắc tới Tiến sỹ
Nguyễn Viết Lộc, người Thầy, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng
dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận án này.
Tôi chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu cùng toàn thể Quý Thầy, Cô, các
anh, chị cán bộ, viên chức Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội
đã luôn dành sự quan tâm hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong
quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành chương trình đào tạo thạc sỹ.
Tôi xin gửi lời cảm ơn Quý Thầy, Cô, đồng nghiệp, bạn bè đã giúp đỡ
tôi trong quá trình triển khai khảo nghiệm, thu thập dữ liệu cho nghiên cứu
đề tài luận văn.
Tôi xin tri ân sự khích lệ, giúp đỡ của gia đình, người thân đã dành
cho tôi trong suốt quá trình công tác, học tập và nghiên cứu khoa học.

Hà Nội,

tháng

năm 2014

1.3.1.Quản lý chất lượng.............................................................................................................................................23
1.3.2. Hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO 9000 và vấn đề chất lượng của sản phẩm và tổ chức....................26
1.3.3. Mục đích áp dụng..............................................................................................................................................28
1.4. Áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000 trong quản lý cơ sở vật chất ở trường đại học.....................30
1.4.1. Sự cần thiết của việc áp dụng ...........................................................................................................................30
1.4.2. Mô hình vận dụng ISO vào quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học.........................................................31
Kết luận chương 1............................................................................................................................................... 34

3


CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT Ở TRƯỜNG ĐẠI
HỌC KINH TẾ - ĐHQGHN, TRIỂN VỌNG ÁP DỤNG HỆ THỐNG ISO 9000..................35
2.1. Tổng quan về Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN.......................................................................................... 35
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển...................................................................................................................35
2.1.2. Cơ cấu tổ chức...................................................................................................................................................35
2.1.3. Sứ mạng thành lập............................................................................................................................................39
2.1.4. Định hướng phát triển.......................................................................................................................................39
2.2. Thực trạng công tác quản lý cơ sở vật chất trong Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN.....................................40
2.2.1. Hệ thống cơ sở vật chất của Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN.....................................................................40
2.2.2. Các tiếp cận quản lý cơ sở vật chất đang sử dụng trong Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN..........................41
2.2.3. Điều tra thực trạng việc quản lý cơ sở vật chất của Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN.................................43
2.3. Một số đánh giá về thực trạng quản lý cơ sở vật chất của Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN theo đặc trưng
của ISO 9000........................................................................................................................................... 50
2.3.1. Những điểm mạnh và thuận lợi........................................................................................................................50
2.3.2. Những điểm yếu và khó khăn............................................................................................................................51
2.3.3. Một số nguyên nhân tạo nên bất cập...............................................................................................................52
Kết luận chương 2............................................................................................................................................... 53

CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH ÁP DỤNG ISO 9000 VÀO QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT

Tiếng Anh........................................................................................................................................................... 74
Website.............................................................................................................................................................. 74
PHỤ LỤC 1:PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TẠI CƠ SỞ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC. . .75
PHỤ LỤC 2:PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN..................................................................................................................... 79
PHỤ LỤC 3: Sơ đồ quy trình triển khai vận dụng ISO trong quản lý CSVC..............................................................82

5


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
CSVC
ĐBCL
ĐH
ĐT
GD - ĐT
GV
HTCL
HTQLCL
ISO
PTN
SV
TH
TN

Nghĩa đầy đủ
cơ sở vật chất
đảm bảo chất lượng
đại học
đào tạo

1.2. Quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học................................................................................................. 19
1.2.1. Các khái niệm.....................................................................................................................................................19
1.2.2. Quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học ...................................................................................................22
1.3. Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000........................................................................................................... 23
1.3.1.Quản lý chất lượng.............................................................................................................................................23
Hình 1.1 Vòng tròn Deming [8]...............................................................................................................................25
1.3.2. Hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO 9000 và vấn đề chất lượng của sản phẩm và tổ chức....................26
1.3.3. Mục đích áp dụng..............................................................................................................................................28
1.4. Áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000 trong quản lý cơ sở vật chất ở trường đại học.....................30
1.4.1. Sự cần thiết của việc áp dụng ...........................................................................................................................30
1.4.2. Mô hình vận dụng ISO vào quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học.........................................................31
Kết luận chương 1............................................................................................................................................... 34

7


CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT Ở TRƯỜNG ĐẠI
HỌC KINH TẾ - ĐHQGHN, TRIỂN VỌNG ÁP DỤNG HỆ THỐNG ISO 9000..................35
2.1. Tổng quan về Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN.......................................................................................... 35
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển...................................................................................................................35
2.1.2. Cơ cấu tổ chức...................................................................................................................................................35
\

38

Hình 2.1. Sơ đồ cơ cấu tổ chức - Trường Đại học kinh tế.......................................................................................38
2.1.3. Sứ mạng thành lập............................................................................................................................................39
2.1.4. Định hướng phát triển.......................................................................................................................................39
2.2. Thực trạng công tác quản lý cơ sở vật chất trong Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN.....................................40
2.2.1. Hệ thống cơ sở vật chất của Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN.....................................................................40

3.2.5. Xây dựng các nguồn lực thích hợp....................................................................................................................59
3.2.6. Xây dựng phương pháp tìm hiểu về sự thỏa mãn của khách hàng..................................................................59
3.2.7. Xây dựng cách thức đánh giá, theo dõi và cải tiến các hoạt động quản lý cơ sở vật chất...............................60
3.3. Quy trình triển khai vận dụng ISO 9000 quản lý cơ sở vật chất tại Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN theo
hướng áp dụng ISO 9000........................................................................................................................ 61
3.4. Một số lưu ý khi vận dụng ISO 9000 trong quản lý cơ sở vật chất tại Trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN........66
3.5. Tính tính khả thi của việc áp dụng ISO 9000 trong quản lý cơ sở vật chất tại Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN
.............................................................................................................................................................. 67
Bảng 3.1: Kết quả khảo sát được thể hiện trong....................................................................................................68
Kết luận chương 3............................................................................................................................................... 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................................................................................ 70
KẾT LUẬN............................................................................................................................................................ 70
KIẾN NGHỊ........................................................................................................................................................... 71
Đối với Đại học Quốc gia Hà Nội:.................................................................................................................................71
Đối với Đại học Kinh tế - ĐHQGHN:.............................................................................................................................71

TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................ 72
Tiếng Việt........................................................................................................................................................... 72
Tiếng Anh........................................................................................................................................................... 74
Website.............................................................................................................................................................. 74
PHỤ LỤC 1:PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TẠI CƠ SỞ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC. . .75
PHỤ LỤC 2:PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN..................................................................................................................... 79
PHỤ LỤC 3: Sơ đồ quy trình triển khai vận dụng ISO trong quản lý CSVC..............................................................82

9


10


tác quan trọng trong hoạt động của nhà trường. Tuy nhiên, ở đa số các đơn vị,
việc quản lý cơ sở vật chất lại chưa được quan tâm đúng mức, công tác quản
lý còn nhiều bất cập, chưa thực sự phát huy hiệu quả trong phục vụ công tác
đào tạo. Vì vậy, việc đổi mới quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học đang
là đòi hỏi cấp thiết.
Một hướng nghiên cứu có triển vọng cải thiện chất lượng quản lý cơ sở
vật chất là việc vận dụng ISO 9000. Kinh nghiệm của một số nước cho thấy
đây là mô hình quản lý chất lượng tổng thể, không quá cứng nhắc, áp đặt,
tương đối dễ dàng triển khai... Việc áp dụng ISO 9000 giúp công tác quản lý
được hoàn thiện hơn, những bất cập tùy tiện trong công tác quản lý kịp thời
12


được điều chỉnh theo đúng quy định. Nghiên cứu vận dụng ISO 9000 vào đổi
mới quản lý cơ sở vật chất là một lựa chọn hứa hẹn đem lại sự cải tiến thiết
thực hoạt động đào tạo của các trường đại học ở nước ta hiện nay.
Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN được thành lập theo Quyết định
số 290/QĐ-TTg ngày 6/3/2007 của Thủ tướng chính phủ với mục tiêu phấn
đấu đến năm 2020 trở thành một trong những trường đại học hàng đầu của
Việt Nam, có uy tín trong khu vực và trên thế giới. Trong những năm vừa
qua, nhận thức được vai trò quan trọng của công tác quản lý cơ sở vật chất,
Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN đã chú trọng đầu tư phát triển cơ sở vật
chất, không ngừng nâng cao hiệu quả của công tác quản lý cơ sở vật chất. Tuy
nhiên, công tác quản lý cơ sở vật chất của Trường vẫn còn nhiều tồn tại,
vướng mắc, chưa thực sự hiệu quả, chưa đáp ứng đòi hỏi thực tiễn phát triển
của nhà trường. Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Quản lý cơ sở vật chất ở
Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội theo hướng ISO 9000”
làm đề tài nghiên cứu luận văn.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phỏng vấn.
+ Điều tra, thu thập thông tin
+ Phân tích số liệu, dữ liệu.
- Phương pháp chuyên gia.
5. Kết cấu luận văn
Chương 1. Cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu

14


Chương 2. Thực trạng công tác quản lý cơ sở vật chất ở trường Đại học
kinh tế - ĐHQGHN theo tiêu chuẩn chất lượng quốc tế ISO 9000
Chương 3. Giải pháp áp dụng ISO 9000 vào quản lý cơ sở vật chất tại
trường Đại học kinh tế - ĐHQGHN

15


CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu

Cơ sở vật chất là một trong các yếu tố cốt lõi cấu thành chất lượng hoạt
động của mỗi tổ chức cũng như chất lượng của hàng hóa dịch vụ mà tổ chức
đó cung cấp. Đối với các trường đại học, nơi mà sản phẩm đầu ra không phải
là hàng hóa thông thường mà là giá trị tri thức, học vấn được tích lũy cho
người học thì vấn đề chất lượng càng được quan tâm một cách đặc biệt. Trong
đó, vấn đề quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học sao cho hiệu quả, đáp

quản lý: Tiêu biểu như nghiên cứu Quản lý cơ sở vật chất - thiết bị dạy học ở
nhà trường phổ thông của tác giả Vũ Trọng Rỷ [12], nghiên cứu Quản lý tài
chính trong giáo dục Phạm Quang Sáng [13],...
+ Nghiên cứu về hiệu quả sử dụng nguồn lực cơ sở vật chất trong phạm
trù tổng thể quản lý nhà trường; đưa ra lý luận chung về quản lý cơ sở vật
chất, thực trạng và các giải pháp khắc phục hạn chế trong quản lý cơ sở vật
chất trường học ở nước ta: Điển hình như nghiên cứu Biện pháp quản lý cơ sở
vật chất tại trường Đại học Hùng Vương trong giai đoạn hiện nay của tác giả
Lê Cao Sơn [14], nghiên cứu Biện pháp quản lý cơ sở vật chất của Hiệu
trưởng trường Cao đẳng sư phạm Đắc Lắk của tác giả Hà Văn Ánh [1] hay
nghiên cứu Quản lý thiết bị dạy học tại Học viện hậu cần trong giai đoạn
phát triển hiện nay của tác giả Nguyễn Đức Thắng [17]...
+ Vấn đề quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học cũng được nghiên
cứu dưới góc độ là tiêu chí để kiểm định chất lượng giáo dục đại học. Điển
hình như các nghiên cứu Thiết kế và đánh giá chương trình giáo dục của tác
giả Nguyễn Đức Chính [6], nghiên cứu Đảm bảo chất lượng bên trong
trường đại học của tác giả Phạm Xuân Thanh, Trần Thị Tú Anh [16],…

17


1.1.2. Tổng quan nghiên cứu về áp dụng Hệ thống quản lý chất
lượng ISO 9000 trong quản lý cơ sở vật chất của trường đại học.
ISO (The International Organnization for Standardization) là tổ chức
lớn và được công nhận rộng rãi trên thế giới về vấn đề đảm bảo chất lượng
trong quá trình hoạt động, sản xuất của cả khu vực tư nhân và nhà nước. Việc
áp dụng ISO trong các doanh nghiệp cũng như trong khu vực hành chính công
đã đem lại hiệu quả lớn.
Trên thế giới, có rất nhiều các nghiên cứu khác nhau về ISO và áp dụng
ISO. Các nghiên cứu đề cập rất nhiều các khía cạnh khác nhau về lý luận, về

hệ thống tiêu chí đánh giá quá trình đào tạo nói chung mà chưa được nghiên
cứu sâu, đánh giá một cách toàn diện để có thể đưa ra được những định hướng
phát triển cơ sở vật chất phù hợp, đáp ứng mục tiêu phát triển của tổ chức,
đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng cơ
sở vật chất hiện có trong trường đại học.
Trường Đại học kinh tế - ĐHQG Hà Nội, , một trong số trường đại học
công lập đầu tiên đưa vào áp dụng và triển khai thành công Hệ thông quản lý
chất lượng ISO 9000 là một lựa chọn điển hình phù hợp cho việc triển khai
các nghiên cứu thực tế.
1.2. Quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học
1.2.1. Các khái niệm
1.2.1.1. Khái niệm về quản lý
Theo Các Mác, quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất
xã hội của quá trình lao động. Quản lý xuất hiện từ rất sớm, nó gắn chặt với
lịch sử phát triển của xã hội loài người, bắt nguồn từ sự phân công lao động
nhằm nâng cao hiệu quả, năng suất lao động. Xã hội ngày càng phát triển thì
nhu cầu quản lý ngày càng lớn.

19


Đề cập đến vấn đề quản lý, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều định
nghĩa khác nhau. Hoạt động quản lý được nhìn nhận, đánh giá dưới rất nhiều
khía cạnh khác nhau:
Xét dưới góc độ chức năng, các nhà nghiên cứu cho rằng quản lý có
bốn chức năng cơ bản bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.
Theo Từ điển tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động
theo những yêu cầu nhất định” [11].
Xét dưới góc độ khác, quản lý là việc xem xét các nhóm nguồn lực
(con người, tài chính, vật lực, thông tin…) nhằm đảm bảo cho tổ chức đạt

riêng có cấu trúc đa dạng và phong phú. Cụ thể:
- Tài sản cố định:
+ Đất đai (mặt bằng)
+ Các công trình xây dựng: trụ sở, phòng làm việc, hội trường, phòng
họp, phòng học, thư viện, phòng thí nghiệm, nhà xưởng, kho tàng, trạm y tế,
nhà xe, nhà ăn,…
+ Các công trình ngoại thất như sân vườn, cây cảnh, bể bơi, sân vận
động, cầu cống, đường xá…
- Trang thiết bị:
+ Các loại máy móc, phương tiện, trang thiết bị
+ Dụng cụ, đồ dùng
+ Sách báo, tài liệu, dữ liệu điện tử
+ Vật liệu, nhiên liệu…
Hệ thống cơ sở vật chất có vai trò quan trọng trong hoạt động của
trường đại học. Cơ sở vật chất là thành tố cơ bản trong cấu trúc của quá trình
giáo dục nói chung và quá trình dạy học nói riêng.

21


1.2.2. Quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học
1.2.2.1. Khái niệm quản lý cơ sở vật chất trong trường đại học
Quản lý hạ tầng vật chất – kỹ thuật trường học nói chung hay quản lý
CSVC trong trường đại học nói riêng là một bộ phận trong hệ thống quản lý
hành chính sự nghiệp công. Đây là quá trình tác động của chủ thể quản lý nhà
trường đại học trong việc xây dựng, trang bị, phát triển và sử dụng có hiệu
quả cơ sở vật chất nhằm đưa nhà trường đạt tới mục tiêu đào tạo.
Quản lý CSVC là hoạt động phức tạp, bao gồm nhiều công việc. Theo
quan điểm chất lượng, quản lý CSVC trong trường đại học là quản lý hàng
loạt các quá trình công việc, bao gồm:

kiện thuận lợi cho đối tượng phục vụ, đặc biệt là SV;
- Đầu tư, phân bổ, điều phối hợp lý, kịp thời CSVC cho các nhiệm vụ
cụ thể trong điều kiện nguồn lực thực tế và tiết kiệm nguồn lực;
- Đảm bảo các tính năng kỹ thuật và không ngừng nâng cao hiệu quả
khai thác sử dụng CSVC, năng lực phục vụ ĐT và NCKH;
- Duy trì sự bền vững, tính năng, công năng của CSVC;
- Thực hiện an toàn, vệ sinh môi trường trong quản lý, sử dụng CSVC;
- Cung cấp tư liệu, dữ liệu cần thiết cho việc quản lý các lĩnh vực, các
khâu, công đoạn trong chu trình quản lý của nhà trường;
Quản lý CSVC, suy cho cùng, nhằm góp phần thực hiện mục tiêu
chung của nhà trường là tạo các điều kiện tốt cho việc thực hiện các mặt công
tác của nhà trường trong đó đặc biệt là công tác đào tạo và nghiên cứu khoa
học... Vì vậy, để quản lý hiệu quả lĩnh vực này cần xem xét các mối quan hệ
của nó trong hoạt động ĐT của trường ĐH.
1.3.

Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000

1.3.1. Quản lý chất lượng
Chất lượng
23


Chất lượng, công việc là mối quan tâm của loài người, ngay từ thời cổ
đại nó đã được coi như sự thỏa mãn mong đợi, là cái hoàn hảo, có giá trị.
Nhưng vào thời kỳ cổ đại, trung đại và ngay cả giai đoạn đầu thời kỳ hiện đại,
cảm nhận về chất lượng mang tính đẳng cấp, là sự ưu tiên của tầng lớp vua
chúa, quý tộc, thượng lưu, còn đại đa số quần chúng nhân dân trong tình trạng
sống nghèo khổ vật lộn với chuyện sinh tồn nên chưa có khả năng với tới chất
lượng.

điều chỉnh thích hợp nhằm bắt đầu lại chu trình với những thông tin đầu vào
mới, tạo ra sự cải tiến thường xuyên.
Với hình ảnh một đường tròn lăn trên một mặt phẳng nghiêng (theo
chiều kim đồng hồ), chu trình PDCA cho thấy thực chất của quá trình quản lý
là sự cải tiến liên tục và không bao giờ ngừng. Cải tiến ở đây phải hiểu theo
nghĩa rộng, không đơn thuần liên quan đến giải quyết vấn đề, bởi vì nhiều khi
giải quyết được vấn đề nhưng không giải quyết được toàn bộ quá trình, giải
quyết vấn đề của bộ phận nầy đôi khi lại gây ra thiệt hại cho nơi khác.
Vòng tròn PDCA lúc đầu được đưa ra như là các bước công việc tuần
tự cần tiến hành của việc quản trị nhằm duy trì chất lượng hiện có. Nhưng do
hiệu quả mà nó đem lại, ngày nay nó được sử dụng như một mô hình công cụ
nhằm cải tiến không ngừng và nâng cao chất lượng sản phẩm.

25